Κύριο χαρακτηριστικό της εβδομάδας που πέρασε, ήταν η επανάληψη της μίζερης ρουτίνας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ή μάλλον για την ακρίβεια, η μη ύπαρξη σχέσεων, αλλά μιας κουραστικής επανάληψης απειλών του Προέδρου της Τουρκίας και της δυναμικής διαβεβαίωσης της κυβερνήσεως της χώρας μας, ότι εμείς εδώ είμαστε και μπορούμε να αποτρέψουμε κάθε απειλή εναντίον της Ελλάδος. Βέβαια, ο κόσμος, εντός και εκτός Ελλάδας, σχεδόν έχει πειστεί ότι το πρώτο σκέλος της προηγούμενης αναφοράς είναι χάρτινο, ενώ το δεύτερο είναι πραγματικό και αποτελεσματικό, αν χρειαστεί.

Επομένως, το ενδιαφέρον αυτής της Ιστορίας, δεν βρίσκεται κατά τη γνώμη μας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, γιατί πολλά χρόνια υπήρξαν ταραγμένες, αλλά το πώς τις βλέπει και το πώς τις αντιμετωπίζει η Ευρώπη και οι ΗΠΑ. Το πεδίο για σκέψεις και εκτιμήσεις, είναι ευρύ. Και αυτό προσπαθούν πολλοί πολιτικοί παρατηρητές να διερευνήσουν. Από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης πάντως, σε πολιτικό επίπεδο εμείς πιστεύουμε ότι ισχύει το δόγμα «δεν παίρνουμε πολιτικές αποφάσεις γιατί δεν συμφωνούν οι εταίροι» πρώτον και δεύτερον το «και να θέλαμε να πάρουμε αποφάσεις πολιτικού χαρακτήρα, η ίδια η δομή της Ε.Ε. δεν θα μπορούσε να τις εξυπηρετήσει». Αυτό δείχνουν άλλωστε τα ακαταλαβίστικα συμπεράσματα που ανακοινώνονται μετά από κάθε Σύνοδο Κορυφής. Όσο για τις περίφημες οικονομικές κυρώσεις προς την Τουρκία, αυτές δεν επιχειρούνται γιατί δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία του συνόλου των κρατών-μελών, άρα συχνά αναφέρονται προς το σκοπό «κουβέντα να γίνεται».

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Ότι π.χ. η Ε.Ε. είναι ανύπαρκτη και άρα ακίνδυνη για την Τουρκία του κ. Τ. Ερντογάν; Εμείς πιστεύουμε ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Προφανώς το ίδιο πιστεύει και ο Πρόεδρος της Τουρκίας, γιατί αν δεν το πίστευε, θα έκανε πράξη τις ενέργειες τις οποίες απειλεί να κάνει. Τι εννοούμε μ’ αυτό; Ας μη ψάχνουμε πολύ στο παρελθόν κι ας δούμε τί γίνεται εδώ και ένα εξάμηνο περίπου. Οι τουρκικές απειλές κατά της Ελλάδος, σε συνδυασμό με την υποχωρητική στάση της Γερμανίας, προκάλεσαν αλλαγή ισορροπίας στον Γαλλο-Γερμανικό Άξονα, υπέρ της Γαλλίας, αφού η χώρα αυτή είναι η πλέον στρατιωτικά ισχυρή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι η Γερμανία είναι αφοπλισμένη. Αυτό με τη σειρά του, σημαίνει ότι αν η Τουρκία πήγαινε σε πολεμικές ενέργειες κατά της Ελλάδας, άρα και κατά της Ε.Ε., αυτό θα σήμαινε ότι το «θέμα» θα το χειριζόταν η Γαλλία, η οποία, ως γνωστόν, καθόλου δεν συμπαθεί τη γειτονική μας χώρα. Αυτό είναι κατόρθωμα της ανερμάτιστης πολιτικής του κ. Τ. Ερντογάν. Και δεν είναι το μόνο. Κοντολογίς, ένας ακόμη λόγος που ο Πρόεδρος της γείτονος πρέπει να σταματήσει ή να αλλάξει την πολιτική έναντι της Ελλάδας και της Ευρώπης, είναι ότι μπορεί κάποια μέρα η Ε.Ε. να αναγκαστεί να προχωρήσει στην Κοινή Άμυνα και Εξωτερική Πολιτική, όπως π.χ. ο Κορωνοϊός έκανε το θαύμα να αποδεχτούν οι χώρες-μέλη τη δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης, δηλαδή του Ευρωομολόγου, κάτι που λίγους μήνες πριν τον ιό, όχι μόνο δεν το δέχονταν, αλλά το ειρωνεύονταν κιόλας, όπως επί παραδείγματι η Γερμανία. Άρα, καλόν είναι για κάποιους να μη τσιγκλάνε τον γίγαντα των 420 εκατομμυρίων Ευρωπαίων, με το ισχυρότερο κοινό νόμισμα του πλανήτη. Οι καιροί είναι γεμάτοι πρωτοτυπίες και πολύ πονηροί.

