Στα μηνύματα ο Μπάνον εμφανίζεται να περιγράφει στον Έπσταϊν το ευρωπαϊκό του πλάνο και τις επαφές του, την περίοδο που είχε εγκαταλείψει τον Λευκό Οίκο και ταξίδευε συστηματικά στην ήπειρο με στόχο να διαμορφώσει ένα μπλοκ ακροδεξιών και ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το δίκτυο που επιχειρούσε να συγκροτήσει αφορούσε κόμματα και πρόσωπα από την Ιταλία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Σουηδία και την Αυστρία.

Στο επίκεντρο των αναφορών βρίσκεται ο Ματέο Σαλβίνι, τότε αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης και αρχηγός της Λέγκας, την περίοδο που βρισκόταν στο απόγειο της επιρροής του. Ιταλικά κόμματα της αντιπολίτευσης ζήτησαν αυτή την εβδομάδα από τον Σαλβίνι να δώσει διευκρινίσεις, μετά τις επαναλαμβανόμενες αναφορές στο όνομά του μέσα στις ανταλλαγές μηνυμάτων.

Ο Μπάνον συγκέντρωνε χρήματα για τη Λεπέν και τον Σαλβίνι

Σε ένα από τα κείμενα, με ημερομηνία 5 Μαρτίου 2019, λίγους μήνες πριν από τις ευρωεκλογές, ο Μπάνον γράφει ότι επικεντρώνεται στη συγκέντρωση χρημάτων για τη Μαρίν Λεπέν και τον Σαλβίνι «ώστε να μπορέσουν να κατεβάσουν πλήρη ψηφοδέλτια». Άλλα μηνύματα περιγράφουν μετακινήσεις και συναντήσεις του Μπάνον στην Ευρώπη, καθώς και την επιδίωξή του να αυξηθεί η εθνικιστική επιρροή στις Βρυξέλλες.

Τα έγγραφα αναφέρουν επίσης τη συνάντηση του Μπάνον με τον Σαλβίνι στο Μιλάνο τον Μάρτιο του 2018, λίγες ημέρες μετά τις ιταλικές εκλογές που οδήγησαν στη συγκυβέρνηση της Λέγκας με το Κίνημα Πέντε Αστέρων. Μια δεύτερη συνάντηση έγινε τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς, όταν η Λέγκα εντάχθηκε στο αντιευρωπαϊκό σχήμα που προωθούσε ο Μπάνον, το λεγόμενο The Movement.

Epstein’s statement to Bannon: “Now you can understand why Trump wakes up in the middle of the night sweating when he hears you and I are friends” – delivered a week before his arrest /7 https://t.co/4011MmhLMd

— Dr Nafeez Ahmed (@NafeezAhmed) November 17, 2025

Παρά τις αναφορές, δεν υπάρχει ένδειξη ότι ο Έπσταϊν είχε άμεση σχέση με τον Σαλβίνι, ούτε ότι ο Ιταλός πολιτικός συνδέεται με το κύκλωμα σεξουαλικής εκμετάλλευσης του χρηματιστή. Οι ίδιες ανταλλαγές, ωστόσο, δείχνουν ότι ο Έπσταϊν παρακολουθούσε με ενδιαφέρον την άνοδο ευρωπαϊκών εθνικιστικών δυνάμεων και ότι ο Μπάνον επιχείρησε να τον εμπλέξει, τουλάχιστον ως πιθανή πηγή χρηματοδότησης.

Στη Γαλλία, τα ίδια αρχεία προκάλεσαν πολιτικές αντιδράσεις μετά την εμφάνιση ονομάτων όπως του Ζακ Λανγκ, πρώην υπουργού Πολιτισμού, και της κόρης του. Παράλληλα, αποκαλύπτονται ανταλλαγές μηνυμάτων ανάμεσα στον Έπσταϊν και τον Μπάνον, στις οποίες ο τελευταίος μιλά για την ανάγκη οικονομικής στήριξης της Μαρίν Λεπέν. Η Ανυπότακτη Γαλλία υπό τον Ζαν-Λυκ Μελανσόν ζήτησε τη σύσταση διακομματικής κοινοβουλευτικής επιτροπής, προκειμένου να διερευνηθεί αν υπήρξε απόπειρα εξωτερικής επιρροής στο γαλλικό πολιτικό σύστημα.

Negli scambi con Steve Bannon emersi dagli Epstein files, emerge chiaramente non solo il disegno internazionalista di un fronte unico dei sovranismi di destra in Europa, ma anche l’impegno concreto nelle raccolte fondi per Salvini e Le Pen. pic.twitter.com/0MF6xSs9hP

— Giovanni Rodriquez (@GiovaQuez) February 1, 2026

Στιβ Μπάνον: Στήριξη στο AfD και κριτική στη Μέρκελ

Στη Γερμανία, τα μηνύματα περιλαμβάνουν αναφορές που προωθούν το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) και επικριτικά σχόλια για την τότε καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο Μπάνον εμφανίζεται να παρουσιάζει τον εαυτό του ως άτυπο σύμβουλο των νέων δεξιών λαϊκιστικών κινημάτων, θεωρώντας τις εκλογικές τους επιτυχίες ως ευκαιρία πολιτικής και οικονομικής αξιοποίησης.

Steve #Bannon schreibt in einer Nachricht, die in den Epstein Files auftaucht, dass er Berater für die #AfD ist.

Quelle:https://t.co/EgH5ZFT5Wc pic.twitter.com/uzHN8ybSQE

— Peter Magulski (@PeterMagulski) February 3, 2026

Παρότι δεν προκύπτουν στοιχεία ότι ο Έπσταϊν χρηματοδότησε τελικά τη Λέγκα ή άλλα ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα, τα μηνύματα δείχνουν ότι ο Μπάνον επιχείρησε να τον προσεγγίσει με αυτόν τον σκοπό. Η Λέγκα απέρριψε τους ισχυρισμούς ως «αβάσιμους» και «υπερβολικούς», υποστηρίζοντας ότι δεν ζήτησε ούτε έλαβε ποτέ χρηματοδότηση και ότι θα υπερασπιστεί τον Σαλβίνι απέναντι σε κάθε υπαινιγμό σύνδεσης με τον Έπσταϊν.

Γαλλία: Επιφανείς προσωπικότητες στα αρχεία Έπσταϊν 

Στο μεταξύ, τα έγγραφα περιλαμβάνουν και αναφορές σε πρόσωπα του γαλλικού πολιτικού και διπλωματικού χώρου. Ανάμεσά τους εμφανίζεται ο Ολιβιέ Κολόμ, πρώην σύμβουλος του Νικολά Σαρκοζί, καθώς και ανταλλαγή μηνυμάτων που αφήνει να εννοηθεί ότι ο πρώην υπουργός Οικονομικών Μπρουνό Λε Μερ είχε βρεθεί σε κατοικία του Έπσταϊν στη Νέα Υόρκη το 2013. Πηγή από το περιβάλλον του Λε Μερ ανέφερε ότι δεν γνώριζε σε ποιον ανήκε το σπίτι και αποχώρησε μόλις αντιλήφθηκε ποιος ήταν ο οικοδεσπότης.

Για πολιτικούς όπως ο Αντρέα Κάζου, που έθεσε το ζήτημα στο ιταλικό κοινοβούλιο, το διακύβευμα δεν αφορά μόνο τον Έπσταϊν, αλλά τα ευρύτερα ερωτήματα που εγείρονται για ξένα κέντρα επιρροής και δίκτυα που επιδιώκουν να αποδυναμώσουν την Ευρώπη. Όπως δήλωσε στον Guardian, τα αρχεία αυτά δεν έχουν σημασία μόνο για τις ΗΠΑ, αλλά και για την ευρωπαϊκή πολιτική συγκυρία σήμερα.

Με πληροφορίες από Guardian

Πηγή: lifo.gr

Το άρθρο Πώς ο Στιβ Μπάνον στήριξε την ευρωπαϊκή ακροδεξιά, σύμφωνα με τα αρχεία Έπσταϊν εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο Μίμης Δομάζος, ο «στρατηγός» του μεγάλου Παναθηναϊκού της δεκαετίας του 1970 που έφτασε στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών της Ευρώπης, υποβαλλόταν σε εξετάσεις, ανήμερα των γενεθλίων του την Τρίτη, όταν έχασε τις αισθήσεις του.

Άτομα και προσωπικό του διαγνωστικού κέντρου του προσέφεραν τις πρώτες βοήθειες και αμέσως ειδοποιήθηκε το ΕΚΑΒ, που τον μετέφερε στον Ερυθρό Σταυρό, όπου παρά τις προσπάθειες των γιατρών επί δύο ημέρες να τον κρατήσουν στη ζωή, εξέπνευσε το πρωί της Παρασκευής.

Ποιος ήταν ο Μίμης Δομάζος

Ο Μίμης (Δημήτρης) Δομάζος γεννήθηκε στις 22 Ιανουαρίου 1942 στους Αμπελόκηπους, συνοικία της Αθήνας, και μεγάλωσε δίπλα στο γήπεδο του Παναθηναϊκού. Ο πατέρας του ήταν υγειονομικός υπάλληλος με καταγωγή από τη Σάμο και η μητέρα του νοσοκόμα μικρασιατικής καταγωγής.

Από μικρός έπαιζε μπάλα στις αλάνες της περιοχής και στα 13 του έβγαλε δελτίο στην Άμυνα Αμπελοκήπων, δηλώνοντας ψεύτικη ηλικία για να μπορεί ν’ αγωνίζεται. Σύντομα το όνομά του άρχισε ν’ ακούγεται στους ποδοσφαιρικούς κύκλους και προσέλκυσε το ενδιαφέρον του Παναθηναϊκού. Τον είδε ο τότε προπονητής των «πρασίνων», ο Γιουγκοσλάβος Σβέτισλαβ Γκλίσοβιτς και εντυπωσιασμένος από τις κινήσεις του μέσα στο γήπεδο εισηγήθηκε την απόκτησή του. Μάλιστα ο θρύλος λέει ότι η μεταγραφή του στον Παναθηναϊκό έγινε έναντι μίας… γκαζόζας.

Η ανεπίσημη πρεμιέρα του Δομάζου με τα πράσινα έγινε σε φιλικό αγώνα εναντίον της ΑΕΚ για το Κύπελλο των Χριστουγέννων, που διεξήχθη στις 26 Δεκεμβρίου 1958 κι έληξε με 2-0 υπέρ της «Ένωσης». Αγωνίστηκε ως δεξί εξτρέμ κι εντυπωσίασε με την ποδοσφαιρική του δεξιοτεχνία θεατές και ειδικούς του αθλήματος. Το καλοκαίρι του 1959 εντάχθηκε κι επίσημα στον Παναθηναϊκό σε ηλικία 17 ετών «για ένα κοστούμι και μια πορτοκαλάδα», όπως είχε δηλώσει.

Στον Παναθηναϊκό αγωνίστηκε από τον Αύγουστο του 1959 έως τον Μάιο του 1978, οπότε θεωρήθηκε τελειωμένος από τους «πράσινους» και συνέχισε την καριέρα στην ΑΕΚ. Τον Δεκέμβριο του 1979 επανήλθε στον Παναθηναϊκό με ενέργειες της νεοσύστατης ΠΑΕ και προσωπικά του Γιώργου Βαρδινογιάννη για να ολοκληρώσει την ένδοξη καριέρα του στην ομάδα της καρδιάς του τον Μάιο του 1980. Συνολικά αγωνίστηκε σε 536 ματς στην Α’ Εθνική (νυν Σούπερ Λιγκ) –502 με τον Παναθηναϊκό και 34 με την ΑΕΚ–, ρεκόρ που παραμένει ακατάρριπτο και παρότι μέσος πέτυχε 139 γκολ (134 με τον Παναθηναϊκό και 5 με την ΑΕΚ).

Πηγή: lifo.gr

Το άρθρο Μίμης Δομάζος: Πέθανε στα 83 του ο «στρατηγός» του Παναθηναϊκού εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η αναγόρευση έγινε στη Μεγάλη Αίθουσα του Πανεπιστημίου Αθηνών Η τελετή ξεκίνησε με την προσφώνηση του Πρύτανη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητή Γεράσιμου Σιάσου, ενώ χαιρετισμό απηύθυνε ο υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Κυριάκος Πιερρακάκης.

Ακόμη, η παρουσίαση του έργου και της προσωπικότητας του Παναγιώτη Πικραμμένου έγινε από τον καθηγητή Δημοσίου Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιο Δελλή.

Ακολούθησε η αναγόρευση του κ. Πικραμμένου και η ανάγνωση του ψηφίσματος της αναγόρευσης και του διδακτορικού διπλώματος από τον κοσμήτορα της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητή Κωνσταντίνο Χριστοδούλου και επιδόθηκε τιμητικό μετάλλιο στον κ. Πικραμμένο από τον κ. Σιάσο, ενώ θα ακολούθησε η ομιλία του τιμωμένου.

Κατά την ομιλία του ο κ. Πικραμμένος έθεσε το ρητορικό ερώτημα, εάν έχει “πολιτικό” ρόλο το Συμβούλιο της Επικρατείας και απάντησε ο ίδιος: «Η απάντηση μου είναι καταφατική. Ναι έχει! Να διευκρινίσω όμως τι εννοώ όταν λέω “πολιτικό” ρόλο. Θεωρώ λοιπόν ότι ασκεί “πολιτικό” ρόλο κάθε όργανο ή θεσμός, ο οποίος έχει την δυνατότητα να ασκήσει επιρροή σε αποφάσεις που λαμβάνονται σε κυβερνητικό επίπεδο και που επηρεάζουν το κοινωνικό σύνολο ή μέρος αυτού. Εκ πρώτης όψεως φαίνεται βέβαια ότι ο δικαστής δεσμεύεται από το πραγματικό και από τον κανόνα δικαίου και ότι δεν έχει ευχέρεια επιλογών αφού είναι υποχρεωμένος να ακολουθήσει αυτό που του υπαγορεύει ο νόμος. Είναι όμως έτσι ακριβώς τα πράγματα; Στην πραγματικότητα ο δικαστής έχει ευχέρεια τόσο στην αξιολόγηση των πραγματικών περιστατικών όσο και κατά την εφαρμογή του κανόνα δικαίου. Ο δικαστής ερμηνεύει τον νόμο (και η ερμηνεία αυτή δεν είναι στατική) ή και συμπληρώνει τα κενά του νόμου. Μπορεί επίσης να δημιουργήσει νομολογιακούς κανόνες (η νομολογία ως πηγή δικαίου). Υπάρχουν λοιπόν αρκετά περιθώρια για τον δικαστή κατά την ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου». 

