Το άρθρο Το φάντασμα του λαϊκισμού πάνω από την Ευρώπη… Του Τάκη Θεοδωρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σε περιόδους κρίσης, όπως είναι η οικονομική κρίση ή η πανδημία του κορωνοϊού (Covid-19), ιδιαιτέρως στον χώρο της πολιτικής ευδοκιμεί ο λαϊκισμός με μεγαλύτερη ένταση και επικοινωνιακά εκφράζεται τόσο από πρόσωπα όσο και από κόμματα.

Η πολιτική ρητορική του λαϊκισμού στις μαζοποιημένες κοινωνίες στοχεύει στην διαμόρφωση κλίματος με ανάλογη επιλογή θεμάτων στον εκφερόμενο πολιτικό λόγο και στην ενεργοποίηση του συναισθήματος για την δημιουργία εντυπώσεων με στόχο την πολιτική αξιοποίηση τους για την διεύρυνση της εκλογικής επιρροής και την ανάληψη της διαχείρισης της κυβερνητικής εξουσίας.

Όταν βέβαια έχει ως αποδέκτη το συναίσθημα, η λογική, που τον διαπερνά, είναι η διαμόρφωση θετικών προσδοκιών για το μέλλον, οι οποίες βασίζονται στην εξιδανίκευση και στην ονειρική προσέγγιση της πορείας της κοινωνίας σε βάθος χρόνου.

Εκείνο, που δεν ενεργοποιείται στους πολίτες, είναι ο ορθολογισμός και η κριτική σκέψη, διότι αυτό θα σήμαινε, ότι οι πολιτικές επαγγελίες θα γίνονται αντικείμενο κριτικής προσέγγισης και παράλληλα θα διερευνάται, εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την πραγμάτωση τους.

Για παράδειγμα η επιστροφή στην κανονικότητα, που επιδιώκεται για την μετά την πανδημία εποχή, σε ποιες παραμέτρους στηρίζεται, ώστε να μην επανεμφανισθούν πανδημικά φαινόμενα ή γενικότερα συνθήκες κρίσης στο μέλλον;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι πολύ σημαντική, εάν συνδυασθεί με το εύρος των ανισορροπιών, που προκαλεί η ακολουθούμενη πολιτική και σε άλλους τομείς και τις προτεραιότητες, που τίθενται από το πολιτικό σύστημα.

Για παράδειγμα σε περιόδους κρίσης, όχι μόνο στον τομέα της υγείας αλλά γενικότερα, παρατηρείται αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων (π.χ. τα έσοδα της μεσαίας κοινωνικής τάξης μειώνονται, ενώ αυξάνεται η υποαπασχόληση, η ανεργία και η φτώχεια) και αποδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής με αποτέλεσμα την ευδοκίμηση του λαϊκισμού στον πολιτικό λόγο ανεξάρτητα από την ιδεολογική ταυτότητα των συστημικών κομμάτων. Ταυτοχρόνως αποκτούν μεγαλύτερη επιρροή πολιτικά σχήματα, που κινούνται στα όρια του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Ο λαϊκιστικός πολιτικός λόγος μπορεί βραχυπρόθεσμα να συμβάλλει στην αποφυγή ή στην σμίκρυνση του πολιτικού κόστους και στην διατήρηση ή αύξηση της πολιτικής επιρροής, μακροπρόθεσμα όμως έχει πολύ αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην κοινωνία όσο και στο πολιτικό σύστημα.

Η δυναμική της εξέλιξης δεν είναι διαχειρίσιμη ούτε από τα κόμματα ούτε από τους πολίτες, όταν οι επιλογές τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο δεν στηρίζονται στην πολυδιάστατη προσέγγιση και ανάλυση της πραγματικότητας και στον διάλογο με εργαλείο τον ορθολογισμό και την κριτική σκέψη.

Εξάλλου σε περιόδους κρίσης, όταν οι πολίτες δεν στηρίζουν γενικότερα την στάση και τις επιλογές τους στην σφαιρική ενημέρωση και στην ορθολογική προσέγγιση της πραγματικότητας αλλά στην απλουστευτική συναισθηματικά οριοθετημένη οπτική της μαζοποιημένης κοινωνίας με αποτέλεσμα την άνοδο του βαθμού ανασφάλειας στους πολίτες, τότε η δυναμική της εξέλιξης δεν είναι ελεγχόμενη ως προς την κατεύθυνση της, ούτε διασφαλίζεται η σύνδεση της με το κοινωνικό συμφέρον.

Με αυτό τον τρόπο πριμοδοτείται ο λαϊκισμός των αυταρχικών πολιτικών μορφωμάτων, τα οποία σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης στην εποχή της γνώσης οδηγούν την κοινωνική πορεία στην οπισθοδρόμηση.

Παράλληλα συμβάλλουν στην προώθηση της εθνικής εσωστρέφειας και της ανάλογης οπτικής στους πολίτες. Ταυτοχρόνως συρρικνώνεται η δημοκρατική λειτουργία, ενώ οι πολίτες εργαλειοποιούνται με σημείο αναφοράς το συναίσθημα και την πρόκληση προσδοκιών για το μέλλον, οι οποίες έχουν ονειρικό περιεχόμενο χωρίς προοπτική.

Επίσης επειδή η πολιτική οπτική του λαϊκισμού και η ανάλογη ρητορική των κομμάτων, που την εκφράζουν, οριοθετούνται σε μεγάλο βαθμό από την βραχυπρόθεσμη δημιουργία θετικού κλίματος στις κοινωνίες, η διαχείριση της πραγματικότητας και ο σχεδιασμός της εξέλιξης εξαντλούνται στα όρια του βιολογικού χρόνου της εκλογικής κοινωνικής πλειοψηφίας, ώστε να επιτυγχάνεται η επιδιωκόμενη πολιτική στάση στους πολίτες.

Αυτή η πρακτική βέβαια δεν έχει μακροπρόθεσμη προοπτική, ούτε ανταποκρίνεται στις ανάγκες της παγκοσμιοποιημένης πραγματικότητας, στο πλαίσιο της οποίας η αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση των κοινωνιών οριοθετούν σε μεγάλο βαθμό και την βιωσιμότητα τους.

Ουσιαστικά ο λαϊκισμός σε περιόδους κρίσης βρίσκει πρόσφορο έδαφος για την ευδοκίμηση του, εάν οι πολιτικοί σχηματισμοί δεν στηρίζουν τον σχεδιασμό της πορείας των κοινωνιών σε μακροπρόθεσμη οπτική και στην ανάπτυξη διαλόγου με την κοινωνία πολιτών, ο οποίος εδράζεται στην πολυδιάστατη και σε βάθος ενημέρωση, με στόχο την ενεργοποίηση του ορθολογισμού και της κριτικής σκέψης σε αυτούς, ώστε να εκφρασθεί το κοινωνικό συμφέρον από πολίτες, που συνειδητοποιούν και αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους για τις επιπτώσεις των επιλογών τους.

Σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης και υψηλού βαθμού πολυπλοκότητας αυτό δεν είναι εύκολο. Είναι όμως αναγκαίο. Ειδάλλως η πορεία στο μέλλον δεν θα είναι βιώσιμη, ενώ οι ανισορροπίες συνεχώς θα αυξάνουν. Άλλος δρόμος δεν υπάρχει.

Με εργαλείο τον λαϊκισμό η πορεία των κοινωνιών προς την ευημερία θα υποσκάπτεται και τα αδιέξοδα θα πληθαίνουν και θα αποκτούν γενικευμένη ισχύ, διότι ο κόσμος είναι πλέον ενιαίος, οι δε κοινωνίες που τον συνθέτουν, εξαρτώνται η μια από την άλλη σε όλους τους τομείς δραστηριοποίησης, από την πολιτική και την οικονομία μέχρι την υγεία και την εκπαίδευση. Η εθνική περιχαράκωση και εσωστρέφεια οδηγεί τις κοινωνίες στην περιθωριοποίηση και στην μεγέθυνση των προβλημάτων ιδιαιτέρως σε περιόδους κρίσης.

