1. Η «κοινωνική συμβίωση» (vivre ensemble) είναι μία από τις κύριες μορφές επικοινωνίας του ατόμου με τον συνάνθρωπο στο πλαίσιο της αδελφοσύνης, όπου εντάσσονται και η πολιτική του social care, η ενσυναίσθηση (empathie), αλλά και το κίνημα των “convivialistes” (Παραρά, Οικονομική Ελευθερία, Σακκ., 2019, σελ. 240 επ.). Η συμβίωση αυτή δεν αναφέρεται κυρίως στις ενδοοικογενειακές σχέσεις και δεν είναι απαίτηση συνοχής των μελών της κοινωνικής αυτής ομάδας, καλύπτει όμως την αγάπη και τον αλληλοσεβασμό των μελών της, έστω και αν προσφάτως έχουν διαταραχθεί σοβαρά, στην κοινωνία που ζούμε, ακόμα και οι σχέσεις αυτές. 

2. Εφόσον όμως βιώνουμε υποχρεωτικώς σε κοινωνία, ενδιαφέρει, πρωτίστως εδώ, πώς πρέπει να συμπεριφέρεται το άτομο έναντι των συνανθρώπων του, όταν θα ξεπεράσει το στενό οικογενειακό του περιβάλλον, οπότε έρχεται υποχρεωτικώς σε επαφή (παιδεία, επάγγελμα) με τα άλλα μέλη της ενήλικης κοινωνίας, δοθέντος ότι προεχόντως με αυτά θα υποχρεωθεί να συμβιώσει και να συνεργαστεί ειρηνικά, με τα οποία άλλωστε θα περάσει και το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Η έννοια του «vivre ensemble» σ’ αυτήν προεχόντως την ευρύτατη κοινωνική κατηγορία αναφέρεται και όχι στην «οικογένεια» (σελ. 86-87), την οποία άλλωστε δεν «επιλέγουμε» εμείς, σε αντίθεση με το φιλικό και επαγγελματικό περιβάλλον μας. Εντυπωσιάζει όμως το γεγονός ότι το να ζεις σήμερα μόνος προσεγγίζει το 20% του γαλλικού πληθυσμού (νέοι, άγαμοι, καθεστώς χηρείας). Αυτή είναι και η κύρια αιτία της κρίσης κατοικίας και στη Γαλλία (σελ. 95-97, περίπου 10 εκατομ. άτομα).

3. Το μείζον αυτό ζήτημα της “ειρηνικής «εν κοινωνία» συμβίωσης” πραγματεύεται διεξοδικά, υπό μορφή ερωτήματος, η παρουσιαζόμενη μελέτη του φιλοσόφου Tavoillot, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Πρόκειται περί μορφής επικοινωνίας με τον πλησίον σε μία πολιτική κοινωνία, αφού συμβάλλει στη σύγκλιση και περαιτέρω σύσφιξη των κοινωνικών σχέσεων, αναβαθμίζοντας, μάλιστα, άτομα που έχουν ανάγκη συμπαράστασης και δημιουργώντας θετικές προϋποθέσεις «κοινωνικής συνοχής», άλλως συμβάλλοντας στην απάμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, με το Σύνταγμα να κάνει εδώ λόγο «περί κοινωνικής ειρήνης» που άγει στην προστασία του γενικού συμφέροντος (άρθ. 106 παρ. 1, Ελλ. Σ.).

4. Την έννοια δε του “vivre ensemble” επικαλείται κυρίως η σπουδαία απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Grande Chambre, SAS v. Γαλλίας, 1η Ιουλίου 2014), με την οποία κρίθηκε ότι είναι θεμιτή η απαγόρευση για τις γυναίκες μουσουλμάνες να φορούν σε δημόσιο χώρο την “burqa”  ή το “niqab”, ενδύματα δηλαδή που καλύπτουν όλο το πρόσωπο και φαίνονται μόνον τα μάτια. Η απαγορευτική αυτή ρύθμιση έχει ως στόχο την προσπάθεια ένταξης και των γυναικών αυτών στη γαλλική κοινωνία (Gesichtsverschleierungsverbote).

Η νομολογιακή αυτή θέση ενισχύεται και από την άποψη ότι μόνο δια του προσώπου (visage) επέρχεται η αναγνωρισιμότητα του ατόμου στην κοινωνία και δη στον δημόσιο χώρο, δηλαδή η κοινωνικότητα του ανθρώπου επιτυγχάνεται προεχόντως διά του προσώπου του, με το οποίο προσεγγίζει τους συνανθρώπους που έτσι τον αναγνωρίζουν και του συμπεριφέρονται αναλόγως. Αντιθέτως, η κάλυψη όλου του προσώπου απομακρύνει τον άνθρωπο από την κοινωνία και τον απομονώνει από τον περίγυρό του. Έτσι, καθίσταται αυτός α-κοινώνητος (Παραράς, Res Publica II, 2014, σελ. 25-26). Εξ αυτού του λόγου και ο Ράσμους Στόκλουντ, Υπουργός Μετανάστευσης της Δανίας, ανακοίνωσε πρόσφατα την απαγόρευση των ως άνω γυναικείων ενδυμάτων στα σχολεία και Πανεπιστήμια (Καθ. 19.12.2025, σελ. 10).

5. Στην περίπτωση δε αυτή, εφόσον τα δικαστήρια οφείλουν να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες κατά ποινικού παραβάτη, έπεται ότι αυτός πρέπει να είναι δυνατόν να εντοπισθεί, ώστε να τον αναγνωρίσει το θύμα ή τρίτος ή κάποια κάμερα ασφαλείας. Η ταυτοποίηση όμως αυτή μπορεί να γίνει μόνο όταν το πρόσωπο δεν είναι καλυμμένο, διότι, άλλως, η απόδοση δικαιοσύνης καθίσταται αδύνατη έως πολύ δυσχερής. Άρα, η «ειρηνική συμβίωση» τείνει, και αυτή, στην ενίσχυση του κράτους δικαίου, για την απόδοση ουσιαστικής δικαιοσύνης. Τελικά, καλύπτουν το πρόσωπο μόνον αυτοί που ενδεχομένως θέλουν να παρανομήσουν, γι’ αυτό και διαμαρτύρονται για την απαγόρευση της κουκούλας ή τη χρήση καμερών. Το α-πρόσωπο και, άρα, α-κοινώνητο άτομο μάχεται την κοινωνία, η οποία όμως είναι και γι’ αυτόν τελείως αναγκαία! Και είναι αυτός ο λόγος που δεν έχει επιτύχει η διείσδυση (εισοδισμός, entrisme) των Αδελφών Μουσουλμάνων στη γαλλική κοινωνία (πρβλ. Γ. Οικονομίδη, Οι κουκούλες πρέπει να βγουν, Καθ. 3.11.2020, επίσης, Reuters, Πολιτικό διχασμό προκαλεί η μαντίλα, Καθ. 23.5.2025).

Και εδώ γεννάται το ερώτημα: θέλουμε να ζούμε σε καθεστώς «ειρηνικής συμβίωσης», με αμοιβαίες υποχωρήσεις για την εξυπηρέτηση του κοινού καλού, ή θα επικρατήσει πλήρης ατομικισμός ή απομονωτισμός, οι λεγόμενες «κοινωνίες ατόμων», με όλες τις εντεύθεν δυσμενείς συνέπειες, (όπως έδειξε και η πρόσφατη κρίση λόγω Covid-19), υπέρ του οποίου όμως μάχεται το κίνημα των «δικαιωματιστών», χωρίς καμία ελπίδα βέβαια. 
Ο Tavoillot πιστεύει, ότι οφείλουμε να ζούμε σε καθεστώς «ειρηνικής συμβίωσης» (σ. 14 και 379), τόσο στον χώρο του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος π.χ. γάμος, γέννηση παιδιών, ανάπτυξη διαλόγου μεταξύ γονέων (= convivialité, σ. 255 επ.) όσο και στις διαπροσωπικές σχέσεις, στο ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο (σ. 385).

Εντεύθεν, εκφάνσεις αδελφοσύνης και ιδίως το περιεχόμενο της οικειοθελούς αλληλεγγύης, ενισχύουν και το κοινωνικό κράτος δικαίου. Παραμένουν, λοιπόν, κατά κανόνα, αδιατάρακτες και ηθικά υπερισχύουν οι διαπροσωπικές σχέσεις και ιδίως στο πλαίσιο του κοινωνικού περιβάλλοντος, σε αντίθεση με τον υπερατλαντικό wokisme που είναι η ιδεολογία της διαφωνίας, κυρίως με αγώνες μεταξύ φυλών, τάξεων ή φεμινιστικών κινημάτων (σ. 144). Έτσι, η «κουλτούρα της ακύρωσης» (cancel culture), η οποία προωθεί την ολοκληρωτική σκέψη, αντιμάχεται το περιεχόμενο του “vivre ensemble”, με αύξουσα μάλιστα υπεροχή του τελευταίου. 

Στην Ελλάδα, πάντως, η «πολιτική ορθότητα» και ο «wokisme», θα έλεγα ότι επιβιώνουν μόνο στον περιθωριακό χώρο. Πρβλ. Σπύρου Βλαχόπουλου, Πολιτική ορθότητα ή σύγχρονη λογοκρισία;, Ευρασία 2024, Π. Κωνσταντινίδη, Ανύπαρκτη στην Ελλάδα η woke κουλτούρα, “The books’ journal”, τεύχ. 162, Μάρτιος 2025, σελ. 16 επ.. Πρβλ. και στο πρόσφατο κείμενο του επίλεκτου δημοσιογράφου Άρη Αλεξανδρή, Αφύπνιση ή ακύρωση;, Καθ. 28.12.2025, σελ. 29.

* Ο Πέτρος Ι. Παραράς είναι καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου και Επίτιμος αντιπρόεδρος ΣτΕ

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Η κοινωνική συμβίωση είναι ακόμα δυνατή;… Του Πέτρου Ι. Παραρά εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σε πρόσφατο συνέδριο, ένα από τα πολλά που οργανώνονται για την εμπέδωση των επαναλαμβανομένων προβληματισμών περί την βιωσιμότητα, μου κέντρισε το ενδιαφέρον ένα διαφορετικό -επιτέλους- ερώτημα που τέθηκε προς συζήτηση: «Το 2000, το CSR σήμαινε “πέρα από τη συμμόρφωση – beyond compliance”. Το 2020, τα ESG επικεντρώθηκαν κυρίως στη λογική της κανονιστικής συμμόρφωσης. Το 2025, ας αναρωτηθούμε: πού πήγε η ουσία της εταιρικής υπευθυνότητας;».