Πάμε τώρα στις ΗΠΑ, δηλαδή στον Πρόεδρο –ακόμα– κ. Ντ. Τραμπ. Εκείνος εδώ και τέσσερα χρόνια έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν τον ενδιαφέρει η Ευρώπη, πολιτικά, γεωπολιτικά και οικονομικά. Και προς τιμήν του, αυτή τη θέση την εφάρμοσε απαρέγκλιτα. Άρα, δεν μένει να ευχόμαστε για τις λίγες μέρες που απομένουν ως τις εκλογές και να ελπίζουμε ως τότε να συνεχιστεί αυτό που συμβαίνει τέσσερα χρόνια τώρα. Δηλαδή να εξακολουθήσει η Γραφειοκρατία του Υπουργείου Εξωτερικών και του Πενταγώνου, να εκτελεί το έργο που απαξιούσε να κάνει ο Πρόεδρος, μέχρι οι ΗΠΑ να αποκτήσουν Πρόεδρο, ο οποίος θα πιστεύει ότι οι ΗΠΑ δεν είναι ολόκληρος ο κόσμος και ότι το να αλλάξεις π.χ. τους νόμους λειτουργίας του παγκόσμιου εμπορίου, δεν αρκεί να κάνεις μόνο δηλώσεις και ατελέσφορα ταξίδια.

Και με την ευκαιρία, να τονίσουμε ότι τα στελέχη του Στέητ Ντιπάρτμεντ και του Πενταγώνου, καμία απολύτως σχέση δεν έχουν, εδώ και τέσσερα χρόνια, με το παλαιό υποτιμητικό «γραφειοκράτες», αλλά είναι άνθρωποι που σήκω-σαν μεγάλο βάρος πολιτικό, έξω και πάνω από το θεσμικό τους ρόλο. Και αυτό θα πρέπει από Ελλάδα και Ευρώπη, να τους αναγνωριστεί.

Το άρθρο Οι Νάνοι και οι Γίγαντες εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το έχει η πρόσφατη ροή της Ευρωπαϊκής Ένωσης να τις τυχαίνει παρέμβαση κορωνοϊού, σαν σήμα –δυστυχώς επικίνδυνο– για να αλλάξει η πανίσχυρη γραφειοκρατία της ρυθμούς και να δει την ουσία των προβλημάτων καθαρό-τερα. Κύριο παράδειγμα, η καθιέρωση του Ευρωομολόγου, το οποίο η ίδια σκληρή γραφειοκρατία το αποκαλεί «Ταμείο Ανάκαμψης». Σε ένα δεύτερο πλάνο, η ηγεσία της Γερμανίας γοητεύεται να ροκανίζει το χρόνο, ώστε τα προβλήματα που χρειάζεται να αντιμετωπιστούν άμεσα, να αναβάλλεται η λύση τους.

Ευχόμαστε στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κ. Ζαν Μισέλ ταχεία ανάρρωση από τον κορωνοϊό, αλλά δεν αντέχουμε στο πειρασμό να μην αναφέρουμε ότι η αναβολή της Συνόδου Κορυφής βολεύει πολλούς, εκτός από τον κ. Ερντογάν, ο οπίος σίγουρα πλέον θα πρέπει να γνωρίζει ότι ο χρόνος λειτουργεί εις βάρος της χώρας του.