Εξάλλου το ιδεολογηματικό φορτίο του λαϊκισμού και η εφαρμογή των πολιτικών του επιλογών δεν επιλύουν τα γενεσιουργά αίτια των κρίσεων, διότι δεν στηρίζονται στην πολυδιάστατη ανάλυση της πραγματικότητας και στον μακροπρόθεσμο και με επιστημονική τεκμηρίωση σχεδιασμό της κοινωνικής δυναμικής στους διάφορους τομείς ανάπτυξης της.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Λαϊκισμός σε περιόδους κρίσης… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Δημήτρη Π. Σωτηρόπουλου*

Η επέλαση του εθνολαϊκισμού στις δυτικές δημοκρατίες ανέδειξε έναν κοινό τόπο: οι δημοκρατίες μας δεν κινδυνεύουν πλέον από τις δικτατορίες καραβανάδων με αντικοινοβουλευτικό μένος, αλλά από την υπονομευτική στάση μέρους των μεσαίων στρωμάτων που βιώνουν την απογοήτευση από τη λειτουργία τους. Η εισβολή στο Καπιτώλιο από οργανωμένες ομάδες οπαδών του Τραμπ ήταν χαρακτηριστικό δείγμα της αποεπένδυσης σε θεμελιώδεις ρεπουμπλικανικές ιδέες.

Η εισβολή δεν κατατάσσεται προφανώς στην κατηγορία των δικτατορικών πραξικοπημάτων. Στόχος της ήταν η αμφισβήτηση του εκλογικού αποτελέσματος, προκαλώντας κάποιου είδους χάος. Θα μπορούσε κανείς να το περιγράψει ως ανταρσία ή εξέγερση του πλήθους, αν και πάλι το «πλήθος» περιοριζόταν σε λίγες εκατοντάδες άτομα που είχαν, πάντως, διασυνδέσεις με γνωστά συνωμοσιολογικά δίκτυα στις ΗΠΑ καθώς και με άλλες ρατσιστικές «συλλογικότητες»: Δεν σημαίνει όμως ότι ήταν μια αυθόρμητη και δικαιολογημένη έκρηξη του πλήθους, από εκείνες που οι απολογητές του λαϊκισμού θεωρούν ως «κινήματα» διόρθωσης μιας κουρασμένης δημοκρατίας. Πολλοί βεβαίως εξ αυτών έσπευσαν όντως να καταδικάσουν την εισβολή ως προϊόν ακροδεξιάς συνωμοσίας που ανέδειξε το άλλωστε μισητό πρόσωπο του προέδρου Τραμπ. Οπότε και αρνήθηκαν να συμπεριλάβουν την εξέγερση στα παραδείγματα του «υγιούς» λαϊκισμού, που έχει, υποτίθεται, πάντα προοδευτικό πρόσημο.

Εκεί έγκειται, ωστόσο, και το λάθος της ανάλυσης. Πρώτα και κύρια, δεξιόστροφοι ή αριστερόστροφοι, οι σύγχρονοι εθνολαϊκισμοί έχουν κοινή αφετηρία και εγγράφονται σε μια παρόμοια ανάλυση για τα προβλήματα των δυτικών δημοκρατιών. Εν αρχή είναι το μίσος για τις «ελίτ», πολιτικές, οικονομικές, χρηματοπιστωτικές, μιντιακές ή πνευματικές. Πρόκειται για την παραπομπή σε μια μεσαιωνική δομή Κοινωνίας που χωρίζει τις «τάξεις» στους ισχυρούς του 1% και στο υπόλοιπο 99%, τον καλό καγαθό «λαό». Το 1% προσαυξάνεται βεβαίως εξαιτίας της συμπερίληψης των «ξεπουλημένων» φερέφωνων της ελίτ, δηλαδή όσων απλώς δεν συμφωνούν με το παιδαριώδες σχήμα. Ή είσαι μαζί μας ή με τους άλλους, δεν υπάρχουν γκρι αποχρώσεις στον κακόγουστο αυτό πίνακα.

Το δεύτερο είναι η ρητορική κατά της παγκοσμιοποίησης που οδηγεί υποχρεωτικά σε μια εθνικιστική εσωστρέφεια, ως δήθεν λύση στο πρόβλημα. Στον δεξιόστροφο εθνολαϊκισμό συνοδεύεται και από αντιμεταναστευτική ρητορική, στον δε (ευρωπαϊκό) αριστερόστροφο μπορεί να λάβει από αντιευρωπαϊκό χαρακτήρα και να φθάσει μέχρι την απαίτηση για έξοδο από την ΕΕ ή την ONE. Στον δεξιόστροφο το αντιστασιακό υποκείμενο είναι το έθνος, στον αριστερόστροφο, ο λαός. Στόχος κοινός, όμως, είναι η χώρα να ξανακερδίσει τη χαμένη κυριαρχία της, την οποία έχασε λόγω των δόλιων δυνάμεων της παγκοσμιοποίησης – γι’ αυτό δεν αποκλείεται οι δύο παρατάξεις να ενώνουν και τις δυνάμεις τους κάποτε.

Το τρίτο στοιχείο είναι η ροπή στη συνωμοσιολογία και τα fake news που έχουν την τάση να δαιμονοποιούν τράπεζες, πολυεθνικές, επιχειρηματίες ή παγκόσμιους οργανισμούς, οι οποίοι δήθεν δεν σταματούν ποτέ να απεργάζονται στο σκοτεινό παρασκήνιο συνωμοσίες εναντίον περήφανων λαών και εθνών για να τους υποτάξουν πολιτισμικά και να τους αφαιμάξουν οικονομικά. Καθοριστικό ρόλο παίζουν εδώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που δρουν ως πολλαπλασιαστές τέτοιων «θεωριών», καλλιεργώντας τοξικό κοινωνικό κλίμα.

Το τέταρτο είναι μια αντιφιλελεύθερη εσάνς που σκεπάζει μονίμως την εθνολαϊκιστική βουλγκάτα, στοχοποιώντας όλο το φάσμα των ελευθεριών, από τις οικονομικές μέχρι το δικαίωμα του ατόμου να στοχάζεται έξω από τα σχήματα μιας προκάτ σκέψης και να επιδιώκει τη χειραφέτησή του από τις «ιδεολογίες». Η σκέψη αυτή λειτουργεί, έτσι κι αλλιώς, με «κουτάκια» και την ισοπέδωση των σχετικοποιήσεων.

Ανάλογα με την κάθε εγχώρια λαϊκιστική παράδοση, μπορούν να προστεθούν διάφορα στοιχεία. Ψυχικά μιλώντας, πάντως, το κυρίαρχο συναίσθημα είναι ο φθόνος και η μνησικακία. Και όχι σπάνια, δεν περιορίζεται στο hate Speech, αλλά ο θυμός τους εκφράζεται με ωμή βιαιότητα και προπηλακισμούς επιφανών προσώπων. Εκπίπτει έτσι πάντα σε μια λουμπενοποιημένη μορφή διότι παρεισφρέουν και περιθωριακά στοιχεία – Χρήσιμα την ώρα της «μάχης». Συχνά λέγεται ότι τα ακραία αυτά συναισθήματα δικαιολογούνται διότι οφείλονται στο μπλοκάρισμα της ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας των χαμηλότερων μεσαίων στρωμάτων, λόγω των κατακλυσμιαίων αλλαγών της παγκόσμιας οικονομίας. Αν και αυτό έχει στοιχεία αλήθειας, ενίοτε στα κινήματα αυτά θα βρούμε και ισχυρότατες ομάδες συμφερόντων που απλώς υπερασπίζονται τα κεκτημένα τους με αντικοινωνικό τρόπο.

Νομίζω ότι ο έλληνας αναγνώστης μπορεί εύκολα να αναγνωρίσει πολλά από τα παραπάνω στοιχεία της εθνολαϊκιστικής έξαρσης στις αντιμνημονιακές κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν την άνοιξη του 2010 και κορυφώθηκαν τα επόμενα δύο χρόνια με το κίνημα των Αγανακτισμένων. Το κίνημα απέκτησε και σαφή αντικοινοβουλευτικό χαρακτήρα, ο οποίος εκφράστηκε με επανειλημμένες απόπειρες εισβολής στο «μπουρδέλο» τη Βουλή των «300» εκείνο το διάστημα (κυρίως κατά την ψήφιση των διαφόρων Μνημονίων), που αποσοβήθηκαν μόλις την τελευταία στιγμή για να μην αναφέρουμε και τα λιντσαρίσματα πολιτικών προσώπων που θεωρούνταν τότε «γερμανοτσολιάδες».