Παράλληλα, ο κ. Πικραμμένος, ανέφερε: «Πάμε τώρα ειδικότερα στον διοικητικό δικαστή και σε αυτόν του Συμβουλίου της Επικρατείας. Από τη στιγμή που η πολιτική εξουσία υπήχθη οικειοθελώς στον έλεγχο των διοικητικών πράξεων που εκδίδει, πιστεύω ότι ο ρόλος του δικαστή εισχωρεί αυτόματα στο πεδίο της πολιτικής. Εφόσον ο διοικητικός δικαστής έχει την εξουσία να κρίνει τις σχέσεις μεταξύ Διοικήσεως και διοικουμένων, οι αποφάσεις του ασκούν εκ των πραγμάτων επιρροή στο πολιτικό πεδίο. Ο διοικητικός δικαστής είναι ο δικαστής της Διοικήσεως. Όμως, η διοικητική δράση είναι ένα από τα μέσα – το κυριότερο ίσως – υλοποίησης της κυβερνητικής πολιτικής.

Έτσι, και μόνο από το γεγονός ότι έχει την εξουσία να ακυρώσει τις διοικητικές πράξεις, πιστεύω ότι ο δικαστής έχει, εντέλει, έναν “πολιτικό” ρόλο. Ο ρόλος αυτός γίνεται ακόμη πιο έντονος εφόσον δεχθούμε – και έτσι συμβαίνει στην πραγματικότητα – ότι πολλές φορές, ερμηνεύοντας κυρίως το γράμμα και το πνεύμα του Συντάγματος, σύμφωνα με τις εκάστοτε επικρατούσες συνθήκες, ο δικαστής διαπλάθει και θέτει ο ίδιος τον κανόνα δικαίου στο οποίο θα υπαχθεί η δράση της Διοικήσεως. Θα έλεγα λοιπόν ότι διαπλάθοντας τον κανόνα δικαίου στον οποίο πρέπει να υπαχθεί η δράση της Διοικήσεως, ο δικαστής αναλαμβάνει, κατά κάποιον τρόπο, να την καθοδηγεί, εκφράζοντας με την απόφαση του μία “πολιτική” επιλογή, τα στοιχεία της οποίας προσδιορίζει. Αλλά ποιος είναι τέλος πάντων αυτός ο δικαστής που δεν περιορίζεται, όπως προαναφέρθηκε, σε στενό έλεγχο της νομιμότητας των διοικητικών πράξεων, αλλά πολλές φορές επεκτείνεται και σε έλεγχο προσφορότητας, βάσει των κοινωνικών συνθηκών, της κοινής λογικής, αλλά και (αναπόφευκτα) των δικών του προσωπικών αντιλήψεων;

Είναι ο δικαστής που έχει ως αποστολή την διαφύλαξη της νομιμότητας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά και την προάσπιση του δημοσίου συμφέροντος, τα οποία κατά καιρούς εκλογικεύει με την νομολογία του. Μετά λοιπόν από όσα προανέφερα, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι ο διοικητικός δικαστής, ασκώντας τις αρμοδιότητες του, ασκεί καθαρά πολιτική και ως εκ τούτου παραβιάζει την διάκριση των εξουσιών; Η απάντηση μου είναι σαφώς αρνητική! Ο δικαστής πρέπει πάντα να δίνει λύσεις που δεν ξεφεύγουν από την νομιμότητα. Ταυτόχρονα όμως πρέπει να επιλύει κοινωνικά και άλλα προβλήματα, χωρίς να εμποδίζει την δράση της Διοικήσεως, αλλά να την εκλογικεύει. Αυτά ισχύουν ιδιαίτερα σε περιόδους έντονων πολιτικών και οικονομικών προβλημάτων και αναταραχών, όπου το κοινωνικό συμβόλαιο κινδυνεύει να διαρραγεί. Στις οριακές αυτές περιπτώσεις αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο ο εξισορροπητικός ρόλος του δικαστή. Γι’ αυτό πιστεύω ότι ο δικαστής, ιδιαίτερα του Συμβουλίου της Επικρατείας, πρέπει πέραν από τις νομικές γνώσεις να έχει ευρύτητα πνεύματος και αντίληψη των προκλήσεων και προβλημάτων της σύγχρονης εποχής».

Πηγή: lifo.gr

Το άρθρο Επίτιμος διδάκτορας της Νομικής Αθηνών ο Παναγιώτης Πικραμμένος εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το βιβλίο Γκούτλαντ, ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού του Νίκου Μπακουνάκη είναι μια θαυμάσια μυθιστορηματική αφήγηση της ιστορίας του Βαυαρού εμπόρου που ήρθε στην Πάτρα στα μέσα του 19ου αιώνα και δημιούργησε την Οινοποιία Αχαΐα, έναν εντυπωσιακό μικρόκοσμο ανθρώπων που συνέβαλε με τον δικό του τρόπο στη δημιουργία των κρασιών της Γκούτλαντ, γνωστών σε ολόκληρο τον κόσμο.

Τα γεγονότα και τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν σε αυτό το γοητευτικό ιστορικό ταξίδι που καλύπτει περισσότερο από έναν αιώνα, έως το 1949, και έχει επίκεντρο την Πάτρα συνθέτουν την ιστορία της Ελλάδας αλλά και της Ευρώπης σε μια εποχή που ακόμα διαμορφωνόταν το ελληνικό κράτος.

«Στο εξώφυλλο του βιβλίου, στη φωτογραφία του 1900 που τραβήχτηκε για το τέλος του αιώνα, είναι όσοι εργαζόμενοι βρίσκονταν στην οινοποιία εκείνη τη στιγμή», εξηγεί ο Νίκος. «Από τα ρούχα, τα κοσμήματα αλλά και από τη στάση του σώματος καταλαβαίνουμε ότι εκπροσωπούνται όλες οι κατηγορίες των εργαζομένων, υπάλληλοι, στελέχη, χωριάτισσες που φοράνε λινατσένια ρούχα, παιδάκια με τις ντρίλινες ποδιές, ο φουστανελοφόρος, Γερμανίδες με τα πλαστρόν.

«Έφτιαχνε τα κρασιά που τότε ζήταγε η Ευρώπη και ο κόσμος. Ενισχυμένα, με υψηλό αλκοολικό βαθμό, και γλυκά, στον τύπο του Πόρτο, της Μάλαγας, του Μαρσάλα».

Επίσης, έχει ενδιαφέρον το ότι ανάλογα με το τι είναι κρατούν και διαφορετικό ποτήρι. Υπάρχει και ένας μουσικός Βαυαρός ο οποίος κρατάει το τσίτερ, το παραδοσιακό έγχορδο όργανο της Κεντρικής Ευρώπης, που το είχαν πάρα πολύ στα πανηγύρια. Στο κέντρο είναι ο οινολόγος της εταιρείας, ο Ιάκωβος Κλίπφελ, δίπλα του είναι η γυναίκα του Αδελαΐδα και πίσω του ο γιος του Χέρμαν με τρουά πιες κοστούμι, παπιγιόν και ρολόι με αλυσίδα. Μπορείς να φτιάξεις μια ιστορία με αυτήν τη φωτογραφία».

— Γιατί σε ενδιέφερε ο Γουσταύος Κλάους;
Γιατί είναι κατά κάποιον τρόπο παιδικό βίωμα. Μεγάλωσα στην Πάτρα και η οινοποιία του Γουσταύου, η Αχάια Κλάους, ήταν εκεί, παρούσα. Ήταν ένας χώρος όπου πηγαίναμε εκδρομές, αλλά ήταν και η Μαυροδάφνη, ένα παραδοσιακό ποτό την περίοδο του καρναβαλιού – παραμένει, ιδιαίτερα αυτή που έχει την ιστορική ετικέτα και τον κωδικό 601, που ήταν η μυστική συνταγή στο βιβλίο συνταγών του Γουσταύου. Το βιβλίο το αφιερώνω στον παππού μου, ο οποίος είχε γεννηθεί το 1888 και είχε κι αυτός αμπέλια.

Μεγάλωσα μέσα στα αμπέλια, δηλαδή έχω τη μνήμη του αμπελιού, της ζωής στο όριο μεταξύ της πόλης και των κτημάτων, των αγροκτημάτων, του αγροτικού χώρου, της ελιάς, του σταριού, οπότε με ενδιέφερε πολύ ο Γουσταύος. Επιπλέον, όταν άρχισα λίγο να τον ψάχνω, είδα ότι είναι μυθιστορηματικός ήρωας, η ζωή του είναι σαν ένα μυθιστόρημα, οπότε σκέφτηκα να κάνω αυτή την έρευνα, η οποία πραγματικά με οδήγησε σε περιοχές που ούτε καν φανταζόμουν ότι υπήρχαν. 

— Οι λεπτομέρειες που περιγράφεις είναι εκπληκτικές. Πού βρήκες τις πηγές για να γράψεις το βιβλίο;
Τα περισσότερα στοιχεία σε αυτό το βιβλίο προέρχονται από τα αρχεία της Αχάια Κλάους. Ο Γουσταύος, ως Γερμανός, ήταν πάρα πολύ συστηματικός. Βέβαια, δεν ήταν ο τυπικός Γερμανός, ήταν Πρώσος, Βαυαρός, πιο ανάλαφρος, μολονότι ήταν προτεστάντης και όχι καθολικός, όπως οι περισσότεροι Βαυαροί. Επομένως υπάρχει ένα συστηματικό αρχείο όπου είναι καταγεγραμμένο το παραμικρό. Υπάρχει το μετοχολόγιο, που είναι πάρα πολύ σημαντικό, το πώς οι μετοχές περνάνε από τον έναν μέτοχο στον άλλον, υπάρχουν τα βιβλία εισερχόμενης-εξερχόμενης αλληλογραφίας που περιέχουν τεράστιες πληροφορίες, υπάρχει το βιβλίο επισκεπτών που τηρείται απ’ το 1885 μέχρι και σήμερα, με κείμενα γραμμένα στα γερμανικά και στα ελληνικά της εποχής του Κλάους, δηλαδή περίπου μέχρι τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Υπάρχει πάρα πολύ φωτογραφικό υλικό, π.χ. με τους ναΐσκους που είχε δημιουργήσει για τους ορθόδοξους και για τους καθολικούς εργαζόμενους. Είναι πολλά τα στοιχεία που μπορείς να πάρεις από τον τόπο που λειτουργεί συνολικά ως αρχείο, και μπορούν να σε βοηθήσει να τον ανασυστήσεις. Ουσιαστικά ήθελα να ανασυστήσω και το τοπίο, και την καθημερινή ζωή, μέσα από τους γάμους και τις κηδείες κ.λπ.

— Το βιβλίο ξεκινάει από την Τεργέστη. Πώς ήταν εκείνη την εποχή;
Η Τεργέστη είναι ουσιαστικά το λιμάνι της Κεντρικής Ευρώπης, το λιμάνι της Αυστροουγγαρίας, απ’ όπου ξεκινούσαν όλες οι μεγάλες γραμμές για το Λεβάντε και την Ανατολή, και αργότερα για την Αμερική. Από κει έφευγαν όλα τα πλοία που έπαιρναν τους μετανάστες Σλάβους, Αλβανούς, Έλληνες και Τούρκους και τους πήγαιναν στην Αμερική όταν έγινε η μεγάλη μετανάστευση στα τέλη του 19ου αιώνα. Ταυτόχρονα από εκεί ξεκινούσαν και οι μεγάλες επιβατικές γραμμές, οι οποίες κατέβαιναν την Αδριατική Θάλασσα, έπιαναν δεξιά και αριστερά, δηλαδή στα λιμάνια της Δαλματίας και της Ιταλίας, μετά στην Κέρκυρα, στην Πάτρα, και μετά διακλαδίζονταν. Η μία πήγαινε πήγαιναν προς Αλεξάνδρεια και Άγιους Τόπους, και αργότερα, όταν άνοιξε και η Διώρυγα του Σουέζ, έφταναν μέχρι την Ινδία – ξεκινάω το βιβλίο με ένα πλοίο που έρχεται από την Ινδία, του Αυστριακού Λόυδ, και δύο ναύτες του έχουν πανώλη και πεθαίνουν, αλλά η πόλη δεν ταράζεται απ’ αυτό και συνεχίζει τη ζωή της.

Η άλλη γραμμή πήγαινε προς Κωνσταντινούπολη και Μαύρη Θάλασσα. Επομένως, δεν ήταν μόνο μια πύλη εξόδου της Αυστροουγγαρίας και της Κεντρικής Ευρώπης, όπου έφταναν και σιδηροδρομικές γραμμές κλπ., ήταν ταυτόχρονα και ένα κέντρο αναφοράς όλου του κόσμου των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου. Ήταν μια πόλη κοσμοπολίτικη, γιατί το ορθόδοξο νεκροταφείο της Τεργέστης –σήμερα ένα μνημείο όπου μπορείς να δεις όλα τα ονόματα των εμπόρων που έμεναν εκεί– είχε Αυστριακούς, Ούγγρους, Σλοβένους, Εβραίους, Έλληνες, είχε καταπληκτικά ξενοδοχεία, είχε θέατρα, είχε καταστήματα… Ο ήρωάς μου, ο Γουσταύος Κλάους, παίρνει το πλοίο του Λόυδ που προανέφερα, μιας μεγάλης ατμοπλοϊκής εταιρείας που μετέφερε επιβάτες, εμπορεύματα, ζώα, άλογα κυρίως που προορίζονταν για τους διάφορους τοπικούς πολέμους.