Από την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη στα κριτήρια ESG: πως χάθηκε το νόημα

Κάποια χρόνια πριν, είχα ανοίξει αυτό το θέμα διαβλέποντας έναν ανώριμο «ενθουσιασμό» καθ’ ύλην αρμοδίων, «εξειδικευμένων» επαγγελματιών στις επιχειρήσεις για την «προσαρμογή» και τη συμμόρφωση προς τις οδηγίες-πλαίσια που εκπορεύονται από θεσμικά κέντρα (ΟΗΕ, ΕΕ κ.ά.) για την κοινωνική, περιβαλλοντική και οικονομική-διακυβερνητική υπευθυνότητα. Στη διαδρομή της αναζήτησης του νοήματος, μυηθήκαμε διαδοχικά σε αρχές προτύπων, κριτήρια και στόχους: CSR – Corporate Social Responsibility και Οικουμενικό Σύμφωνο των Ηνωμένων Εθνών, SDGs – Sustainability Development Goals, ESG – κριτήρια Environmental, Social, Corporate Governance (για τη μόχλευση της χρηματοδότησης, κυρίως). Στην παράλληλη πορεία του οβιδιακού μετασχηματισμού του επιχειρείν, ωστόσο, ήταν ξεκάθαρο ότι δοκιμαζόταν η σταθερότητα της θεμελιώδους προϋπόθεσης για μια σταθερά εδραιωμένη επιχειρηματική κουλτούρα σε ηθική βάση: της Ευθύνης.

Πώς φθάσαμε έως εδώ στην συζήτηση για τη σταδιακή αποσύνδεση της συμμόρφωσης από τον ιδεολογικό και φιλοσοφικό πυρήνα του CSR, όπως αυτός είχε αναζητηθεί στην αλλαγή του αιώνα για μια νέα ταυτότητα της επιχειρηματικότητας πέρα από την κερδοφορία (την υγιή – όπως την ορίζει ο ακαδημαϊκός Θεοδόσης Τάσιος στα “Ηθο-Οικονομικά” του), με ουσιαστικό κοινωνικό αντίκρισμα και βάθος αποτυπώματος στην επιδίωξη της ευημερίας; Πιστεύω ότι ο λόγος είναι ευδιάκριτος. 

Η Ηθική Ευθύνη, που ξεκινά ως χαρακτήρας Ηγεσίας – δηλαδή προσώπων που εμπνέουν και διαμορφώνουν την εταιρική κουλτούρα διαχέοντας την υπευθυνότητα στην εταιρική κοινότητα, είναι εξαδυνατισμένη στο νέο, απρόσωπο μοντέλο τυποποίησης μιας διεσπαρμένης, πολυσυλλεκτικής ηγεσίας. Η επικράτηση της άποψης «όλοι είμαστε ηγέτες» παρήγαγε μια ψευδοδημοκρατική ευφορία ελαφρότητας μεταξύ αδαών και εν τέλει καθιέρωσε ανευθυνότητα. Φθάνοντας στην κρίσιμη αιχμή χρονισμού μιας αποφασιστικής κρίσης και επιλογής, από το πλήθος των νεόκοπων «ηγετών» δεν βρίσκεται ούτε ένα πρόσωπο για την ανάληψη οποιασδήποτε συγκεκριμένης ευθύνης. Τούτο το φαινόμενο γίνεται ορατό σήμερα, από την πολιτική μέχρι την επιχειρηματική ηγεσία.

Ειδικότερα στο επιχειρείν, η σύγχρονη ηγεσία πλέον σε αυτή τη μορφή χαρακτηρίζεται κατά το μάλλον από έναν αναλώσιμο, διεκπεραιωτικό ρόλο – ιδιαίτερα στους μεγάλους, πολυεθνικούς επιχειρηματικούς οργανισμούς που διοικούνται από την έδρα, στη λογική μιας τυπολατρικής ευθυγράμμισης μάλιστα των τοπικών εταιρειών-μερών τους. Μας πείθει ο νέος, θεωρητικά διευρυμένος ρόλος των CFOs για την ευθύνη διαχείρισης της βιωσιμότητας υπό την οπτική της “δημιουργίας μιας σύνθετης, μακροπρόθεσμης αξίας από τις επιχειρήσεις που θα επιστρέφεται στην κοινωνία”; Με ποιό σθένος θέσεων και ποιά συγκρότηση προσωπική απέναντι στα συμφέροντα των εργοδοτών τους;

Σε τέτοιους οργανισμούς ο ισχυρότερος, ο πιο αποφασιστικός stakeholder είναι τα απρόσωπα funds και η οικονομική ζαριά τους. Δεν είναι οι τοπικές κοινωνίες με τις ζωτικές ανάγκες και ιδιαιτερότητές τους, ούτε φυσικά ενδιαφέρει ως καθοριστικός παράγων και πυξίδα η τοπική κουλτούρα, για την οποία οι επενδυτές έχουν απόλυτη άγνοια ή και περιφρόνηση.

Η ώρα της Ευθύνης ως έννοιας του Επιχειρηματικού -και όχι μόνον- Πολιτισμού

Το καλό απέναντι στο κακό είναι το δίπολο κάθε ηθικού προσδιορισμού και η Ευθύνη εγγράφεται ως αξία στην Ηθική των προσώπων για τα πράγματα της ζωής. Είναι η εκ των ων ουκ άνευ αφετηρία για το καλό. Η Ηθική Ευθύνη ως φιλοσοφική βάση με τις αξίες που απορρέουν από αυτή τη βάση, στη σημερινή ανταγωνιστική διεθνοποίηση των αγορών και της συναλλαγής, έχει πλέον αντικατασταθεί από μηχανιστικές διαδικασίες που αναδεικνύουν ως “αξίες” δέσμευσης στην επιχειρηματική κοινότητα τους τρόπους και τα εργαλεία, ακόμη και ψυχοσωματικές καταστάσεις! 

Το “πάθος” για παράδειγμα, ως μια τέτοια κατάσταση και η “καινοτομία” ως τεχνοκρατικός τρόπος δεν είναι εκ των προοιμίου ηθικώς καλά ή κακά – γίνονται καλά ή κακά από τις συνέπειες της χρήσης τους. Γι’ αυτόν το λόγο, δεν στοιχειοθετούν ηθικά «αξίες». Παρ’ όλα αυτά, σπεύδουν να τα προάγουν επιπόλαια σε “αξίες” πολλές επιχειρήσεις, επειδή ως χαρακτηριστικά μπορεί να σπρώχνουν την εξέλιξη και να είναι εν δυνάμει εργαλεία ισχύος και αναγνώρισης, ταυτότητας των brands – ίσως ακόμη και επειδή έχουν σπεύσει να υιοθετήσουν αυτές τις “αξίες” στα εταιρικά τσιτάτα τους άλλοι “αναπτυγμένοι” επιχειρηματικοί οργανισμοί που προβάλλονται ως μοντέλα (προτυποποίηση πειθούς, ενίοτε και παραπλάνησης). 

Πλέον, πληθαίνουν οι επιχειρήσεις που πρακτικά παίζουν μέσα στο δήθεν «βιώσιμο» του πλαισίου των κριτηρίων ESG τα οποία είναι έωλα όταν αντιμετωπίζονται ως τεχνική υποχρέωση στα αβαθή της εικονιστικής προσομοίωσης και της σύνταξης εκθέσεων χωρίς τη βιωματικά φιλοσοφημένη εταιρική κουλτούρα του υπευθύνως επιχειρείν. 

Μπορούμε εύκολα να εντοπίσουμε σε αυτή την κατηγορία της περιστασιακής εκμετάλλευσης των «τάσεων» οργανισμούς συσσώρευσης τεραστίων κεφαλαίων και προκλητικής κερδοφορίας από την εκμετάλλευση κρίσεων, που δεν αναδιανέμουν πλούτο στην κοινωνία (S) όταν κάνουν μάρκετινγκ με φιλοδωρήματα ή προβάλλουν «κλιματική ευαισθησία» αγοράζοντας «αντισταθμίσεις» για την επιβάρυνση που προκαλούν στο φυσικό περιβάλλον (Ε). Προφανώς, είναι οργανισμοί που απέχουν από τον πόλο του καλού της Ηθικής και δεν έχουν καμμιά επαφή με την πνευματική βάση και την πρακτική έκφραση της Ευθύνης. Πώς θα μας φαινόταν, ας πούμε, οργανισμοί του -καθ’ όλα νομιμοποιημένου- τζόγου να κινούν επικοινωνιακή εκστρατεία για τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων και την αντιμετώπιση της ανεργίας όταν στηρίζουν τη δραστηριότητα στις προσδοκίες απελπισμένων και εξαρτημένων για ουρανοκατέβατο πλουτισμό; 

Βιώσιμη Κοινωνική Συνοχή με Σχέσεις ειρήνης και προόδου

Ανάλογο προβληματισμό έχω αναπτύξει κατά το λανσάρισμα των ESG και της υποχρεωτικότητας πριν λίγα χρόνια, σε μια προσπάθεια να υποστηρίξω την πεποίθησή μου πως η Ηθική Επιχειρηματική Ευθύνη υπερβαίνει τις ανακοινώσεις της καθ’ υποχρέωση συμμόρφωσης. Άλλωστε, ο καταναγκασμός δεν μπορεί να υποστηρίξει ως καθεστώς τη βιωσιμότητα. Στο ξεκίνημα του CSR αναζητούσαμε απαντήσεις αφετηριακές, εμπεδωμένες στα βαθύτερα υπαρξιακά ζητήματα και στη συνείδηση για:

• κοινωνική δικαιοσύνη και ισονομία – ισότητα,
• ανθρώπινα δικαιώματα και φιλαλληλία,
• αλληλεγγύη γενεών και ομαλότητα διαδοχής,
• ακεραιότητα και διαφάνεια στη διακυβέρνηση,
• ανθρωπιστική τεχνολογία-μοχλό και ανάπτυξη για όλους,
• δίκαιη κατανομή του πλούτου,
• σεβασμό για τους φυσικούς πόρους και διάλογο με το περιβάλλον – είμαστε μέρος του,
• πνευματική τροφή, παιδεία και αυθεντική δημιουργία – έργα ζωής.

Συνιστώσες για να νοηματοδοτείται η ανθεκτικότητα, με αντίληψη της ιδιαίτερης σημασίας που έχει η πολιτιστική-πολιτισμική κληρονομιά στη συνέχεια των πραγμάτων για ένα βιώσιμο μέλλον. Στοιχειοθετούν αυτά τα ζητήματα έναν Πολιτισμό ευρύτερης έννοιας.

Θα άξιζε να δίνουμε περιεχόμενο με νόημα στα ESG ανάγοντας πρακτικά τα κριτήρια στην ηθική αφετηρία των Sustainable Development Goals, ώστε να ξαναβρούμε το νήμα με κόμβο αποτελεσματικότητας και προόδου τις Συνέργειες (17ος Στόχος των SDGs). Έχω αποτυπώσει μια τέτοια αναγωγή σχεδιαστικά ακολούθως με τρεις παραδοχές για την κατανόηση, όπως παρουσίασα τον συλλογισμό μου κατά την 11η Συνάντηση των Εταιρικών Μελών της Κίνησης Πολιτών “ΔΙΑΖΩΜΑ” (diazoma.gr) τον περασμένο Μάιο. 

Αυτό τη ροπή Βιωσιμότητας τη χαρακτηρίζω “Ολιστικό Πολιτισμό” για Σχέσεις ειρηνικές. Δεν περιλαμβάνει εκβιασμένους μετασχηματισμούς-μεταλλάξεις μεθυσμένης επιτάχυνσης και ηλικιακά χάσματα κοινωνικών συγκρούσεων, κανίβαλους και βαμπίρ. Εκτιμώ πως τα στερεότυπα βιωσιμότητας που αναμασώνται σήμερα στις συνταγογραφήσεις για τις επιχειρήσεις βρίσκονται μακριά από έναν Ολιστικό Πολιτισμό βασισμένο εννοιολογικά και βιωματικά σε έναν τέτοιο ειρμό. 