Πολλοί ισχυρίζονται ότι όλα αυτά δεν υποδηλώνουν παρά μια κρίση των δημοκρατικών θεσμών. Δεν συμφωνώ ότι το πρόβλημα είναι θεσμικό. Η κρίση είναι το βαθιά και αφορά τον τρόπο που κατανοούν οι διάφορες ομάδες της κοινωνίας των πολιτών το περιεχόμενο της δημοκρατίας που φθάνοντας να αμφισβητούν ακόμη και την κορυφαία έκφρασή της: τις εκλογές. Κι έτσι, ενώ σήμερα οι δημοκρατίες μας βιώνουν τη στιγμή της μεγαλύτερης επέκτασης δικαιωμάτων στην ιστορία τους, μια μερίδα αγανακτισμένων συμπολιτών μας είναι έτοιμη να μιμηθεί τους έγκλειστους στο Κούγκι: ο φθόνος και η μνησικακία της την οδηγούν όχι σε μια εξέγερση κατά των «ελίτ», αλλά σε μια υπονόμευση του ίδιου του δημοκρατικού κλαδιού πάνω στο οποίο κάθονται. Με το σαρδόνιο χαμόγελο του Τζόκερ να διαγράφεται στο πρόσωπο των αυταρχικών ηγετών ανά τον κόσμο που περιμένουν εναγωνίως την πτώση του.

*καθηγητής Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας, γραμματέας Σύνταξης της «Νέας Εστίας»

Το άρθρο Οι κρεμάλες του λαϊκισμού… Του Δημήτρη Π. Σωτηρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι πρόσφατες περιπέτειες της μετοχής Gamestop στην Αμερική άνοιξαν συζητήσεις περί «ανταρσίας των μικροεπενδυτών» στο νέο τεχνολογικό περιβάλλον. Πρόκειται άραγε για σήμα αναδιάταξης δυνάμεων στις αγορές κεφαλαίου ή για ένα εντυπωσιακό αλλά παροδικό φαινόμενο που θα θεραπεύσει η ίδια η αγορά;

Περί τις 25/1/2021 σημειώθηκαν αθρόες αγορές της μετοχής της Gamestop από ιδιώτες, μέσω διαδικτυακών εφαρμογών. Σε λίγα εικοσιτετράωρα η τιμή δεκαπλασιάστηκε (από τα $40 περίπου στα $400). Η απίστευτη άνοδος δεν συνδυάστηκε με είδηση για την κατάσταση της εταιρείας. Η ανατίμηση, που εν τέλει ανατράπηκε σύντομα, φιγουράρισε σαν προσωρινή αποσύνδεση της τιμής από την πραγματικότητα.

O ταχύς δεκαπλασιασμός μιας τιμής χωρίς ουσιώδη θετική είδηση είναι κλασικό χαρακτηριστικό «φούσκας». Οι «φούσκες» προέρχονται ιστορικά από φήμες (ή μόδες) που υπόσχονται «χρυσά κέρδη» και παρασύρουν πρωτάρηδες στην κερδοσκοπία. Οι «φούσκες» σκάνε επειδή οι φήμες αποδεικνύονται αβάσιμες ή παραπλανητικές. Οι πρωτάρηδες ιδιώτες συνήθως μπαίνουν στο παιχνίδι αργά, βγαίνουν καθυστερημένα και κατά κανόνα ζημιώνονται. Ποιοι κερδίζουν; Οι πρωτεργάτες των φημών, οι «μπασμένοι» ή «τυχεροί», που αγοράζουν πριν η μετοχή φουσκώσει και πωλούν πριν ξεφουσκώσει. Παγκοσμίως η χρηματιστηριακή νομοθεσία απαγορεύει και τιμωρεί τη σκόπιμη χειραγώγηση τιμών μέσω παραπλανητικών πληροφοριών. Η προστασία που ευνοεί τους υπαιτίους είναι η δυνατότητα ανώνυμης και ελεύθερης μετάδοσης φημολογιών.

Το περιστατικό της Gamestop αντιπροσωπεύει παραλλαγή. Το έναυσμα της «φούσκας» δεν ήταν φημολογία για την εταιρεία αλλά προτροπή τιμωρίας «κακών κερδοσκόπων». Κατονομάστηκαν hedge funds που, με ανοικτές πωλήσεις, πόνταραν στην πτώση της τιμής της μετοχής. Η ενθουσιώδης ζήτηση ανέβασε την τιμή στα ύψη και ζημίωσε τα hedge funds. Αναδύθηκε μια «ηθική» κάλυψη: δράση επενδυτών για δικαιοσύνη, δηλαδή αυτοδικία κατά των καρχαριών της Wall Street. Βέβαια ο συντονισμός των εκδικητών απέβλεπε στη δημιουργία αγέλης ιδιωτικών ενεργειών, όχι σε κάποια συλλογική διαχείριση, π.χ. ενός ανοικτού φορέα επενδύσεων που θα δρούσε και θα μοίραζε τα κέρδη της νίκης αναλογικά! Και βέβαια το σκηνικό επεδίωκε την τιμωρία τρίτων, απέφευγε κάθε ουσιώδη είδηση για την εκδότρια εταιρεία. Τα κίνητρα και οι προθέσεις ήσαν διαφανείς. Η αυθόρμητη δράση είχε επίφαση νομιμότητας.

Στη διάδοση του μηνύματος έπαιξαν σαφή ρόλο ψηφιακά υποκείμενα (bots), δηλαδή ρομπότ! (Τα bots έχουν κατηγορηθεί και για επιδράσεις ψήφου στις εκλογές που κέρδισε ο Τραμπ!) Η συχνότητα και ένταση των μηνυμάτων δημιούργησε συρροή πλήθους και εθελοντικό συντονισμό χιλιάδων. Στις αγορές, η συντονισμένη δράση είναι πηγή μεγάλης δύναμης. Οποιος μπορεί να ενεργοποιεί αυτή τη δύναμη μπορεί πολλά να καταφέρει.

Στο ρητορικό επίπεδο, και ενόσω η τιμή της Gamestop «φούσκωνε», πολλοί μίλησαν για αναδιανομή πλούτου υπέρ των μικρών επενδυτών. Επρόκειτο για μισή αλήθεια: Είδαν τα κέρδη της ανόδου (δεκαπλασιασμός) και αγνόησαν τις παρεπόμενες ζημιές της πτώσης (-90%). Κέρδισαν όσοι αγόρασαν στην απαρχή της «φούσκας» και πούλησαν στην κορυφή της. Μολονότι το ακριβές ισοζύγιο είναι άγνωστο, εμπειρικά οι ταχύτατες «φούσκες», όπως της Gamestop, παράγουν μεγάλη ανισότητα κερδών/ζημιών. Οι αναδιανομές μεταξύ επενδυτών ρυθμίζονται ανάλογα με τους χρόνους εισόδου και εξόδου του καθενός από την εξελισσόμενη «φούσκα».

Επιπλέον η ταχύτατη άνοδος της τιμής προοιωνιζόταν καθαρά τη μετέπειτα πτώση. Είμαι βέβαιος ότι οι κερδοσκόποι των ανοικτών πωλήσεων (οι «εχθροί» των επενδυτών) θα εκμεταλλεύθηκαν τους οιωνούς κατάλληλα, ανακτώντας με το παραπάνω όσα είχαν χάσει από την αρχική επίθεση. Η νίκη του Δαυίδ ήταν πιθανότατα προσωρινή διότι, όπως εικάζω, ο αντίπαλος ζημιώθηκε μεν στην άνοδο ωφελήθηκε δε από την πτώση. Ο Γολιάθ επανήλθε!

Η συνδυαστική δύναμη του Διαδικτύου είναι αναμφίβολα ικανότατη να δημιουργήσει πελώριες διακυμάνσεις. Αυτό σημαίνει αύξηση μεταβλητότητας στις αγορές και δυσχεραίνει την άντληση κεφαλαίων. Φυσικά, η δύναμη αυτή είναι αξιοποιήσιμη για «τεχνολογικά ευφυή» εγχειρήματα κερδοσκοπίας και χειραγώγησης. Αυτός είναι κίνδυνος για την ακεραιότητα της αγοράς.

Ασφαλώς, η άσχημη κοινωνική-οικονομική συγκυρία επιδρά στις καταστάσεις:

– Μηδενικά επιτόκια και επεκτατικές μακροοικονομικές πολιτικές σημαίνουν υπερβάλλουσα ρευστότητα σε αναζήτηση κερδοφόρων ευκαιριών.