— Για ποιον λόγο είχε έρθει ο Γουσταύος στην Ελλάδα; Πώς βρέθηκε στην Πάτρα;
Τον 19ο αιώνα έχουμε την αποικιακή εξάπλωση των μεγάλων βιομηχανικών χωρών – κεντρική θέση κατείχαν τα προϊόντα υφαντουργίας της αγγλικής βιομηχανίας. Έτσι ένα πολύ μεγάλο μέρος της παραγωγής και του εμπορίου του βάμβακος ήταν στην Κεντρική Ευρώπη, κυρίως γύρω απ’ τη λίμνη Κωνσταντία, και από τις βαυαρικές της ακτές, και από τις ελβετικές. Αυτοί οι έμποροι και οι επιχειρηματίες κατέβηκαν προς τον Νότο, είτε στη νότια Ιταλία, στην περιοχή της Καμπανίας, της Νάπολης, είτε στην Ελλάδα, στα Ιόνια Νησιά και στο νέο κράτος τότε, για να επεκτείνουν το εμπόριο των προϊόντων υφαντουργίας.

Έτσι, λοιπόν, ο Κλάους ήρθε ως διευθυντής μιας τέτοιας εταιρείας ενός Ελβετού που λεγόταν Φεντερίκο Γκρούμπερ, η οποία γρήγορα αυτονομήθηκε από το κέντρο της στη Γένοβα και, εκτός από εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων, άρχισε να κάνει και εξαγωγές αγροτικών προϊόντων, δηλαδή λάδια, σταφίδες, βελανίδια, που τα χρησιμοποιούσαν σε βυρσοδεψεία για την κατεργασία του δέρματος, μετάξι, σύκα – όλα αυτά τα προϊόντα παρήγε η αγροτική Ελλάδα τότε. Έτσι, το 1852 και στις αρχές του 1860, παράλληλα με το εμπόριο, δημιούργησε την οινοποιία. 

— Ήταν 27 χρονών όταν ήρθε. Σε τι συνθήκες βρήκε την Πάτρα;
Η Πάτρα ήταν ένα χωριό. Υπάρχει μια περιγραφή του Φλομπέρ, ο οποίος τελειώνει εκεί το μεγάλο ταξίδι στην Ανατολή, που την αναφέρει ως μια πόλη άθλια, και υποτίθεται ότι έμεινε στο καλύτερο ξενοδοχείο της. Στις επιστολές που στέλνει στη μητέρα του της λέει ότι «μένουμε σε ένα ξενοδοχείο που ο θεός να το κάνει, καταγώγιο, η τουαλέτα είναι έξω, σε ένα δωμάτιο που είναι και κοτέτσι, είναι μια τρύπα, και είμαι σίγουρος ότι ο μάγειρας μαρινάρει τα κοτόπουλα και όλα αυτά που μαγειρεύει με τα σκατά. Το μόνο ενδιαφέρον που βρίσκω σε αυτό το ξενοδοχείο είναι ένας νεαρός στον οποίο μόλις αχνοφαίνεται το μουστάκι». Μετά την Επανάσταση του ’21, δηλαδή μετά τη δημιουργία του κράτους, η Πάτρα είναι μία από τις πρώτες πόλεις που σχεδιάζεται από τον Σταμάτιο Βούλγαρη που ήταν μηχανικός της γαλλικής στρατιάς.

Ο Βούλγαρης σχεδιάζει μια πόλη μοντέρνα, κατά μήκος της θάλασσας –γιατί η Πάτρα ως τότε δεν έφτανε στη θάλασσα, ήταν γύρω από το κάστρο, η λεγόμενη Παλιά Πόλη–, η οποία γίνεται πλέον το εμπορικό λιμάνι της δυτικής Ελλάδας και γενικά το κέντρο του εμπορίου σταφίδας, το οποίο άφηνε τεράστιο κέρδος. Χάρη σε αυτό το εμπόριο συγκεντρώθηκαν στην Πάτρα πάρα πολλοί έμποροι, και ξένοι, κυρίως Εγγλέζοι και Γερμανοί, αλλά και Έλληνες που ήταν είτε της διασποράς, δηλαδή από το Λιβόρνο, την Τεργέστη, είτε Έλληνες απ’ τις οθωμανικές επαρχίες, απ’ την Ήπειρο, απ’ τη Σμύρνη.

Επομένως ήταν μια πόλη που είχε δυναμική, έτσι αναπτύχθηκε πάρα πολύ σύντομα, ο πληθυσμός της αυξήθηκε πάρα πολύ. Προς το τέλος του 19ου αιώνα και μέχρι τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 ήταν μια πολύ κομψή νεοκλασική πόλη. Μετά, με την αντιπαροχή κ.λπ., ιδιαίτερα την περίοδο της χούντας, άρχισε να καταστρέφεται αυτό το απόθεμα των νεοκλασικών κτιρίων, μερικά από τα οποία ήταν μέγαρα, ήταν πολύ μεγάλα κτίρια.     

— Ο Γουσταύος τι ρόλο έπαιξε στη διαμόρφωση της εικόνας της πόλης; Αναφέρεις ότι βοήθησε να χτιστεί το Δημοτικό Θέατρο.
Ο Γουσταύος ανήκε στο μεικτό μεγαλοαστικό στρώμα που αποτελούνταν από Έλληνες, Γερμανούς και Άγγλους, οι οποίοι χρηματοδότησαν την ανέγερση σημαντικών κτιρίων στην πόλη όπως το Δημοτικό Θέατρο και το Δημοτικό Νοσοκομείο –που υπάρχει ακόμα και έχει μετατραπεί σε ένα είδος πολιτιστικού κέντρου–, εκκλησίες, και τα ιδιωτικά τους μέγαρα βέβαια. Έφτιαχναν ένα είδος μετοχικών εταιρειών και με τα χρήματα αυτά χρηματοδοτούσαν τις κατασκευές. Δεν υπήρχε η έννοια του κράτους, υπήρχε μία τοπική αυτονομία θα λέγαμε.  

— Το οινοποιείο πότε το φτιάχνει;
Το οινοποιείο αρχίζει να το δημιουργεί απ’ το 1861, με την αγορά των αμπελώνων και με την ανέγερση των πρώτων κτιρίων. Μέσα σε μία δεκαετία, 1871-72, όταν κάνει πλέον ανώνυμη εταιρεία την οινοποιία αυτή με μετόχους απ’ όλη την Ευρώπη, κυρίως μεγάλους εμπορικούς οίκους, παίρνει μορφή όλο αυτό το τοπίο, γίνεται όπως το βλέπουμε σήμερα.   

— Μίλησέ μου για το τοπίο που διαμόρφωσε.
Πρώτα απ’ όλα, αυτό που το κάνει να ξεχωρίζει ακόμα και σήμερα είναι ένα skyline από πέτρινους πύργους, οι οποίοι είναι ψηλότεροι απ’ όλα τα άλλα κτίρια. Αυτοί οι πέτρινοι πύργοι σχετίζονταν με την προστασία και την άμυνα του οινοποιείου, γιατί ο Κλάους το δημιουργεί στο διάστημα της μεσοβασιλείας, δηλαδή από την έξωση του Όθωνα μέχρι τον ερχομό του Γεωργίου Α’, μια εποχή έξαρσης των ληστειών – άλλωστε και ο ίδιος έπεσε θύμα ληστείας του περίφημου Τάσου Λύγκου του αρχιληστή. Δημιουργεί, λοιπόν, αυτούς τους πύργους, οι οποίοι, εκτός του ότι δημιουργούν μια επιβλητική εικόνα κατά τα πρότυπα των γαλλικών σατό, των οινοποιείων ιδιαίτερα της περιοχής του Μπορντό, είχαν και την πρακτική λειτουργία της προστασίας και της οχύρωσης των εργαζομένων σε περίπτωση που γίνονταν επιθέσεις από ληστές.

Γι’ αυτό υπήρχε σκοπευτήριο μέσα στην οινοποιία και εκπαιδεύονταν οι εργαζόμενοι στη χρήση των όπλων. Περισσότερο θυμίζει Τοσκάνη το τοπίο εκεί, δεν είναι το τοπίο της Βουργουνδίας. Κάποιοι γερμανικοί οδηγοί της εποχής το συνέκριναν με ένα οινοποιείο στη Νότια Αφρική, που είχαν δημιουργήσει Ολλανδοί. Έχει τρεις πύργους, τη βίλα του Γουσταύου, την Γκούτλαντ, η οποία όταν η εταιρεία πέρασε στους Έλληνες ιδιοκτήτες της ονομάστηκε βίλα Κωστάντζα, από το όνομα της γυναίκας του νέου ιδιοκτήτη (είναι μουσείο τώρα), έχει κελάρια – μάλιστα ένα από τα πρώτα ονομάστηκε Μπασίλικα, γιατί είχε τον ρυθμό της βασιλικής.

Το τοπίο συμπληρωνόταν από τα αμπέλια, που ήταν ακριβώς έξω απ’ την οινοποιία –υπάρχει και σήμερα ένα μέρος τους–, τις μεγάλες δεξαμενές που είχε για νερό και γενικότερα από τα βαρέλια. Δηλαδή υπάρχει το χτισμένο κομμάτι, το τοπίο των εξαρτημάτων και των οχημάτων, και το φυσικό τοπίο, κυρίως τα κυπαρίσσια που ορίζουν τους δρόμους, όπως στην Τοσκάνη. Τα κυπαρίσσια τα χρησιμοποιούσαν και για την ξυλεία.     

— Τι ήταν το Γκούτλαντ που έδωσε και τον τίτλο στο βιβλίο σου;
Γκούτλαντ είναι μια γερμανική λέξη, η οποία όμως δεν υπάρχει στα γερμανικά, είναι το ανάποδο της εύφορης γης. Ήταν η βίλα του, το σπίτι όπου έμενε στην οινοποιία, και υπάρχει αυτούσια σήμερα. Παντού στο υλικό της εποχής και στις διαφημίσεις αναφέρεται ως Γκούτλαντ, μέχρι και στις καρτ-ποστάλ. Μου άρεσε ως τίτλος όχι μόνο γιατί έτσι ονομάστηκε η εταιρεία αλλά γιατί ουσιαστικά παραπέμπει σε μια «χώρα» που κατοικείται, δεν είναι απλώς ένας επιχειρηματικός χώρος. Ζουν σε αυτήν άνθρωποι που παντρεύονται και τα παιδιά τους μεγαλώνουν και πάνε σχολείο εκεί, πεθαίνουν και θάβονται εκεί.

— Και ο ίδιος ζήτησε να ταφεί εκεί, ήταν η πατρίδα του αυτή.
Ναι, ακριβώς. Έφτιαξε τον τάφο του εκεί.  

— Τι άνθρωπος ήταν ο Γουσταύος; Ήταν αγαπητός στην Πάτρα; Γιατί αναφέρεις ότι στην κηδεία του τα στεφάνια ήταν λιγότερα από άλλων Γερμανών που είχαν πεθάνει νωρίτερα. 
Ίσως δεν είχε τόσο ενεργή παρουσία στη δημόσια ζωή, ήταν διακριτική. Ξέρουμε ότι αλληλογραφούσε με τον Χαρίλαο Τρικούπη στα γαλλικά· ο Τρικούπης προφανώς τον θεωρούσε πολύ σοβαρό και ρωτάει τη γνώμη του για φορολογίες, δημόσια έργα κ.λπ. Δεν έχω βρει, όμως, έντονη παρουσία του στα σωματεία της εποχής, γι’ αυτό ίσως τα στεφάνια ήταν λιγότερα. Από τις καταγραφές που έχουμε από εργαζομένους στους οποίους πέρασε η μνήμη του Γουσταύου Κλάους από τους πατεράδες τους, τους πρώτους κατοίκους της «κολονί» –έτσι ονόμαζε την Γκούτλαντ– φαίνεται ότι ήταν ένας άνθρωπος πολύ αγαπητός, πολύ ήπιος.

— Η Πάτρα απέκτησε γερμανική παροικία τον 19ο αιώνα. Πώς είχαν έρθει τόσοι Γερμανοί;
Οι Γερμανοί είναι μια πολύ σημαντική ιστορία της Πάτρας, που τελειώνει με τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ασχολούνται με το εμπόριο, την εισαγωγή βιομηχανικών προϊόντων και την εξαγωγή αγροτικών προϊόντων. Υπάρχουν οι βασικοί έμποροι και επιχειρηματίες όπως ο Γουσταύος Κλάους, ο Θεόδωρος Άμβουργερ, και αυτοί φέρνουν μαζί τους προσωπικό, πολλούς Γερμανούς που γίνονται διευθυντές εταιρείας, υπάλληλοι στα λογιστήρια ή μεσίτες κλπ.

Έτσι δημιουργείται ένας κρίσιμος πληθυσμός Γερμανών. Επηρέασαν πάρα πολύ την κοινωνία, γι’ αυτό στις παραμονές του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και στη διάρκειά του έχουμε αναφορές από τις μυστικές υπηρεσίες και την αντικατασκοπεία της Βρετανίας, της Γαλλίας κλπ. για το κατά πόσο η Πάτρα είναι έρμα της προπαγάνδας των Γερμανών ακριβώς λόγω του κύρους και της παρουσίας της γερμανικής παροικίας στην πόλη.   

— Οι Βαυαροί την εποχή που ήρθε ο Γουσταύος έφευγαν μαζικά από τη χώρα.
Η Βαυαρία ήταν σε οικονομική κρίση την εποχή εκείνη, όπως όλα τα νοτιοδυτικά κρατίδια της Γερμανίας. Ο ίδιος ο βασιλιάς, το κράτος, παρότρυνε τους Βαυαρούς να φύγουν, μάλιστα δημιούργησε σειρά νόμων κατά των ανέργων, κατά φτωχών, ανάμεσα στους οποίους ήταν και ένας που απαγόρευε τους γάμους. Δηλαδή, αν ήσουν φτωχός, δεν είχες στον ήλιο μοίρα, δεν μπορούσες να παντρευτείς, είχες το δικαίωμα να παντρευτείς μόνο αν αποφάσιζες να φύγεις ή εάν κατατασσόσουν στα εθελοντικά σώματα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, σε αυτά που έρχονταν στην Ελλάδα για να αντικαταστήσουν τον τακτικό βαυαρικό στρατό που είχε έρθει με την αντιβασιλεία.

