Όλες οι αναλύσεις σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία και μακροοικονομικά δεδομένα, τόσο από την Ευρώπη όσο από τις ΗΠΑ αλλά και τη ΝΑ Ασία, συντείνουν στο ότι μία ύφεση το 2023 είναι πολύ πιθανή, δημιουργώντας κλυδωνισμούς στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, ως μία βασική συνέπεια της μεγάλης ενεργειακής κρίσης, που έχει προκληθεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την εξελισσόμενη ρωσική εισβολή.

Είναι γεγονός ότι η άνοδος του πληθωρισμού που ήδη προσεγγίζει διψήφια νούμερα ακόμη και στις πιο αναπτυγμένες οικονομίες του πλανήτη, δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα τόσο στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, όσο και στην βιωσιμότητα των επιχειρήσεων μακροπρόθεσμα, καθώς έχουν ήδη πολύ υψηλό μεταβλητό κόστος λειτουργίας λόγω των αυξήσεων στην ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο.

Τα μέτρα στήριξης των κυβερνήσεων από τους εθνικούς προϋπολογισμούς προσεγγίζουν ήδη δυσθεώρητα ύψη, είτε μιλάμε για μειώσεις ειδικών φόρων, είτε οριζόντια ή στοχευμένα μέτρα ενίσχυσης των εισοδημάτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων μέσω επιδοτήσεων του κόστους ρεύματος και φυσικού αερίου.

Από την στιγμή που το πρόβλημα της ενέργειας και της απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο δεν μπορεί να λυθεί για καμία χώρα άμεσα, η μόνη λύση είναι, η όσο πιο στοχευμένη εισοδηματική στήριξη του πληθυσμού, που αποτελούν ευάλωτα νοικοκυριά, σε συνδυασμό με την μείωση της ζήτησης.

Η αύξηση του επιπέδου τιμών αλλά και η άσκηση περιοριστικής νομισματικής πολιτικής μέσω της αύξησης των επιτοκίων, θα δημιουργήσουν σταδιακά μία μείωση των ζητούμενων ποσοτήτων αγαθών και υπηρεσιών, τόσο από νοικοκυριά όσο και από επιχειρήσεις.

Αυτό το γεγονός με την σειρά του, σταδιακά τους επόμενους μήνες και εν μέσω ενός δύσκολου χειμώνα θα οδηγήσει σε μία πραγματικά ύφεση το σύνολο της Δύσης αλλά και το μεγαλύτερο κομμάτι της Ασίας.

Με την μείωση της ζήτησης καθώς και με την μείωση της ρευστότητας, θα προκύψει μείωση της ζήτησης για επενδύσεις. Με αυτή την λογική η ύφεση θα αποτελέσει τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα ένα καταλύτη εξελίξεων για το παγκόσμιο εμπόριο, καθώς θα προκαλέσει μείωση του γενικού επιπέδου τιμών, τόσο λόγω της μειωμένης ζήτησης αγαθών αλλά και εισροών, όσο και της μειωμένης ενεργειακής ζήτησης.

Συμπερασματικά θα λέγαμε πως η παραπάνω διαδικασία, αν λειτουργήσει ελεγχόμενα, μέσα από ένα συντονισμό των νομισματικών πολιτικών, μπορεί να τιθασεύσει τον πληθωρισμό, να ανακόψει τον φαύλο κύκλο αυξήσεων μισθών και τιμών και να κανονικοποιήσει σε βάθος χρόνου τις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, σε συνδυασμό με τις νέες υποδομές και επενδύσεις για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, που θα οδηγήσουν μακροπρόθεσμα σε μία νέα βιώσιμη εποχή ανάπτυξης, που ακολουθεί τον κύκλο της ύφεσης.

*Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός

Πηγή: in.gr

Είναι γεγονός ότι την κρίση της πανδημίας, που ήταν και παραμένει σε κάποιο βαθμό ως κρίση διαταραχής της προσφοράς και της εφοδιαστικής αλυσίδας, έχει διαδεχθεί η ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, που είναι μία κρίση πληθωρισμού, που οφείλεται κυρίως στο αυξημένο κόστος παραγωγής και τον εισαγόμενο πληθωρισμό για χώρες που δεν είναι παραγωγοί ενέργειας όπως η Ελλάδα.

