Ο φορολογικός νόμος 4646/2019 εισήγαγε στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος ευνοϊκές ρυθμίσεις για την κεφαλαιοποίηση από τις επιχειρήσεις αφορολόγητων αποθεματικών με χαμηλό φορολογικό κόστος. Ειδικότερα:

Ανώνυμες εταιρείες, των οποίων οι μετοχές δεν είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών, καθώς και οι εταιρείες περιορισμένης ευθύνης μπορούν να κεφαλαιοποιήσουν, ολικώς ή μερικώς, τα αφορολόγητα αποθεματικά διαφόρων αναπτυξιακών νόμων (με εξαίρεση το αποθεματικό του άρθρου 18 του α. ν. 942/1949). Στην περίπτωση αυτή τα αποθεματικά αυτά φορολογούνται με συντελεστή 5%, χωρίς καμιά άλλη επιβάρυνση. Θυμίζουμε ότι υπό το προϊσχύον δίκαιο ο φόρος ήταν 10% ή 20% ανάλογα με τον χρόνο της κεφαλαιοποίησης.

Ο φόρος που οφείλεται αποδίδεται στο Δημόσιο με δήλωση, η οποία πρέπει να υποβληθεί μέσα σε ένα μήνα από την καταχώριση στο ΓΕΜΗ της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου και καταβάλλεται σε τέσσερις ίσες τριμηνιαίες δόσεις, από τις οποίες η πρώτη με την υποβολή της εμπρόθεσμης δήλωσης. Ο φόρος αυτός βαρύνει την εταιρεία και δεν εκπίπτει από τα ακαθάριστα έσοδά της, ούτε συμψηφίζεται με τον φόρο εισοδήματος που οφείλεται από την εταιρεία ή τους μετόχους ή εταίρους της.

Η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου των Α.Ε. πραγματοποιείται είτε με την έκδοση νέων μετοχών που διανέμονται δωρεάν στους μετόχους κατά την αναλογία των μετοχών που κατέχουν αυτοί κατά τον χρόνο της κεφαλαιοποίησης, είτε με την αύξηση της ονομαστικής αξίας, είτε και με τους δύο τρόπους, οι δε εταιρείες περιορισμένης ευθύνης θα κάνουν αύξηση του εταιρικού κεφαλαίου με έκδοση νέων εταιρικών μεριδίων, τα οποία διανέμονται δωρεάν στους παλαιούς εταίρους, κατ’ αναλογίαν των μεριδίων τους.

Τονίζεται ότι πλέον δεν απαιτείται να γίνει, ταυτόχρονα με την κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών, αύξηση του κεφαλαίου της εταιρείας κατά το ίδιο ποσό σε μετρητά (όπως προέβλεπαν οι προϊσχύουσες διατάξεις).

Με την καταβολή του φόρου 5% εξαντλείται κάθε φορολογική υποχρέωση από τον φόρο εισοδήματος της εταιρείας, των μετόχων ή εταίρων της για τα αποθεματικά που κεφαλαιοποιήθηκαν.

Τα ανωτέρω ισχύουν ανάλογα και για την κεφαλαιοποίηση αποθεματικών ανώνυμων εταιρειών, των οποίων οι μετοχές είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών.

Ο συντελεστής

Με τις νέες διατάξεις δίνεται πλέον η δυνατότητα της κεφαλαιοποίησης και άλλων αφορολόγητων ή ειδικώς φορολογηθέντων αποθεματικών, με υπαγωγή στον ίδιο ευνοϊκό φορολογικό συντελεστή 5%.

Συγκεκριμένα, ανώνυμες εταιρείες, με μετοχές εισηγμένες ή μη, μπορούν να προβούν σε κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών που σχηματίστηκαν, είτε από υπεραξία μετοχών από απόσχιση κλάδου ή από συγχώνευση εταιρειών στις οποίες συμμετέχει, είτε από την αύξηση της αξίας των συμμετοχών της εταιρείας είτε από διανομή μετοχών, κατόπιν κεφαλαιοποιήσεως της υπεραξίας που προέκυψε από την αναπροσαρμογή πάγιων περιουσιακών στοιχείων θυγατρικής τους.

Επίσης, λοιπά αποθεματικά που έχουν σχηματισθεί από κατ’ ειδικό τρόπο φορολογηθέντα κέρδη, χωρίς εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης σύμφωνα με τις διατάξεις του προϊσχύσαντος Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 2238/1994), μπορούν να κεφαλαιοποιηθούν.