Ο επιχειρηματικός κόσμος χρειάζεται σήμερα Ηγέτες Βιωσιμότητας, που να κατανοούν, να αγαπούν και να ενστερνίζονται τον Πολιτισμό σε όλο το εύρος της μεγάλης εικόνας και της επιδραστικότητάς του για ένα μέλλον που θα μπορεί να υποσχεθεί καθολική ευημερία. Αυτή η Ευθύνη είναι Ηθική και είναι αναγκαίο να την ενσωματώσει η επιχειρηματική κοινότητα.

*Γιάννης Ρούντος: Σύμβουλος – πρεσβευτής ιδεών και πρωτοβουλιών για τον Πολιτισμό και τη Βιωσιμότητα, πρώην στέλεχος στην επιχειρηματική κοινότητα με αξιοσημείωτο διοικητικό έργο στους τομείς για τις Εταιρικές Υποθέσεις, την Επικοινωνία & Δημόσια Εικόνα, την Εταιρική Ευθύνη & Βιώσιμη Ανάπτυξη.

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Πολιτισμός της Ευθύνης: πόσοι ηγέτες τον κατανοούν;… Του Γιάννη Ρούντου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Δεν πέσαμε κι από τα σύννεφα. Δεν είναι καν είδηση ότι υπάρχουν ΜΚΟ οι οποίες υπονομεύουν την κρατική πολιτική για τον έλεγχο της παράνομης μετανάστευσης. Δεν είναι καν είδηση ότι πολλές απ’ αυτές καταγγέλλουν την Ελλάδα στις αρμόδιες υπηρεσίες της Ε.Ε. για την παράβαση των δικαιωμάτων των παράνομων μεταναστών, παρουσιάζοντάς την ως χώρα παρία. Ας μην ξεχνάμε τον πρωταγωνιστικό ρόλο που έπαιξαν ορισμένες απ’ αυτές στη διαφήμιση του θανάτου της μικρής Μαρίας από δάγκωμα σκορπιού. Ναι, σκορπιοί υπάρχουν, όμως, όπως αποδείχθηκε, κανένας απ’ αυτούς δεν ασχολήθηκε με τη μικρή Μαρία. Αλήθεια, τι απέγινε εκείνη η ΜΚΟ που είχε καταγγείλει τους λιμενικούς της Κω για κακομεταχείριση μεταναστών, οι οποίοι την μήνυσαν για συνεργασία με τους Τούρκους λαθροδιακινητές; Το 2015, όταν ο Τσίπρας κατήργησε τα θαλάσσια σύνορα της χώρας, οι ΜΚΟ αντικατέστησαν τις κρατικές υπηρεσίες. Διάφοροι τύποι, εκπρόσωποί τους, κυνηγούσαν «ρατσιστές» ανάμεσα στους κατοίκους των νησιών που υπέφεραν από την πλημμυρίδα προσφύγων από τη Συρία και μεταναστών. Μετά ήρθε η επίθεση του Ερντογάν στον Εβρο και η πρωτοβουλία του τότε υπουργού Μηταράκη για τη δημιουργία μητρώου ΜΚΟ. Εν τω μεταξύ, δεν σταμάτησε η προσπάθεια ενοχοποίησης της χώρας για την αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης. Μόνον για τον θάνατο του Τιμόθεου Κώνστα δεν την κατηγόρησαν. Πάντα με το αζημίωτο.

Το μητρώο των ΜΚΟ περιλαμβάνει 100 τέτοιες οργανώσεις. Ποιος τις χρηματοδοτεί; Υποθέτω το ελληνικό κράτος και η Ε.Ε. Ο κ. Πλεύρης αποφάσισε να το ξεκαθαρίσει. Ποιες απ’ αυτές υποδεικνύουν στους μετανάστες τρόπους για να αποφύγουν την οικειοθελή αποχώρησή τους και τον επαναπατρισμό τους; Ποιες έχουν κινηθεί κατά των αποφάσεων που προβλέπουν την αναστολή ασύλου; Και τέλος πώς χρησιμοποιούν τη χρηματοδότησή τους; Ας ελπίσουμε ότι η υπόθεση θα προχωρήσει και δεν θα παραπεμφθεί στις ελληνικές καλένδες. Δεν φτάνει να εντοπισθούν και να διαγραφούν. Θα πρέπει το υπουργείο να δημοσιοποιήσει και τους τίτλους τους και τις παραβάσεις για τις οποίες κατηγορούνται. Υποτίθεται ότι δεν θα απαγορευθεί η λειτουργία τους, όμως δεν θα επιτρέπεται η πρόσβασή τους στις δομές και υποθέτω ότι θα σταματήσει η χρηματοδότησή τους. Και με ποιους πόρους θα συνεχίσουν να λειτουργούν; Οι ΜΚΟ υποτίθεται ξεκίνησαν τη δράση τους για να καλύπτουν τις αδυναμίες της πολιτείας. Ομως φύτρωσαν σαν ζιζάνια σε ακαλλιέργητο έδαφος. Πόσες από δαύτες λειτουργούν σαν εξωχώριες εταιρείες στον παράδεισο της αυθαιρεσίας που ονομάζεται Ελλάς.

Το άρθρο ΜΚΟ ή εξωχώριες εταιρείες… Του ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Γνωρίζω ότι η εν λόγω θεωρία προκαλεί την οργή της Αριστεράς. Ελα όμως που η ζωή την επιβεβαιώνει! Διότι εμείς μπορούμε να λέμε ό,τι θέλουμε.

Η αξιοπιστία των επιχειρημάτων μας δοκιμάζεται επί του πεδίου. Εκεί όλοι κρινόμαστε. Και στο συγκεκριμένο ζήτημα το πεδίο είναι και οι δρόμοι της Αθήνας.

Η θεωρία των δύο άκρων δεν ταυτίζει τον μαρξισμό με τον ναζισμό. Ομολογουμένως έχουν πολλές διαφορές, όμως υπάρχουν και πολλά κοινά σημεία στον πυρήνα των δύο θεωριών.

Δεν είναι ο χώρος για θεωρητική ανάλυση, όμως ενδεικτικά αναφέρω πως και οι δύο θεωρίες έχουν ως ιστορικό τους υποκείμενο όχι τον άνθρωπο, αλλά μια συλλογικότητα, το προλεταριάτο ο μαρξισμός, την αρία φυλή ο ναζισμός.

Αυτά τα ιστορικά υποκείμενα θα απελευθερώσουν τις κοινωνίες από τα δεσμά τους και θα είναι οι δημιουργοί του επίγειου παραδείσου.

Ο μεσσιανισμός που χαρακτηρίζει αυτές τις δύο θεωρίες εξηγεί και την αγριότητα των μέσων που χρησιμοποίησαν για την επικράτησή τους.

Οταν ένα ιστορικό υποκείμενο, από τη θεωρία που το καθοδηγεί, πιστεύει ότι είναι ο φορέας της μιας και μοναδικής αλήθειας που θα φέρει την ευτυχία στον κόσμο, είναι απολύτως λογικό όσους διαφωνούν με αυτό το, θεολογικής μορφής, κήρυγμα να τους θεωρεί ότι αντιστρατεύονται την έλευση του απόλυτου καλού.

Ετσι, είναι έτοιμο το επόμενο βήμα. Η οικονομική, η κοινωνική, η ηθική και η βιολογική εξόντωσή τους. Η εμφάνιση ενός κοινωνικού και πολιτικού ευγονισμού.

Ο μεσσιανισμός που χαρακτηρίζει μαρξισμό και ναζισμό εξηγεί και την αγριότητα των μέσων που χρησιμοποίησαν για την επικράτησή τους. Ετσι, είναι έτοιμο το επόμενο βήμα.

Διά ταύτα: Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι ναζί έστειλαν στη δεκαετία του 1930 μια αντιπροσωπεία στη Σοβιετική Ενωση για να μελετήσει πώς ήταν οργανωμένα τα γκουλάγκ.

Οταν οι μήτρες των δύο ολοκληρωτικών θεωριών έχουν κοινά σημεία, είναι επόμενο και στην πράξη να υπάρξουν κοινές εφαρμογές.

Και αν το πάρουμε με αντίστροφη φορά το θέμα μας, η πράξη επιβεβαιώνει τη θεωρία μας. Και ας θυμώνουν οι αριστεροί.

Προχθές στους δρόμους της Αθήνας είδαμε τα «παλαιστινιακά περίπολα» του «Ρουβίκωνα» να εισβάλουν σε κατάστημα με ισραηλιτική κουζίνα και να το βανδαλίζουν.

Την άλλη μέρα, την επιδρομή χαιρέτισε ιστορικό στέλεχος του νεοναζιστικού χώρου, ενώ τη δικαιολόγησε, είτε διά της σιωπής είτε λόγω, το μεγαλύτερο μέρος της Αριστεράς.

Και όσοι διαφώνησαν δεν το έκαναν για λόγους αρχής, αλλά υποστήριξαν ότι με τέτοιες συμπεριφορές γίνεται ζημία στον παλαιστινιακό αγώνα.

Αλλοι, του ιδίου χώρου, έμειναν ικανοποιημένοι από το γεγονός ότι οι «Ρουβίκωνες» διαπράττουν μόνον πλημμελήματα, λες και ο τραμπουκισμός υπόκειται σε ποινική αξιολόγηση.

Είναι πολιτικό φαινόμενο και ως τέτοιο θα πρέπει να καταδικάζεται αδιαπραγμάτευτα.

Να υπενθυμίσω, τέλος, πως η θεωρία των δύο άκρων επιδοκιμάστηκε με συντριπτική πλειοψηφία από το Ευρωκοινοβούλιο. Ομως οφείλω επίσης να υπενθυμίσω, για την Ιστορία, ότι από την ψηφοφορία απείχαν οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, πλην της κ. Μισέλ Ασημακοπούλου.

Το άρθρο Η θεωρία των δύο άκρων καλά κρατεί… Του Σάκη Μουμτζή εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στα social media το γεγονός είχε ήδη προκαλέσει αντιπαραθέσεις, αλλά και πιο μετριοπαθείς συζητήσεις μέσα στο Σαββατοκύριακο. Μιλάμε εξάλλου για την ακύρωση, έπειτα από παρέμβαση ακτιβιστών, μιας εκδήλωσης για την εβραϊκή λογοτεχνία στην 21η Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, η οποία με αυτόν τον τρόπο «συντονίστηκε» με άλλες διοργανώσεις ανά τον κόσμο, που βλέπουν το πρόγραμμά τους να επηρεάζεται από τις αντιδράσεις για τις ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα.

Ο λόγος για τη συζήτηση «Μεταβαλλόμενα τοπία της εβραϊκής λογοτεχνίας», στην οποία θα συμμετείχαν ο ισραηλινός κριτικός λογοτεχνίας Οντέντ Βολκστάιν, ο δημοσιογράφος Γρηγόρης Μπέκος και η μεταφράστρια Χρυσούλα Παπαδοπούλου. Το πρόγραμμα ανέφερε ως διοργανωτή την πρεσβεία του Ισραήλ και με βάση όσα ανακοίνωναν φορείς των εκδόσεων και του βιβλίου πριν από την εκδήλωση, αυτός ήταν ο λόγος που ζητούσαν τη ματαίωσή της. Ετσι, το απόγευμα του Σαββάτου, στον χώρο της έκθεσης εισήλθαν εκπρόσωποι των φορέων και φοιτητές, άνοιξαν πανό και παλαιστινιακές σημαίες, μοίρασαν φυλλάδια και διάβασαν ποιήματα από την Παλαιστίνη, ενώ από τα μεγάφωνα ακουγόταν ότι η προγραμματισμένη συζήτηση ακυρώνεται.