Η χώρα μας δυστυχώς, έχοντας ήδη ένα πολύ υψηλό δημόσιο χρέος που ξεπερνά το 200% του ΑΕΠ, βρίσκεται αντιμέτωπη με δύσκολες δημοσιονομικές καταστάσεις, καθώς ακόμη και αν έχει επέλθει μεσοπρόθεσμα η βιωσιμότητα του χρέους μέσω της ωρίμανσης των ομολόγων αλλά και της πρόωρης αποπληρωμής υποχρεώσεων με υψηλότερα επιτόκια από τα πρώτα μνημόνια, το πρόβλημα παραμένει και δημιουργεί πίεση στην κυβέρνηση όσον αφορά τους δημοσιονομικούς κανόνες που πρέπει να τηρηθούν, μέσω του συμφώνου σταθερότητας.

Η ΕΕ και το Eurogroup, ήδη εξετάζουν μία σειρά από μέτρα για να μπορέσουν κυρίως οι χώρες του νότου που είναι υπερχρεωμένες να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους τα επόμενα έτη και ταυτόχρονα, να είναι σε θέση να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς και ευάλωτους πληθυσμούς που χρήζουν άμεσης ενίσχυσης μέσω ειδικής κοινωνικής πολιτικής.

Η ρήτρα διαφυγής (waiver) που έχει ήδη συμφωνηθεί σε επίπεδο ΕΕ για το 2022 σίγουρα είναι ένα θετικό μέτρο όσον αφορά το δημοσιονομικό έλλειμμα, όμως σίγουρα δεν αρκεί, καθώς η ενεργειακή κρίση δεν θα υποχωρήσει εύκολα ακόμη και το 2023, με αποτέλεσμα οι δημοσιονομικοί κανόνες να πιέσουν εκ νέου του κρατικούς προϋπολογισμούς των κρατών μελών και κυρίως χωρών όπως η Ελλάδα.

Είναι λοιπόν απολύτως απαραίτητο να ληφθούν πρόσθετα μέτρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως μία συντονισμένη κίνηση για την φορολογία καυσίμων και τον ΦΠΑ, με στόχο να ανακουφιστούν τόσο οι επιχειρήσεις που παράγουν, όσο και τα νοικοκυριά που καταναλώνουν καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια σε κάθε μορφή της καθημερινής δραστηριότητας.

Επίσης, η σύσταση ενός ευρωπαϊκού ταμείου που ακόμη συζητείται για την ενίσχυση των αναγκών ενέργειας των κρατών μελών μέσα από κοινές αγορές φυσικού αερίου σε πρώτη φάση, με την χρήση ενός εργαλείου όπως το ευρωομόλογο, αποτελεί σαφώς μία ενισχυμένη αντίδραση της ΕΕ σε αυτό το σημαντικό πρόβλημα.

Πιο συγκεκριμένα, οι αγορές ενέργειας θα μπορούσαν να λειτουργούν με την εγγύηση ενός θεσμού όπως για παράδειγμα ο ενιαίος μηχανισμός στήριξης (ESM), που μπορεί όχι μόνο να δώσει λύση έστω και βραχυπρόθεσμα στο πρόβλημα της απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο, αλλά και να αποτελέσει ένα κοινό πυλώνα αντιμετώπισης κρίσεων εντός της ΕΕ, για τις επόμενες δεκαετίες, μέσα από συγκεκριμένους θεσμούς και διαδικασίες που θα διασφαλίζουν την ενεργειακή επάρκεια της Ένωσης αλλά και την αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας μέσα από μηχανισμούς ελέγχου, που προστατεύουν τον τελικό καταναλωτή και τον υγιή ανταγωνισμό σε κάθε κράτος μέλος.

*Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός

Πηγή: in.gr

Είναι γεγονός ότι σε μεγάλες οικονομικές κρίσεις, υπάρχουν σημαντικές διακυμάνσεις στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών, κάτι που τo βλέπουμε έντονα και στην πρωτόγνωρη κατάσταση που βιώνουμε τα τελευταία δύο χρόνια, με την έλευση της πανδημίας.

Η μείωση της προσφοράς σε σχέση με την ζήτηση, τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα και οι ανοδικές τάσεις στον πληθωρισμό, έχουν επηρεάσει την οικοδομική δραστηριότητα και την αγορά κατοικίας και στην χώρα μας, όπου παρατηρείται αύξηση τόσο των αντικειμενικών, όσο και των εμπορικών αξιών, κυρίως στις μεσοαστικές περιοχές, στην Αθήνα, αλλά και σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας.