Η κεφαλαιοποίηση αυτή υπόκειται ομοίως σε φόρο εισοδήματος 5% με εξάντληση κάθε φορολογικής υποχρέωσης. Φόρος που τυχόν έχει καταβληθεί στο παρελθόν για τα αποθεματικά αυτά δεν επιστρέφεται. Η κεφαλαιοποίηση αυτή δεν υπόκειται σε φόρο μερισμάτων λόγω διανομής, σε παρακράτηση φόρου ούτε σε εισφορά αλληλεγγύης.

Σε όλες τις περιπτώσεις κεφαλαιοποίησης αποθεματικών ως άνω, εάν η εταιρεία λυθεί ή μειώσει το μετοχικό ή εταιρικό της κεφάλαιο με σκοπό την επιστροφή των αποθεματικών στους μετόχους ή εταίρους πριν από την πάροδο πέντε ετών από την κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών, τα αποθεματικά αυτά θα φορολογηθούν κατά τον χρόνο της διάλυσης ή μείωσης του κεφαλαίου της εταιρείας, μετά την αφαίρεση του φόρου 5% που καταβλήθηκε. Υπό το προ ισχύον καθεστώς ο περιορισμός ίσχυε για διάστημα δέκα ετών.

*υπεύθυνη του Φορολογικού Τμήματος της ASnetwork (www.asnetwork.gr)

Το άρθρο Η κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών… Της Τζένης Πάνου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Eνώ οι περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες ανέπτυξαν κεφαλαιοποιητικά συστήματα συντάξεων στην περίοδο 1975 1995, στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης η Κυρίαρχη αριστερή ατζέντα της πολιτικής, με την αγαστή συνεργασία πολιτικών και συνδικαλιστών, είχε αποβάλει τη λέξη «Κεφάλαιο» και τα παράγωγή του από τον δημόσιο διάλογο. Η πρόσφατη νομοθέτηση της Κεφαλαιοποίησης των επικουρικών συντάξεων, η οποία βασίζεται στους Ατομικούς Λογαριασμούς των ασφαλισμένων, θα δημιουργήσει μια σειρά νέων δεδομένων στη λειτουργία του συστήματος συντάξεων, που θα ενισχύσουν τη διαφάνεια και την αποτελεσματική λειτουργία του νέου συστήματος. Οι ασφαλισμένοι θα έχουν τη δυνατότητα να ενημερώνονται καθημερινά για την αξία που έχει συσσωρευθεί στον Ατομικό τους λογαριασμό. Το γεγονός αυτό θα δημιουργήσει μια πρωτόγνωρη αίσθηση εκσυγχρονισμού στους πολίτες και θα τους προδιαθέσει ευνοϊκά για τις επόμενες παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό σύστημα. Ταυτόχρονα, θα εκμηδενίσει τη μόνιμη τάση των πολιτικών κομμάτων να «παίζουν» με τα αποθεματικά του Ταμείου ή να εισηγούνται ευνοϊκές ρυθμίσεις για ορισμένες κατηγορίες ασφαλισμένων.

Για την καταξίωση του νέου θεσμού της κεφαλαιοποίησης των Επικουρικών Συντάξεων, θα πρέπει να δοθεί ύψιστη σημασία στην οργάνωση και λειτουργία του νέου Ταμείου. Τρία καίρια θέματα χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή: (α) το κόστος διαχείρισης των αποθεματικών, (β) η διαχείριση των επενδυτικών κινδύνων, και (γ) ο τρόπος και ο τόπος της επένδυσης των αποθεματικών.

Στο πρώτο θέμα είναι γνωστό ότι μια ετήσια επιβάρυνση του κόστους λειτουργίας κατά 1% μειώνει τη συσσώρευση κεφαλαίου κατά 20% στη διάρκεια μιας εργασιακής ζωής. Οι διεθνείς συγκριτικές αναλύσεις δείχνουν ότι τα κόστη διαχείρισης στις λιανικές αγορές κεφαλαίων κυμαίνονται μεταξύ 0,8% και 1,5% των αποθεματικών του συστήματος. Για τα μεγάλα ταμεία συντάξεων, το κόστος λειτουργίας μειώνεται στο 0,5% των αποθεματικών. Αυτά τα δεδομένα συνεπάγονται ότι ενώ στην πρώτη περίπτωση η παροχή μειώνεται κατά 15-30%, στη δεύτερη περίπτωση η μείωση περιορίζεται σε λιγότερο από 10%. Αξίζει να αναφερθεί ότι στη χώρα μας, ο μεγαλύτερος θεσμικός επενδυτής στον χώρο των συντάξεων -n ΑΕΔΑΚ Ασφαλιστικών Οργανισμών – λειτουργεί με κόστη στο 0,5% των αποθεματικών.