Οι Βαυαροί ήρθαν στην Ελλάδα ως εθελοντές, οι παντρεμένοι με τις οικογένειές τους και τα παιδιά τους. Αλλά ενώ τους παρότρυνε ο βασιλιάς Λουδοβίκος και τους υποσχόταν ότι εδώ θα εύρισκαν μια γη της επαγγελίας, λέγοντάς του ότι γι’ αυτό έστειλε εδώ τον γιο του, έρχονταν κι έβρισκαν φτώχεια, αρρώστιες, ζέστη το καλοκαίρι που δεν μπορούσαν να τις αντέξουν. Πολλοί πέθαναν, άλλοι επέστρεψαν. Οι μόνοι που μείνανε ήταν δύο παροικίες αυτών των φτωχών Βαυαρών: η μία αποτελούνταν από αγρότες που εγκαταστάθηκαν στο Νέο Ηράκλειο, στην Αθήνα, και οι άλλοι από ανθρακωρύχους που πήγαν στα ορυχεία της Κύμης για την εξόρυξη κάρβουνου. Οι Βαυαροί της Πάτρας ήταν επιχειρηματίες.  

Όσοι είχαν διατηρήσει τη γερμανική υπηκοότητα απελάθηκαν ως εχθρικοί υπήκοοι και οι επιχειρήσεις τους πέρασαν σε καθεστώς μεσεγγύησης του ελληνικού δημοσίου. Όσοι όμως είχαν πάρει την ελληνική υπηκοότητα δεν απελάθηκαν, ήταν Έλληνες πια.   

— Αναφέρεις ότι οι Τριεστίνοι έπιναν με νερό το Terrano και το Istriano. Οι Έλληνες έβαζαν σόδα…
Αυτό το αναφέρει ο οδηγός Μπέντεκερ, ο οποίος περιγράφει καφενείο στην Αθήνα όπου πίνουν Δεμέστιχα με σόδα.

— Τι κρασιά έφτιαχνε το Γουσταύος;
Έφτιαχνε τα κρασιά που τότε ζήταγε η Ευρώπη και ο κόσμος. Ενισχυμένα, με υψηλό αλκοολικό βαθμό, και γλυκά στον τύπο του Πόρτο, της Μάλαγας, του Μαρσάλα. Αυτός βρήκε την πρώτη ύλη στην ποικιλία Μαυροδάφνη, την οποία έκανε γλυκό κρασί. Αυτό ήταν το πρώτο κρασί του Γουσταύου. Επίσης, έκανε κρασιά που τα έλεγε «σαν», «σαν Μάλαγα», «σαν Πόρτο», «σαν σέρι», όλα όσα κατανάλωναν στην Ευρώπη, στην Ινδία και στη βόρεια Αφρική. Η Μαυροδάφνη ήταν ένα μαύρο μικρόρωγο σταφύλι που σήμερα είναι πολύ της μόδας γιατί από αυτό γίνεται ξηρό κρασί, το χρησιμοποιούν πάρα πολύ ιδιαίτερα σε οινοποιεία της Πελοποννήσου, της Κεφαλονιάς κ.λπ. γιατί είναι ένα σταφύλι που ευδοκιμεί σ’ αυτές τις περιοχές. Μετά ο Γουσταύος αρχίζει να ανακαλύπτει τοπικές ποικιλίες, τις οποίες έχουμε καταγραμμένες στο βιβλίο των συνταγών του.

Είναι περίπου 1.000 σελίδες, μακρόστενο και στο τέλος βρίσκουμε κωδικοποιημένες τις ποικιλίες. Π.χ. έχει ως AD το Αλεπού Δεμέστιχα, την ποικιλία ροδίτης αλεπού, χρησιμοποιεί επίσης το Φιλέρι, την ποικιλία Τριπολιτσά που είναι το μοσχοφίλερο της περιοχής της Αρκαδίας που έχει φλούδα γκρι χρώματος και κάνουν τώρα τα κρασιά blanc de gris κ.λπ. Χρησιμοποιεί, επίσης, τη βολίτσα, που είναι ένα σταφύλι της ορεινής Αχαΐας, το μαύρο Καλαβρυτινό, το Σάντα Μάουρα, μια ποικιλία της Λευκάδας. Ουσιαστικά αρχίζει να φτιάχνει ξηρά κρασιά και από ξηρή Μαυροδάφνη. Το πρώτο του ξηρό κρασί είναι η Δεμέστιχα, το οποίο είναι και το πρώτο που εμφιαλώνει το 1899, γιατί μέχρι τότε τα κρασιά δεν εμφιαλώνονταν, εξάγονταν σε βαρέλια και τα εμφιάλωναν κατά τόπους.   

— Πώς ήταν οι συνθήκες εργασίας στο οινοποιείο και στα αμπέλια;
Πάρα πολύ σκληρές. Η δουλειά ξεκινούσε πριν από την ανατολή του ηλίου και τελείωνε περίπου μία ώρα μετά τη δύση του, δηλαδή το καλοκαίρι μπορεί να δούλευαν και 14 ώρες. Ακόμα και όταν εισήχθησαν τα ρολόγια στην εταιρεία, η έναρξη και η λήξη της εργασίας γινόταν με μια καμπάνα, η οποία εγκαταστάθηκε στην κορυφή ενός πύργου το 1872 και υπάρχει ακόμα και σήμερα. Χτυπούσε πριν από την ανατολή, οπότε οι άντρες ξεκινούσαν να πάνε στα αμπέλια, στα βαρελάδικα, στις διάφορες δουλειές που έχει μια οινοποιία όλο τον χρόνο.    

Υπήρχε το μόνιμο προσωπικό που έμενε μέσα στην οινοποιία, στα διαμερίσματα των πύργων που ήταν ενός δωματίου ουσιαστικά – μια οικογένεια μπορεί να μοιραζόταν ένα δωμάτιο ή δύο, με κοινή κουζίνα. Μπάνια δεν υπήρχαν, ήταν έξω, αργότερα μπήκαν μέσα στους πύργους. Αυτοί που έμεναν μέσα ήταν γύρω στους 130, αλλά υπήρχαν και πολλοί εποχικοί εργάτες, οι οποίοι έρχονταν από τα γύρω χωριά· αυτή η οινοποιία έδινε δουλειά και στα γύρω χωριά και οι σχέσεις που δημιουργήθηκαν δεν ήταν μόνο σχέσεις εργασίας, πολλά κορίτσια από τα χωριά αυτά παντρεύονταν μέλη της κοινότητας. Π.χ. πολλοί Μαλτέζοι παντρεύτηκαν Ελληνίδες από τα γύρω χωριά. 

— Και ο Γουσταύος πήρε γυναίκα Ελληνίδα. 
Παντρεύτηκε τη Θωμαΐδα Καρπούνη.

— Η οποία πέθανε και τάφηκε στο Μόναχο. 
Σε ένα νεκροταφείο που είναι τώρα στο κέντρο του Μονάχου, το οποίο δεν λειτουργεί πια ως νεκροταφείο αλλά είναι σικ περιοχή για βόλτα, ένα πάρκο. Δεν ξέρω γιατί δεν τάφηκε στην Ελλάδα, υποθέτω ότι την ήθελε εκεί η κόρη της – έμεναν και οι αδελφές της εκεί. Ήταν πέντε, μόνο μία έμεινε στην Ελλάδα, η Κατίγκω, που παντρεύτηκε τον γραμματέα της βασίλισσας Όλγας, τον Διονύσιο Μεσσαλά. Αυτή ήταν η μόνη συγγενής που παρέλαβε τον νεκρό Γουσταύο όταν έφτασε στην Πάτρα. Στην Ελλάδα έμεναν και οι αδελφοί της Θωμαΐδας, ο Αιμίλιος Καρπούνης, αξιωματικός του Ιππικού που έμενε στην οδό Μηλιώνη στο Κολωνάκι, και ο άλλος που ήταν ο υπασπιστής του πρίγκιπα Γεωργίου, ο αρμοστής στην Κρήτη και είχε πολύ περιπετειώδη ζωή.

Η Θωμαΐδα ήταν κόρη καλής οικογενείας, ο πατέρας της ήταν αξιωματικός. Ανήκε στην πρώτη γενιά παιδιών των αγωνιστών του ’21, που όταν ήταν μικρά τα πήρε ο Λουδοβίκος στη Γερμανία για να τα εκπαιδεύσει, ώστε μετά να γυρίσουν και να στελεχώσουν το κράτος. Σπούδασε στο Μόναχο, στη στρατιωτική σχολή Ευελπίδων, ήρθε στην Ελλάδα με τον Όθωνα στο Ναύπλιο, που ήταν η πρωτεύουσα, και το 1837 στην Αθήνα. Στο Ναύπλιο παντρεύτηκε την κόρη του Βαυαρού διοικητή του Ναυπλίου, την Αμαλία φονς Τρουνς κι εκεί γεννήθηκε η Θωμαΐδα και η δεύτερη κόρη τους, η Ασπασία, που στη συνέχεια έγινε κυρία επί των τιμών. Στην Αθήνα, επειδή αυτός ήταν στον κύκλο του Όθωνα, ανέλαβε διευθυντής του Εθνικού Τυπογραφείου και του Σφραγιδοποιείου που ήταν το κτίριο της οδού Σταδίου.

Ο πρώτος όροφος έγινε η κατοικία τους, όπου έμειναν μέχρι το 1854 που έπιασε φωτιά. Τον κατηγόρησαν ότι δεν είχε φροντίσει για την πυροπροστασία –ήταν σε διακοπές εκείνο το καλοκαίρι στον Πόρο–, αλλά δεν έχει καμία συνέπεια. Ήταν μια οικογένεια πολυμελής, με πολλές σχέσεις με το παλάτι και κυρίως με τη βαρόνη φον Πλίσκο, που είναι η κυρία των τιμών της βασίλισσας Αμαλίας. Έτσι οι κόρες βρίσκουν γαμπρούς στους χορούς που γίνονταν στο παλάτι, στο πλαίσιο της νέας κοινωνικότητας που δημιουργείται στην Αθήνα. Η Θωμαΐδα, όμως, βρήκε έναν τύπο που δεν ήταν απ’ αυτούς, δεν ήταν ούτε διπλωμάτης ούτε αξιωματικός, όπως συνηθιζόταν, αλλά επιχειρηματίας. 

— Και παντρεύονται με προξενιό.
Ναι, κι αυτό έχει πάρα πολύ ενδιαφέρον. Ο Αθανάσιος Ρουσόπουλος, που έκανε το προξενιό, είχε σπουδάσει στη Γερμανία, όπου και είχε παντρευτεί μια Γερμανίδα σκωτσέζικης καταγωγής. Ήρθε ως φιλόλογος στην Πάτρα, έμεινε δύο χρόνια στο Γυμνάσιο της πόλης, που ήταν από τα πρώτα του κράτους, κι εκεί μπήκε στον κύκλο των Γερμανών, όπου γνώρισε και τον Κλάους. Όταν ήρθε στην Αθήνα και έγινε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μετά καθηγητής Αρχαιολογίας τού προξένεψε τη Θωμαΐδα Καρπούνη. Ο Ρουσόπουλος, εκτός από αρχαιολόγος που έκανε ανασκαφές, ήταν και ένας από τους μεγαλύτερους art dealers της εποχής. Μολονότι υπήρχε αρχαιολογικός νόμος, ο οποίος έλεγε «αν βρεις, κάτι πρέπει να το καταγράψεις και να ενημερώσεις τις Αρχές», οι έλεγχοι ήταν μηδαμινοί.

Σήμερα είμαστε πολύ ευαίσθητοι στα θέματα της αρχαιοκαπηλίας, αλλά τότε δεν υπήρχε ακόμη αυτή η ευαισθησία. Στην Αθήνα υπήρχε το κατάστημα Μινέρβα, το οποίο πουλούσε αυθεντικές αρχαιότητες και στην Αθήνα, όπου κι αν έσκαβες, έβρισκες αρχαία κομμάτια – ο Ρουσόπουλος, όταν έφτιαξε το σπίτι του στην οδό Λυκαβηττού, βρήκε στο οικόπεδο ένα νεκροταφείο με εκατοντάδες τάφους. Το πάρτι του γάμου του Κλάους με τη Θωμαΐδα έγινε σε αυτό το σπίτι του, όπου από ένα ημερολόγιο μαθαίνουμε ότι χόρεψαν και χορούς βαυαρικούς και επειδή ήταν Γενάρης σερβιρίστηκαν στρείδια που είχαν έρθει απ’ τα Δαρδανέλια και θεωρούνταν μεγάλη νοστιμιά. Ο γάμος έγινε στο παλάτι, γιατί ο Γουσταύος ήταν ευαγγελικός και εκεί ήταν και η μόνη ευαγγελική εκκλησία. 

— Είχε μια πολύ ιδιαίτερη σχέση με τη μουσική, την ποίηση και το διάβασμα ο Γουσταύος. 
Είχε και μια σχέση με τον Βάγκνερ, την οποία απέκτησε μέσω του πεθερού της κόρης του, του Φον Πέρφαλ, ο οποίος είχε προβάλλει πάρα πολύ τον Βάγκνερ. Είχε διοργανώσει το πρώτο μεγάλο Φεστιβάλ Βάγκνερ στο Μόναχο. Μέσω του Πέρφαλ πήγε στο Μπαϊρόιτ όπου ενθουσιάστηκε και ζήτησε από τον αντιπρόσωπό του στη Βαυαρία να στείλει κρασιά στο σπίτι του Βάγκνερ. Εκεί γνώρισε τα κρασιά του Κλάους ο Λιστ, που ήταν πεθερός του Βάγκνερ. Μάλιστα ενθουσιάστηκε και έστειλε μια επιστολή στον Βαυαρό αντιπρόσωπο, ζητώντας να του στείλει κρασιά μαζί με άλλα πράγματα. Ο Γουσταύος διάβαζε –έχει πολλά βιβλία στη βιβλιοθήκη– γαλλικά και γερμανικά.