– Ο εγκλεισμός ωθεί εκατομμύρια ανθρώπων σε διαδικτυακή ψυχαγωγία, συγχρωτισμό, και περιπέτεια, αν θέλετε. Ενισχύονται δηλαδή τα κίνητρα χρηματιστηριακού παιγνίου και διαδικτυακής αγελαίας συμπεριφοράς.

– Ο περιρρέων λαϊκισμός διαπλάθει ψυχολογία επίθεσης κατά των κυρίαρχων ελίτ.

– Οι συναλλαγές διευκολύνονται από την τεχνολογία: μηδενικοί χρόνοι ενημέρωσης, μηδενικά κόστη συναλλαγών.

Είναι πιθανό ότι η αλλαγή της συγκυρίας θα αλλάξει τις μορφολογίες των πραγμάτων. Δεν θα εξαφανιστούν όμως ούτε οι «φούσκες», ούτε οι χειραγωγήσεις γνώμης, ούτε οι ευσεβείς πόθοι γρήγορου πλουτισμού, ούτε οι ροπές για τυχερά και επικίνδυνα παίγνια.

Δεν αρκεί να θριαμβολογούμε για την επέκταση της «ελευθερίας των συναλλαγών» ως ευλογία της τεχνολογίας. Η άσκηση της ελευθερίας οφείλει να υπακούει σε θεμελιώδεις ηθικές επιταγές για επαγγελματίες της αγοράς αλλά ακόμα και για χρήστες-επενδυτές. Οσο διευρύνονται οι συναλλαγές τόσο χρειάζονται ανανεωμένες ρυθμίσεις πρόληψης και περιστολής καταχρηστικών συμπεριφορών στο νέο τεχνολογικό περιβάλλον. Ο αγώνας δρόμου της ρύθμισης των καταχρήσεων θα συνεχιστεί εντονότερος.

Παρατηρώ επί πολλά χρόνια τα δύο πρόσωπα της αγοράς: τον μηχανισμό άντλησης κεφαλαίων και την εμπορική (κερδοσκοπική) διακίνηση τίτλων. Τα δύο πρόσωπα συνυπάρχουν. Ωφελιμότατο είναι να λειτουργεί άριστα το δεύτερο, αλλά να επικυριαρχεί το πρώτο που συμβάλλει στην ανάκαμψη και ανάπτυξη. Και σε αυτά μπορούν πολύ να συμβάλουν οι νέες «τεχνολογίες της ευφυΐας»

*ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ, πρόεδρος International Ethics Standards Board for Accountants.

Πηγή: tovima.gr

Το άρθρο Χρηματιστηριακός λαϊκισμός;… Του Σταύρου Θωμαδάκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι φιλελεύθεροι δημοκράτες, ιδιαίτερα στην ΕΕ, κρατούν αμυντική στάση. Το ίδιο το μπλοκ θεωρεί πως είναι η «ασπίδα» του κράτους δικαίου, της δημοκρατίας και των διεθνών κανόνων ενάντια στον αυταρχικό λαϊκισμό.

Ο αγώνας υπέρ του κράτους δικαίου και των φιλελεύθερων αξιών είναι ένας ευγενής αγώνας. Όμως ενέχει τον κίνδυνο να «εξευγενίσει» ακούσια τους αντιπάλους του. Οι υπερασπιστές του φιλελευθερισμού συχνά αντιμετωπίζουν τους αντιφιλελεύθερους ηγέτες ως τρομερούς υπέρμαχους μιας αντίπαλης ιδεολογικής οπτικής, όταν τα κίνητρά τους είναι συχνά πολύ πιο ποταπά.

Αναλογιστείτε τα προβλήματα που αντιμετώπισε πρόσφατα ο Stephen Bannon. Ο πρώτος αδίστακτος εκμεταλλευτής στη φρουρά του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump, ήταν ο συγγραφέας της εναρκτήριας ομιλίας του, στην οποία υποσχόταν να σταματήσει το «μακελειό της Αμερικής», ενώ είχε αυτοδιοριστεί ως ο άνθρωπος που θα αποδομούσε το διοικητικό κράτος. Κάποτε ο κ. Bannon αντιμετωπιζόταν με δέος που θα ταίριαζε σε έναν λαϊκιστή Φάουστ που αγωνίστηκε μόνος ενάντια στον Διαφωτισμό.

Όμως, τον περασμένο μήνα τον… μάζεψαν από ένα πολυτελές γιοτ και τον κατηγόρησαν για απάτη σε εκστρατεία για τη συγκέντρωση πόρων. Και όχι μιας οποιασδήποτε εκστρατείας: τα χρήματα που φέρεται να απέσπασε ο κ. Bannon υποτίθεται πως θα χρηματοδοτούσαν το Τείχος του Τραμπ στα σύνορα με το Μεξικό.

Ο κ. Bannon δήλωσε αθώος. Αλλά ο αυταρχισμός και η κλεπτοκρατία -η κατάληψη της πολιτικής εξουσίας με σκοπό την κλοπή και την κατάχρηση- συχνά πάνε χέρι χέρι. Προχωρούν με παρόμοιες μεθόδους: μυστικά μέσω παραπληροφόρησης και σύγχυσης, διαλυμένης απόδοσης ευθυνών, χειραγωγημένης νομοθέτησης και διακυβέρνησης και κατάληξης των δυνάμεων επιβολής του νόμου. Είναι λάθος να αντιμετωπίζονται αυτά τα δύο ως ξεχωριστοί κίνδυνοι, πόσω μάλλον ωσάν το ένα να είναι λιγότερο επιβλαβές από το άλλο. Ο αυταρχισμός είναι συχνά απλώς το μέσο και η κλεπτοκρατία ο απώτατος σκοπός.

Στη Ρωσία, στην Ουκρανία και σε αρκετές μετασοβιετικές χώρες της κεντρικής Ασίας, τα ολιγαρχικά δίκτυα έχουν ιδιωτικοποιήσει το κράτος για δικό τους όφελος. Στις ΗΠΑ, υπάρχει ένας μακρύς κατάλογος πρώην συνεργατών του κ. Trump που έχουν κατηγορηθεί για εγκλήματα που συνδέονται με ανθρώπους κυρίως από τις ίδιες αυτές χώρες. Στο δικό μου μυαλό, αυτό δεν αφήνει μεγάλο περιθώριο αμφιβολίας για την κλεπτοκρατική παρόρμηση πίσω από τις επιθέσεις του κ. Trump κατά ανεξάρτητων θεσμών.

Και στην Ευρώπη όμως θα πρέπει να σημαίνει κώδωνας κλεπτοκρατικού κινδύνου. Η χρήση δημόσιων πόρων για ιδιωτικό όφελος είναι συχνό φαινόμενο στην περιοχή. Προσοδοφόρες κρατικές συμβάσεις δίνονται σε προσωπικούς συνεργάτες ηγετών σε χώρες από την Ουγγαρία μέχρι το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι δημοσιογράφοι Daphne Caruana-Galizia και Jan Kuciak φέρεται να δολοφονήθηκαν λόγω της προσπάθειάς τους να εκθέσουν Μαλτέζους και Σλοβάκους πολιτικούς.

Έπειτα, υπάρχει το αντίθετο πρόβλημα: η χρήση «βρώμικου» χρήματος για τη χειραγώγηση δημοκρατικών πολιτικών. Το κοινοβούλιο του Ηνωμένου Βασιλείου τόνισε το πώς οι Ρώσοι ολιγάρχες αγοράζουν επιρροή στο βρετανικό κατεστημένο. Το ρωσικό χρήμα έχει ομοίως έρθει να διασώσει την ακροδεξιά της Γαλλίας και, όπως λέγεται, και τη Λέγκα της Ιταλίας.

Οι νέες διαρροές που έγιναν με τις αναφορές τραπεζών προς τις αμερικανικές ρυθμιστικές αρχές για ύποπτες δραστηριότητες έχουν ενισχύσει τις ανησυχίες πως οι ευρωπαϊκές τράπεζες δεν έχουν κάνει αρκετά για να αποτρέψουν το ξέπλυμα των λαφύρων της κλεπτοκρατίας σε άλλα μέρη του κόσμου· επίσης, πως οι δημοκρατικοί ηγέτες της Ευρώπης δεν έχουν κάνει αρκετά για να το σταματήσουν.

