Παρακολουθήστε τη δημόσια διαδικτυακή συζήτηση για την Κυκλική Οικονομία στην Ελλάδα

O Γενικός Διευθυντής της διαΝΕΟσις Διονύσης Νικολάου αναφερόμενος στην έρευνα της διαΝΕΟσις υπογράμμισε ότι αυτή έχει στόχο «να κατανοήσουμε τι είναι κυκλική οικονομία, πώς επηρεάζει τη ζωή και το περιβάλλον μας, αλλά και να προσδιορισθεί η μακροχρόνια στρατηγική που θα μας επιτρέψει να ελαχιστοποιήσουμε τη χρήση πόρων και να μετασχηματίσουμε το υπάρχον μοντέλο της γραμμικής παραγωγής σε κυκλικό χωρίς να περιορίζεται η διαδικασία ανάπτυξης προς όφελος των καταναλωτών, των επιχειρήσων και του περιβάλλοντος». Τόνισε, ακόμα, το γεγονός ότι η μετάβαση προς την κυκλική οικονομία «απαιτεί την ανάπτυξη καινοτόμων και αποτελεσματικών τρόπων παραγωγής και προπάντων νέες καινοτόμες συμπεριφορές της καθημερινότητας». Κλείνοντας, είπε ότι «η μελέτη αυτή, όπως κάθε μελέτη της διαΝΕΟσις, πέρα απο διαπιστώσεις περιλαμβάνει και προτάσεις πολιτικής, που ευελπιστούμε ότι μπορούν να συνεισφέρουν στη βελτίωση των επιδόσεων της χώρας μας σε όλους τους δείκτες της κυκλικότητας».