Και μια που αναφερόμαστε στο χρόνο, πρέπει να συγχαρούμε τον καθηγητή και τέως Υπουργό κ. Κ. Αρβανιτόπουλο, ο οποίος στο «Βήμα της Κυριακής» μας θύμισε με άρθρο του το περίφημο «Ανατολικό Ζήτημα», που αφορούσε στην ραγδαία παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μετά το 1650 και την μη δυνατότητα συμφωνίας των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής εκείνης, για το ποια Δύναμη και πότε θα πάρει τα περισσότερα εδάφη της εν λόγω Αυτο-κρατορίας. Με αποτέλεσμα η Οθωμανική Αυτοκρατορία να εξασφαλίσει επιπλέον 200 χρόνια ζωής, μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, που άρχισε και ολοκληρώθηκε ο διαμελισμός του αρκετά μεγάλου κομματιού που είχε απομείνει, με κατάληξη το εθνικό τουρκικό κράτος, που σήμερα γνωρίζουμε.

Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι η σημερινή Τουρκία του κ. Ερντογάν, είναι πρόβλημα, στην ουσία είναι σίγουρα ένα μίνι «Ανατολικό Ζήτημα», αλλά πιστεύουμε ότι ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η αμηχανία της Δύσης για το πώς πρέπει να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα. Και επίσης, αλήθεια είναι ότι το πολιτικό και το διπλωματικό κατεστημένο στην Τουρκία τα τελευταία τέσσερα χρόνια, καθόλου δεν βοηθά στο να υπάρξει μια βιώσιμη συνεννόηση με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Και έτσι, το πράγμα δυσκολεύει πιο πολύ. Διάλογος π.χ. με την Τουρκία, ασφαλώς πρέπει να αρχίσει, όχι μόνο από την Ελλάδα, αλλά και με τον Δυτικό Κόσμο, στη βάση αν θέλει η Τουρκία να έχει καθαρές θέσεις και σχέσεις με τον Δυτικό Κόσμο. Δηλαδή, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως πολιτικός και οικονομικός Οργανισμός, θα πρέπει –πιστεύουμε– να πραγματοποιήσει όσες Συναντήσεις Κορυφής χρειαστούν, για την καθιέρωση μιας πάγιας θέσης και σχέσης με την Τουρκία και όχι να κάνει Συναντήσεις Κορυφής για το αν θα αρχίσουν για άλλη μια φορά συνομιλίες σε στρατιωτικό–γραφειοκρατικό επίπεδο του ΝΑΤΟ, κάτι που έγινε και στο παρελθόν και δεν ωφέλησε σε τίποτα. Και αφού γίνει το πρώτο, τότε να αρχίσουν συνομιλίες με την πολιτική ηγεσία της Τουρκίας, μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του κ. Ερντογάν. Εξυπακούεται ότι σ’ αυτές τις υψηλού επιπέδου διαπραγματεύσεις θα μπορούν να συμμετάσχουν και οι ΗΠΑ, εφ’ όσον τον Νοέμβριο εκλεγεί Πρόεδρος, ο οποίος θα θέλει να μην είναι η Αμερική απούσα από αυτά που γίνονται στον κόσμο και πιο ειδικά στον Δυτικό Ελεύθερο Κόσμο.

Η περίπτωση της Τουρκίας δεν αντιμετωπίζεται με «μπαλώματα», με πρόσκαιρα μέτρα, χωρίς στοιχεία βιώσιμης προοπτικής, ούτε με απίθανους στρουθοκαμηλισμούς. Και βέβαια, ούτε με στερεότυπα του τύπου «η Δύση δεν πρέπει επ’ ουδενί να χαρίσει την Τουρκία στη Ρωσία», προεξοφλώντας ότι κάτι τέτοιο θα επιθυμούσε η γειτονική χώρα ή σαν κάτι τέτοιο, ντε και καλά, θα το ήθελε η Ρωσία.

Όλα αυτά που προαναφέραμε, περί Ανατολικού Ζητήματος, περί Μεγάλου Ασθενούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, φυσικά τελούν υπό την ανάγκη της τήρησης χρονικών, ποσοτικών και ποιοτικών αναλογιών, όπως και τώρα. Μεγάλες Δυνάμεις υπάρχουν, ουτοπικοί σχεδιασμοί υπάρχουν, αμείλικτοι ανταγωνισμοί υπάρχουν και μικρομεσαίες δυνατότητες υπάρχουν. Και οι ουτοπίες μέσα στην ανθρώπινη συμπεριφορά υπάρχουν. Αλλά πρέπει να υπάρχει και ο Κοινός Νους, καθώς και η επαφή με την πραγματικότητα.

Το άρθρο Τουρκικές Ουτοπίες και Ευρωπαϊκές Ψευδαισθήσεις εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.