Η πιθανή ανάμειξη σε ξέπλυμα χρήματος δεν περιορίζεται σε λίγες μόνο χώρες. Ενώ κέντρα του χρήματος όπως το Λονδίνο και η Κύπρος έχουν κατηγορηθεί ότι στεγάζουν «καθαριστήρια», γερμανικές και δανέζικες τράπεζες έχουν κατηγορηθεί για εκτεταμένη χρήση τους. Αυτό είναι ήδη κακό.

Όμως η έλλειψη πολιτικής βούλησης προκαλεί χειρότερη ζημιά. Η αποτυχία πάταξης όχι μόνο επιτρέπει την αδικοπραξία αλλά σηματοδοτεί επίσης πως πολιτικά αυτό δεν είναι σημαντική προτεραιότητα. Αυτό προσκαλεί τους κλεπτοκράτες σε άλλα μέρη του κόσμου να εκμεταλλευτούν για ίδιο όφελος το χρηματοοικονομικό σύστημα της Ευρώπης.

Αν η Ευρώπη παίρνει τα χρήματά τους χωρίς δισταγμό, τότε κανένας πραγματικός ή επίδοξος δικτάτορας δεν θα εντυπωσιαστεί από τις καταδικαστικές δηλώσεις πολιτικών. Και αν είναι εύκολο να «ξεπλυθεί» χρήμα στην Ευρώπη, μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για να διαφθαρούν ηγέτες στην περιοχή.

Εν ολίγοις, οι φιλελεύθεροι της Ευρώπης μπορούν να ελπίζουν ότι θα κρατήσουν μακριά τον αυταρχισμό μόνο αν είναι προσηλωμένοι στην καταπολέμηση της κλεπτοκρατίας στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Αυτό απαιτεί πολιτική βούληση. Η πάταξη του βρώμικου χρήματος στις ΗΠΑ δεν είναι ιδανική, όμως είναι πολύ πιο προχωρημένη απ’ ό,τι στην Ευρώπη. Γενικά, τις πιο σκανδαλώδεις αδικοπραξίες των ευρωπαϊκών τραπεζών τις μαθαίνουμε από τις αρχές των ΗΠΑ. Χρειάζονται περισσότεροι πόροι για διερεύνηση, αυστηρότερες ποινικές τιμωρίες και μεγαλύτερη αποφασιστικότητα για πάταξη.

Η ΕΕ πρέπει επίσης να δώσει μεγαλύτερη εξουσία σε πανεθνικές ρυθμιστικές αρχές. Στην ενιαία αγορά, ο πιο αδύναμος εθνικός ρυθμιστής μπορεί να υπονομεύσει τις προσπάθειες των άλλων. Αυτό συνέβη όταν έπρεπε να γίνουν ασφαλείς οι τράπεζες, πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και ισχύει εξίσου σε ό,τι αφορά το πώς θα γίνουν τίμιες οι τράπεζες.

Η ΕΕ πρέπει να θέσει όρους στην πρόσβαση στις τράπεζές της, σε συνεργασία με τις προσπάθειές της για καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος. Επίσης, το Λονδίνο αποχωρεί από την ενιαία αγορά την 1η Ιανουαρίου. Αλλά στο πλαίσιο οποιασδήποτε συμφωνίας για το Brexit, η ΕΕ δεν θα πρέπει να ντραπεί να απαιτήσει το Ηνωμένο Βασίλειο να συμμορφωθεί σε ό,τι αφορά αυτούς που φοροαποφεύγουν και που «ξεπλένουν» χρήμα.

Γενικότερα, η ΕΕ θα πρέπει να φυλάξει την πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις σε ευρώ με τόσο ζήλο όσο αυτός που επιδεικνύουν οι ΗΠΑ με το δολάριο.

Τέλος, ήρθε η ώρα να ξεφορτωθούμε τη μυστικότητα των τραπεζικών λογαριασμών, όχι μόνο επισήμως αλλά και αποτελεσματικά: όλα τα χρήματα της ΕΕ πρέπει να είναι ανιχνεύσιμα, καταλήγοντας σε φυσικά πρόσωπα, με κοινά νομικά αναγνωριστικά στοιχεία που σε πρακτικό επίπεδο θα είναι ξεκάθαρα.

Η πρόεδρος της Κομισιόν Ursula von der Leyen δήλωσε την περασμένη εβδομάδα πως «οι ευρωπαϊκές αξίες δεν είναι προς πώληση». Τότε, ήρθε η ώρα να σταματήσουν να τις ξεπουλούν!

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Λαϊκισμός και κλεπτοκρατία πάνε χέρι χέρι εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Από το 1981 και μετά η χώρα εισήλθε με μεγάλη… ταχύτητα στον αστερισμό του λαϊκισμού. Επί δεκαετίες, διάφοροι πολιτικοί τυχοδιώκτες κυβέρνησαν ή επεδίωξαν να κυβερνήσουν στήνοντας “μαγαζιά” και παραμάγαζα με… πελάτες που ήταν έτοιμοι να αγοράσουν την… ψεύτικη πραμάτεια τους. Συμμέτοχος σε αυτήν την τραγωδία ήταν αναμφίβολα ο ελληνικός λαός. Χρησιμοποίησε ως… βόμβα Ναπάλμ την ψήφο του.  Ενέδωσε σε αυτούς που του έταξαν λαγούς με πετραχήλια. Δεν ρώτησε για τον λογαριασμό που θα του έρθει, γιατί υπήρχε η παγιωμένη αντίληψη του δωρεάν γεύματος. Όμως, στη ζωή τίποτα δεν είναι δωρεάν και για να έχεις να φας πρέπει να κοπιάσεις…

Ο εθιστικός με τα κατά συρροήν ψέματα ανεύθυνων λαϊκιστών, , διαμόρφωσε μια νέα κοινωνική πραγματικότητα. Αξίες και ιδανικά έχασαν έδαφος και η ανοχή στον παραλογισμό έγινε δεύτερη φύση για πολλούς. Κρίσιμα μεγέθη του εκλογικού σώματος πίστεψαν ψεύτες και λαϊκιστές, γυρίζοντας την πλάτη σε υπεύθυνους και ρεαλιστές πολιτικούς. Ο ελληνικός λαός πίστευε ότι το σώμα της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας είναι υγιές και όλοι αυτοί που βλέπουν το αντίθετο είναι οι… κακοί. Είναι τα… όργανα των ξένων δυνάμεων που δεν θέλουν να δουν τον Έλληνα να προκόβει. Τρομάρα μας…

Το πέρασμα από την εξουσία μιας συμμορίας πολιτικών… τίποτα που ξεκίνησαν από καταλήψεις δημοσίων κτηρίων, δρόμους και πεζοδρόμια, πρέπει να αποτελεί έναν φάρο που θα μας οδηγήσει σε άλλα μονοπάτια. Σίγουρα δεν μπορεί να πηγαίνουμε αντίθετα σε μονόδρομο.  ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ με ανάστημα έδωσαν μάχες για να πείσουν αυτόν τον δύσμοιρο λαό ώστε να εγκαταλείψει ψευδεπίγραφα συνθήματα ανεύθυνων λαίκιστών και τυχοδιωκτών που υπέσκαπταν το μέλλον του, τάζοντας λαγούς με πετραχήλια.

Η ιστορική πρόκληση για τη χώρα με βάση όσα έχουμε δει τα τελευταία χρόνια, συνίσταται στη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου πολιτικής σκέψης και κοινωνικής κουλτούρας. Απαραίτητη προϋπόθεση για μια τέτοια υπέρβαση είναι η αλλαγή των προτύπων και η ενεργοποίηση ενός μηχανισμού διάδοσης ιδεών και γνώσεων μέσα από την Παιδεία και την Εκπαίδευση. Δύσκολο το εγχείρημα, αν συνειδητοποιήσουμε τι υπάρχει γύρω μας! Ας μην τρέφουμε αυταπάτες. Βέβαια, η κοινωνία μας αλλάζει, αλλά όχι με τους επιθυμητούς ρυθμούς και μάλλον όχι προς την επιθυμητή κατεύθυνση. Και αυτό είναι… φυσιολογικό αν λάβουμε υπόψιν μας ότι εκπαιδεύτηκε ώστε να βγάζει τον χειρότερο εαυτό της. Οι ηγέτες πρέπει να είναι μπροστά από την εποχή τους και να καθοδηγούν τον λαό. Αν πηγαίνουν με τα… νερά του, τότε δεν θα διστάσουν να συμπεριφερθούν ως κοινοί απατεώνες και να αναπτύξουν τυχοδιωκτικά ένστικτα. Ο λαός θέλει παραμύθι και μισεί οτιδήποτε του χαλάει το… όνειρο μέσα από τις παραμέτρους μιας σκληρής πραγματικότητας.