Τον κύκλο τον τοποθετήσεων άνοιξε ο Ηλίας Ντεμιάν, ο οποίος ως μέλος της ερευνητικής ομάδας της μελέτης για την κυκλική οικονομία, παρουσίασε κάποια από τα βασικά ευρήματα και συμπεράσματά της. Αρχικά, επισήμανε το διπλό σκοπό της έρευνας: 1) η ανάδειξη ευκαιριών και προκλήσεων της μετάβασης στο νέο υπόδειγμα της κυκλικής οικονομίας, και 2) η εκτίμηση της οικονομικής επίδρασης από μια πορεία επίτευξης των στόχων που έχουν τεθεί. Ορίζοντας την κυκλική οικονομία είπε «ότι αυτή θέλει να μας αναγκάσει να μειώσουμε τη σπατάλη πόρων, κατά την εξόρυξη πρώτων υλών, στην παραγωγή και στην κατανάλωση». Ο κ. Ντεμιάν τόνισε ότι «η μετάβαση από το γραμμικό στο κυκλικό υπόδειγμα παραγωγής δημιουργεί επιχειρηματικές και οικονομικές ευκαιρίες με σημαντικά κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη, αλλά και προκλήσεις για υφιστάμενες παραγωγικές και κοινωνικές δομές». Μιλώντας για την περίπτωση της Ελλάδας παρατήρησε ότι στη χώρα «περιορίζεται η συνολική κατανάλωση υλικών πόρων και η εγχώρια εξόρυξη –ωστόσο αυξάνονται οι εισαγωγές υλικών», καθώς και ότι η κατά κεφαλήν παραγωγή σε αστικά στερεά απόβλητα (ΑΣΑ) είναι υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Όσον αφορά την ανακύκλωση, η Ελλάδα βρίσκεται σε πορεία σύγκλισης με την ΕΕ27 στην ανακύκλωση συσκευασιών, ωστόσο, απαραίτητη είναι η επιτάχυνση σε πλαστικά, γυαλί και ξύλο. Επίσης, υπογράμμισε ότι ο βαθμός κυκλικότητας υλικών στην Ελλάδα, παρά τη σχετική πρόοδο, υπολείπεται σημαντικά του μέσου όρου στην ΕΕ-27. Σημείωσε πως έχουν αναγνωρισθεί οι επενδυτικές ανάγκες για επίτευξη των εθνικών στόχων, ενώ ανέλυσε τη διαθεσιμότητα χρηματοδοτικών πόρων τόσο από εθνικές όσο και από ευρωπαϊκές πηγές. Μίλησε για τα σημαντικά οφέλη όπως αυτά εκτιμήθηκαν από τους ερευνητές και με όρους επίδρασης στο ΑΕΠ και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.Συνοψίζοντας τα βασικά μηνύματα της μελέτης, ανέφερε τα εξής: 1) Υστέρηση σε θέματα διαχείρισης στερεών αποβλήτων, 2) Πίεση στα φυσικά οικοσυστήματα (ταφή, ανεξέλεγκτη καύση κτλ.), 3) Περιορισμένη ζήτηση από τη βιομηχανία για δευτερογενείς πρώτες ύλες, 4) Επενδύσεις σε υποδομές διαχείρισης και αλλαγή στο παραγωγικό πρότυπο, 5) Διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι, και 6) Όφελος για την ελληνική οικονομία (χρήση εγχωρίως παραχθέντων ανακυκλωμένων υλικών). Τέλος, περιέγραψε τις προτάσεις πολιτικής, οι οποίες καταγράφονται στην μελέτη.Τον λόγο στη συνέχεια έλαβε ο Πέτρος Βαρελίδης, ο οποίος, ξεκινώντας την τοποθέτησή του, τόνισε ότι «δεν χωράει αμφιβολία ότι ο πλέον προβληματικός κλάδος αυτή τη στιγμή και διαχρονικά, σε ότι αφορά το περιβάλλον, παραμένει δυστυχώς η διαχείριση των αποβλήτων», καθώς για να αλλάξει ριζικά η κατάσταση «απαιτείται χρόνος, προσπάθεια, χρήμα, για μεγάλο διάστημα δεδομένου του ότι οι ανάγκες σε υποδομές είναι πολύ σημαντικές και του μεγάλου χρόνου ωρίμανσης που απαιτείται για τις επενδύσεις αυτές». Αναφερόμενος στις παρεμβάσεις της κυβέρνησης σε θεσμικό επίπεδο, μίλησε για τους νόμους 4819/2021 για τη διαχείριση αποβλήτων και 4736/2020 για τα πλαστικά μίας χρήσης, αλλά και στην πίεση για κωδικοποίηση της νομοθεσίας και σε εκσυγχρονισμό με σειρά διατάξεων που διευκολύνουν την προώθηση της κυκλικής οικονομίας. Ωστόσο, όπως υπογράμμισε ο Γενικός Γραμματέας «η πραγματικότητα πάλι είναι ότι όλο το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν είναι η θέσπιση νόμων αλλά είναι η αδυναμία που υπάρχει στην πλήρη και συστηματική εφαρμογή της νομοθεσίας». Για την αντιμετώπιση του ζητήματος αυτού, είπε ότι έχουν δημιουργηθεί πρόσθετες θεσμικές παρεμβάσεις για να ενισχυθεί το ελεγκτικό κομμάτι.Όσον αφορά την ανακύκλωση σημείωσε ότι «σίγουρα δεν είναι στο επίπεδο που θα θέλαμε» και πρόσθεσε ότι ο ΕΟΑΝ είναι υποστελεχωμένος σε αριθμό πραγματικά παραγωγικών υπαλλήλων και ότι αντιμετωπίζει δυσκολίες σωστής ρύθμισης της αγοράς και καθυστερήσεις στην υλοποίηση των κανονιστικών διατάξεων. Αναγνώρισε ως θετικά βήματα προς την αλλαγή της εικόνας, τη θέσπιση των συστημάτων σε νέα ρεύματα προϊόντων αποβλήτων, τις διατάξεις σχετικά με την υποχρεωτική χωριστή συλλογή των βιοαποβλήτων, το σύστημα «πληρώνω όσο πετάω» και το τέλος ταφής. Τέλος, τόνισε την ανάγκη για ευέλικτες εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων «έτσι ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν και την τωρινή κατάσταση, τα σύμμεικτα απόβλητα, αλλά και την αυριανή κατάσταση όπου, θέλουμε να πιστεύουμε, ότι θα έχει αυξηθεί σημαντικά η χωριστή συλλογή».O Δημήτρης Παπαστεργίου, ορμώμενος από την εμπειρία και την ιδιότητά του, μίλησε για τη στάση της τοπικής αυτοδιοίκησης και το πώς αυτή τοποθετείται μέσα στο θέμα της μετάβασης σε μια κυκλική οικονομία σήμερα. Ξεκίνησε λέγοντας ότι «την ώρα αυτή στην Ελλάδα πληρώνουμε τη διαχρονική ατολμία, αλλά και την αλλαγή στρατηγικής κατεύθυνσης στο κομμάτι της διαχείρισης απορριμμάτων» και έφερε το παράδειγμα της μονάδας επεξεργασίας των Τρικάλων που εξυπηρετεί δέκα δήμους. Επίσης, παρατήρησε ως ενδιαφέρον στοιχείο «που προκύπτει από τους πίνακες της μελέτης πως οι χώρες που έχουν πολύ μικρό ποσοστό ταφής είναι αυτές οι οποίες χρησιμοποιούν την ενεργειακή αξιοποίηση των απορριμμάτων» και προσέθεσε ότι «όντως ως χώρα δεν πρέπει να υπερηφανευόμαστε για το ντροπιαστικό 20% της ανακύκλωσης, όταν η Ευρώπη είναι στο 40%, όμως θα πρέπει να δούμε πίσω από τα νούμερα, τις ευθύνες του ίδιου του ελληνικού κράτους το οποίο ποτέ δεν έβαλε πραγματικά το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων».Υπογράμμισε το γεγονός ότι οι δήμοι δεν έχουν τους μηχανισμούς, παρά μόνο κάποια πιλοτικά προγράμματα, να διαχειριστούν τα ανακυκλώσιμα απορρίμματα γιατί δεν έχουν υλοποιηθεί ούτε τα κομμάτια του ΕΣΠΑ που αφορούν στη διαλογή στην πηγή. Μίλησε, επίσης, για την ανάγκη προς την αλλαγή νοοτροπίας απέναντι στην ανακύκλωση, την ενοποίηση των συστημάτων ανακύκλωσης που διαχειρίζεται ο ΕΟΑΝ, καθώς και την ενημέρωση στα σχολεία.Ο Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου, ξεκίνησε την τοποθέτησή του τονίζοντας την αξία της κυκλικής οικονομίας και στους τρεις άξονες της βιώσιμης ανάπτυξης, στο περιβάλλον, την κοινωνία και την οικονομία. Χαρακτηριστικά είπε ότι «η κυκλική οικονομία είναι αναγκαία: όπως δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να εκπέμπουμε αέρια του θερμοκηπίου με τους ίδιους ρυθμούς, έτσι δεν μπορούμε να αναλώνουμε και τους φυσικούς πόρους μας. Το ζήτημα είναι πώς θα γίνει πράξη». Αναφερόμενος στο υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο, ανέφερε ότι αυτό δημιουργεί ένα ασύμμετρο ανταγωνιστικό κόστος για τις επιχειρήσεις. Για να προχωρήσει η μετάβαση προς την κυκλική οικονομία, όπως είπε, η χώρα δεν χρειάζεται περαιτέρω νομοθεσία είτε από τις ευρωπαϊκές οδηγίες είτε από τον εθνικό σχεδιασμό. Ωστόσο, ο κ. Κωνσταντίνου πρόσθεσε ότι «αυτή η πληρότητα πρέπει να γίνει απλότητα» μέσω του σωστού συντονισμού της υλοποίησης και της ιεράρχησης των προτεραιοτήτων.Κλείνοντας, έθεσε τέσσερα ζητήματα που σχετίζονται με την κυκλική οικονομία, από επιχειρηματική οπτική: 1) Απουσία ζήτησης υπηρεσιών με κυκλικά χαρακτηριστικά – χάσμα γνώσης μεταξύ προθέσεων και πράξεων, 2) Καταγραφή και μέτρηση – ανάγκη για παρατηρητήριο δεικτών, 3) Θέσπιση κοινών προδιαγραφών και 4) Μέριμνα για αδειοδοτήσεις και ελέγχους – υλοποίηση μητρώων επιθεωρητών και αξιολογητών Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ). Τέλος, μοιράστηκε ότι ο ΣΕΒ μόλις ξεκίνησε μια δομημένη καταγραφή της γνώσης και της ετοιμότητας που έχει η ελληνική επιχειρηματικότητα στην κυκλική οικονομία.