Ελληνικά ήξερε, γιατί υπέγραφε στα ελληνικά, αλλά και σε πολλά συμβόλαια αναφέρεται ότι η μετάφραση του πρωτοτύπου έγινε από τον χερ Κλάους. Τα βιβλία έχουν τη σφραγίδα του κι έχουν επίσης αρίθμηση με ένα χοντρό μπλε μολύβι, που είναι τεκμήριο της εποχής του. Έχουμε και βιβλία με αφιερώσεις. Επίσης, έχει πολύ ενδιαφέρον το ότι διάλεξε για να μπει στον τάφο του ένα ποίημα του Ferdinand Freiligrath, ενός Ρομαντικού ποιητή που ήταν επαναστάτης, ταυτισμένος με τις εξεγέρσεις του 1848 και με επαναστατικά κινήματα. Ίσως είχε κι ο ίδιος τις σοσιαλιστικές ιδέες που είχαν πολλοί φιλελεύθεροι αστοί εκείνης της εποχής, έμποροι, βιομήχανοι.

— Τι σήμαινε «μεθοδικώς κατασκευασμένα κρασιά»;
Ήταν τα κρασιά που κυρίως δεν είχαν ρετσίνα και δεν είχαν και γύψο – τον χρησιμοποιούσαν τότε για το κολλάρισμα του κρασιού, για τη διαύγειά του, κι αυτό επιβάρυνε το κρασί. Στα μεθοδικώς κατασκευασμένα μπορούμε να δούμε δύο πλευρές: από τη μία ήταν οι προσθήκες, κυρίως ρετσίνι και γύψος, και από την άλλη τα κακά βαρέλια που κρατούσαν οινολάσπες και δεν ευνοούσαν την καλή οινοποίηση. Τον 19ο αιώνα γινόταν και μεταφορά του κρασιού με ασκούς οι οποίοι ήταν από τομάρια κατσίκας, που το έκαναν να βρομάει. 

Είναι ένας οδηγός πάρα πολύ πρωτότυπος. Ο Μέντσερ είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα προσωπικότητα. Ήταν γιος εμπόρου κρασιών, ο ίδιος είχε κάνει την πρακτική του σε έναν μεγάλο έμπορο στο Ντάρμστατ κι αργότερα έγινε και βουλευτής. Αυτός, λοιπόν, κληρονόμησε από τον πατέρα του το εμπόριο κρασιών, αλλά ήταν και ο πρώτος που άνοιξε ελληνική ταβέρνα στη Γερμανία, την «Πόλη των Αθηνών» στην Νεκάργκεμυντ, στις όχθες του ποταμού Νέκαρ, λίγο πριν φτάσει στη Χαϊδελβέργη, αλλά και στη Φρανκφούρτη και στο Βερολίνο. Εκεί λειτουργούσε μέχρι το 2012 και ήταν ένα μνημείο της περιοχής. Ο Μέντσερ εισήγαγε ελληνικά κρασιά στη Γερμανία σε βαρέλια και είχε κάνει και μεγάλη διαφημιστική εκστρατεία με καρτ ποστάλ, κόμικς, γραμματόσημα που έγραφαν «ελληνικά κρασιά» και με διαφημίσεις στις εφημερίδες της εποχής.

Το 1878 αποφασίζει να έρθει στην Ελλάδα να γνωρίσει επί τόπου τα κρασιά, τους αμπελώνες, τους παραγωγούς κ.λπ., και κάνει ένα μεγάλο ταξίδι. Κατεβαίνει με τρένο μέχρι το Μπρίντεζι και από κει παίρνει το πλοίο του Αυστριακού Λόυδ και πρώτος του σταθμός είναι η Κεφαλονιά, όπου εκστασιάζεται με το Μοσχάτο, του αρέσει πάρα πολύ. Συναντάει εκεί έναν Εγγλέζο οινοποιό, τον Ερνέστο Τουλ, ο οποίος είχε αγοράσει μια χρεοκοπημένη οινοποιία, του Πινιατόρου, η οποία στη συνέχεια έγινε γνωστή ως Βινάρια Τουλ κοντά στο Αργοστόλι. Ο Μέντσερ περιγράφει το τοπίο, το πώς ταξιδεύει, το τι τρώει, είναι καταπληκτική η περιγραφή που κάνει. Ταξιδεύει μαζί με έναν Έλληνα ζωγράφο που δεν ξέρουμε ποιος είναι. Μένουν σε ένα πανδοχείο –πάνω τα δωμάτια, κάτω το μπακάλικο– που πουλάει από παστά μέχρι πετρέλαιο και βρομάει. Εκεί τρώνε. Το πρώτο φαγητό που τρώει είναι μαρουλοσαλάτα και αρνί, πάρα πολύ λιπαρό που μυρίζει έντονα. Τον δυσαρεστεί πάρα πολύ ως γεύση, αλλά λέει «ευτυχώς που εδώ υπάρχουν άφθονα πορτοκάλια, λεμόνια και καλό κρασί».

Μετά από κει πάει στην Πάτρα, βλέπει την Οινοποιία Αχαΐα, του αρέσουν τα κρασιά, τα βρίσκει όμως πολύ ακριβά και κάνει μια συμφωνία πολυετή ώστε να μην ανέβουν οι τιμές. Μετά πηγαίνει στο Οινοποιείο Τρίπου στην Κόρινθο, που δεν είναι τόσο γνωστό –κι αυτή η οικογένεια έχει παντρευτεί Γερμανούς–, και τον πάνε σε ένα πανηγύρι στη Νεμέα. Δεν λέει ποιες ποικιλίες δοκιμάζει, αλλά κάνει γευστικές παρατηρήσεις, γευσιγνωστικές, λέει ότι τα κρασιά έχουν γεύση ψίχας ψωμιού, αμυγδάλου, γράφει ένα πολύ προωθημένο κείμενο για την εποχή, εντελώς γευσιγνωστικό. Μετά έρχεται στην Αθήνα όπου δεν του αρέσουν τα κρασιά, βρίσκει ένα ενδιαφέρον κρασί σε μαγαζί στην αγορά, αλλά πρέπει πρώτα να περάσει από τη βρόμα και τη δυσωδία των ψαράδικων και των χασάπικων. Μετά πηγαίνει στη Σαντορίνη όπου κάνει παρατηρήσεις σημαντικές. Λέει ότι εκεί υπάρχει μια πρώτη ύλη, τα σταφύλια, τα οποία μπορούν να δώσουν καταπληκτικά πράγματα.

Η Σαντορίνη ήταν γνωστή για το περίφημο βινσάντο, αλλά δοκιμάζει ένα γλυκό κρασί, το Καλλίστη του 1829, ένα πάρα πολύ παλιό κρασί – τα γλυκά κρασιά, επειδή έχουν υψηλό αλκοολικό βαθμό, μπορούν να διατηρηθούν. Γενικά, κάνει περιγραφές του τοπίου, των φαγητών, των ταξιδιών που έχουν πάρα πολύ ενδιαφέρον. Για να πάει από την Αθήνα στη Σύρο κάνει εννιά ώρες με το πλοίο και όταν επιστρέφει τυπώνει τις εντυπώσεις του. Αυτός έγινε ένας δημοφιλέστατος οδηγός, μέχρι το 1896, οπότε οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες δημιούργησαν ένα μεγάλο κύμα ενδιαφέροντος για την Ελλάδα, είχε κάνει έντεκα εκδόσεις. Είναι ο πρώτος εξειδικευμένος οινικός οδηγός που περιέχει οινοποιούς, γευσιγνωσία, φαγητό, ποικιλίες, τις συνθήκες υπό τις οποίες φυλάσσεται το κρασί, πού πίνεται κ.λπ.

— Μετά τον θάνατο του Γουσταύου τι έγινε το οινοποιείο;
Ο Γουσταύος πέθανε το 1908. Το 1914 γίνεται ο πόλεμος και το 1916 φεύγουν οι Βαυαροί από την Πάτρα. Όσοι ήταν Γερμανοί υπήκοοι απελάθηκαν και μετά τον πόλεμο οι περιουσίες τους πέρασαν σε καθεστώς μεσεγγύησης, θεωρήθηκαν, δηλαδή, εχθρικές. Το ίδιο έγινε και με την Αχάια Κλάους, οι μετοχές της βγήκαν σε δημοπρασία και στην περίπτωση αυτή μεσεγγυούχοι ήταν ένας Ελβετός κι ένας Έλληνας απ’ την Πάτρα. Βγήκαν 200 μετοχές κι αυτός που συγκέντρωσε τις περισσότερες –που ανήκαν στη μοναδική κληρονόμο του Κλάους, την Αμαλία, την κόρη του, αλλά και στις αδελφές της γυναίκας του και σε ευρωπαϊκές εταιρείες– ήταν ο Βλάσιος Αντωνόπουλος, έμπορος σταφίδας που καταγόταν από την περιοχή της Βλασίας των Καλαβρύτων.

Εκεί ο Γουσταύος είχε βρει τη Δεμέστιχα σε υψόμετρο 700-900 μέτρων. Έτσι η οινοποιία στον 20ό αιώνα ανήκε στον Βλάση Αντωνόπουλο και μετά στα παιδιά του, Κωνσταντίνο, Ανδρέα και Αλέκο. Είχε κι έναν τέταρτο γιο, τον Βασίλη ή Λαλάκη, ο οποίος διαφώνησε με την οικογένειά του και έφυγε, δημιούργησε τη δική του οινοποιία στη Θήβα, τον Κάβειρο. Ο Βασίλης παντρεύτηκε την κόρη της Κατίνας Παξινού και ήταν ο μπαμπάς του Αλέξανδρου Αντωνόπουλου, του ηθοποιού, και του Φαίδωνα. Ενδιαφέρον, επίσης, έχει και η πολυεθνική κοινότητα που δημιουργήθηκε εκεί και διατηρήθηκε μέχρι το 1980, με τους Ιταλούς, τους Μαλτέζους, τους Έλληνες και τους Γερμανούς που έμεναν μέσα στην οινοποιία.

Πηγή: lifo.gr

Το άρθρο Ο Γουσταύος Κλάους στη χώρα του κρασιού: Μια γοητευτική βιογραφία του Βαυαρού εμπόρου… Του M. Halot εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Φέτος, οι Εκδόσεις Κριτική συμπλήρωσαν 35 χρόνια αμείωτης εκδοτικής δραστηριότητας. Με σχεδόν 1.000 τίτλους στον κατάλογό της, όλα αυτά τα χρόνια η Κριτική επενδύει σταθερά στα πανεπιστημιακά βιβλία, τα οποία διακρίνονται για την αρτιότητα και την εγκυρότητά τους.

Στη φαρέτρα του εκδοτικού οίκου, ανάμεσα σε σπουδαία ονόματα, βρίσκονται και συγγραφείς διεθνούς φήμης, όπως οι Paul Krugman (Νομπέλ Οικονομικών 2008), Joseph Stiglitz (Νομπέλ Οικονομικών 2001) και David Begg.

Από τα βασικά γνωρίσματα της Κριτικής είναι ότι δεν επαναπαύεται. Παράλληλα με την επιτυχημένη παρουσία της σε παραδοσιακά για την Κριτική επιστημονικά πεδία (Οικονομία, Φιλοσοφία κ.ά.), διευρύνει την γκάμα των τίτλων της και διαγράφει επιτυχημένη πορεία και σε νέες κατηγορίες, όπως αυτές των θετικών επιστημών (Πληροφορική, Φυσική, Χημεία κ.ά.). Με τον τρόπο αυτό συμβάλλει σημαντικά στην εκπαίδευση των αυριανών επιστημόνων παρέχοντάς τους εφόδια, ώστε να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του μέλλοντος.

Τέλος, αξίζει ιδιαίτερη μνεία στο ότι οι Εκδόσεις Κριτική, καθ’ όλη τη διάρκεια των 35 τους χρόνων, εκδίδουν με συνέπεια επιλεγμένα δοκίμια αλλά και λογοτεχνία, με βασικό κριτήριο την αξία των κειμένων και τη θέση του ανθρώπου στον συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο.

Ναπολέων Ν. Μαραβέγιας

Ναπολέων Ν. Μαραβέγιας, Καθηγητής Μακροοικονομικής Ανάλυσης & Ευρωπαϊκής Οικονομικής Ολοκλήρωσης, ΕΚΠΑ

«Η γνωριμία και η φιλία μου με την εκδότρια της Κριτικής υπήρχε πολύ πριν αναλάβει την έκδοση βιβλίων μου. Όταν ήρθε η ώρα να συνεργαστούμε, ανακάλυψα  τις αρετές της κυρίας Μίνογλου στον επαγγελματικό τομέα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο εκδοτικός οίκος που διευθύνει βρίσκεται για πολλά χρόνια στις πρώτες θέσεις σε αυτό τον δύσκολο χώρο των εκδόσεων. Είναι βέβαιο ότι η Κριτική βρίσκεται στην αιχμή των τεχνολογικών εξελίξεων και προσφέροντας πολύ χρήσιμες υπηρεσίες στους συγγραφείς, πράγμα που οφείλεται και στην επαγγελματική ικανότητα και ευσυνειδησία των συνεργατών του εκδοτικού οίκου. Ο εκδοτικός οίκος Κριτική είναι συνεπής από κάθε άποψη στις σχέσεις του με τους συγγραφείς, πάντοτε με απόλυτη προσήλωση στα συμφωνηθέντα, πράγμα όχι συχνό στον εκδοτικό χώρο. Η επιλογή των έργων που αναλαμβάνει να εκδώσει η Κριτική είναι απαιτητική και, για τον λόγο αυτό, απολαμβάνει υψηλό κύρος στον χώρο των πανεπιστημιακών εκδόσεων, ενώ, παράλληλα, η αρτιότητα της επιμέλειας και η αισθητική των βιβλίων που εκδίδει είναι δεδομένη».