Η οικονομική χρεοκοπία της χώρας δεν ήταν τίποτα περισσότερο από την εκδήλωση των συμπτωμάτων μιας γενικευμένης αξιακής, θεσμικής, ιδεολογικής, πολιτισμικής και μορφωτικής παρακμής. Σκοπίμως κάποιοι πολιτικοί τυχοδιώκτες φρόντισαν να “ναρκώσουν” τον ελληνικό λαό. Τον έφεραν σε σημείο… μαστούρας με τους… φανταστικούς παραδείσους που του υπόσχονταν. Κάποιοι έλεγαν αλήθειες και φρόντιζαν για το νοικοκύρεμα της χώρας και κάποιοι άλλοι υπηρετούσαν τον λαϊκισμό και τον παρασιτισμό. Ό,τι ακολούθησε ήταν απλά η φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων. Όταν τρως, πίνεις και καπνίζεις χωρίς μέτρα, γοητεύεσαι από όσους σου λένε ότι είσαι θηρίο και μισείς όσους σου λένε ότι κινδυνεύεις να υποστείς έμφραγμα, εγκεφαλικό ή κάποια νεοπλασία. Καταραμένοι οι ειλικρινείς, ευλογημένοι οι κόλακες. Και όταν γίνει η… στραβή, πάντα κάποιος… άλλος θα σου φταίει. Ποτέ εσύ. Θα νομίζεις ότι όλα τα έκανες σωστά, αλλά κάποιοι σε κορόιδεψαν, ενώ εξ΄ αρχής πιάστηκες κορόιδο γιατί τους πίστεψες.

Όλες οι κοινωνίες επηρεάζονται από τον λαϊκισμό. Δεν είναι μόνο δικό μας γνώρισμα. Απλά εμείς αποτελούμε παράδειγμα προς αποφυγή με τη… σφοδρότητα με την οποία υιοθετήσαμε το… σοσιαλιστικό όνειρο και τα παραμύθια της… Χαλιμάς που μας σερβίριζαν διάφοροι τύποι που είχαν άλλες επιδιώξεις. Οι Νεοέλληνες μυήθηκαν στο μοτίβο της ήσσονος προσπάθειας “απαιτώντας” δυσανάλογα υψηλό όφελος. Αποθέωση αυτής της παρασιτικής νοοτροπίας συνιστά το θράσος κάποιων νεολαίων να ζητούν την προαγωγή στα εξάμηνα των πανεπιστημίων με… λευκές κόλλες! Πρόκειται για παράσιτα που βλέπουν το πτυχίο ως πάτημα για μια εξασφαλισμένη δουλειά στα σαλόνια της νομενκλατούρας ή στις… υπόγες όπου στήνονται οι μηχανορραφίες. Μαγκιά, τεμπελιά, φουλ παραμύθι για την… επανάσταση και εις υγείαν των κορόιδων! Μόνο που δεν ξέρουμε αν θα πήγαιναν να τους εξετάσει ένας γιατρός που πήρε πτυχίο με βαθμό 5,1!

Το αυτονόητο στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων χάνει την ουσία του και ο ρεαλισμός δεν… επιτρέπεται γιατί χαλάει το… όνειρο που δημιουργεί το “ναρκωτικό” του… φανταστικού “παραδείσου”. Καπιταλισμός όταν γεμίζει η τσέπη και κομμουνισμός όταν υπάρχουν υποχρεώσεις και απαιτείται υπακοή σε κανόνες. Η νεοελληνική ασωτία συνοδεύτηκε από την αυθάδεια, την ανομία, την εκδήλωση  φαινομένων αναρχίας. Από την εποχή του μέτρου, της σύνεσης, του ρεαλισμού και της δημιουργίας φτάσαμε στην εποχή της κρατικοδίαιτης σπατάλης,  στην αμετροέπεια, στην ασυνέπεια και στη… μαγκιά! Η πορεία της χώρας προς τη χρεοκοπία ήταν προδιαγεγραμμένη λόγω του ξεχειλώματος στις κρατικές δαπάνες αλλά και της υπερφορολόγησης που διαμόρφωσε νέα ήθη και έθιμα στην ελληνική κοινωνία ενεργοποιώντας τους μηχανισμούς άμυνας μέσω της φοροδιαφυγής και εισφοροδιαφυγής.. Όλα ένα λάθος, από την αρχή.

Το 1994 ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είχε επιχειρήσει μέσα από μια ιστορική ομιλία του στη Βουλή, λίγους μήνες μετά την εκλογική του ήττα, να μας ανοίξει τα… μάτια, αφού είχε προσπαθήσει νωρίτερα ως πρωθυπουργός, να διαμορφώσει τις βάσεις για έλεγχο του δημοσίου χρέους, ενός υγιούς μοντέλου ανάπτυξης και σπασίματος των παρασιτικών νοοτροπιών. Αλλά ο ελληνικός λαός δεν ήθελε. Όταν το ΠΑΣΟΚ του Κώστα Σημίτη, προώθησε την ασφαλιστική μεταρρύθμιση Γιαννίτση, αλλά αυτή έμεινε στα… χαρτιά, τότε το πράγμα “μιλούσε” από μόνο του σχετικά με την πορεία μας. Η κατάστση είχε ξεφύγει με αφετηρία τη δεκαετία του ΄ 80 και η χιονοστιβάδα ήταν προ των… κεφαλών μας!

Η μεταπολίτευση δημιούργησε μια νέα γενιά πολιτικών. Κάποιοι από αυτούς παρέμειναν βέβαια υπεύθυνοι, ρεαλιστές και συνετοί. Κάποιοι άλλοι όμως στο όνομα του… λαού, πήραν τις χειρότερες αποφάσεις για το μέλλον του, μέσα από τα ωραία τους… παραμυθάκια. Αποκόμισαν πρόσκαιρα πολιτικά οφέλη και όταν θα καταλάβαιναν τα κορόιδα τη ζημιά, αυτοί θα ήταν στον… άλλον κόσμο ή εκτός πολιτικής.  Ή, το παράδειγμα τους, θα αποτελούσε πηγή… έμπνευσης για νέας κοπής πολιτικά… παρατράγουδα. Κάτι που συνέβη με κάποιους τύπους που βαρούσαν τα… νταούλια και έπαιζαν τους… ζουρνάδες τους!

Η χώρα έχει ανάγκη από statesmen και όχι από πολιτικά ρετάλια. Η Ιστορία γράφεται από αυτούς που τολμούν βραχυπρόθεσμα ρισκάροντας το πολιτικό τους κεφάλαιο για χάρη της πατρίδας και όχι από αυτούς που τζογάρουν σε μια… βραδιά για να ικανοποιήσουν τη ματαιοδοξία και την ανυπαρξία τους. Είναι ιστορική η ευθύνη όλων των πολιτών, να γυρίσουν την πλάτη στα πολιτικά παρατράγουδα των “White House” και των… θυγατρικών “μαγαζιών” του. Είναι χρέος όλων να προσεγγίσουν πολιτικούς με σύγχρονη πολιτική σκέψη, επάρκεια, ειλικρίνεια, μεθοδικότητα και όραμα. Όταν ποντάρεις σε “ψόφιο” άλογο και περιμένεις να πας… ταμείο, τότε η πραγματικότητα θα σε φέρει αντιμέτωπο με τις ζημιές σου. Αυτά παθαίνει όποιος “αγοράζει” λαϊκισμό “πουλώντας” το μέλλον, τόσο το δικό του όσο και των επόμενων γενεών…

 *ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ-ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

e-mail: loukas1972@gmail.com

Facebook: Λουκάς Γεωργιάδης, Loukas Georgiadis

Twitter: LoukGeorgiadis, loukas geo

LinkedIn: LOUKAS GEORGIADIS

Το άρθρο “Αγοράζοντας” λαϊκισμό, “πουλάμε” το μέλλον μας εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το φαινόμενο ανησυχεί πολύ τόσο την Γηραιά Ήπειρο όσο και πέραν του Ατλαντικού, πολλώ μάλλον όταν εντός του 2017 αναμένονται κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις σε χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, οι εκλογές μπορεί να βάλουν τέρμα στην υποστήριξη του λαϊκισμού. Ο David Moss της BMO Global Asset Management, με δηλώσεις του στο CNBC, υποστηρίζει ότι τα λαϊκίστικα κόμματα «είναι πιο ισχυρά, όταν δεν είναι στην εξουσία, διότι είναι εύκολο να… πετούν πέτρες»

«Παράδειγμα η Ελλάδα, όπου κυβέρνηση είναι ο ΣΥΡΙΖΑ, ένα λαϊκιστικό κόμμα της Αριστεράς με επικεφαλής τον Αλέξη Τσίπρα. Ανέλαβε την εξουσία το 2015, όταν οι Έλληνες ψηφοφόροι ήταν θυμωμένοι με τα κόμματα του κατεστημένου λόγω της οικονομικής κρίσης αρκετών ετών».