Το δεύτερο θέμα αναφέρεται στη στρατηγική των επενδύσεων που πρέπει να ακολουθούν τα κεφαλαιοποιημένα ταμεία συντάξεων ώστε να ελαχιστοποιούν τους επενδυτικούς κινδύνους για τους ασφαλισμένους, κατά τη διάρκεια της συσσώρευσης των αποθεματικών στην περίοδο των 35-40 ετών της εργασιακής ζωής. Οι «καλύτερες πρακτικές» που έχουν αναπτυχθεί διεθνώς από τους διαχειριστές των ταμείων συντάξεων είναι: (α) η διενέργεια μελετών ανάλυσης Ενεργητικού-Παθητικού σε όλο το ασφαλιστικό χαρτοφυλάκιο, (β) Οι επενδύσεις για τις πρώτες δεκαετίες να γίνονται κυρίως σε Index Funds Μετοχών, (γ) στη τελευταία δεκαετία πριν από τη συνταξιοδότηση οι επενδύσεις να μεταφέρονται σε Funds Ομολόγων, και (δ) στην περίοδο συνταξιοδότησης να είναι διαθέσιμα προϊόντα μεταβλητών παροχών (Variable annuities).

Το τρίτο θέμα αφορά στον τρόπο και τον τόπο των επενδύσεων των αποθεματικών των ταμείων συντάξεων. Η αδιαπραγμάτευτη θέση πρέπει να είναι ότι το πολιτικό σύστημα δεν πρέπει να έχει τη δυνατότητα ανάμειξης στη διαχείριση των αποθεματικών, Η σταδιακή συσσώρευση των αποθεματικών της Επικουρικής Ασφάλισης θα συμβάλει στην ανάπτυξη της θεσμικής αποταμίευσης και, επομένως, στην αντιμετώπιση του μόνιμου δομικού οικονομικού προβλήματος της χαμηλής εθνικής αποταμίευσης, Η τάση αυτή θα ενισχυθεί περαιτέρω, όταν, στην επόμενη μεταρρύθμιση της Επικουρικής Ασφάλισης, η κεφαλαιοποίηση επεκταθεί στο σύνολο των ασφαλισμένων. Εάν τα πράγματα εξελιχθούν όπως περιγράφονται παραπάνω, τότε σταδιακά η χώρα θα αποκτήσει τα απαραίτητα κεφάλαια, μετά το 2030, για να χρηματοδοτήσει τη μακροχρόνια οικονομική ανάπτυξη και να επαναγοράσει σημαντικά περιουσιακά στοιχεία και δημόσιες επιχειρήσεις που την τελευταία δεκαετία πωλήθηκαν αντί πινακίου φακής.

*καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς

Το άρθρο Η κεφαλαιοποίηση των επικουρικών συντάξεων… Του Μιλτιάδη Νεκτάριου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Φαίνεται ότι φτάνει η ώρα των κεφαλαιοποιητικών συντάξεων στην Ελλάδα. Όχι απλώς ως πολυτελές έξτρα για τυχερούς, αλλά ως οργανικό τμήμα της συνολικής κοινωνικής προστασίας. Οι πρώτες νύξεις για την ανάγκη τους στην Ελλάδα μετρούν ήδη πολλές δεκαετίες.

Μια μακρά περίοδος επώασης, όμως, κρύβει παγίδες. Ένας νέος θεσμός ποτέ δεν είναι αυτοσκοπός. Δεν είναι παρά μέσο να επιτευχθούν κάποιοι στόχοι καταβάλλεται άμεσο κόστος προκειμένου να εξασφαλιστούν οφέλη αργότερα. Καθώς η πρόταση περνά από τον χώρο των ιδεών στην πραγματικότητα υλοποίησης, τα μέσα αποκτούν δική τους αυτόνομη ύπαρξη. Η πρόταση αποκόπτεται από το σκεπτικό που την γέννησε. Υπάρχει κίνδυνος ο τρόπος υλοποίησης να μειώσει τα οφέλη ή να αυξήσει το κόστος.

Ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός. Πλήθος αποτυχίες μεταρρυθμίσεων χρεώνονται σε παρανόηση της λογικής που τα δικαιολογούσε. Δύο παραδείγματα αρκούν:

Πρώτο: παράλειψη υποστηρικτικών ενεργειών. Παρατηρούμε ότι οι παραγωγικοί εργαζόμενοι έχουν υπολογιστές. Αν δώσουμε υπολογιστές και στους υπόλοιπους, δεν θα αυξηθεί αυτόματα η παραγωγικότητα.