Το πρόβλημα βέβαια είναι εντονότερο στα ενοίκια, που έχουν αυξηθεί υπέρμετρα στις περισσότερες περιοχές, υπερβαίνοντας πολλές φορές το ήμισυ του διαθέσιμου εισοδήματος ενός νοικοκυριού μηνιαίως, παράλληλα με τις αυξήσεις στα βασικά προϊόντα διατροφής.

Πρόκειται για ένα εκρηκτικό μείγμα ακριβείας, που αν δεν ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα με σχέδιο και χρονοδιάγραμμα από την κυβέρνηση σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, ενδέχεται χιλιάδες οικογένειες να αντιμετωπίσουν σοβαρό πρόβλημα στέγασης τα επόμενα χρόνια οδεύοντας προς την φτωχοποίηση.

Τόσο το θέμα των ενοικίων όσο και της απόκτησης στέγης από υφιστάμενα αλλά και νέα νοικοκυριά, αποτελεί ήδη ένα μείζον κοινωνικό πρόβλημα που επιζητά λύση.

Η αύξηση του κατώτατου μισθού αν και στην θετική κατεύθυνση προς την ενίσχυση της κατανάλωσης, δεν μπορεί από μόνη της να συγκρατήσει τις τιμές των ενοικίων και των ακινήτων, καθώς ο ρυθμός μεταβολής της παραγωγικότητας είναι πιο αργός, για να στηρίξει αυξημένους μισθούς και απασχόληση.

Η μειωμένη ρευστότητα νοικοκυριών και επιχειρήσεων, αλλά και η δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδότηση, έχει οδηγήσει κυρίως τα ενοίκια σε δυσθεώρητα ύψη σε όρους πραγματικής οικονομίας.

Η κυβέρνηση, θα μπορούσε να αντλήσει τεχνογνωσία από μοντέλα του εξωτερικού όπως στην Βρετανία και την Αυστρία, όπου έχουν αναπτυχθεί από τους ίδιους τους δήμους ποιοτικές κατοικίες με κίνητρα για μακροχρόνια ενοικίαση και αγορά από νέα ζευγάρια και οικογένειες, που αδυνατούν να έχουν πρόσβαση σε δανειοδότηση, με βάση τις τρέχουσες τιμές που έχουν διαμορφωθεί.

Η αύξηση της προσφοράς κατοικίας μέσα από στοχευόμενα έργα ΣΔΙΤ με κονδύλια από το Ταμείο Ανάκαμψης, παράλληλα με την ενεργειακή τους επάρκεια και αυτονομία, με την ενεργή συμμετοχή μεγάλων δήμων της χώρας, θα μπορούσε να δώσει μια μακροπρόθεσμη λύση στο πρόβλημα, ταυτόχρονα με την σταδιακή ανάκαμψη και ανάπτυξη της οικονομίας.

Συμπερασματικά θα λέγαμε, πως υπάρχουν εφικτές λύσεις για το πρόβλημα στέγασης με βάση την ακρίβεια και την οικονομική κρίση αρκεί να υπάρχει η κατάλληλη οργάνωση, το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο και η συμμετοχή των αντίστοιχων φορέων, μέσα από σοβαρή οικονομική και ποιοτική αξιολόγηση ως προς το παρεχόμενο έργο και τα παραδοτέα.

*Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός

Πηγή: in.gr

Είναι γεγονός, ότι η πανδημία συνεχίζεται με αμείωτους ρυθμούς σε παγκόσμια κλίμακα, πάρα τα βελτιωμένα οικονομικά στοιχεία σε ΕΕ και ΗΠΑ, καθώς οι μεταλλάξεις και ο χαμηλός βαθμός εμβολιασμού σε αρκετές χώρες, έχουν επηρεάσει αρνητικά το τείχος ανοσίας για την προστασία έναντι του ιού.

Οι κυβερνήσεις όπως και η αντίστοιχη στην Ελλάδα, έχουν προβεί σε έναν αγώνα δρόμου δημοσιονομικής πολιτικής, αύξησης των δαπανών αλλά και των ελλειμμάτων, με στόχο την προστασία των εισοδημάτων των νοικοκυριών, καθώς και της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, με την αντίστοιχη ρευστότητα στην αγορά.