Όπως αναφέρει ο αναλυτής, ο Αλέξης Τσίπρας ενώ αρχικά παρουσίαζε ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις, τους τελευταίους μήνες παρουσιάζει κατακόρυφη πτώση, καθώς απέτυχε να εφαρμόσει τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις και να βάλει τέλος στη λιτότητα, όπως είχε υποσχεθεί.

Στο ρεπορτάζ του CNBC γίνεται μνεία και στον «μποναμά» Τσίπρα προς τους χαμηλοσυνταξιούχους, «σε μια προσπάθεια να ενισχύσει τα ποσοστά του». Ωστόσο, αυτή η εξέλιξη εκνεύρισε τους Ευρωπαίους πιστωτές, με αποτέλεσμα την καθυστέρηση των μέτρων για την ελάφρυνση του χρέους, όπως αναφέρει το δημοσίευμα.

Άλλος αναλυτής, ο Βιντσέντζο Σκαρπέτα, του Open Europe, μιλώντας στο CNBC προβλέπει ότι «η Ελλάδα και πάλι θα έχει μια δύσκολη χρονιά, διότι θα έχουμε περαιτέρω διαπραγματεύσεις με άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ». Όπως πρόσθεσε μάλιστα «ο μεγάλος ελέφαντας στο δωμάτιο παραμένει το θέμα της ελάφρυνσης του χρέους, ενώ θεωρείται πολύ απίθανο η Γερμανία να κάνει παραχωρήσεις σε ένα εκλογικό έτος. Αν κοιτάξετε τις δημοσκοπήσεις στην Ελλάδα, ο ΣΥΡΙΖΑ, το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα και, αν γίνονταν τώρα εκλογές, κατά πάσα πιθανότητα θα έχανε από το παραδοσιακό κεντροδεξιό κόμμα». Σύμφωνα με το δημοσίευμα του CNBC, η Ελλάδα ήταν η πρώτη χώρα της ΕΕ που εξέλεξε ένα λαϊκίστικο κόμμα, αλλά η στήριξη σε αυτού του είδους τον λαϊκισμό αυξάνεται και αυτά τα κόμματα διεισδύουν όσο και περισσότερο στην πολιτική.

Στο ίδιο άρθρο γίνεται αναφορά και στις επερχόμενες εκλογές στη Γαλλία -όπου το κόμμα της Μαρίν Λεπέν δεν αποκλείεται να κερδίσει τον πρώτο γύρο- αλλά και στην Ολλανδία, όπου δεν αποκλείεται η χώρα να αποκτήσει ακροδεξιά κυβέρνηση. «Μόλις αυτά τα κόμματα αποκτήσουν την εξουσία, έρχονται αντιμέτωπα με την πραγματικότητα της διακυβέρνησης μιας χώρας» δήλωσε ο Σκαρπέτα, σχολιάζοντας ότι είναι άλλο να βλέπεις τα πράγματα από την σκοπιά της αντιπολίτευσης και άλλο να πρέπει να κυβερνήσεις ένα κράτος.

Το άρθρο CNBC: Τα λαϊκιστικά κόμματα είναι ισχυρά μόνο ως αντιπολίτευση εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

«Το μετριοπαθές κέντρο, έχει σκληρή δουλειά να κάνει και το 2017 θα είναι μια χρονιά κρίσιμη. Τουλάχιστον στην Ελλάδα υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι ο λαϊκισμός έχει τα όριά του». Το κεντροδεξιό κόμμα της Νέας Δημοκρατίας, το οποίο νίκησε ο ΣΥΡΙΖΑ, προηγείται κατά περισσότερες από 15 ποσοστιαίες μονάδες στις δημοσκοπήσεις. Ενα κόμμα που είχε συνδεθεί κάποτε με την ευνοιοκρατία, επαναπροσδιορίζει τον εαυτό του υπό τον ηγέτη του Κυριάκο Μητσοτάκη ως μια μετριοπαθή εναλλακτική που τάσσεται υπέρ των μεταρρυθμίσεων. Αν ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας προσφύγει στις εκλογές το 2017, κατά πάσα πιθανότητα θα χάσει, εκτιμά η ιστοσελίδα.

Αντιμέτωπα με συνέπειες τα κόμματα που κάνουν υποσχέσεις χωρίς να τις τηρούν

Στο δημοσίευμα γίνεται αναφορά στις συνέπειες που μπορεί να έχουν τα κόμματα που κάνουν υποσχέσεις χωρίς να τις τηρούν και μάλιστα σημειώνεται ότι για τους φιλελεύθερους πολιτικούς, οι οποίοι αντιμετωπίζουν ανταρσίες των ριζοσπαστών σε άλλες χώρες της Ευρώπης, αυτή η αφήγηση είναι ενθαρρυντική, καθώς κόμματα που κάνουν υποσχέσεις που δεν μπορούν να υλοποιήσουν, θα βρίσκονται αντιμέτωπα με τις συνέπειες.

Ο λαϊκισμός, που θα μπορούσε να οριστεί ως ένα κίνημα που παίρνει μέρος στην πάλη ανάμεσα στη διεφθαρμένη ελίτ και την πλειονότητα που δεν έχει προνόμια, είναι καλά εδραιωμένος, αλλά τείνει να είναι ασταθής. Στη Λατινική Αμερική, χώρες όπως η Αργεντινή και η Βραζιλία, που υιοθέτησαν λαϊκιστές ηγέτες, τώρα επαναπροσδιορίζονται. Το ερώτημα είναι αν αυτή η αλλαγή θα συμβεί και στην Ευρώπη, και πόσο γρήγορα. Στη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ολλανδία, όπου ριζοσπαστικά κόμματα κατά του κατεστημένου καταγράφουν άνοδο, πρόκειται να γίνουν εκλογές το 2017.

Το άρθρο Reuters: Ο λαϊκισμός χάνει εκεί που γεννήθηκε, στην Ελλάδα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

– τον ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα,

– το γαλλικό εθνικό μέτωπο με τη Μαρίν Λεπέν,

– το ιταλικό κίνημα των Πέντε Αστέρων με τον Μπέπε Γκρίλο,

– το αυστριακό ακροδεξιό Κόμμα Ελευθερίας  με τον Νόρμπερτ Χόφερ,

– το εθνικιστικό ολλανδικό Κόμμα Ελευθερίας με τον Γκέερτ Βίλντερς,

– το ευρωσκεπτικιστικό γερμανικό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) με την Φράουκε Πέτρι,

– τους Podemos με τον Πάμπλο Ιγκλέσιας και

– το ευρωσκεπτικιστικό UKIP με τον Νάιτζελ Φάρατζ.