Δικαίωμα στη διαμαρτυρία

«Δεν συμμετείχα στην απόφαση να ακυρωθεί η εκδήλωση, αλλά απ’ όσο καταλαβαίνω, δεν υπήρχε πρακτικός τρόπος να πραγματοποιηθεί», λέει στην «Κ» ο ισραηλινός κριτικός λογοτεχνίας Οντέντ Βολκστάιν, ο οποίος είναι ερευνητής στο Ισραηλινό Ινστιτούτο Εβραϊκής Λογοτεχνίας. «Αναγνωρίζω το δικαίωμα στη διαμαρτυρία – και κάτι παραπάνω: δεν συμμερίζομαι τον φιλελεύθερο διαχωρισμό της λογοτεχνίας από τον κόσμο. Η λογοτεχνία, όπως είπε κάποτε ο Γεχούντα Αμικάι, είναι “λερωμένη με τα προβλήματα του κόσμου”. Δεν πιστεύω ότι οι συζητήσεις για τη λογοτεχνία πρέπει να περιορίζονται σε ένα αποστειρωμένο, ερμητικά κλειστό εργαστήριο», επισημαίνει ο κριτικός.

Δεν πιστεύω ότι οι συζητήσεις για τη λογοτεχνία πρέπει να περιορίζονται σε ένα αποστειρωμένο, ερμητικά κλειστό εργαστήριο.

«Και όμως, οι διαδηλωτές –στη Θεσσαλονίκη και αλλού– ταυτίζουν ολοκληρωτικά τον ισραηλινό πολιτισμό με την παρούσα κυβέρνηση του Ισραήλ», υπογραμμίζει και προσθέτει: «Eίναι ένα λυπηρό σφάλμα, που δεν αναγνωρίζει την ιστορία της εβραϊκής λογοτεχνίας, τουλάχιστον εν μέρει, ως χώρο αντίστασης, αντιπολίτευσης και αναζήτησης εναλλακτικών μέσω της φαντασίας. Αν οι διαδηλωτές επιδίωκαν διάλογο, θα ήμουν ευγνώμων για την ευκαιρία να τους πω –ελπίζοντας να μην τους χαλάσω τη διάθεση– ότι δεν είμαι απεσταλμένος της κυβέρνησης Νετανιάχου. Οτι πιστεύω πως η τρέχουσα φάση του πολέμου εξυπηρετεί μεσσιανικές ψευδαισθήσεις αποκομμένες από την πραγματικότητα και ότι οι εχθροπραξίες πρέπει να σταματήσουν άμεσα, με τους ομήρους να επιστρέφουν αμέσως στα σπίτια τους».

Ο κ. Βολκστάιν μπορεί να θρηνεί τα θύματα της 7ης Οκτωβρίου –«μιας φρικτής σφαγής, για την οποία κανένα “πλαίσιο” στον κόσμο δεν μπορεί να προσφέρει δικαιολογία»– και ταυτόχρονα να καταδικάζει «με τον πιο έντονο τρόπο» τις πολιτικές της σημερινής ισραηλινής κυβέρνησης και τη ζημιά που έχει προκληθεί σε αθώους αμάχους στη Λωρίδα της Γάζας. «Δυστυχώς», συμπληρώνει, «φοβάμαι ότι οι διαδηλωτές δεν ενδιαφέρονται για την πολυπλοκότητα, ούτε για την αμφισημία – και άρα δεν ενδιαφέρονται για τη λογοτεχνία, ούτε για έναν διάλογο γύρω από αυτή».

Θεωρεί άραγε σημαντικό το ότι οι διαδηλωτές διευκρίνιζαν με ανακοινώσεις τους πως δεν στρέφονται κατά των συγγραφέων και των βιβλίων, αλλά κατά της ισραηλινής κυβέρνησης και της εδώ εκπροσώπου της, της πρεσβείας; «Δείτε όμως πού βρισκόμαστε: δεν είμαι μέλος της κυβέρνησης, ούτε καν υποστηρικτής της και τελικά όντως με φίμωσαν, όπως φίμωσαν και τα βιβλία, τις σκέψεις και τις ιδέες – κάποιες από τις οποίες απηχούν έντονα τις δικές τους ανησυχίες. Ποιο είναι λοιπόν το όφελος;», αναρωτιέται ο Οντέντ Βολκστάιν.

Ποια έργα θα αναφέρονταν στη ματαιωμένη εκδήλωση; Ο κριτικός αναφέρει τη νουβέλα «Khirbet Khizeh» του Σ. Γιζάρ, που το 1948 επέκρινε την εκδίωξη των Αράβων από τα χωριά τους. Μιλάει για τη μεταφραστική συλλογικότητα «Maktoob», που συστήνει την παλαιστινιακή λογοτεχνία σε Εβραίους αναγνώστες και εργάζεται για μια κοινή εβραιο-αραβική διάλεκτο – «ένα αισθητικό θεμέλιο, αν θέλετε, για τη δυνατότητα μιας δι-εθνικής ζωής και ενός λογοτεχνικού χώρου που υπερασπίζεται με σθένος προσδοκίες αποκομμένες από τη συρρικνούμενη γλώσσα της κυρίαρχης πολιτικής». Παραθέτει τον Ισραηλινό συγγραφέα Ντρoρ Μισάνι, ο οποίος, μετά την 7η Οκτωβρίου, προέτρεψε τον κόσμο σε μια παύση πένθους και θλίψης, αντί για μια βιαστική μετάβαση στην εκδικητική βία. «Και άλλα, πολλά – αλλά δυστυχώς, φοβάμαι ότι είναι ακριβώς αυτές οι φωνές που οι διαδηλωτές θέλησαν να φιμώσουν», λέει και καταλήγει: «Η λογοτεχνία, αλίμονο, είναι το στίγμα που λερώνει τη σημαία όσων ταυτίζουν έναν ολόκληρο πολιτισμό με τις πράξεις ενός συγκεκριμένου καθεστώτος. Το Σάββατο, οι διαδηλωτές διεκδίκησαν μια νίκη: διέγραψαν αυτό το στίγμα και ύψωσαν ξανά το μονοχρωματικό λάβαρο της διαγραφής και της ακύρωσης».

Σε συνάντησή του με δημοσιογράφους, ο Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού, του νέου φορέα για το βιβλίο που διοργάνωσε τη φετινή, επιτυχημένη έκθεση, δήλωσε ότι για το ίδρυμα είναι θέση αρχής ότι καταδικάζει κάθε μορφή λογοκρισίας και αποκλεισμού και πως οι διεθνείς εκθέσεις βιβλίου «αποτελούν πεδία ελευθερίας, ανταλλαγής ιδεών, διαλόγου και πολιτιστικές γέφυρες για την ειρήνη και την ελευθερία. Εκδηλώσεις που προάγουν τη λογοτεχνία και τη γλώσσα κάθε χώρας πρέπει να έχουν θέση σε μια έκθεση βιβλίου».

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Οντέντ Βολκστάιν στην «Κ»: Με φίμωσαν όπως τα βιβλία… Του Νικόλα Ζώη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Πριν από λίγους μήνες εκδόθηκε η αυτοβιογραφία του Πάπα Φραγκίσκου. Το σημαντικότερο θεολογικό μήνυμα που ήθελε να στείλει δεν προκύπτει από το θεολογικό – δοκιμιακό, αλλά από το πραγματολογικό μέρος του βιβλίου. Από την αφήγηση της ζωής ενός σάρκινου ανθρώπου. Ο Πάπας Φραγκίσκος εμφανίζεται στο βιβλίο αυτό ως ένας κανονικός άνθρωπος. Αλλωστε η ενσάρκωση, η ενανθρώπιση είναι το μέγα θαύμα. Και αυτό το λέει σε κάθε δυνατό τόνο ο Πάπας Φραγκίσκος.

Κατ’ αρχάς, γιατί θέλει να συνοψίσει μια εκκλησιολογία για την Καθολική Εκκλησία. Μας δηλώνει ότι την αντιλαμβάνεται ως τον λαό του Θεού. Ο Χριστός υπάρχει μέσα στο σώμα του λαού του (Corpus Mysticum). Θέλει να έχουν οι κληρικοί και ο ίδιος την οσμή του απλού ανθρώπου. Η οσμή της εκκλησίας είναι η μυρωδιά των απλών και φτωχών ανθρώπων («Μη φοβάστε την τριβή με τον κόσμο»). Θαυμάζει τους ιερείς των παραγκουπόλεων, των φυλακών, της μιζέριας του κόσμου από την οποία προκύπτει η Misericordia, το έλεος, που είναι η βασική έννοια για τον Πάπα Φραγκίσκο.

Η ζωή του ήταν η ζωή ενός ανθρώπου με διλήμματα, με αμφιβολίες, με παλινδρομήσεις. Δεν ήταν εύκολο να βρει και να δηλώσει την κλίση του. Στην εκκλησιολογία του Φραγκίσκου έχει σπουδαία θέση η ιερατική κλίση. Την περιγράφει με γλαφυρό τρόπο, αφηγούμενος πόσες φορές πήγε στον Αγιο Λουδοβίκο των Γάλλων (San Luigi dei Francesi) στη Ρώμη για να δει το διάσημο έργο του Καραβάτζο «Η κλήση του Αγίου Ματθαίου» (Vocazione di San Matteo).

Η θεολογία του Πάπα Φραγκίσκου εκφράζεται με το προσωπικό του παράδειγμα, διά του οποίου δίδασκε. Ηταν απαράμιλλο το παπικό ύφος του Φραγκίσκου. Οι απλουστεύσεις, η διαμονή, η αμφίεση, η λειτουργιολογική του αντίληψη. Και βέβαια η αντίληψή του για τη διοίκηση της Αγίας Εδρας, την Curia Romana. Οι επιλογές επίσης των καρδιναλίων ήταν συχνά εντυπωσιακές, όπως έγινε πρόσφατα με την επιλογή του Αυστραλού καρδιναλίου, που είναι ένας νέος σε ηλικία ελληνόρρυθμος επίσκοπος ουκρανικής καταγωγής.

Αυτό συνδέεται και με ένα στοιχείο που το αναφέρει με μεγάλη διακριτικότητα και σεμνότητα, πως το κονκλάβιο έχει μνήμη, και μπορεί να βρει κανείς την προεικόνιση του επόμενου Πάπα στις ψηφοφορίες που γίνονται στο προηγούμενο κονκλάβιο. Κάτι που η πρόσφατη ταινία «Το κονκλάβιο», που διεκδίκησε πολλά Οσκαρ, δεν το αναδεικνύει. Ο καρδινάλιος Μπεργκόλιο είχε λάβει μεγάλο αριθμό ψήφων στο κονκλάβιο που εξέλεξε το 2005 τον Βενέδικτο ΙΣΤ΄.