Στη συνέχεια, η Έφη Τριτοπούλου παρουσίασε συγκεκριμένες δράσεις και παραδείγματα για το πώς μοιάζει η κυκλική οικονομία στην πράξη. Αρχικά, υπογράμμισε την ανάγκη για κατεύθυνση «πού θέλουμε να πάμε;», και επισήμανε ότι «σήμερα θάβουμε το 80% των απορριμμάτων και θα πρέπει μέσα σε επτά χρόνια να φτάσουμε στο 10%. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς, και ο δημόσιος τομέας και ο ιδιωτικός τομέας, να επανασχεδιάσουμε κάποιες δράσεις με υπευθυνότητα προς το περιβάλλον». Έδωσε παραδείγματα από τον ιδιωτικό τομέα, σημειώνοντας ότι είναι σημαντικό ειδικά οι μεγάλες επιχειρήσεις έχοντας και τους πόρους να βοηθήσουν και τις μικρότερες επιχειρήσεις έτσι ώστε να ενισχυθεί το πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας. Ενδεικτικά αναφέρθηκε στην εναλλακτική διαχείριση καπνικών προϊόντων και την επιχειρηματική πρωτοβουλία ανακύκλωσης “Nothing to Waste”, οι οποίες αναδεικνύουν την αξία της συνεργασίας, της εκπαίδευσης, της ενημέρωσης, αλλά και τη αξιολόγησης και βελτιστοποίησης των προγραμμάτων με στόχο το καλύτερο αποτέλεσμα.

>Ο Νίκος Χαραλαμπίδης ολοκλήρωσε τον κύκλο των τοποθετήσεων, δίνοντας μια συνολική εικόνα του θέματος και σε σύγκριση με το την κατάσταση σε άλλες χώρες, επισημαίνοντας την παραδοχή ότι η υφιστάμενη κατάσταση στην Ελλάδα «δεν είναι καλή». Θύμισε ότι, στη συζήτηση για την κυκλική οικονομία, «η ανακύκλωση είναι αρκετά χαμηλά στην ιεραρχία. Μιλάμε πρώτα για τη μείωση της παραγωγής απορριμμάτων, την επαναχρησιμοποίηση των απορριμμάτων, στη συνέχεια την ανακύκλωση και έπειτα την ταφή και την καύση». Επίσης, όσον αφορά τη λεγόμενη ενεργειακή αξιοποίηση ξεχώρισε το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας ότι έχει τη δυνατότητα να μην κάνει τα λάθη που έκαναν άλλες οικονομίες, όπως το ότι η καύση πρέπει να είναι η τελευταία επιλογή στη διαχείριση απορριμμάτων. Υπογράμμισε ότι πρέπει να επικεντρωθούμε στο πώς ο συνδυασμός κίνητρο – αντικίνητρο μπορεί να λειτουργήσει.