Πάρις Τσάρτας

Πάρις Τσάρτας, Καθηγητής Τουριστικής Ανάπτυξης, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο
«Όταν, πριν από περίπου 25 χρόνια, συζητήσαμε με τις Εκδόσεις Κριτική να αναλάβω την επιμέλεια της σειράς “Τουρισμός και Αναψυχή” (μαζί με τους συναδέλφους Χάρη Κοκκώση και Γεράσιμο Ζαχαράτο), η απάντησή μου ήταν μονόδρομος καθώς οι εκδόσεις είχαν ήδη μια επιτυχημένη, καινοτόμα και ποιοτική πορεία στον συμβατικό και πολύ ανταγωνιστικό εκδοτικά χώρο των επιστημονικών και πανεπιστημιακών εκδόσεων. Η πρόκληση που έπρεπε να απαντηθεί συνδεόταν με την πολύ περιορισμένη παρουσία επιστημονικών βιβλίων στα επιστημονικά πεδία του Τουρισμού και της Αναψυχής, καθώς υπήρχε μόνο σημειακή παρουσία του Τουρισμού στον Ακαδημαϊκό Χάρτη των Ελληνικών Πανεπιστημίων. Εκτιμώ ότι το στοίχημα κερδήθηκε και αυτό οφείλεται πρωτίστως στη φίλη Μάγγη Μίνογλου και την εξαιρετική ομάδα συνεργατών της, διότι εκτίμησαν τη σημασία μιας τέτοιας σειράς σε έναν τομέα, ο οποίος, τελικά, αναπτύχθηκε εντυπωσιακά και στον ακαδημαϊκό χώρο την τελευταία εικοσαετία. Οφείλεται όμως πρόσθετα και στο γεγονός ότι αναλαμβάνει διαχρονικά λελογισμένα ρίσκα, στηρίζει τους συγγραφείς και επιμελητές και γνωρίζει τη σημασία της οικειότητας στις συνεργασίες και στη διοίκηση των Εκδόσεων Κριτική. Εύχομαι να συνεχίσουμε αυτό το πολύ δημιουργικό ταξίδι με την καλή παρέα, τους φίλους, τους συνεργάτες, τις προκλήσεις, τα απρόοπτα αλλά και τις εμπειρίες που κάθε ταξίδι πρέπει να έχει».

Διονύσης Γούτσος

Διονύσης Γούτσος, Καθηγητής Κειμενογλωσσολογίας, ΕΚΠΑ

«Όταν ανέβαινα πριν από δέκα χρόνια με το αρτ-ντεκό ασανσέρ στο παραδοσιακό κτίριο της Πατησίων, στο οποίο στεγάζονταν τότε οι εκδόσεις, κρατώντας υπό μάλης το χειρόγραφο ενός εισαγωγικού εγχειριδίου, καρπό εικοσαετούς διδασκαλίας και έρευνας στη γλωσσολογία, δεν ήξερα πολλά για την Κριτική, πέρα από κάποια λογοτεχνικά βιβλία που είχα από πάντα στη βιβλιοθήκη μου κι ένα δυο ακαδημαϊκά συγγράμματα που γνώριζα και θαύμαζα. Ήξερα όμως τι ήθελα να αποφύγω, έχοντας ήδη δημοσιεύσει στην Ελλάδα και στο εξωτερικό: τον παλιομοδίτικο ερασιτεχνισμό που φιγουράρει ως αισθητική, την εμμονή σε περιθωριακές λεπτομέρειες και την αντίληψη ότι το πανεπιστημιακό σύγγραμμα είναι ένα “λυσάρι” παλιάς κοπής για φοιτητές και μόνο. Η γνωριμία μου με τους ανθρώπους της Κριτικής ξεπέρασε κάθε προσδοκία: επιτέλους, μια εκδότρια κι ένας εκδοτικός οίκος με μια προσέγγιση no-nonsense, που θα έλεγαν οι αγγλοσάξονες, σοβαροί, φιλικοί, με ουσιώδη επαγγελματισμό, μοντέρνα αντίληψη και πρακτικό πνεύμα, που μπορούσαν να προεκτείνουν αυτό που είχα φανταστεί για τη δουλειά μου. Και στο νέο κτίριο της Παπαδιαμαντοπούλου, πιο κοντά στη Φιλοσοφική, με επεξεργασμένο υποστηρικτικό υλικό και τη Δέσμη Βιβλίου για τις ηλεκτρονικές εφαρμογές, μαζί ετοιμάσαμε μια καλύτερη, ανανεωμένη έκδοση της “Γλώσσας“, φτιαγμένη για όποιον ενδιαφέρεται να μάθει για τη γλώσσα και την επιστήμη της. Μέχρι την επόμενη έκδοση, λοιπόν, ευχαριστώ πολύ, Κριτική!».

Ευαγγελία Φρυδάκη

Ευαγγελία Φρυδάκη, Καθηγήτρια Θεωρίας & Πράξης της Διδασκαλίας, ΕΚΠΑ

«Την πρώτη μου αναπαράσταση για τη σχέση ενός συγγραφέα με τον εκδότη του τη σχημάτισα διαβάζοντας κάποια ημερολόγια σημαντικών δημιουργών. Από εκεί σχημάτισα την εντύπωση ότι επρόκειτο για μια σχέση που δεν της έλειπε και ένα είδος στρες. Αυτό το στρες συνόδευε  κι εμένα στην πρώτη μου επίσκεψη στις Εκδόσεις Κριτική το 2002 για το πρώτο μου βιβλίο. Πώς θα ήταν το περιβάλλον; Σοβαροφανές και απαιτητικό; Γεμάτο επιφυλάξεις; Ένα είδος “κριτικής επιτροπής” του έργου μου; Κι όμως, τίποτε από αυτά. Το στρες εξανεμίστηκε μόλις αντάλλαξα τις πρώτες κουβέντες με την κ. Μίνογλου και τους συνεργάτες της. Διέκρινα αμέσως έναν σπάνιο συνδυασμό σοβαρότητας και φυσικότητας, επαγγελματισμού και ανοιχτής διάθεσης για διαπραγμάτευση, προσήλωσης σε κάποιες αρχές και, ταυτόχρονα, προσανατολισμού στον “άλλον” και τη δική του ματιά. Νομίζω ότι ήταν υπόθεση λίγων λεπτών να εμφανιστεί μια ροή στην επικοινωνία και μια αίσθηση ελευθερίας και εμπιστοσύνης, που δεν διαταράχθηκαν ποτέ στην πορεία των επόμενων χρόνων και των τριών ακόμη βιβλίων που ακολούθησαν. Τώρα, τους τηλεφωνώ όπως τηλεφωνώ στους φίλους μου… Και τους εύχομαι να τα εκατοστίσουν, διατηρώντας τις ποιότητες που τους χαρακτηρίζουν και που μεταγγίζονται στις εκδόσεις τους».

Δημήτρης Δρόσος

Δημήτρης Δρόσος, Αναπληρωτής Καθηγητής Διοίκησης Eπιχειρήσεων, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

«Με αφορμή την συμπλήρωση 35 χρόνων από την ίδρυση των Εκδόσεων Κριτική, θα ήθελα να εκφράσω τα θερμά μου συγχαρητήρια σε όλους εκείνους που συνέβαλαν και συμβάλουν μέχρι και σήμερα στην ιδιαίτερα επιτυχημένη πορεία της επιχείρησης και να μεταφέρω τις ειλικρινείς μου ευχές για την συνέχιση του ιδιαίτερα επιτυχημένου ταξιδιού σε βάθος χρόνου. Όταν, πριν από περίπου δώδεκα χρόνια, ανέβηκα στο επιστημονικό τρένο των Εκδόσεων Κριτική, δεν φανταζόμουν ειλικρινά ότι το ταξίδι που θα ακολουθούσε θα ήταν τόσο ευχάριστο και συναρπαστικό. Ένα επιστημονικό και προσωπικό ταξίδι γεμάτο εμπειρίες και προκλήσεις με ανθρώπους που, από την πρώτη στιγμή που με γνώρισαν, με σεβάστηκαν και με τίμησαν με την εμπιστοσύνη τους και τη φιλία τους. Δεν είναι απλά συνεργάτες. Είναι για μένα συνεπιβάτες σε αυτό το μακρύ ταξίδι της ζωής και της επιστήμης που διακονώ. Σας ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου που είστε και εσείς συνεπιβάτες μου σε αυτό το δύσκολο και μακρύ ταξίδι και ειλικρινά χαίρομαι που ταξίδεψα και ταξιδεύω μαζί σας. Γιατί, όπως χαρακτηριστικά υπονοεί και ο Καβάφης στο σπουδαίο του ποίημα “Ιθάκη”, “Το ταξίδι έχει σημασία, όχι ο προορισμός”».

Ευάγγελος Κεχρής

Ευάγγελος Κεχρής, Καθηγητής Εφαρμοσμένης Πληροφορικής, Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος

«Πριν από μερικούς μήνες, έλαβα τα αντίτυπα της 3ης έκδοσης του συγγράμματος “Σχεσιακές βάσεις δεδομένων” και έμεινα ιδιαίτερα ικανοποιημένος με το τελικό αποτέλεσμα. Η σελιδοποίηση και η επιμέλεια του κειμένου, όπως πάντα, ήταν πολύ προσεγμένη, οι χρωματισμοί και τα σχήματα ιδιαίτερα καλαίσθητα και λειτουργικά. Είμαι ευγνώμων στις Εκδόσεις Κριτική και σε όλους τους συνεργάτες της που εργάστηκαν στις δύσκολες συνθήκες της πανδημίας συστηματικά και με επαγγελματισμό, καθώς, με τις γνώσεις, την αισθητική και τις εύστοχες παρατηρήσεις, ανέδειξαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το έργο μου. Με αφορμή  τη συμπλήρωση των 35 χρόνων παρουσίας της, θα ήθελα να ευχηθώ στην Κριτική ένα δημιουργικό μέλλον με πολλές επιτυχίες. Ξεχωριστές ευχαριστίες θα ήθελα να εκφράσω στην εκδότρια της Κριτικής, Μάγγη Μίνογλου, που είχε την καλοσύνη να διαθέσει τους πόρους και να οργανώσει την εξαιρετική αυτή ομάδα που ασχολήθηκε με την τρίτη έκδοση του βιβλίου μου. Τέλος, οφείλω να ευχαριστήσω το τμήμα μάρκετινγκ των εκδόσεων Κριτική για την εξαιρετική δουλειά που κάνει στην προώθηση των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων».

Σπύρος Κιοσσές

Σπύρος Κιοσσές, Αναπληρωτής Καθηγητής Θεωρίας της Λογοτεχνίας & Δημιουργικής Γραφής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

«Η συνεργασία μου με τις Εκδόσεις Κριτική προέκυψε συμπωματικά. Γνώριζα από προσωπική εμπειρία την υψηλή ποιότητα της δουλειάς τους στον χώρο των πανεπιστημιακών συγγραμμάτων, τα οποία περιλάμβαναν τίτλους κατάλληλους για τη διδασκαλία και ταυτόχρονα πολύτιμες πηγές γνώσης τόσο για το ευρύτερο κοινό όσο και για τους ερευνητές.  Όταν έτυχε ένας συνεργάτης των Εκδόσεων να επισκέπτεται το Τμήμα στο οποίο διδάσκω, ανέφερα ότι είχα ολοκληρώσει τη συγγραφή ενός βιβλίου για τη δημιουργική γραφή. Και κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα. Καρποί τής μέχρι τώρα συνεργασίας μας ήταν δύο βιβλία, τα οποία από το χειρόγραφο μέχρι την εκτύπωση και τη διανομή τους υποστηρίχτηκαν άψογα. Σημαντικότερο ίσως από ό,τι τα βιβλία ήταν η σχέση που αναπτύχθηκε ανάμεσα σε μένα και τους συνεργάτες του Οίκου: από τους/τις διορθωτές/τριες μέχρι τους/τις επιμελητές/τριες και την εκδότρια, την κ. Μίνογλου. Μια σχέση επαγγελματισμού, εντιμότητας και εμπιστοσύνης. Η παλιά καλή «μπέσα» στις ανθρώπινες συναλλαγές, συνοδευμένη από ειλικρινές ενδιαφέρον για τον άνθρωπο – συγγραφέα».

Αντώνης Ζαΐρης

Αντώνης Ζαΐρης, Αναπληρωτής Αντιπρόεδρος ΣΕΛΠΕ, Επίκουρος Καθηγητής Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστημίου Νεάπολις, Κύπρος

«Η συνεργασία μου με τις Εκδόσεις Κριτική αριθμεί 20 χρόνια ουσιαστικής, ειλικρινούς και εποικοδομητικής σχέσης που σηματοδοτείται μέσα από εκδόσεις επιτυχημένων εγχειριδίων, που καλύπτουν το ευρύτερο φάσμα της Διοίκησης Επιχειρήσεων, με εξαιρετική θα έλεγα απήχηση τόσο στο ακαδημαϊκό όσο και στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό του business. Το αίσθημα επαγγελματικής ευθύνης με συγκεκριμένες διαδικασίες που αφορούν στην έκδοση ενός βιβλίου, η επιμέλεια στην τήρηση χρονοδιαγραμμάτων, η συνέπεια και αφοσίωση στο παραγόμενο έργο αποτελούν τα ιδιαίτερα εκείνα στοιχεία που συνθέτουν τον «καμβά» της επιτυχίας των εκδόσεων Κριτική. Το μεγάλο όμως κεφάλαιο, που συνιστά και το μοναδικό –διαφοροποιητικό– στοιχείο της συγκεκριμένης εκδοτικής εταιρίας, είναι οι άνθρωποί της σε όλα τα επίπεδα Διοίκησης, αταλάντευτα αφοσιωμένοι στο έργο τους, με δεξιότητες επικοινωνίας και καλής συνεννόησης με τους συγγραφείς. Αισθάνομαι ιδιαίτερα ευχάριστα και σε φιλικό περιβάλλον, ελπίζοντας η συνεργασία να συνεχιστεί ευδόκιμα και αποτελεσματικά και για τα επόμενα 35 χρόνια».