Αυτή όλη η αντίληψή του επιστεγάζεται από το ακόμη πιο εντυπωσιακό στοιχείο της πνευματικότητάς του, που είναι το χιούμορ του. Πάπας ανθρώπινος. Πάπας ο οποίος δεν κάνει χρήση των συμβόλων της εξουσίας του της οιονεί μοναρχικής, αλλά και Πάπας που αυτοσαρκάζεται.

Μετά την εκλογή του, στο πρώτο γεύμα με τους καρδιναλίους, υπό λιτές συνθήκες, στον ξενώνα της Αγίας Μάρθας, του ζήτησαν να κάνει μια πρόποση και αυτή ήταν: «Εύχομαι να σας συγχωρέσει ο Θεός γιατί με εκλέξατε». Πριν από λίγες εβδομάδες ακούσαμε τον επικεφαλής της ιατρικής ομάδας που τον παρακολουθούσε να κάνει την εξής ανακοίνωση: «Ο Πάπας έχει πλήρη επαφή, συνεργάζεται, έχει πολύ καλή διάθεση, διότι όταν τον προσφώνησα το πρωί, “Αγιε Πατέρα”, μου απάντησε, “ναι, Αγιε Υιέ”».

Είχε προφανώς εξαρχής συνείδηση των δυνατοτήτων του και της ευκαιρίας που διέθετε ώστε να διαμορφώσει μια κατάσταση για την Καθολική Εκκλησία και το μέλλον της. Η πολιτική του θεολογία ήταν επηρεασμένη από τη λατινοαμερικανική καταγωγή του, από τη θεολογία της απελευθέρωσης.

Θεωρούσε ότι το πρωταρχικό μήνυμα του Ευαγγελίου είναι βαθιά κοινωνικό, ανατρεπτικό, ριζοσπαστικό, εξισωτικό: «Οι πτωχοί έχουν πολύ μεγάλο πλεονέκτημα στη διεκδίκηση της βασιλείας των ουρανών». Η αντίληψή του για αυτό που λέγεται πολιτική, Δημοκρατία, παρών κόσμος, διεθνές σύστημα διακυβέρνησης, ήταν σαφής, απλή, αλλά και έμπρακτη.

Και γι’ αυτό τον αντιμετώπιζαν με προσοχή αλλά και επιφυλακτικότητα, αυτοί που θεωρούν ότι έχουν τη δυνατότητα να διαμορφώνουν τους πραγματικούς συσχετισμούς, την κατάσταση του κόσμου. Η επίσημη επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο στην πρώτη θητεία Τραμπ κύλησε ομαλά. Δεν θα έχουμε όμως την ευκαιρία να δούμε δεύτερη τέτοια επίσκεψη.

Μετά την εκλογή του, στο πρώτο γεύμα με τους καρδιναλίους, υπό λιτές συνθήκες, στον ξενώνα της Αγίας Μάρθας, του ζήτησαν να κάνει μια πρόποση και αυτή ήταν: «Εύχομαι να σας συγχωρέσει ο Θεός γιατί με εκλέξατε».

Τον απασχολούσε κατεξοχήν η στάση της Εκκλησίας απέναντι στους «αμαρτωλούς». Η Εκκλησία είναι των αμαρτωλών. Το μέγα μυστήριο είναι, βεβαίως, η Θεία Ευχαριστία, αλλά για τη θεολογία των προσώπων ο Φραγκίσκος θεωρεί ότι το κρίσιμο είναι η εξομολόγηση και η άφεση, η συγχώρεση. Λέει χαρακτηριστικά: «Εχω συγχωρέσει όλους όσοι έχουν εξομολογηθεί σε εμένα πλην ενός», που δεν του έδωσε άφεση και στην πραγματικότητα τον ώθησε να βρει έναν άλλο πνευματικό. Ηταν συγχωρητικός για όλους τους «αμαρτωλούς», διότι αποδεχόταν κάθε τι το ανθρώπινο, τίποτα δεν του ήταν ξένο.

Δεν μπορούσε να πει κάτι διαφορετικό από το δόγμα της Εκκλησίας, για την ομοφυλοφιλία, την άμβλωση, τον γάμο των ομοφύλων, τους ήθελε όμως όλους στην αγκαλιά της Εκκλησίας και στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Προώθησε στη διοίκηση της Εκκλησίας και της Πόλης του Βατικανού γυναίκες, η θέση του ήταν ότι η ιδιότητα της γυναίκας είναι κάτι σημαντικότερο από τη διακονία του κληρικού. Αυτό δεν λύνει προφανώς το πρόβλημα της συμμετοχής των γυναικών στον κλήρο.

Είχα την ευκαιρία της συνάντησης μαζί του στη θρονική εορτή του Οικουμενικού Πατριαρχείου τον Νοέμβριο του 2014 και την ωραία εμπειρία του κοινού γεύματος στην Πατριαρχική Τράπεζα μετά την πατριαρχική και συνοδική λειτουργία, στην οποία παρίστατο και απήγγειλε το Πάτερ Ημών, ως εκ τούτου έχω μια προσωπική αίσθηση του Πάπα Φραγκίσκου μέσα σε ορθόδοξο περιβάλλον.

Πώς θα έγραφε, λοιπόν, ένα παρόμοιο αυτοβιογραφικό βιβλίο ένας ορθόδοξος θρησκευτικός ηγέτης; Πού διαφέρει η πνευματικότητα, σε ποιο στοιχείο, σε ποιο χρώμα, σε ποια αίσθηση; Ισως ο τίτλος να ήταν όχι «Ελπίδα» αλλά «Ανάσταση». Αν όμως ο Πάπας Φραγκίσκος προλάβαινε να ετοιμάσει τη δεύτερη έκδοση της αυτοβιογραφίας του, είμαι βέβαιος ότι θα έκανε αυτή την προσθήκη στον τίτλο.

*O κ. Ευάγγελος Βενιζέλος είναι πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών, ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή ΑΠΘ.

**Το κείμενο προέρχεται από ομιλία στην εκδήλωση παρουσίασης της ελληνικής έκδοσης της αυτοβιογραφίας του Πάπα Φραγκίσκου («Ελπίδα», εκδόσεις Gutenberg, 2025).

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Ο Πάπας ως σάρκινος άνθρωπος… Του Ευάγγελου Βενιζέλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στις 29 Νοεμβρίου 2023 εγκαινιάστηκε στο στρατόπεδο «Παπάγου» το μεγαλοπρεπές «Μνημείο των Αθανάτων του Eθνους». Αποτελείται από έναν επιβλητικό βωμό, όπου καίει άσβεστη η αιώνια φλόγα, αφιερωμένη στη μνήμη των πεσόντων υπέρ της πατρίδας από την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Τον βωμό πλαισιώνουν σειρές επιτύμβιων πλακών που καταλήγουν στον 16μετρο ιστό που φέρει την ελληνική σημαία και δεσπόζει στην κορυφή του μνημείου. Στις επιτύμβιες πλάκες, που σύντομα θα μεταφερθούν στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων στη Βάρη, αναγράφονται τα ονόματα των 121.692 Ελλήνων που έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα τους σε εθνικές συγκρούσεις από το 1830 έως το 1974.

Ωστόσο, από τις πλάκες αυτές λείπουν τα ονόματα των 15.628 Ελλήνων κυβερνητικών στρατιωτών που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, από το 1945 έως το 1949. Το ίδιο το υπουργείο που τους κάλεσε να εκπληρώσουν το καθήκον τους, φαίνεται τώρα να επιδιώκει να διαγράψει τη θυσία τους από τη συλλογική μνήμη του ελληνικού έθνους.

Ποιους πολεμούσαν όμως αυτοί οι άνδρες που έπεσαν στο πεδίο της μάχης; Κομμουνιστές αντάρτες που ήθελαν να εγκαθιδρύσουν μια σταλινική δικτατορία στη γενέτειρα της δημοκρατίας και ήταν έτοιμοι να παραχωρήσουν τη Μακεδονία στη Γιουγκοσλαβία, με αντάλλαγμα τη στήριξή της στην εξέγερσή τους.

Και για τι έδωσαν τη ζωή τους αυτοί οι άνδρες; Για να κρατήσουν το έθνος τους ελεύθερο και ενωμένο. Αυτοί οι νέοι δεν προσφέρθηκαν εθελοντικά να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή τους. Στρατολογήθηκαν από την κυβέρνηση για να υπερασπιστούν τη χώρα, και ανταποκρίθηκαν σε αυτό το κάλεσμα. Δεν έσπευσαν στη μάχη αναζητώντας δόξα, αλλά έδωσαν τη ζωή τους για να σώσουν την Ελλάδα από τη δικτατορία και τον διαμελισμό. Κέρδισαν επάξια μια τιμητική θέση σε κάθε κατάλογο «αθανάτων» που έκαναν την υπέρτατη θυσία για την πατρίδα τους.

Τι προδοσία είναι, λοιπόν, για αυτούς τους γενναίους νέους στρατιώτες και αξιωματικούς –15.628 συνολικά–, που ποτέ δεν είχαν την ευκαιρία να ζήσουν τη ζωή τους, να διαγράφονται από τους τιμητικούς καταλόγους του ίδιου του υπουργείου που τους έστειλε στη μοίρα τους.

Το να αγνοείται η θυσία τους, ακόμη και από μια αριστερή κυβέρνηση όπως του ΣΥΡΙΖΑ ή του ΠΑΣΟΚ, θα ήταν θλιβερό. Αλλά το να αγνοείται από μια υποτιθέμενη κεντροδεξιά κυβέρνηση όπως η Νέα Δημοκρατία, είναι ντροπή.

Γιατί, λοιπόν, τα ονόματα των κυβερνητικών δυνάμεων που σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου παραλείφθηκαν από το «Μνημείο των Αθανάτων του Eθνους» που δημιούργησε το ίδιο το υπουργείο που τους επιστράτευσε; Η απάντηση είναι προφανής: αν το υπουργείο συμπεριελάμβανε τους πεσόντες των κυβερνητικών δυνάμεων, θα αισθανόταν υποχρεωμένο να κάνει το ίδιο και για τους κομμουνιστές αντάρτες, γιατί και αυτοί ήταν Eλληνες, αλλιώς θα αντιμετώπιζε διαμαρτυρίες από την Αριστερά. Eτσι, για λόγους πολιτικής ορθότητας, το υπουργείο επέλεξε να μη συμπεριλάβει κανέναν από τους δύο.

Με τον τρόπο αυτόν όμως το υπουργείο προδίδει τον ίδιο τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε το μνημείο: να τιμήσει τις ένοπλες δυνάμεις που έδωσαν τη ζωή τους για να διαφυλάξουν την «ελευθερία» του έθνους, όπως αναφέρει ένα δελτίο του μνημείου. Οι κυβερνητικές δυνάμεις στον Εμφύλιο Πόλεμο θυσίασαν τη ζωή τους για να κάνουν ακριβώς αυτό, και το πέτυχαν, ενώ ο στόχος των κομμουνιστών ήταν να εγκαθιδρύσουν δικτατορία. Ευτυχώς απέτυχαν, αλλά προκάλεσαν ανείπωτη βία στον ελληνικό λαό (τουλάχιστον 157.000 νεκρούς), τεράστιες καταστροφές (800.000 άμαχοι εκτοπίστηκαν) και εθνικές στερήσεις (οδηγώντας τη χώρα σε 10ετή οπισθοδρόμηση στη μεταπολεμική ανασυγκρότηση). Μια τέτοια κληρονομιά δεν είναι άξια να εξασφαλίσει στους αντάρτες μια θέση σε ένα ιερό μνημείο αφιερωμένο σε όσους θυσίασαν τη ζωή τους για την πατρίδα τους.