 Όλα αυτά τα κόμματα, όπως επισημαίνει η εφημερίδα, έχουν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

 είναι κατά της λιτότητας

είναι κατά της παγκοσμιοποίησης

είναι κατά της ευρωζώνης

είναι κατά του συστήματος

είναι κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης

είναι κατά των μεταναστών

είναι κατά του Ισλάμ

 Το γράφημα των New York Times για τα οχτώ ευρωπαϊκά κόμματα

 Στο αφιέρωμά της η αμερικανική εφημερίδα παραθέτει ένα σύντομο «βιογραφικό» του κάθε κόμματος αλλά και τη δήλωση του επικεφαλής του για τη νίκη του νέου Αμερικανού προέδρου. «Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι κατά του συστήματος, της παγκοσμιοποίησης και της λιτότητας. Δημιουργήθηκε από το συνασπισμό αριστερών και ακροαριστερών πολιτικών κομμάτων που ενώθηκαν στον αγώνα τους κατά των μέτρων λιτότητας που επιβλήθηκαν από τους δανειστές. Από το 2015 οπότε και ανέλαβε την εξουσία, ο Αλέξης Τσίπρας προσπαθεί να κρατήσει την Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στη νομισματική ένωση» γράφουν οι NYT και υπενθυμίζουν ότι ο Αλέξης Τσίπρας δήλωσε για τη νίκη Τραμπ: Αντίθετα με κάποιους από τους συναδέλφους μου στην Ευρώπη, δεν βιάστηκα να επαναλάβω την κριτική που πολλοί έκαναν κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου για τον Ντόναλντ Τραμπ. Για το κίνημα των Πέντε Αστέρων η εφημερίδα γράφει ότι τάσσεται κατά του συστήματος, της ευρωζώνης και της λιτότητας υπενθυμίζοντας ότι ο κωμικός Μπέπε Γκρίλο συμμάχησε με την εθνικιστική Λέγκα του Βορρά για να αποτρέψει την επικράτηση του «ναι» στις συνταγματικές αλλαγές που προωθούσε ο Ματέο Ρέντσι. «Τα καθεστωτικά ΜΜΕ είχαν πει για εμάς ότι είμαστε σεξιστές, ομοφοβικοί, δημαγωγοί, λαϊκιστές. Δεν αντιλαμβάνονται ότι εκατομμύρια άνθρωποι πλέον δεν διαβάζουν τις εφημερίδες τους και δεν βλέπουν τα κανάλια τους. Ο Τραμπ κεφαλαιοποίησε αυτό το πράγμα» είχε δηλώσει ο Γκρίλο για τη νίκη του υποψηφίου των Ρεπουμπλικανών στις ΗΠΑ.

 Για το αυστριακό ακροδεξιό Κόμμα Ελευθερίας του Νόρμπερτ Χόφερ, ο οποίος την Κυριακή ηττήθηκε στις προεδρικές εκλογές, οι New York Times επισημαίνουν ότι στις βασικές του αρχές περιλαμβάνονται η αντίθεση στο κατεστημένο, στην παγκοσμιοποίηση, την ΕΕ, την Ευρωζώνη, τους μετανάστες και το Ισλάμ. «Σε όποια χώρα η ελίτ απομακρύνθηκε από τους ψηφοφόρους, αυτή θα καταψηφίζεται» δήλωνε στο Reuters στις 16 Νοεμβρίου ο Χόφερ για την εκλογή Τραμπ. Οι ΝΥΤ υπενθυμίζουν επίσης ότι η Μαρίν Λεπέν ήταν από τις πρώτες που συνεχάρησαν τον Ντόνανλτ Τραμπ για την εκλογή του δηλώνοντας ότι η νίκη του «είναι καλά νέα για τη χώρα μας» με το Εθνικό Μέτωπο να τάσσεται κατά του καθεστώτος, της παγκοσμιοποίησης, της ΕΕ, της Ευρωζώνης, των μεταναστών και του Ισλάμ. «Είναι σημάδι ελπίδας (σ.σ. η νίκη του Τραμπ) για αυτούς που δεν αντέχουν την παγκοσμιοποίηση ή την πολιτική ζωή που καθοδηγείται από τις ελίτ» είχε αναφέρει η Λεπέν σε συνέντευξή της στις 15 Νοεμβρίου στο CNN. Για την περίπτωση της Ολλανδίας η αμερικανική εφημερίδα σημειώνει ότι το Κόμμα Ελευθερίας του Γκέερτ Βίλντερς έχει ελπίδες να συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους στις εκλογές του ερχόμενου Μαρτίου αν και λόγω των θέσεών του που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τη διαφωνία του με το κατεστημένο, την ΕΕ, την Ευρωζώνη, τους μετανάστες και το Ισλάμ, ίσως να μην μπορεί να βρει συμμάχους για το σχηματισμό κυβέρνησης. Ο Βίλντερς στις 9 Νοεμβρίου στο Russia Today είχε δηλώσει για τη νίκη Τραμπ ότι «οι ΗΠΑ ξανακέρδισε την ταυτότητά της και τη δημοκρατία της, γι’ αυτό και μιλάω για επανάσταση. Και πιστεύω ότι ο λαός της Αμερικής και της Ευρώπης νιώθει προσβεβλημένος από όλους τους πολιτικούς που αγνοούν τα πραγματικά προβλήματα».

 Όσο για την Εναλλακτική για τη Γερμανία οι ΝΥΤ σημειώνουν ότι πλέον έχει παρουσία στα κοινοβούλια των 10 από τα 16 κρατιδίων και αναμένεται να κερδίσει έδρες και στη Βουλή μετά τις εθνικές εκλογές του επόμενου φθινοπώρου. Η Φράουκε Πάρτι είχε χαρακτηρίσε «θρίαμβο του αμερικανικού λαού» τη νίκη του Τραμπ. «Είναι μια νίκη του απλού κόσμου κατά του πολιτικού κατεστημένου. Εϊναι μια νίκη κατά της “πολιτικά ορθής” ελίτ της παγκοσμιοποίησης που δεν ενδιαφέρεται για την ευημερία των λαών» είχε προσθέσει σε ομιλία της στις 11 Νοεμβρίου. Το AfD αν και επίσημα δεν τάσσεται κατά της ΕΕ αλλά μόνο κατά του κατεστημένου, της ευρωζώνης, των μεταναστών και του Ισλάμ, ζητά την επανάκτηση μέρους της εθνικής κυριαρχίας και προτείνει την αποχώρηση της Γερμανίας από την ΕΕ ή τη διάλυση της ΕΕ αν αυτό δεν καταστεί εφικτό. Από τον κατάλογο των 8 «συμμάχων» του Τραμπ δεν θα μπορούσε να απουσιάζει και το UKIP με κυρίαρχη μορφή τον Νάιτζελ Φάρατζ που τάσσεται κάτα του κατεστημένου, της παγκοσμιοποίησης, της ΕΕ, της ευρωζώνης και των μεταναστών. Εξάλλου ο ίδιος ο Φάρατζ μετά τη νίκη Τραμπ είχε δηλώσει ότι δεν θα μπορούσε να είναι πιο χαρούμενος γι’ αυτό.

 «Αυτοί που αποκαλούν τον Τραμπ δεξιό λαϊκιστή έχουν ένα δίκο. Υπάρχει καλύτερος τρόπος για να περιγράψεις το φασισμό από ό,τι ο δεξιός λαϊκισμός; Ο λαϊκισμός δεν είναι ιδεολογία, δεν είναι μια πολιτική πλατφόρμα, είναι μια μέθοδος δημιουργίας πολιτικής από έναν που βρίσκεται “εκτός” – ένας λόγος που βρίσκει έδαφος στις στιγμές της κρίσης» σχολίασε στις 9 Νοεμβρίου ο Πάμπλο Ιγκλέσιας ο επικεφαλής των Podemos, του ισπανικού κόμματος που τάσσεται κάτα του κατεστημένου, της παγκοσμιοποίησης και της λιτότητας και κατέχει το 20% των εδρών στην κάτω Βουλή.

Το άρθρο Νew Υork Τimes: Οι 8 ευρωπαίοι λαϊκιστές στην εποχή του Τραμπ (ΒΙΝΤΕΟ) εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι τρεις παραπάνω ηγέτες συνθέτουν ένα παράδοξο κάδρο μέσω του οποίου προλογίζεται η τηλεοπτική εκπομπή «On Background» του βρετανικού δικτύου BBC με θέμα τον λαϊκισμό. Όπως αναφέρεται στην περίληψη του προγράμματος, η εκπομπή, η οποία θα προβληθεί στις 4 Δεκεμβρίου, θα επιχειρήσει να αναλύσει την άνοδο του λαϊκισμού στις δύο όχθες του Ατλαντικού, με «εκπροσώπους» τον Τραμπ και την Λεπέν, οι οποίοι, μεταξύ άλλων, έχουν κάνει σημαία τους την ακραία ρητορική κατά των μεταναστών, αλλά και τον Έλληνα πρωθυπουργό. Πάντως, όταν ετοιμάστηκε το σχετικό μήνυμα προώθησης, δεν είχαν διεξαχθεί οι αμερικανικές προεδρικές εκλογές, καθώς το BBC διερωτάται αν με την επιτυχία του λαϊκισμού στην Ευρώπη θα μπορούσε ο Ντόναλντ Τραμπ να είναι ο επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ.

Το άρθρο Πρόκληση BBC: Τσίπρας, Λεπέν και Τραμπ «εκπρόσωποι» του λαϊκισμού εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.