Γιάννης Σταματίου

Γιάννης Σταματίου, Καθηγητής Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών

«Με την επιμέλεια της 3ης έκδοσης του βιβλίου “Εισαγωγή στην Πληροφορική“, συμπληρώνονται 10 έτη εξαιρετικής συνεργασίας μου με τον εκδοτικό οίκο Κριτική. Ταυτόχρονα, συμπληρώνονται 35 έτη ιδιαίτερα επιτυχημένης συνεισφοράς του εκδοτικού οίκου στην ανάπτυξη του χώρου των ποιοτικών επιστημονικών εκδόσεων στη χώρα μας. Με την αφορμή αυτή, είναι ιδιαίτερη η χαρά μου να μπορώ να πω δυο λόγια για τη συνεργασία μου με τους ανθρώπους των εκδόσεων Κριτική, ξεκινώντας, φυσικά, με το ευχάριστο και φιλικό κλίμα που υπήρχε σε κάθε αλληλεπίδρασή μου με όλο το προσωπικό του εκδοτικού οίκου και τους εξαιρετικούς του συνεργάτες. Η εντύπωση που αποκόμισα από τη μακρόχρονη συνεργασία μας είναι ότι οι άνθρωποι που εμπλέκονται στην επίπονη διαδικασία της έκδοσης ενός άρτιου επιστημονικού βιβλίου αγαπούν, πραγματικά, αυτό που κάνουν. Ξέρουν, επίσης, να αφουγκράζονται και να υπηρετούν πιστά τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της ελληνικής επιστημονικής εκπαιδευτικής κοινότητας για σύγχρονα επιστημονικά βιβλία. Εύχομαι, λοιπόν, ολόψυχα στις Εκδόσεις Κριτική να συνεχίσουν με την ίδια θέρμη και αγάπη το εξαιρετικό τους έργο στον χώρο του επιστημονικού βιβλίου συνεισφέροντας με τον καλύτερο εαυτό μου στο έργο τους!».

Στέλλα Κυβέλου

Στέλλα Κυβέλου, Καθηγήτρια Χωρικού Σχεδιασμού & Βιώσιμης Ανάπτυξης, Πάντειο Πανεπιστήμιο

«Θεωρώ τιμή μου να συνεργάζομαι με τον εγκυρότερο ίσως εκδοτικό οίκο πανεπιστημιακών συγγραμμάτων στην Ελλάδα.  Όλες οι εκδόσεις της Κριτικής είναι ενδελεχώς ελεγμένες και ο εκάστοτε συγγραφέας κυριολεκτικά κινητοποιείται και οδηγείται στο μέγιστο της προσπάθειας προς μία όσο το δυνατόν πλήρη και έγκυρη συγγραφή. Αλλά και η ποιότητα της εκτύπωσης και η επιμέλεια του κειμένου και της γενικότερης παρουσίασης εγγίζουν ομοίως τα όρια της τελειότητας. Όλα αυτά ασφαλώς οφείλονται στην ακάματη αλλά και εμπνευσμένη εκδότρια, κ. Μάγγη Μίνογλου, και στην εξαιρετική εκδοτική της ομάδα, στην οποία όλοι οι συγγραφείς οφείλουμε τις ευχαριστίες και τον σεβασμό μας. Εύχομαι, από καρδιάς, ακόμα πολλά πολλά χρόνια Κριτικής. Με την ίδια δημιουργική διάθεση, την αγάπη για καινοτομία, τη συνεχή εξέλιξη και βελτίωση με βάση τα διεθνή δεδομένα και την ίδια αγάπη για διάδοση της γνώσης».

O Paul Dickerson ξεφυλλίζει την ελληνική μετάφραση του βιβλίου του Κοινωνική ψυχολογία (2021)

Θάλεια Δραγώνα (Ομότιμη Καθηγήτρια Κοινωνικής Ψυχολογίας, ΕΚΠΑ), Νίκος Μποζατζής (Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων), Αντώνης Σαπουντζής ( Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης), Ευαγγελία Φίγγου (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κοινωνικής Ψυχολογίας ΑΠΘ)

«Συνεργαστήκαμε με τις Εκδόσεις Κριτική για την επιστημονική επιμέλεια της μετάφρασης και κυκλοφορίας στα ελληνικά του εγχειριδίου του Paul Dickerson “Κοινωνική Ψυχολογία: Παραδοσιακές και κριτικές προσεγγίσεις“. Πρόκειται για ένα καινοτόμο και μη συμβατικό εγχειρίδιο και η απόφαση της Κριτικής να το φιλοξενήσει στην επιστημονική της σειρά είναι ενδεικτική της τόλμης και διάθεσης για καινοτομία που χαρακτηρίζει τον εκδοτικό αυτόν οίκο από τα πρώτα βήματά του. Το εγχείρημα της έκδοσης του βιβλίου αυτού αγκαλιάστηκε με θέρμη, από την πρώτη στιγμή, από την υπεύθυνη του εκδοτικού οίκου, κ. Μάγγη Μίνογλου. Ο προγραμματισμός και η οργάνωση έκδοσης ενορχηστρώθηκε με μαεστρία από την κ. Μάγδα Καραβιώτη, η μεταφράστρια του κειμένου, κ. Τατιάνα Μιχαλά, και η κ. Άντα Κασαπάκη, που ανέλαβε τη γλωσσική επιμέλεια, ανταποκρίθηκαν στα δύσκολα καθήκοντά τους με προσήλωση, και ο κ. Μάριος Σιμσίρογλου διαχειρίστηκε τα ζητήματα που προέκυπταν με καλή διάθεση και αποτελεσματικότητα. Χάρη στη συντονισμένη συν-εργασία της εκδοτικής ομάδας της Κριτικής, το ελληνικό –φοιτητικό και όχι μόνο– αναγνωστικό κοινό έχει πλέον στη διάθεσή του ένα συναρπαστικό ακαδημαϊκό εγχειρίδιο».

Νικόλαος Μπιλάλης – Εμμανουήλ Μαραβελάκης

Νικόλαος Μπιλάλης, Καθηγητής Σχεδιασμού Παραγωγής με χρήση Η/Υ, Πολυτεχνείο Κρήτης & Εμμανουήλ Μαραβελάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Καινοτομίας στη Σχεδίαση & Παραγωγή Προϊόντων, Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο

«Η συνεργασία μας με τις Εκδόσεις Κριτική ξεκίνησε το 2009 με την πρώτη έκδοση του βιβλίου μας “Συστήματα CAD/CAM και Τρισδιάστατη Μοντελοποίηση“. Ήταν το αποτέλεσμα μιας πολύχρονης και επίπονης προσπάθειας σε ένα πολυσύνθετο και συνεχώς αναπτυσσόμενο αντικείμενο με ευρεία εφαρμογή σε πολλούς κατασκευαστικούς κλάδους. Το υλικό του βιβλίου έχει πολύ αυξημένες απαιτήσεις καθώς παρουσιάζει αρκετά τεχνικά θέματα, αναλύει το υπολογιστικό υπόβαθρο της λειτουργίας των συστημάτων CAD, έχει σύνδεση και παραδείγματα από εμπορικά συστήματα και εφαρμογές αλλά περιλαμβάνει και 527 σχήματα. Γρήγορα αναπτύχθηκε μια πολύ εποικοδομητική συνεργασία με όλους τους συνεργάτες των Εκδόσεων Κριτική, με αποτέλεσμα που ικανοποίησε απόλυτα τις προσδοκίες μας, τόσο σε θέματα επιμέλειας και βιβλιοθεσίας αλλά και όσο αφορά την αισθητική παρουσίαση του βιβλίου. Η συνεισφορά των στελεχών της εταιρείας ήταν ιδιαίτερα κρίσιμη στη δημιουργία της πρώτης έκδοσης του βιβλίου και μας καθοδήγησαν ώστε να δημιουργήσουμε/παραδώσουμε από κοινού τα περιεχόμενα του βιβλίου (κείμενο και σχήματα/διαγράμματα) με σωστές προδιαγραφές για την παραγωγή ενός σωστού συγγράμματος. Μια διαδικασία που δίδαξε πολλά και σε εμάς σε έναν τομέα που δεν τον γνωρίζαμε».

Το άρθρο 35 χρόνια Εκδόσεις Κριτική: Ένας εκδοτικός οίκος που επενδύει στο μέλλον εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η καταδίκη του ναζισμού και η αποστροφή για την προσωπικότητα του Χίτλερ δεν ήταν αυτονόητες αντιδράσεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930.   Από την άνοδο των Ναζί στην εξουσία τον Ιανουάριο του 1933 μέχρι το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Σεπτέμβριο του 1939, οι απόψεις δεν ήταν οι «αναμενόμενες» – αν όχι και μέχρι την είσοδο της Αμερικής στον πόλεμο, τον Δεκέμβριο του 1941, ύστερα από την ιαπωνική επίθεση στο Περλ Χάρμπορ.

Στην οικοδόμηση αυτού του πνεύματος αδιαφορίας, ρόλο φαίνεται ότι έπαιξε ο διεθνής Τύπος, και πιο συγκεκριμένα οι Γάλλοι, οι Βρετανοί και οι Αμερικανοί ανταποκριτές στο Βερολίνο της εποχής.

Το βιβλίο του Ντανιέλ Σνεντερμάν (Daniel Schneidermann) «Βερολίνο, 1933. Η στάση του διεθνούς Τύπου μπροστά στον Χίτλερ», αποτελεί ένα αποκαλυπτικό χρονικό της γέννησης και της ανάπτυξης αυτού του εκ πρώτης όψεως μάλλον ακατανόητου φαινομένου, το οποίο παρά τη σπουδαιότητά του, και παρά τη σωρεία των ιστοριογραφικών ερευνών για τον ναζισμό, μοιάζει να έχει μείνει στα αζήτητα της Ιστορίας μέχρι και τις ημέρες μας.

Το ερώτημα που πρωτίστως απασχολεί τον Σνεντερμάν είναι το γιατί οι ξένοι δημοσιογράφοι στο Βερολίνο άργησαν να μιλήσουν όχι για την απειλή που εγκυμονούσε σε γενικό επίπεδο ο ναζισμός, αλλά για τη διαστροφική του σχέση με τους Εβραίους, η οποία μολονότι δεν υπήρξε αποκλειστικά ναζιστικό και γερμανικό χαρακτηριστικό, κατέληξε στην περίπτωση της Γερμανίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στο Ολοκαύτωμα.

Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι τι ήξεραν όλοι οι δημοσιογράφοι αλλά για ποιον λόγο η συντριπτική τους πλειονότητα αποφάσισε να το αποκρύψει, μαζί με εφημερίδες όπως οι ”New York Times” ή ειδησεογραφικά πρακτορεία όπως το Associated Press.

Τα εφιαλτικά πογκρόμ κατά των Εβραίων στους δρόμους και τα εμπορικά καταστήματα του Βερολίνου, οι αθρόες συλλήψεις, η δολοφονική δράση των παραστρατιωτικών ομάδων, τα συντροφικά μαχαιρώματα μεταξύ των Ναζί, τα πρώτα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ακόμα και οι πρώτες επίσημες διεθνείς καταγγελίες για τη μαζική εβραϊκή εξόντωση λειαίνονται από τους ξένους ανταποκριτές στη γερμανική πρωτεύουσα.

Τα ρεπορτάζ στρογγυλεύουν και εξημερώνονται είτε λόγω του τρομακτικού φόβου για το αντίπαλο δέος του κομμουνισμού είτε επειδή οι δημοσιογράφοι ανησυχούν μήπως απελαθούν από τη Γερμανία, με αποτέλεσμα να αποκοπούν οι εφημερίδες τους από την καρδιά των γεγονότων.

Φυσικά, δεν είναι όλοι οι ίδιοι – και ο ερευνητής ξέρει πώς να αποδώσει τις δέουσες τιμές σε όσους ξεχώρισαν: ανάμεσα σε άλλους, στον Edgar Mower, στον Pembroke Stephens, στην Andree Viollis, στον Roger Vailland (τότε ακόμη εκκολαπτόμενο συγγραφέα), στον Albert Londres και στη Dorothy Thompson.

Όλοι τους ήξεραν τι προετοίμαζε το καθεστώς για τους Εβραίους και πώς μεθόδευε τις ενέργειές του και όλοι τους έγραψαν απερίφραστα για την επερχόμενη καταστροφή.

Άλλη μια εξαίρεση σε αυτόν τον απάνθρωπο κανόνα είναι αριστερά έντυπα, που μιλούν ανοιχτά για τη φρίκη του εβραϊκού εξανδραποδισμού, αλλά κανείς δεν θέλει να τα ακούσει και να τα εμπιστευτεί, ίσως λόγω του στρατευμένου φρονήματος και της καταγγελτικής τους γλώσσας.

Ο Σνεντερμάν προειδοποιεί για τους ομόλογους κινδύνους που αντιπροσωπεύουν στα χρόνια μας τα fake news, αλλά, όπως κι αν έχει, οι σημερινοί κίνδυνοι, ακόμα κι αν είναι εξίσου σοβαροί, δεν είναι ιστορικά συγκρίσιμοι. Εκείνο που έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι το τι θα μπορούσε να κάνει ο Τύπος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου για τη μοίρα των ανθρώπων και η θλιβερή ιστορία τού γιατί δεν το έκανε.

Ο Σνεντερμάν γεννήθηκε το 1958 στο Παρίσι, δουλεύοντας στην εφημερίδα «Le Monde» αρχικά ως δικαστικός συντάκτης και αργότερα ως κριτικός των ΜΜΕ. Μετά από σύγκρουση με την εφημερίδα του και πολυετή δικαστικό αγώνα εναντίον της, τον οποίο και κέρδισε, ο δημοσιογράφος μετακινήθηκε στη «Liberation» και τώρα διευθύνει το σάιτ Arret sur images.

Το βιβλίο του τιμήθηκε πέρσι με το βραβείο Assises du journalism.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πηγή: www.lifo.gr

Το άρθρο Γιατί οι δημοσιογράφοι άργησαν να «ανησυχήσουν» για τον Χίτλερ; εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η κρυφή κάμερα του Al Jazeera, κατέγραψε εύκολα συνομιλίες που προκάλεσαν την οργή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την παρέμβασή της. Εύκολα, γιατί ήταν «καθημερινές», συνηθισμένες. Υπηκοότητα ευρωπαϊκού κράτους δεν μπορεί να χορηγείται σε άτομα που δεν έχουν σχέση με την χώρα, υποστήριξε με σκληρή δήλωσή της η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, ενώ ο Επίτροπος Δικαιοσύνης, έστειλε στον κύπριο υπουργό εξωτερικών Νίκο Χριστοδουλίδη, αυστηρή προειδοποιητική επιστολή για πιθανή παραπομπή της Κύπρου στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Τελικά οι πρωταγωνιστές της ντροπιαστικής ιστορίας, ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κύπρου Δημήτρης Συλλούρης αλλά και ο εργολάβος οικοδομών, βουλευτής του κομμουνιστικού ΑΚΕΛ Χριστάκης Τζιοβάνης, παραιτήθηκαν.