Οι Eλληνες μισθοφόροι που πολέμησαν με τους Πέρσες στη μάχη του Μαραθώνα δεν αναπαύονται στον τάφο των ηρώων που πέθαναν υπερασπιζόμενοι την ελευθερία. Δεν τους άξιζε αυτή η τιμή, και ούτε οι κομμουνιστές αντάρτες αξίζουν αναγνώριση στο ίδιο μνημείο με τις κυβερνητικές δυνάμεις που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου.

Oμως η επιθυμία του υπουργείου Εθνικής Aμυνας να κατευνάσει την Αριστερά δεν περιορίζεται στην παράλειψη των ονομάτων τους, αλλά επεκτείνεται ακόμη και στους πεσόντες από άλλους πολέμους που αναφέρονται στο μνημείο του υπουργείου. Σε αντίθεση με τα μνημεία της Νορμανδίας και του Βιετνάμ, τα ονόματα των πεσόντων που αναγράφονται στο μνημείο του υπουργείου Εθνικής Aμυνας δεν συνοδεύονται από τον βαθμό και τα διακριτικά τους, προφανώς για να αποφευχθούν οι κατηγορίες περί ελιτισμού από την Αριστερά.

Στις 26 Ιουνίου, ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Δένδιας παραχώρησε συνέντευξη Τύπου, όπου ανακοίνωσε ότι το «Μνημείο των Αθανάτων του Εθνους» θα αντικατασταθεί από ένα νέο μνημείο σχεδιασμένο από τον γλύπτη Κωνσταντίνο Βαρώτσο και ότι οι πλάκες με τα ονόματα των 121.692 πεσόντων θα μεταφερθούν στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Ωστόσο, δεν αναφέρθηκε καθόλου στους 15.628 νεκρούς του Εμφυλίου που δεν συμπεριελήφθησαν στο μνημείο και η θυσία τους θα εξακολουθήσει να αγνοείται στη νέα του τοποθεσία. Ο κ. Δένδιας είχε προτείνει κάποτε την κατασκευή ενός αγάλματος του Χο Τσι Μινχ στη Μακεδονία, βασιζόμενος σε ατεκμηρίωτες αναφορές ότι ο ηγέτης του κομμουνιστικού Βιετνάμ ίσως πολέμησε εκεί για τους Γάλλους, κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων. Και όμως, ο υπουργός Αμυνας επιτρέπει την παράλειψη, από το μοναδικό μνημείο στην Ελλάδα που κατασκευάστηκε για να τιμήσει όλους τους «αθανάτους» του έθνους, 15.628 συμπατριωτών του που σκοτώθηκαν πολεμώντας για την ελευθερία κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου.

Αυτοί οι νέοι δεν προσφέρθηκαν εθελοντικά να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή τους. Στρατολογήθηκαν από την κυβέρνηση για να υπερασπιστούν τη χώρα και ανταποκρίθηκαν σε αυτό το κάλεσμα.

Κανείς δεν λέει να αναζωπυρώσουμε τις ιδεολογικές συγκρούσεις του παρελθόντος για να δηλητηριάσουμε τον σημερινό πολιτικό διάλογο, αλλά το να παραβλέπουμε τη θυσία χιλιάδων νέων Ελλήνων που πολέμησαν για την ελευθερία της πατρίδας τους αποτελεί προδοσία των θεμελιωδών αξιών που εμείς οι Eλληνες, ως ιδρυτές της δημοκρατίας, θα πρέπει να θεωρούμε πολύτιμες.

Τα θύματα ήταν Eλληνες στρατιώτες, έφηβοι και εικοσάρηδες, που επιστρατεύτηκαν για να υπερασπιστούν τη δημοκρατία, ενώ οι εκτελεστές τους ήταν αντάρτες αποφασισμένοι να την αντικαταστήσουν με μια δικτατορία. Ωστόσο, δεν θα υπάρξουν ούτε κυβερνητικοί αξιωματούχοι, ούτε ομιλίες, ούτε δημοσιογράφοι, ούτε ποιητές για να τιμήσουν τη θυσία τους, όπως γίνεται κάθε χρόνο στη Μακρόνησο, όπου μνημονεύονται οι συμπαθούντες τους κομμουνιστές που φυλακίστηκαν εκεί κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου.

Οι αιχμάλωτοι στρατιώτες δεν ήταν τα μόνα θύματα της κομμουνιστικής τρομοκρατίας που σάρωσε τα βουνά της Μουργκάνας το 1948. Σε όλα τα χωριά κατά μήκος των πλαγιών της Μουργκάνας, οι κομμουνιστές αντάρτες που τα κατέλαβαν εκτέλεσαν 5 έως 8 άτομα – απλούς άνδρες και γυναίκες που πάλευαν μια ζωή να επιβιώσουν στα σκληροτράχηλα αυτά εδάφη. Μια γυναίκα, η Oλγα Μπουρδούκη από το χωριό Κωστάνα, την οποία οι Γερμανοί είχαν στείλει στο Νταχάου, επέζησε από αυτή τη φρίκη και επέστρεψε στο χωριό της, για να καταλήξει να εκτελεστεί από τους συμπατριώτες της.

Η Ελλάδα έχει δημιουργήσει μια διαφορετική πραγματικότητα σε σχέση με άλλες χώρες, των οποίων οι δημοκρατίες έχουν δεχτεί ένοπλες επιθέσεις. Eχει επιλέξει να αγνοήσει, και προσπαθεί να ξεχάσει εντελώς, εκείνους που θυσίασαν τη ζωή τους για να διασφαλίσουν τη δημοκρατία κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, και αντ’ αυτού προσπαθεί να αναγνωρίσει και να τιμήσει εκείνους που προσπάθησαν να την καταστρέψουν.

Υπάρχει ένα μουσείο στην Αθήνα που παρουσιάζει τα δεινά όσων φυλακίστηκαν στη Μακρόνησο κατά τη διάρκεια του πολέμου. Πού είναι όμως το μουσείο για τα αμέτρητα θύματα της κομμουνιστικής τρομοκρατίας στα βουνά της Ηπείρου και της Μακεδονίας;

Κάθε χρόνο, στις 17 Νοεμβρίου, γίνονται στην Ελλάδα διαδηλώσεις κατά του στρατιωτικού καθεστώτος που κυβέρνησε τη χώρα από το 1967 έως το 1974. Κατανοώ τη διαρκή δυσαρέσκεια κατά της χούντας. Μάλιστα, έγραψα περισσότερα άρθρα κατά του καθεστώτος σε αμερικανικές εφημερίδες από οποιονδήποτε άλλο δημοσιογράφο στις Ηνωμένες Πολιτείες εκείνη την εποχή, γιατί πάντα πίστευα ότι ο λαός που γέννησε τη δημοκρατία θα πρέπει να αποστρέφεται κάθε μορφή δικτατορίας. Αλλά πού είναι οι διαδηλώσεις εναντίον εκείνων που πολέμησαν για να επιβάλουν μια σταλινική δικτατορία στην Ελλάδα και σκότωσαν χιλιάδες δικούς τους ανθρώπους στην πορεία;

Δίπλα στην αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα υπάρχει ένας δρόμος που φέρει το όνομα του Πέτρου Κόκκαλη, του κύριου υπεύθυνου, ως υπουργού της Κυβέρνησης του Βουνού, για το παιδομάζωμα που έφερε ανείπωτη δυστυχία σε πολλές οικογένειες.

Η μητέρα μου, η Ελένη Γκατζογιάννη, εκτελέστηκε επειδή αψήφησε αυτή την πολιτική στέλνοντας τα παιδιά της εκτός της εμβέλειάς του. Υπάρχει κάποιος δρόμος στην Αθήνα που να φέρει το όνομά της;

Ωστόσο, δεν ζητώ αυτό από τον δήμαρχο της Αθήνας. Η Ελένη Γκατζογιάννη δεν χρειάζεται ούτε δρόμο, ούτε άγαλμα, ούτε μνημείο. Μνημείο είναι το βιβλίο που φέρει το όνομά της. Και αυτό αρκεί. Είναι ένα φορητό μνημείο που καταγράφει τη ζωή και το μαρτύριό της, καθώς και τον θάνατο και την καταστροφή που προκάλεσαν οι Ελληνες κομμουνιστές στη χώρα μας από το 1946 έως το 1949.

Τι γίνεται όμως με τους χιλιάδες στρατιώτες και πολίτες που έχασαν τη ζωή τους για να σώσουν την Ελλάδα από το να γίνει άλλη μία σταλινική δικτατορία όπως οι βόρειοι γείτονές της; Ποιος τιμά τη θυσία τους; Κανένας από τους εκπροσώπους του ελληνικού κράτους, σίγουρα.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρέστη σε τελετή στη Νορμανδία στις 6 Ιουνίου για να τιμήσει τους πεσόντες στη συμμαχική απόβαση, η οποία είχε ως στόχο την απελευθέρωση της Ευρώπης από τον ναζιστικό φασισμό το 1944, και δικαίως. Ποιος Ελληνας κυβερνητικός αξιωματούχος, πόσο μάλλον πρωθυπουργός, έχει πάει στον Γράμμο, στο Βίτσι ή στη Μουργκάνα για να τιμήσει τους συμπατριώτες του που έχασαν τη ζωή τους πολεμώντας τους σταλινικούς στα βουνά της χώρας τους; Θυσίασαν τη ζωή τους για την υπεράσπιση της ελευθερίας, όπως ακριβώς και όσοι έπεσαν στην παραλία Ομάχα της Νορμανδίας. Δεν θα έπρεπε το ελληνικό κράτος να τιμήσει τη θυσία τους;

Η δικαιολογία για την έλλειψη αναγνώρισης όσων έχασαν τη ζωή τους πολεμώντας την κομμουνιστική εξέγερση στην Ελλάδα είναι ότι δεν πρέπει να ανοίξουμε παλιές πληγές και να αναβιώσουμε τις εχθρότητες που μας χωρίζουν. Ο Ελί Βιζέλ αντιμετώπιζε παρόμοια επιχειρήματα από όσους ήθελαν να ξεχαστεί το Ολοκαύτωμα. Η απάντησή του είναι και η δική μου σε όσους θέλουν να ξεχάσουν την κομμουνιστική τρομοκρατία του ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου. «Εάν ξεχάσουμε, είμαστε ένοχοι, είμαστε συνένοχοι», είπε στην ομιλία του κατά την παραλαβή του Νομπέλ Ειρήνης. «Δεν μπορέσαμε να αποτρέψουμε τον θάνατό τους την πρώτη φορά, αλλά εάν τους ξεχάσουμε, θα είναι σαν να τους σκοτώνουμε για δεύτερη φορά. Και αυτή τη φορά, η ευθύνη θα είναι δική μας».

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Ένοχη αμνησία για τους νεκρούς του Εμφυλίου… Του Νίκου Γκατζογιάννη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι πολιτικές εξελίξεις στη Γαλλία διέψευσαν τα προγνωστικά των ειδικών και των δημοσκοπήσεων. Η εντυπωσιακή μεταστροφή οφείλεται κατ’ αρχήν στο γαλλικό εκλογικό σύστημα των δύο γύρων, ισχυρό στοιχείο της γαλλικής παιδείας, το οποίο έχει ρίζες στη Γαλλική Επανάσταση και επιβεβαιώθηκε σε όλες τις αναθεωρήσεις τον 19ο και τον 20ό αιώνα.