Συνέχισε δίνοντας ορισμένα «λάθος» παραδείγματα όπως η παραγωγή των ρούχων, η διαχείριση των ηλεκτρικών συσκευών και η σπατάλη τροφίμων, και κατέληξε η λύση είναι όχι τόσο στην ανακύκλωση, αλλά στο ότι «τα πράγματα θα πρέπει να είναι λιγότερα», ο επανασχεδιασμός δηλαδή του παραγωγικού και καταναλωτικού μας μοντέλου και μάλιστα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, με στόχο την μηδενική παραγωγή απορριμμάτων. Κλείνοντας, τόνισε ότι «αντί να κατηγορούμε τους συμπολίτες μας ότι έχουν χαμηλό δείκτη ευαισθητοποίησης, ας το γυρίσουμε ανάποδα και να δούμε ποια είναι τα συγκεκριμένα προγράμματα με τα οποία αυτοί ενεργοποιήθηκαν και να αντλήσουμε γνώση από αυτά».

Ακολούθησε ένας δεύτερος κύκλος τοποθετήσεων από τους ομιλητές, οι οποίοι απάντησαν σε κάποιες από τις δεκάδες ερωτήσεις και τα σχόλια των συμμετεχόντων που είχαν διατυπωθεί κατά τη διάρκεια της συζήτησης. Πιο συγκεκριμένα, συζητήθηκαν θέματα όπως ο σχεδιασμός της εθνικής στρατηγικής προς την κυκλική οικονομία, η ανάπτυξη των υποδομών, η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση του συνόλου της κοινωνίας, η εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας στις επιχειρήσεις και η ζήτησή της στη βιομηχανία, η ποιότητα των εναλλακτικών προτάσεων που προκύπτουν από τη μετάβαση σε πιο «κυκλικές» λύσεις, η έλλειψη δεδομένων και το εθνικό σχέδιο ενημέρωσης.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε ολόκληρη τη συζήτηση εδώ. 

Το άρθρο Όσα ειπώθηκαν στο 24ο diaNEOsis Live για την Κυκλική Οικονομία στην Ελλάδα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Συντονίζεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Διεύθυνση Διαχείρισης Αποβλήτων) και υλοποιείται σε συνεργασία με δεκαοχτώ εταίρους: Πράσινο Ταμείο, Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης, Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, Δήμος Αθηναίων, Δήμος Θεσσαλονίκης, Δήμος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Δήμος Πάρου, Δήμος Αντιπάρου, Δήμος Θήρας, Δήμος Τήνου, Δήμος Αλοννήσου, Δήμος Ναυπακτίας, Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Δίκτυο Αειφόρων Νήσων ΔΑΦΝΗ, ΔΙΑΔΥΜΑ ΑΕ, Terra Nova ΕΠΕ, Ελληνικός Οργανισμός Τυποποίησης.

Με συνολική διάρκεια 8 έτη και χρονικό ορίζοντα υλοποίησης έως τον Οκτώβριο 2027, το έργο LIFE-IP CEI-Greece αποσκοπεί να συμβάλει καθοριστικά στην εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων, του Εθνικού Σχεδίου Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων και της Εθνικής Στρατηγικής για την Κυκλική Οικονομία, επικεντρώνοντας στην προώθηση πρακτικών και αλλαγής συμπεριφοράς για την αύξηση του κύκλου ζωής των προϊόντων, τη μετατροπή των αποβλήτων σε πόρους και την αποτελεσματική εφαρμογή της νέας νομοθετικής δέσμης μέτρων της ΕΕ για την κυκλική οικονομία, η ενσωμάτωση των οποίων στο εθνικό δίκαιο  αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του τρέχοντος έτους.

Με τα πιλοτικά έργα, τις δράσεις επίδειξης, τις δράσεις κατάρτισης και ευαισθητοποίησης, αλλά και τις δράσεις διάχυσης αποτελεσμάτων, το έργο LIFE-IP CEI-Greece υποστηρίζει έμπρακτα την εφαρμογή των εθνικών σχεδίων για τα απόβλητα και την κυκλική οικονομία. Ειδικότερα οι δράσεις που θα υλοποιηθούν έως το 2027 είναι:

Οι δράσεις του έργου

Ειδικότερα οι δράσεις που θα υλοποιηθούν έως το 2027 είναι:

• Εφαρμογή σε πέντε νησιωτικούς και ένα ορεινό δήμο (δ. Πάρου, Αντιπάρου, Θήρας, Τήνου, Αλοννήσου και Ναυπακτίας) συστημάτων ολοκληρωμένης διαχείρισης αποβλήτων που θα εφαρμόσουν στην πράξη την ιεράρχηση αποβλήτων και τη νέα νομοθετική δέσμη μέτρων για τα απόβλητα στη βάση των αρχών της κυκλικής οικονομίας.
• Δημιουργία Ολοκληρωμένων Πράσινων Σημείων σε δύο αστικούς δήμους (δ. Αθηναίων και Θεσσαλονίκης), μετεξελίσσοντας τα Πράσινα Σημεία από κέντρα χωριστής συλλογής αστικών αποβλήτων και σε κέντρα επαναχρησιμοποίησης υλικών (έπιπλα, ηλεκτρικός και ηλεκτρονικός εξοπλισμός, ρούχα, βιβλία, παιχνίδια, κλπ).
• Εφαρμογή σε πλήρη κλίμακα δικτύων συλλογής και διαχείρισης επικίνδυνων οικιακών αποβλήτων σε μία περιφέρεια (Δυτ. Μακεδονίας) και έναν αστικό δήμο (δ. Αθηναίων), που θα αποτελέσουν πιλότοι για την ανάπτυξη ανάλογων δικτύων στην ελληνική επικράτεια.
• Εφαρμογή του οικονομικού εργαλείου Πληρώνω-Όσο-Πετάω (ΠΟΠ) σε έναν αστικό δήμο (δ. Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης), εφαρμόζοντας για πρώτη φορά στην πράξη ένα αποτελεσματικό σύστημα χρέωσης των δημοτών που προάγει τη μείωση της παραγωγής αποβλήτων και την ενίσχυση της ανακύκλωσης, προωθώντας παράλληλα την άμεση εφαρμογή σε άλλους δήμους της χώρας.
• Κατάρτιση του ειδικού προγράμματος για την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων τροφίμων, παρακολούθηση της παραγωγής αποβλήτων τροφίμων σε εθνικό επίπεδο, ανάληψη δράσεων επίδειξης βέλτιστων πρακτικών μείωσης αποβλήτων τροφίμων, ανάπτυξη πλατφόρμας για την παρακολούθηση και διαχείριση της δωρεάς τροφίμων και δημιουργία φόρουμ για την προώθηση δράσεων πρόληψης και ιδιαίτερα εθελοντικών συμφωνιών.
• Ανάπτυξη τοπικών / περιφερειακών συμμαχιών για την κυκλική διαχείριση των αποβλήτων του τομέα αγροδιατροφής, καταγράφοντας την υφιστάμενη κατάσταση διαχείρισης, αναπτύσσοντας κατάλληλη μεθοδολογία για την υποστήριξη της λήψης αποφάσεων και εκδίδοντας οδηγό για την εφαρμογή της κυκλικής διαχείρισής τους.
• Ανάπτυξη τεχνικών προδιαγραφών για την κυκλική οικονομία στα χρηματοοικονομικά εργαλεία, και ενσωμάτωση δεικτών μέτρησης της κυκλικής οικονομίας.
• Ανάπτυξη εθνικών δεικτών που θα αποτυπώνουν τα κύρια στοιχεία της κυκλικής οικονομίας της χώρας, έχοντας ως βάση αναφοράς το πλαίσιο παρακολούθησης που έχει διαμορφωθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, και δημιουργία παρατηρητηρίου κυκλικής οικονομίας με το οποίο θα παρακολουθείται σε συνεχή βάση η πορεία εξέλιξης της μετάβασης της χώρας στην κυκλική οικονομία.
• Ανάπτυξη προτύπων για τα δευτερογενή υλικά με σκοπό την υποστήριξη της επανεισαγωγής τους στην οικονομία με τη μορφή νέων πρώτων υλών και δημιουργία εθνικού διαδικτυακού αποθετηρίου για την ανταλλαγή τεχνογνωσίας σε θέματα που άπτονται της κυκλικής οικονομίας.
• Οικοδόμηση δυναμικού και ευαισθητοποίηση φορέων και κοινού, κυρίως μέσω σεμιναρίων ειδικής θεματολογίας και εξ αποστάσεως κατάρτισης των ενδιαφερόμενων μερών, δημιουργίας Βιωματικού Πάρκου Ανακύκλωσης – Επιδιόρθωσης – Επαναχρησιμοποίησης και περιφερειακών και τοπικών εκδηλώσεων ευαισθητοποίησης.

Έρευνες  σε εξέλιξη και Εναρκτήριο Συνέδριο του έργου

Στο πλαίσιο του έργου LIFE-IP CEI-Greece βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα για την κυκλική οικονομία που αποσκοπεί στην καταγραφή των απόψεων των εμπλεκόμενων φορέων (δημόσια διοίκηση, φορείς διαχείρισης αποβλήτων, παραγωγικοί, κοινωνικοί και οικονομικοί φορείς, επιστημονική, ερευνητική και ακαδημαϊκή κοινότητα) για την επιτυχή μετάβαση της χώρας μας στην κυκλική οικονομία, καθώς και στη συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με ενδεχόμενες ανάγκες οικοδόμησης του δυναμικού τους. Το ερωτηματολόγιο έχει ήδη αποσταλεί σε πάνω από 900 φορείς, συλλογικούς και μη, προσκαλώντας τους να συμμετέχουν στην έρευνα και θα είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του έργου για να απαντηθεί ηλεκτρονικά από κάθε ενδιαφερόμενο φορέα .