Ουκρανοί τέως υπουργοί ταξιδεύουν με Κυπριακά διαβατήρια, όπως και Ρώσοι που κατηγορήθηκαν για υπεξαίρεση τράπεζας, Κινέζοι που φυλακίστηκαν για απάτη με μετοχές, Ιρανός που καταζητείται από την Ιντερπόλ, Βιετναμέζος που κατηγορείται για δωροδοκία σε υπόθεση τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών.

Ορισμένοι είπαν ότι οι αποκαλύψεις από το τηλεοπτικό δίκτυο που ανήκει στον εμίρη του Κατάρ, έγιναν για να πληγεί το κύρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και να εξυπηρετηθεί η Τουρκία. Μπορεί, το μεγαλύτερο πλήγμα όμως δεν ήρθε από την προπαγάνδα της Τουρκίας αλλά έγινε επειδή η λαμογιά θεωρείται σχεδόν φυσιολογική από το κυπριακό κατεστημένο. Από παλιά.

Λίγο πριν το 2000, το καθεστώς Μιλόσεβιτς της Γιουγκοσλαβίας έστελνε εκατομμύρια δολάρια και γερμανικά μάρκα μετρητά, από το κρατικό ταμείο σε κούτες και βαλίτσες και ξεπλένονταν με εταιρείες που έστηνε το δικηγορικό γραφείο του Προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου. Η κατάθεση των χρημάτων γίνονταν σε λογαριασμούς της Λαϊκής Τράπεζας, από υπαλλήλους που είχαν αποσπαστεί σε ειδικές αίθουσες του αεροδρομίου της Λευκωσίας ενώ νομικός σύμβουλος της Τράπεζας ήταν η ίδια δικηγορική εταιρεία.

Μόλις πριν τρία χρόνια, τον Απρίλιο του 2017, η Κύπρος «διασκέδαζε» με το πάθημα κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας που επισκέφθηκε το Κουβέιτ μετά από πρόσκληση του του προέδρου της Εθνοσυνέλευσης της χώρας του Κόλπου, Μαρζούγκ Αλ Γκανίμ. Επικεφαλής της αντιπροσωπείας ήταν ο πρόεδρος της Κυπριακής Βουλής Δημήτρης Συλλούρης και συμμετείχαν οι βουλευτές από το ΑΚΕΛ Ειρήνη Χαραλαμπίδου, από το ΔΗΚΟ Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, από την ΕΔΕΚ Ηλίας Μυριάνθους και η ανεξάρτητη… αδιάφθορη Άννα Θεολόγου.

Όλα πήγαν καλά στις συζητήσεις των δύο κοινοβουλευτικών αντιπροσωπειών, αν υποθέσουμε ότι υπάρχει «κανονικό» κοινοβούλιο στο Εμιράτο. Το πρόβλημα προκλήθηκε μετά. Ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης του Κουβέιτ, δώρισε, σε κάθε μέλος της κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας ένα ακριβό ρολόι. Στους δύο άνδρες ήταν μάρκας TAG Heuer, ενώ οι γυναίκες βουλευτές έλαβαν ως δώρο γνωστά ελβετικά ρολόγια Charriol, αξίας 10-15 χιλιάδες ευρώ το καθένα, όπως έγραψε η εφημερίδα Πολίτης που έκανε τις σχετικές αποκαλύψεις. Όλοι οικειοποιήθηκαν τα δώρα και η υπόθεση έγινε αφορμή για διασκεδαστικά πειράγματα….

ΠΟΛΥ ΠΙΟ σοβαρή ήταν η εμπλοκή του προέδρου της Βουλής Δ. Συλλούρη σε άλλη υπόθεση. Η τότε επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας Κύπρου, Χρυστάλλα Γιωρκάτζη, είχε στείλει στην Βουλή λίστα με τους βουλευτές που είχαν ληξιπρόθεσμα δάνεια σε τράπεζες. Ο πρόεδρος της Δ. Συλλούρης, διαφώνησε με την δημοσιοποίηση της λίστας όπως πρότειναν βουλευτές, ισχυριζόμενος ότι η λίστα δεν είναι σωστή! Για να εμποδίσει μάλιστα την λήψη σχετικής απόφασης, αρνήθηκε να ανέβει στην έδρα όταν επρόκειτο να ληφθεί σχετική απόφαση, προκαλώντας μεγάλο θέμα για το ποιος μπορεί να προεδρεύσει στη συνεδρίαση. Ένα από τα ονόματα που περιλαμβάνονταν στη «λίστα Γιωρκάτζη» ήταν και ο αριστερός εργολάβος Χριστάκης Τζιοβάνης. Η λίστα δεν δόθηκε στη δημοσιότητα και ο Χ. Τζιοβάνης, ως παλιός αθλητής της σκοποβολής έριξε διάνα και εκτός από τη Βουλή δραστηριοποιήθηκε ως αντιπρόεδρος της ποδοσφαιρικής ομάδας Ομόνοια, τις αγαπημένης του ΑΚΕΛ και του Χριστόφια ειδικότερα.

Η παραχώρηση υπηκοότητας και συνεπώς ευρωπαϊκού διαβατηρίου, εξελίχθηκε σε σημαντική δραστηριότητα με διακομματική συναίνεση. Έως το 2018 είχε παραχωρηθεί υπηκοότητα σε 1.864 επενδυτές που είχαν εισφέρει περίπου 10 δισ. ευρώ, σχεδόν το 59% του ΑΕΠ της χώρας. Αλλά ακόμα και μετά τις αποκαλύψεις, την επέμβαση της Κομισιόν και την αναστολή του «Κυπριακού επενδυτικού προγράμματος» όπως είχαν ονομάσει την πώληση διαβατηρίων, αποφάσισαν ότι θα εξεταστούν οι 700 αιτήσεις που είναι σε εκκρεμότητα και πιθανότητα θα είναι οι επόμενοι τυχεροί που θα ταξιδεύουν με ευρωπαϊκό διαβατήριο. Τα κεφάλαια που εκτιμάται ότι θα εισφέρουν είναι κοντά στο 8,2% του ΑΕΠ της Κύπρου. Η Κύπρος εξάγει διαβατήρια διαθέτοντάς τα σε ανθρώπους που πιθανότητα ενέχονται σε διαφθορά, ξέπλυμα χρήματος, πολιτικό χρήμα.

Η παραχώρηση υπηκοότητας και συνεπώς ευρωπαϊκού διαβατηρίου, εξελίχθηκε σε σημαντική δραστηριότητα με διακομματική συναίνεση. Έως το 2018 είχε παραχωρηθεί υπηκοότητα σε 1.864 επενδυτές που είχαν εισφέρει περίπου 10 δισ. ευρώ, σχεδόν το 59% του ΑΕΠ της χώρας.

ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ η δραστηριότητα αυτή; Είναι αλήθεια ότι και σε άλλες χώρες υπάρχουν διαδικασίες για να αποκτήσει κάποιος ξένος υπηκοότητα και διαβατήριο. Υπήρχε και στην Κύπρο αλλά είχε περιορισμένη απήχηση. Προέβλεπε ότι οι ενδιαφερόμενοι έπρεπε να επενδύσουν στο νησί 25 εκατ. ευρώ ή να έχουν καταθέσεις 17 εκατ. ευρώ ή επιχειρηματική δραστηριότητα στην Κύπρο με κύκλο εργασιών τουλάχιστον 85 εκατ. ευρώ. Το 2011, η αριστερή λαμογιά «δημοκρατικοποίησε» την διάθεση διαβατηρίων. Τα δικαιούνται πλέον όσοι επενδύουν 10 εκατ. ευρώ, στα οποία περιλαμβάνεται και η αγορά κατοικίας αξίας 500.000 ευρώ, ικανοποιώντας σχετικό αίτημα κατασκευαστών. Οι δικαιούχοι είναι τώρα περισσότεροι αλλά το 2013 ο νέος πρόεδρος Αναστασιάδης, δικηγόρος και ο ίδιος με πελάτες Ρώσους και άλλους ολιγάρχες, μειώνει ακόμα περισσότερο το απαιτούμενο ποσό για απόκτηση υπηκοότητας στα 5 εκατ. ευρώ. Κύμα ενδιαφερομένων αγοράζουν συνήθως ακίνητα ενώ στην Λεμεσό από την οποία προέρχεται ο Αναστασιάδης γίνεται οργασμός οικοδόμησης ουρανοξυστών. Το 2016, έχουμε θεαματικές αλλαγές, η απόκτηση υπηκοότητας γίνεται πλέον με επενδύσεις 2 εκατ. ευρώ κι αυτό που κυρίως μετράει είναι οι επενδύσεις σε ακίνητα. Θρίαμβος. Τώρα πιά, πάνω από 400 «επενδυτές» παραλαμβάνουν κάθε χρόνο διαβατήρια. Τα έσοδα που δημιουργούνται είναι πάνω από 3% του ΑΕΠ το χρόνο. Η ανάπτυξη της Κύπρου οφείλεται κυρίως στην προσέλκυση απατεώνων!

Ουκρανοί τέως υπουργοί ταξιδεύουν με Κυπριακά διαβατήρια, όπως και Ρώσοι που κατηγορήθηκαν για υπεξαίρεση τράπεζας, Κινέζοι που φυλακίστηκαν για απάτη με μετοχές, Ιρανός που καταζητείται από την Ιντερπόλ, Βιετναμέζος που κατηγορείται για δωροδοκία σε υπόθεση τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών. Αυτοί και πολλοί άλλοι είναι κύπριοι πολίτες με ευρωπαϊκά διαβατήρια, οι ίδιοι και οι οικογένειές τους κυκλοφορούν άνετα διεθνώς.

Ενδιαφέρουσα περίπτωση ο Σαουδάραβας σεΐχης Σαλέν Μπιν Μαχφούζ που εκτός των άλλων διαθέτει υπερπολυτελές ιδιωτικό Boeing 737, με το οποίο συχνά ταξιδεύει και ο πρόεδρος της Κύπρου Ν. Αναστασιάδης. Πήρε φυσικά κυπριακή υπηκοότητα ο ίδιος αλλά και η πολυμελής οικογένειά του στην οποία περιλαμβάνονται και οι δύο σύζυγοί του. Ευτυχώς δεν τις ξεχωρίζει, δεν ευνοεί την μία σε βάρος της άλλης, ως πιστός μουσουλμάνος θέλει και τις δύο μαζί του. Πολιτογραφήθηκαν ως κύπριες, υποθέτουμε όχι ως παντρεμένες με τον ίδιο άνδρα ταυτόχρονα! Το ανέκδοτο λέει ότι ορισμένοι κατασκευαστές, developers τους αποκαλούν στην Κύπρο, είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν και την σαρία, τον Ισλαμικό νόμο που ισχύει στη Σαουδική Αραβία, αν φέρνει χρήμα.

Ο οργανισμός «Διεθνής Διαφάνεια», χαρακτηρίζει ευπρόσδεκτη την απόφαση της Ε.Ε. να ενεργοποιήσει διαδικασίες για παραβίαση του ευρωπαϊκού δικαίου κατά την εφαρμογή των επενδυτικών προγραμμάτων, ωστόσο αμφιβάλλει για το εάν θα διακοπεί μόνιμα το κυπριακό επενδυτικό πρόγραμμα.

Σύμφωνα με δήλωση του εκπροσώπου της Κομισιόν Κρίστιαν Βίγκαντ, προς το παρόν τα προγράμματα εξακολουθούν να παραμένουν σε ισχύ και μπορεί να αντικατασταθούν από παρόμοια επενδυτικά προγράμματα.

Η διαφαινόμενη δυσπιστία των αρμοδίων, ενδεχομένως να ενισχύεται από την απόφαση για καθυστέρηση ενός μήνα στην κατάργηση του προγράμματος και τις πιέσεις που άρχισαν να ασκούνται ήδη, για τη δημιουργία νέου επενδυτικού σχεδίου.

Αυτό ακριβώς ετοιμάζουν στη Μεγαλόνησο. Ήδη νομικοί κύκλοι υποστηρίζουν ότι η Κομισιόν δεν μπορεί να απαγορεύσει την εκπόνηση νέου επενδυτικού προγράμματος χωρίς τα κενά και τις παραλείψεις που είχε το προηγούμενο.

ΝΑ ΘΥΜΙΣΟΥΜΕ ότι και το δίδυμο αριστερών «καλαμαράδων», Τσίπρα – Παππά, απευθύνθηκε σε δικηγόρους που προέρχονται από το ΑΚΕΛ όπως ο πασίγνωστος πλέον Αρτέμης Αρτεμίου για να κάνουν παιχνίδι. Ο δραστήριος δικηγόρος, προβάλλοντας την δικηγορική εταιρεία του (Artemiou, Pieri & Associates LLC) την περιέγραφε στο εταιρικό site ως εξής: «Η Εταιρεία ιδρύθηκε και εδρεύει στην Κύπρο από μια ομάδα επαγγελματιών υψηλών προσόντων, Νομικών, Διοικητικών και Χρηματοοικονομικών που ασχολούνται καθημερινά με διάφορες συναλλαγές με χρησιμοποίηση πολλών γλωσσών, όπως Αγγλικά, Ελληνικά, Ισπανικά, Ρωσικά και Ιταλικά. Συνδέεται με τοπικές εταιρείες στην Ελλάδα, τη Βενεζουέλα, την Ιταλία και τη Ρωσία.» Προσέξτε χώρες. Τι κάνουν οι εταιρείες; Άγνωστο. Τι πωλούν; Δεν έχει σημασία, αρκεί να έχουν χρήματα.

Πολύ σωστά οι επαφές από τον σκληρό πυρήνα του ΑΚΕΛ συνέστησαν αυτή την ομάδα, στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ που ετοιμάζονταν να κυβερνήσει. Γνώριζαν ότι δεν θα εμπιστεύονταν λεφτά σε ανθρώπους που δεν μιλούν ελληνικά.

Πηγή: www.lifo.gr

Το άρθρο Οι αταίριαστες «δουλειές» του κυπριακού κατεστημένου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.