Το σύστημα αυτό αποσκοπεί να παράσχει ισχυρή νομιμοποίηση στους αιρετούς άρχοντες. Αποτρέπει την άνοδο των άκρων. Οι εκλογείς εκφράζονται θυμικά στον πρώτο γύρο· έχουν, όμως, τη δυνατότητα στον δεύτερο γύρο να αποφασίσουν ορθολογικά. Οι αντιπαρατιθέμενες πολιτικές δυνάμεις ενίσχυσαν το σύστημα αυτό με συμφωνίες για αμοιβαίες παραιτήσεις υποψηφίων.

Εντούτοις, παράλληλα με το βραχυπρόθεσμο όφελος, το σύστημα αυτό συνεπάγεται μακροπρόθεσμους κινδύνους. Οι περιφέρειες είναι μονοεδρικές. Συνεπώς, οι ψήφοι του ηττημένου υποψηφίου εξαφανίζονται από τον συνολικό πολιτικό λογαριασμό. Είτε με 20% είτε με 49%, η ήττα είναι ισοδύναμη· άρα το σύστημα αυτό δεν αποδίδει τις πραγματικές πολιτικές ισορροπίες. Αυτό, άλλωστε, είναι και το βασικό επιχείρημα της Ακροδεξιάς για την απώλεια της πρωτιάς.

Δεν συνεπάγεται ότι σε δύο εβδομάδες οι πολιτικές προτιμήσεις των Γάλλων άλλαξαν ριζικά. Η άνοδος της Ακροδεξιάς εξηγείται από εξελίξεις, εν πολλοίς μη ανατρέψιμες. Πρόκειται για μία από τις συνέπειες της παγκοσμιοποίησης. Στις περιοχές όπου η Ακροδεξιά επιτυγχάνει υψηλά ποσοστά, υποβόσκει ένα βαθύ αίσθημα υποβάθμισης, περιθωριοποίησης και αποκλεισμού. Δεν οφείλεται αποκλειστικά σε οικονομική ένδεια, αλλά και στο έλλειμμα παιδείας και ιδανικών, στην απουσία της προοπτικής για το μέλλον, στην ανασφάλεια, στην άμβλυνση των θεμελιακών αξιών της Republique – όπως, επί παραδείγματι η laicité. Στα χωριά, στις μικρές επαρχιακές πόλεις, καθώς και στις υποβαθμισμένες γειτονιές των μεγαλουπόλεων, οι κάτοικοι αισθάνονται παραγκωνισμένοι, χωρίς τα προβεβλημένα προνόμια και την ευζωία στα μεγάλα κέντρα, την οποία απολαμβάνουν οι εύποροι, οι μορφωμένοι, οι κινητικοί. Οχι τυχαία, η μεγαλύτερη επιρροή του λεπενικού ρεύματος βρίσκεται στη βόρεια Γαλλία, στις εργατικές περιοχές, καθώς και στις μεσογειακές ακτές, όπου η μετανάστευση είναι μαζική και «απειλητική». Η Αριστερά δεν καλύπτει τους ψηφοφόρους αυτούς, αφού, αφενός, συνοδοιπορεί στις εξελίξεις, αφετέρου, εμμένει σε παρελθοντικά κοινωνικά και οικονομικά συνθήματα.

Η υπερερμηνεία των εκλογικών αποτελεσμάτων ελλοχεύει κινδύνους. Το γαλλικό κοινοβούλιο έχει, κατ’ ουσίαν, τριχοτομηθεί. Η σύνθεσή του εγείρει σχεδόν ανυπέρβλητες δυσκολίες στη διακυβέρνηση της Γαλλίας. Ούτε η Δημοκρατία επικράτησε οριστικά, ούτε η Αριστερά επανήλθε στο προσκήνιο της Ιστορίας, ούτε το υπερσυντηρητικό κύμα που εξαπλώνεται στη Δύση με την ενθάρρυνση της ρωσικής προπαγάνδας απωθήθηκε. Ο ενθουσιώδης μετεκλογικός εφησυχασμός μπορεί να παρεμποδίσει τις ριζοσπαστικές αναθεωρήσεις, χωρίς τις οποίες η λεπενική ρητορική θα επανακάμψει και θα επαναπείσει.

Σε τρία χρόνια, οι προσεχείς προεδρικές εκλογές θα διεξαχθούν σε δύο γύρους μεν, αλλά χωρίς τους προστατευτικούς όρους του εκλογικού συστήματος των βουλευτικών, χάρη στους οποίους απετράπη η επικράτηση του λεπενικού κόμματος. Στο απευκταίο, αλλά ουδόλως απίθανο, σενάριο εκλογής της Μαρίν Λεπέν το 2027 στο προεδρικό αξίωμα, στις συνακόλουθες βουλευτικές εκλογές θα διαθέτει την προεδρία, την κυβέρνηση και τη Βουλή. Εάν και εφόσον το ακροδεξιό κόμμα θα ασκήσει ιδιαιτέρως επικίνδυνο ρόλο στη γαλλική και ευρωπαϊκή πολιτική – πολύ χειρότερο από μια παροδική «συνοίκηση» με τον πρόεδρο Μακρόν. Και έσται η εσχάτη πλάνη χείρων της πρώτης.

* Ο κ. Γιώργος Πρεβελάκης είναι ομότιμος καθηγητής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris 1), Distinguished Visiting Professor, Hellenic American University.

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Αρθρο Γ. Πρεβελάκη στην «Κ»: Η γαλλική ανατροπή και ο μετεκλογικός εφησυχασμός εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Διαψεύδοντας τις δημοσκοπήσεις που του έδιναν την πρωτιά, το κόμμα RN της Μαρίν Λεπέν όχι μόνο δεν εξασφάλισε την πλειοψηφία στη γαλλική Εθνοσυνέλευση, αλλά τελικώς ήρθε τρίτο, πίσω από το Νέο Λαϊκό Μέτωπο (NFP) της εκλογικής σύμπραξης των δυνάμεων της Αριστεράς υπό τον Ζαν Λικ Μελανσόν και το κεντρώο μπλοκ ENSEMBLE που πρόσκειται στον πρόεδρο Μακρόν.  

Σύμφωνα με τα τελευταία αποτελέσματα που ανακοίνωσε λίγο μετά τις 3 τα ξημερώματα της Δευτέρας ο γαλλικός τηλεοπτικός σταθμός BFM, η συμμαχία της γαλλικής Αριστεράς, που αποτελείται από πέντε κόμματα του χώρου της Αριστεράς και της οικολογίας, καταλαμβάνει στη νέα γαλλική Εθνοσυνέλευση 182 έδρες, οι βουλευτές της προσκείμενης στον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν παράταξης θα είναι 163 και η ακροδεξιά παράταξη της Μαρίν Λεπέν θα έχει 143 βουλευτές.

Το αποτέλεσμα πιθανότατα θα οδηγήσει τον Μακρόν σε «συγκατοίκηση» με έναν πρωθυπουργό από άλλο κόμμα. Ο εν ενεργεία πρωθυπουργός Γκαμπριέλ Ατάλ δήλωσε ότι θα παραιτηθεί, ωστόσο δεν υπάρχει κανένας προφανής αντικαταστάτης του. Ο επικεφαλής της νικήτριας αριστερής συμμαχίας Ζαν Λικ Μελανσόν είναι μια αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, με εχθρούς ακόμη και εντός του συνασπισμού του. Αν ο Μακρόν επιχειρήσει να δώσει το χρίσμα σε κάποιο πρόσωπο από την κεντρώα συμμαχία της οποίας ηγείται, είναι δεδομένο ότι θα πρόκειται για κίνηση που στερείται νομιμοποίησης, βάσει των αποτελεσμάτων. 

182 députés du Nouveau Front populaire, 163 du camp présidentiel, 143 pour le Rassemblement national et ses alliés

Les résultats définitifs des élections législatives pic.twitter.com/Qub5pHSdOo

— BFMTV (@BFMTV) July 7, 2024

Το Ρεπουμπλικανικό κόμμα εκτιμάται ότι θα έχει από 65 έως 67 βουλευτές.

Ειδικότερα στον χώρο της Αριστεράς, η Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) του Μελανσόν εκτιμάται ότι θα έχει από 73 έως 80 βουλευτές, το Σοσιαλιστικό κόμμα από 60 έως 64 βουλευτές, οι Οικολόγοι από 33 έως 36 και οι Κομμουνιστές ανάμεσα σε 11 και 12 βουλευτές.

Στην προεδρική παράταξη η προσκείμενη στον πρόεδρο Μακρόν συνιστώσα εκτιμάται ότι θα έχει περί τους 100 βουλευτές, ενώ ανάμεσα στους 50 και τους 60 θα είναι οι βουλευτές συμμαχικών κομμάτων.

Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι τα σενάρια που ανοίγονται πια ως πιθανότητες είναι εκείνα:

• του σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας από το NFP
• της ακυβερνησίας 
• της σύμπηξης ενός νέου πλειοψηφικού κυβερνητικού συνασπισμού (με τη συμμετοχή ποιων;)
• του σχηματισμού μιας κυβέρνησης τεχνοκρατών/προσωπικοτήτων

Ο πρόεδρος Μακρόν θα λάβει τις αποφάσεις του αφού συγκροτηθεί σε σώμα η Εθνοσυνέλευση και μετά την επιστροφή του από τις ΗΠΑ, όπου θα εκπροσωπήσει τη Γαλλία στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ.

Ο πρωθυπουργός Γκαμπριέλ Ατάλ δήλωσε ότι θα υποβάλει την παραίτησή του, αλλά θα προσφέρει τις υπηρεσίες του όσο είναι αναγκαίο.

Ο διορισμός νέου πρωθυπουργού στη Γαλλία είναι αρμοδιότητα του προέδρου – όμως η Εθνοσυνέλευση έχει τη δυνατότητα να τον ρίξει, σε περίπτωση που υιοθετήσει πρόταση μομφής με απόλυτη πλειοψηφία.

Οπως αναφέρει το Γαλλικό Πρακτορείο σε ανάλυσή του για το αποτέλεσμα, επικεντρωμένη αρχικά στον Εμανουέλ Μακρόν, ο Γάλλος πρόεδρος απέφυγε την πανωλεθρία μεν, όμως η συνέχεια αναγγέλλεται περίπλοκη – στο εσωτερικό, στο γαλλικό πολιτικό σκηνικό, καθώς και σε διεθνές επίπεδο.

Σε κάθε περίπτωση, το στρατόπεδο των μακρονιστών, το οποίο διέθετε σχετική πλειοψηφία 250 εδρών στη γαλλική Εθνική Αντιπροσωπεία, υπέστη μείωση της ισχύος του. Κι ο αρχηγός του, ο οποίος απολάμβανε αφότου ανέλαβε την προεδρία το 2017 εξουσία στην πράξη αναμφισβήτητη, απώλεσε την αύρα του. Υπέστη τις συνέπειες της απογοήτευσης, αν όχι της οργής, των ίδιων των πιστών του, αφού αποφάσισε τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης την 9η Ιουνίου κατ’ ουσία μόνος του, μετά την οδυνηρή ήττα της παράταξής του στις ευρωεκλογές. Και πλέον ο «κάθετος» τρόπος που ασκεί την εξουσία επικρίνεται ανοικτά, σημειώνει το AFP.  