Στο προσεχές διάστημα προγραμματίζεται να διεξαχθεί έρευνα κοινής γνώμης, η οποία θα καθορίσει το επίπεδο ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών σε θέματα που άπτονται της ιεράρχησης αποβλήτων και της κυκλικής οικονομίας, ενώ παράλληλα βρίσκονται σε εξέλιξη οι προετοιμασίες για τις περιφερειακές και τοπικές εκδηλώσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης που θα πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια του ερχόμενου χρόνου.

Το εναρκτήριο συνέδριο του LIFE-IP CEI-Greece, στο οποίο θα παρουσιαστούν θεματικά οι δράσεις του έργου και θα προσκληθούν ομιλητές για την παρουσίαση έργων και δράσεων στην Ελλάδα σχετικών με την κυκλική οικονομία, προγραμματίζεται να διεξαχθεί διαδικτυακά στις 21  Ιανουαρίου 2021.

Ξεκινώντας με κεντρικό σύνθημα «Ώρα για Δράση», η εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας με το έργο LIFE-IP CEI-Greece γίνεται πράξη στη χώρα μας.

Πηγή: euractiv.gr

Το άρθρο Ξεκίνησε το πρόγραμμα LIFE-IP CEI-Greece για την Κυκλική Οικονομία στην Ελλάδα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

      Πολλοί πολιτικοί, κυρίως στα πρώτα χρόνια της καριέρας τους, και πολλά πολιτικά κόμματα, κυρίως στο αρχικό διάστημα μετά τη σύστασή τους ή όταν, εν πάση περιπτώσει, απέχουν πολύ από την εξουσία, διακατέχονται από μεταρρυθμιστικό ζήλο. Υπόσχονται ότι εάν ο λαός τους τιμήσει με την εμπιστοσύνη του, θα προχωρήσουν σε βαθιές μεταρρυθμιστικές τομές ικανές να θεραπεύσουν τις παθογένειες από τις οποίες υποφέρει η χώρα τους. Όσον, όμως, πλησιάζουν προς την εξουσία και, κυρίως, αφού την καταλάβουν, χάνουν σημαντικό μέρος της μεταρρυθμιστικής τους ορμής και προεκλογικά μεν προσπαθούν να χαμηλώσουν τον πήχη των προσδοκιών, μετεκλογικά δε καθυστερούν, ‘’νερώνουν’’ το περιεχόμενο κάποιων μεταρρυθμίσεων και ματαιώνουν άλλες, συχνά τις πιο εμβληματικές. Αποτέλεσμα, ο λαός να τους αντιμετωπίζει με κυνισμό, θεωρώντας ότι ‘’όλοι είναι ίδιοι’’. Το τελευταίο, ασφαλώς, δεν συμβαίνει. Ως παράδειγμα, ο Ντόναλντ Τραμπ χωρίς αμφιβολία δεν είναι ίδιος με τους προηγούμενους προέδρους των ΗΠΑ, ο δε Κυριάκος Μητσοτάκης ουδόλως ομοιάζει με τον Αλέξη Τσίπρα. Ως γενικός κανόνας, πάντως, σε διάφορες χώρες και σε διάφορους χρόνους, παραμένει η σύγκλιση των κομμάτων εξουσίας προς τον χώρο του λεγόμενου κέντρου, τόσον ως προς τις προεκλογικές πλατφόρμες όσο και ως προς την πολιτική πρακτική τους.

      Το γεγονός αυτό εξηγείται πειστικά από τα πορίσματα, στα οποία έχει καταλήξει εδώ και δεκαετίες η Σχολή της Δημόσιας Επιλογής (Public Choice School), που εξετάζει τις πολιτικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων ως ξεχωριστό επιστημονικό πεδίο. Ένα τέτοιο βασικό πόρισμα στηρίζεται στο γεγονός ότι οι προτιμήσεις των ψηφοφόρων ακολουθούν μία κανονική κατανομή, που έχει σχήμα καμπάνας, με τις περισσότερες προτιμήσεις γύρω από το κέντρο και λιγότερες προτιμήσεις προς τα άκρα (την άκρα δεξιά και την άκρα αριστερά ή, ορθότερα, την αμιγώς φιλελεύθερη και την αμιγώς κρατικιστική αντίληψη). Μέσα σε αυτή την κατανομή ο κάθε ψηφοφόρος ψηφίζει τον υποψήφιο του οποίου η θέση (με ιδεολογικά ή συμφεροντολογικά κριτήρια) βρίσκεται πιο κοντά στη δική του. Ο διάμεσος ψηφοφόρος είναι εκείνος που βρίσκεται στο μέσο της κατανομής, δηλαδή δεξιά του και αριστερά του υπάρχει ίσος αριθμός ψηφοφόρων. Με δύο υποψήφιους (βουλευτές ή κόμματα), αυτός που θα κερδίσει την ψήφο του διάμεσου ψηφοφόρου θα κερδίσει και όλες τις ψήφους της μίας πλευράς, δηλ. τις μισές συν μία, και επομένως, θα κερδίσει τις εκλογές. Συνεπώς, είναι η ορθολογική στρατηγική συγκέντρωσης ψήφων κατά τη διαδικασία του πολιτικού ανταγωνισμού που ωθεί ένα τολμηρό μεταρρυθμιστή να μετακινήσει την πλατφόρμα του πλησιέστερα στον διάμεσο ψηφοφόρο, ελπίζοντας ότι οι πιο ακραίοι οπαδοί του θα μείνουν μαζί του, ενώ θα προσελκύσει ταυτόχρονα ένα σημαντικό μέρος από τη μεγάλη μάζα των μετριοπαθών ψηφοφόρων.