Δεύτερο: σχέση αιτίου και αιτιατού. Στην Πολυνησία, οι νησιώτες έβλεπαν ότι νησιά που συμμετείχαν στο παγκόσμιο εμπόριο διέθεταν λιμάνια. Όμως, όταν έφτιαξαν λιμάνια διαπίστωσαν ότι τα λιμάνια δεν προσελκύουν τα καράβια μόνα τους, όπως τα αλεξικέραυνα τους κεραυνούς τα καράβια χρειάζονται κάποιο λόγο να επισκεφτούν το νησί. Το λιμάνι δεν επενεργεί μαγικά, είναι αναγκαία, μα όχι ικανή συνθήκη.

Έτσι, αναλόγως του πώς προχωρά η υλοποίηση, υπάρχει ο κίνδυνος τα νέα επικουρικά ταμεία να εμφανίσουν τα προβλήματα των πολυνησιακών λιμανιών. Mπορεί να υπάρξουν καταστάσεις όπου προχωρά μεν ο θεσμός, αλλά με τέτοιο τρόπο που περιορίζει μέχρις εξαφανισμού το όφελος χάριν του οποίου προτάθηκε.

Ένα είναι το αντίδοτο: η σαφήνεια στη στόχευση- δεν λησμονούμε για ποιους λόγους προτάθηκε ένα μέτρο.

Η κεφαλαιοποίηση από μόνη της δεν λύνει κανένα πρόβλημα. Στην θέση παλιάς γραφειοκρατίας (τα παλιά ταμεία) βάζει μια νέα, και μάλιστα πιο δαπανηρή. Τα νέα αστραφτερά γραφεία του νέου συστήματος αποτελούν κόστος για την κοινωνία- που μάλιστα θα έπρεπε να ελαχιστοποιηθεί.

Η κεφαλαιοποίηση ευνοεί την αλλαγή συμπεριφορών. Αποτελεί αντίδραση στην προοπτική της μακροβιότητας, αλλά μόνο αν επαρκής αριθμός πολιτών καταλήξουν (α) να δουλεύουν περισσότερο ή (β) να επιτρέπουν με τις αποταμιεύσεις τους περισσότερες επενδύσεις (ώστε να γίνουμε πιο παραγωγικοί). Αν ιδιωτικοποιούσαμε το σύνολο της κοινωνικής ασφάλισης, αλλά κανείς δεν άλλαζε το πώς ζει και πώς εργάζεται, το πρόβλημα δεν θα στο παραμικρό.

Η κεφαλαιοποίηση αξίζει μόνο αν καταλήγει σε περισσότερη εργασία και αποταμίευση. Το κάνει τονώνοντας κίνητρα- αν ο εργαζόμενος πιστέψει ότι οι εισφορές κατευθύνονται στην τσέπη του και όχι σε μαύρη τρύπα. Όμως, για να υπάρχει αποτέλεσμα, απαιτούνται προϋποθέσεις: (α) το κίνητρο να είναι ισχυρό (β) να μπορεί ο εργαζόμενος να υπολογίσει γιατί τον συμφέρει να αλλάξει (γ) να μπορεί να επηρεάσει το πόσο δουλεύει ή πότε συνταξιοδοτείται (δ) να έχει προσφορές εργασίας και (ε) να μην αντισταθμίζονται οι δικές του αποφάσεις από επιλογές άλλων σε αντίθετη κατεύθυνση. Ακόμη και τότε, θα υπάρχουν άνθρωποι που ελάχιστα θα αλλάξουν ή θα απαιτήσουν χρόνο. Αυτό που οι οικονομολόγοι αποκαλούν ’ελαστικότητα’- η ευχέρεια αλλαγής- δεν είναι ομοιόμορφο ούτε αυτονόητο.

Συνεπώς, η κεφαλαιοποίηση δεν είναι μαγικό ραβδάκι. Είναι ενδιάμεσο εργαλείο για την επίτευξη πιο σημαντικών αλλά πιο διάχυτων αλλαγών. Η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί, όχι από τα πόσα χρήματα μαζεύει, αλλά από το αν καταφέρει να συμβάλει στην αναπτυξιακή προσπάθεια.

Η σαφήνεια είναι εύκολη όταν επεξεργαζόμαστε εξισώσεις. Στην υλοποίηση μεταρρυθμίσεων αναπόφευκτα υπεισέρχονται συμβιβασμοί, ενστάσεις, πιέσεις, διοικητικοί περιορισμοί, νομικές αμφισβητήσεις, χρονικές υστερήσεις και πρωθύστερα. Η διάσωση μιας μεταρρύθμισης, η ασφαλής πλοήγηση ανάμεσα στις συμπληγάδες της υλοποίησης, απαιτεί στρατηγική σαφήνεια- να μην φεύγει το βλέμμα από τον τελικό στόχο.

*επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Πηγή: europeanbusiness.gr

Το άρθρο Αναπόφευκτο το Κεφαλαιοποιητικό Συνταξιοδοτικό εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.