Ο ίδιος ο πρωθυπουργός του, Γκαμπριέλ Ατάλ, που διεξήγαγε την εκστρατεία και μπορεί να πιστωθεί εν μέρει το αποτέλεσμα, δήλωσε χθες ότι «αυτή τη διάλυση δεν την επέλεξα», πάντως «αρνήθηκα να την υποστώ».

Ο Μακρόν, που θύμιζε λίγο καιρό πριν από την επανεκλογή του το 2022 ότι η Γαλλία δεν έχει «κοινοβουλευτικό σύστημα», θα χρειαστεί στο εξής να λειτουργήσει συνθετικά με πολιτικούς αντιπάλους του, χωρίς τους οποίους δεν θα είναι εφικτή καμιά πλειοψηφία, ούτε καν σχετική.

Παρ’ όλα αυτά, ήταν αισθητή μια κάποια ανακούφιση στο προεδρικό στρατόπεδο. «Η κεντρώα παράταξη είναι ακόμη όντως ζωντανή», εξηγούσαν πηγές στο περιβάλλον του αρχηγού του κράτους, τονίζοντας ταυτόχρονα πως απαιτείται «σύνεση» στην ανάλυση των αποτελεσμάτων.

Αντίθετα με όσα λογάριαζε το Ελιζέ, η γαλλική Αριστερά δεν διχάστηκε, τουλάχιστον όσο πλησίαζαν οι εκλογές, απεναντίας αποδείχθηκε συσπειρωμένη, υπό το λάβαρο του Νέου Λαϊκού Μετώπου.

Ενώ ο Γάλλος πρόεδρος, ο οποίος υποσχόταν να δώσει αγώνα εναντίον των «άκρων» όταν εκλεγόταν το 2017, βλέπει τη δεύτερη και τελευταία πενταετία του να σπιλώνεται από την ιστορική άνοδο της Ακρας Δεξιάς (από 134 έως 152 έδρες).

Θα στραφούν οι μακρονιστές στην Αριστερά, η οποία διεκδικεί εντολή σχηματισμού κυβέρνησης αλλά δεν έπαψε να τους επιτίθεται κατά τη διάρκεια των εκστρατειών ενόψει ευρωεκλογών και του πρώτου γύρου των βουλευτικών εκλογών;

Το προεδρικό στρατόπεδο θα «θέσει προϋποθέσεις σε κάθε συζήτηση» ενόψει του σχηματισμού νέας πλειοψηφίας, προειδοποίησε ο επικεφαλής της Αναγέννησης, ο Στεφάν Σεζουρνέ, επιμένοντας στον λαϊκό χαρακτήρα του κράτους, στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα, στην υποστήριξη στην Ουκρανία. Διαμηνύοντας πως «ο Ζαν Λικ Μελανσόν και ορισμένοι από τους συμμάχους δεν θα (μπορέσουν να) κυβερνήσουν τη Γαλλία».

Ο Μελανσόν προκαλεί απέχθεια στους κεντρώους. Η παράταξή του έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα από μερίδα του γαλλικού πολιτικού σκηνικού πως φλερτάρει με τον «αντισημιτισμό».

Οι γκολιστές δεξιοί, το κόμμα les Républicains (LR), φάνηκαν να κλείνουν την πόρτα στο ενδεχόμενο συμμαχίας με τους μακρονιστές. «Για εμάς δεν θα υπάρξει ούτε συμμαχία ούτε συμβιβασμός», συνόψισε ο Λοράν Βοκιέ, μορφή της παράταξης.

Οι χθεσινές εκλογές ενδέχεται εξάλλου να αποδυναμώσουν τον αρχηγό του γαλλικού κράτους στη διεθνή σκηνή. Οι επιδόσεις της Ακρας Δεξιάς στον πρώτο γύρο έβαλαν τη Γαλλία κάτω από το φως των προβολέων, με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μην κρύβουν την ανησυχία τους, άλλες όμως, όπως αυτή της Ιταλίας υπό την Τζόρτζα Μελόνι, να εκφράζουν το έντονο ενδιαφέρον τους, σε μια Ε.Ε. στην οποία θα προεδρεύει έως τον Δεκέμβριο ο Ούγγρος δεξιός εθνικιστής πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν.

Από την πλευρά της, η Μόσχα συνεχάρη ανοικτά την Ακρα Δεξιά μετά τις επιδόσεις της στον πρώτο γύρο.

Μεθαύριο, Τετάρτη, ο Εμανουέλ Μακρόν θα συμμετάσχει στη σύνοδο του NATO στην Ουάσιγκτον έχοντας μαζί του, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, τους απερχόμενους υπουργούς Εξωτερικών και Αμυνας, δηλαδή τους Στεφάν Σεζουρνέ και Σεμπαστιέν Λεκορνού.

«Ο φόβος» ήταν και παραμένει πως η Γαλλία θα είναι «μπλοκαρισμένη, απούσα, αντιπαραγωγική σε πολύ δύσκολη στιγμή διεθνώς», εκτιμούσε την Παρασκευή η Κλαούντια Μαγιόρ του γερμανικού ινστιτούτου διεθνών υποθέσεων και ασφαλείας (SWP) στο Βερολίνο.

«Τι κάνουμε αν κάποιος από τους ηγέτες, ομολογουμένως δύσκολος, δεν είναι πια εκεί ή γίνεται αντιπαραγωγικός;» διερωτήθηκε. «Αν όλα πάνε στραβά, θα βρεθούμε με τον (Ντόναλντ) Τραμπ (στην προεδρία των ΗΠΑ), την Ακρα Δεξιά (κυρίαρχη) στην ανατολική Γερμανία, τον Ορμπαν στην προεδρία της Ε.Ε. και τη Γαλλία σε χάος».

Επεισόδια 

Την ίδια ώρα, επεισόδια, κάποια σοβαρά, ξέσπασαν στο περιθώριο συγκεντρώσεων στο Παρίσι και σε άλλες γαλλικές πόλεις.

Στο Παρίσι, χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην Place de la République, στο κέντρο της πρωτεύουσας, για να γιορτάσουν τη νίκη της συμμαχίας της Αριστεράς.

Σύμφωνα με γαλλικά Μέσα Ενημέρωσης, ορισμένοι από τους συγκεντρωμένους συγκρούστηκαν με αστυνομικούς, οι οποίοι έκαναν χρήση δακρυγόνων, ενώ στήθηκαν επίσης φλεγόμενα οδοφράγματα.

Πολλά καταστήματα και τράπεζες στο κέντρο του Παρισιού είχαν αμπαρώσει τις βιτρίνες και τα παράθυρά τους, καθώς εκφράζονταν ανησυχίες για επεισόδια. Ο υπουργός Εσωτερικών Ζεράλντ Νταρμανέν είχε ανακοινώσει πως θα κινητοποιούνταν κάπου 30.000 αστυνομικοί χθες για να αποφευχθούν επεισόδια, 5.000 στο Παρίσι και σε προάστιά του.

Επεισόδια αναφέρθηκαν επίσης στη Λιλ (βόρεια) ανάμεσα σε ακροαριστερούς συγκεντρωμένους και αστυνομικούς, που έκαναν χρήση δακρυγόνων.

Στη Ρεν (δυτικά), συνελήφθησαν περίπου 25 άνθρωποι σε επέμβαση δυνάμεων επιβολής της τάξης με εξαρτύσεις αντιμετώπισης ταραχών εναντίον συγκεντρωμένων που φώναζαν συνθήματα όπως «οι πάντες μισούν την αστυνομία».

Στη Νάντη, αστυνομικός τραυματίστηκε όταν διαδηλωτές τού έριξαν κοκτέιλ μολότοφ, σύμφωνα με τον Τύπο. Διαδηλωτές εκτόξευσαν πυροτεχνήματα εναντίον των δυνάμεων επιβολής της τάξης, που έκαναν και σε αυτή την περίπτωση χρήση δακρυγόνων.

με πληροφορίες από AFP, Reuters, ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Η Γαλλία σε αχαρτογράφητα νερά: Η νίκη της Αριστεράς και ο «γρίφος» της νέας κυβέρνησης εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το αποτέλεσμα των γαλλικών εκλογών ήταν αναμενόμενο. Η Μαρίν Λεπέν έχει συγκροτήσει, αργά και μεθοδικά, έναν κομματικό οργανισμό με διείσδυση σε πολλές περιοχές της χώρας. Είχε, άλλωστε, ήδη επιτύχει ένα 40% στην προεδρική εκλογή του 2022. Το εξαπλούμενο συντηρητικό κύμα στην Ευρώπη ήταν η ευνοϊκή συγκυρία.

Εφόσον επιβεβαιωθεί η επικράτηση του ακροδεξιού κόμματος στον δεύτερο γύρο των εκλογών, η Γαλλία και, κατ’ επέκταση, η Ευρώπη θα βρεθούν μπροστά σε δύσκολους πειραματισμούς. Ο Ζορντάν Μπαρντελά έχει εξαγγείλει ανατρεπτικά οικονομικά μέτρα τα οποία, όμως, ενδέχεται να μετριάσει όταν θα αντιμετωπίσει τις οικονομικές πραγματικότητες και τις υποδείξεις των Βρυξελλών.

Δύο τομείς εμπνέουν ανησυχίες. Η εξαγγελία για «αλλαγή» θα αναγκάσει τον νέο πρωθυπουργό να προωθήσει πολιτικές διαφοροποιούμενες από των προκατόχων του. Οι δηλώσεις του προδίδουν ξενοφοβία και αστυνομοκρατία. Αν ο διαιρετικός αυτός λόγος μετατραπεί σε πράξη, υπάρχει κίνδυνος για βίαιες αντιδράσεις – όπως τα επίφοβα gilets jaunes. Ενα κοινωνικό δυναμικό βίας αναζητεί αφορμές για να προβεί σε εξεγέρσεις και καταστροφές. Η εξαγγελλόμενη εν λευκώ κρατική καταστολή εγείρει φόβους για γενικευμένες συγκρούσεις. Ο πρόεδρος Μακρόν έχει προειδοποιήσει για κίνδυνο ακόμη και εμφυλίου πολέμου.

Είναι γνωστοί οι παλαιοί δεσμοί της Μαρίν Λεπέν και του κόμματός της με τη Ρωσία και τον Πούτιν. Με δεδομένη την προωθημένη θέση του Μακρόν στην Ευρώπη ως προς την Ουκρανία, μήπως οι δηλώσεις της Μαρίν Λεπέν προετοιμάζουν για αλλαγή στάσης της Γαλλίας; Η αμφισβήτηση του ρόλου του προέδρου στον αμυντικό τομέα μήπως αποκλείει τις γαλλικές στρατιωτικές ενισχύσεις στην Ουκρανία, την πάγια θέση του Μακρόν;

* Ο κ. Γιώργος Πρεβελάκης είναι ομότιμος καθηγητής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris 1).

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Αρθρο Γιώργου Πρεβελάκη στην «Κ»: Πηγές ανησυχίας στο μετεκλογικό Παρίσι εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.