      Ανάλογη συλλογιστική διαπνέει τους πολιτικούς και μετεκλογικά. Ας υποθέσουμε ότι ένα ευρώ σε φόρους πληρώνεται από τρία άτομα και το φορολογικό έσοδο μοιράζεται ισόποσα (δηλ. 1/3, 1/3, 1/3). Ένας πολιτικός βλέπει ότι μία διαφορετική κατανομή (π.χ. 0,2/3,1/3) θα συγκέντρωνε την προτίμηση δύο ψηφοφόρων έναντι ενός και, επομένως, τάσσεται υπέρ αυτής. Τέτοιας φύσεως είναι οι λόγοι που διέπουν την συμπεριφορά των πολιτικών και τους οδηγούν σε δραστική μείωση του μεταρρυθμιστικού τους ζήλου όταν πλησιάζουν και, κυρίως, όταν καταλαμβάνουν την εξουσία.

*Νομικός – Οικονομολόγος   

Το άρθρο Γιατί ‘’εξατμίζεται’’ ο μεταρρυθμιστικός ζήλος εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η επαπειλούμενη οικονομική ύφεση λόγω της πανδημίας επισπεύδει και εντείνει τη δημόσια συζήτηση για τον σχεδιασμό της φορολογικής πολιτικής. Άλλωστε, η φορολογία συνιστά κατεξοχήν πολιτικό εργαλείο. Η συζήτηση δεν θα πρέπει να αφορά την εκ νέου επιβολή βαρύτερων φόρων. Χρειαζόμαστε εξωστρεφή φορολογικά κίνητρα και μάλιστα όχι οριζόντιας κατεύθυνσης, αλλά με στόχευση την αναθέρμανση συγκεκριμένων δραστηριοτήτων, όπως η εισροή ιδιωτικών κεφαλαίων από την αλλοδαπή. Κεφαλαίων που είτε εγκατέλειψαν τη χώρα κατά την πολυετή κρίση είτε ουδέποτε έχουν αναπτύξει δεσμούς με αυτή.

Μήπως, λοιπόν, ήρθε η ώρα να εξετάσουμε τη θεσμοθέτηση στην Ελλάδα δομών διαχείρισης ιδιωτικών περιουσιών; Όπως νομικά πρόσωπα διαχείρισης οικογενειακού πλούτου, με εταιρικό πλούτο που θα αναγνωρίζεται και θα τελεί υπό την προστασία των επιμέρους διμερών συμβάσεων αποφυγής διπλής φορολογίας.

Για τις εταιρείες αυτές θα μπορούσε να προβλεφθεί ως προϋπόθεση ένα κατώτατο όριο κεφαλαιακής συγκέντρωσης ή και χρονικής διακράτησης ή και απασχόλησης προσωπικού. Να προβλεφθεί κατώτατο ποσό επενδύσεων στην Ελλάδα. Κεφάλαιο των εταιρειών αυτών θα είναι τα μετρητά και κάθε μορφή κινητών αξιών, όπως μετοχές, συμμετοχές, ομόλογα, δευτερογενή προϊόντα, επενδυτικά μερίδια, υβριδικά προϊόντα, ημεδαπά και αλλοδαπά. Η εισφορά του κεφαλαίου δεν θα δημιουργεί φορολογικό γεγονός στον εισφέροντα (μη φορολογητέα κεφαλαιακή υπεραξία). Ούτε και θα αποτελεί για αυτόν ένδειξη φοροδοτικής ικανότητας (τεκμήριο). Η αυτή φορολογική ουδετερότητα θα εξασφαλίζεται για το στάδιο της τυχόν εκκαθάρισης και λύσης της εταιρείας, καθώς και της αυτούσιας διανομής των περιουσιακών της στοιχείων στους ιδρυτές και εισφέροντες την περιουσία αυτή.

Κατά τη λειτουργία της εταιρείας, τα ετήσια κέρδη της θα υποβάλλονται σε φόρο εισοδήματος στην Ελλάδα και με συντελεστή ίσο με τον ισχύοντα συντελεστή φόρου εισοδήματος επί των μερισμάτων (σήμερα 5%). Ο φόρος αυτός θα εξαντλεί τη σχετική φορολογική υποχρέωση τόσο σε επίπεδο επάρκειας όσο και σε επίπεδο φυσικού προσώπου (ιδρυτής και εισφέρων). Προϋπόθεση για την εξασφάλιση της ευνοϊκής αυτής φορολογικής μεταχείρισης, θα είναι -εκτός από το ελάχιστο χρονικό και τυχόν ποσοτικό όριο- η αποκλειστικά παθητική δραστηριότητα. Έτσι η εταιρία αυτή θα έχει τη δυνατότητα να τοποθετεί την περιουσία της οικογένειας σε οποιαδήποτε επιλεγείσα επένδυση. Δεν θα έχει όμως, τη δυνατότητα να αναπτύσσει ενεργητική παραγωγική δραστηριότητα. Ενώ, αν το πράξει, τότε το σύνολο της δραστηριότητάς της (ενεργητική, παθητική) θα φορολογείται με το κανονικό καθεστώς που θα ισχύει και για τις λοιπές επιχειρηματικές δράσεις.

Η συμμετοχή στο κεφάλαιο ή και στη διοίκηση δεν θα δημιουργεί από μόνη της φορολογική κατοικία στα μέλη της οικογένειας. Η διοίκηση, όμως, της εταιρείας, καθώς και η δραστηριότητά της θα πρέπει πράγματι να λαμβάνουν χώρα στην Ελλάδα. Η λειτουργία της εταιρείας θα εξασφαλίζει καθεστώς «χρυσής βίζας» στους μη κοινοτικούς εταίρους της.

Παράλληλα, θα προβλέπεται, υπό προϋποθέσεις, ευνοϊκό καθεστώς τόσο κατά τη χαριστική μεταβίβαση της εταιρικής συμμετοχής (δωρεές- κληρονομιές σε στενούς συγγενείς) όσο και κατά τυχόν απόληξη εταιρικών κερδών σε στενούς συγγενείς που δεν μετέχουν στην εταιρεία.

Ομοειδές καθεστώς φορολογικών κινήτρων θα μπορούσε να εξεταστεί και για άμεσες ή και έμμεσες επενδύσεις μέσω νομικών οντοτήτων σε μη ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα στην Ελλάδα (ακίνητα παθητικού εισοδήματος). Με επιπλέον πρόβλεψη ότι υπό χρονικές ή ποσοτικές προϋποθέσεις, η τυχόν υπεραξία μεταπώλησης του ακινήτου θα φορολογείται με συντελεστή ίσο με τον αντίστοιχο συντελεστή μερίσματος και με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης για το νομικό πρόσωπο και τον έταιρο- μέτοχο αυτού. Ενώ, αν το φυσικό πρόσωπο που είναι ο τελικός δικαιούχος- έταιρος, τυχόν περολαμβάνεται στο Μητρώο Πραγματικού Δικαιούχου, τότε δεν θα τίθεται ζήτημα επιβολής ΕΦΑ, λόγω συμμετοχής σε νομική οντότητα που διακρατά ακίνητο.

Τι εξασφαλίζει ένα φυσικό πρόσωπο με την επιλογή των δομών αυτών; Εκτός από ήλιο και θάλασσα, το φυσικό πρόσωπο εξασφαλίζει και την ευχερή συνδιαχείριση της περιουσίας του από επαγγελματίες διαχειριστές. Εξασφαλίζει την προστασία της ιδιωτικότητάς του έναντι οιοδήποτε τρίτου, καθώς μεταξύ του φυσικού προσώπου και του τρίτου μεσολαβεί ένα νομικό πρόσωπο. Και παράλληλα εξασφαλίζει τη δημιουργία ενός ευέλικτου μηχανισμού τοποθέτησης του κεφαλαίου του, υπό ευνοϊκό, ασφαλές και διαυγές φορολογικό καθεστώς.

Σε τι προβλέπει η χώρα; Προβλέπει στην εισαγωγή κεφαλαίων από την αλλοδαπή και στα θετικά αποτελέσματα της μόχλευσης τους. Στην εγκατάσταση στην Ελλάδα όχι μόνο των φυσικών προσώπων μεγάλου πλούτου (πρόσφατο καθεστώς non- dome), αλλά στην εγκατάσταση στη χώρα όλης της δομής που ασχολείται με τη διαχείριση της προσωπικής περιουσίας των φυσικών αυτών προσώπων (family offices). Έτσι η Ελλάδα αποκτά μια εξωστρεφή θέση έναντι χωρών και μάλιστα εντός της ΕΕ (εννδεικτικά Μάλτα, Κύπρος, Λουξεμβούργο, Ιρλανδία) που επιδιώκουν την αύξηση του ΑΕΠ τους, με την προσέλκυση αλλοδαπών κεφαλαίων.

*έταιρος της δικηγορικής εταιρείας Ποταμίτης- Βεκρής και εκδότης του νομικού- φορολογικού περιοδικού «Δελτίο Φορολογικής Νομοθεσίας»

Το άρθρο Ώρα για ελληνικές εταιρείες διαχείρισης ιδιωτικού πλούτου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.