Παρόλα αυτά στην Ελλάδα επιλέχθηκε σε μεγάλο βαθμό η λογική των επιδομάτων, των επιστρεπτέων προκαταβολών και της διατήρησης των συμβάσεων εργασίας και λιγότερο η ρεαλιστική προοπτική βιωσιμότητας και ανάπτυξης των επιχειρήσεων από το εμπόριο και την βιομηχανία, μέχρι τον τουρισμό και την εστίαση.

Πάρα την θετική προοπτική του Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης από την ΕΕ, τα κονδύλια προϋποθέτουν συγκεκριμένα επιχειρηματικά σχέδια, ανάλυση κόστους οφέλους, αλλά και μια επενδυτική στρατηγική, που μπορεί να αποφέρει μακροπρόθεσμα κέρδη στους μετόχους, χωρίς τις κρατικές ενισχύσεις.

Όσο λοιπόν συνεχίζεται η πανδημία με αλλεπάλληλα κύματα και το κράτος έστω και με μειωμένο ρυθμό, συνεχίζει να επιχορηγεί νοικοκυριά και επιχειρήσεις, υπάρχει ο κίνδυνος της αποσύνδεσης της πραγματικής οικονομίας από τον ανταγωνισμό και την παραγωγικότητα και της πρόσδεσής της, σε έναν άτυπο κρατικό καπιταλισμό, που πάρα την βραχυπρόθεσμη αύξηση του ΑΕΠ, ενδέχεται να οδηγήσει  τα μακροοικονομικά μεγέθη σε μια παρατεταμένη στασιμότητα.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις για παράδειγμα, πρέπει να περάσουν το κρίσιμο μέγεθος που έχουν σήμερα και να γίνουν πιο ανταγωνιστικές, εξαγωγικές αλλά και καινοτόμες τεχνολογικά, ώστε να μπορούν να παράξουν προϊόντα και υπηρεσίες, με χαμηλότερο οριακό κόστος από τους ξένους ανταγωνιστές τους.

Αυτό όμως απαιτεί συγκεκριμένο σχέδιο, κατάλληλη καθοδήγηση των επιχειρηματιών, αλλά και χρηματοδοτήσεις σε κλάδους που έχουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε, πως η κυβέρνηση θα πρέπει να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην αύξηση της παραγωγής, της παραγωγικότητας και των αποθεμάτων στην χώρα και λιγότερη στην ενίσχυση της κατανάλωσης μέσω των ενισχύσεων από τον προϋπολογισμό, ώστε η ανάπτυξη  που θα προκύψει να είναι διατηρήσιμη και να παράγει νέο πλούτο για την κοινωνία, με ταυτόχρονη αύξηση της απασχόλησης.

*Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός. 

Πηγή: in.gr

Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μία ακόμη κρίση, καθώς δεν έχει επέλθει πλήρως η κανονικότητα μετά το περσινό πάγωμα των δραστηριοτήτων, με αποτέλεσμα να υπάρχουν σημαντικές στρεβλώσεις στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς και στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Το μεγάλο πρόβλημα που έχουν σχεδόν όλες οι οικονομίες αυτή την περίοδο, είναι ο πληθωρισμός που αυξάνεται με έντονους ρυθμούς και μπορεί να απειλήσει για μακρά χρονική περίοδο, τόσο την οικονομία όσο και την κοινωνία, μέσω των ανισοτήτων που διευρύνονται και των διαθέσιμων εισοδημάτων που μειώνονται σημαντικά, λόγω των αυξήσεων των τιμών στα βασικά αγαθά και κυρίως στην ενέργεια.

Οι λόγοι που ο πληθωρισμός αυξάνεται ραγδαία το τελευταίο διάστημα αφορούν τα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας και είναι οι ακόλουθοι:

Η σημαντική παροχή ρευστότητας στην οικονομία μέσω αγορών ομολόγων μηνιαίως, με αποτέλεσμα η αγορά να μην μπορεί να απορροφήσει την πλεονάζουσα προσφορά.

Υπάρχει ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης όπου τα χαμηλά επίπεδα προσφοράς αγαθών σε σχέση με την ζήτηση, εκτοξεύουν τις τιμές και δημιουργούν προβλήματα στην επάρκεια των ποσοτήτων.

Παρατηρείται σημαντική έλλειψη προσωπικού, εξειδικευμένου και ανειδίκευτου, λόγω της πανδημίας, με αποτέλεσμα να πραγματοποιούνται αυξήσεις μισθών παγκοσμίως για να αυξηθεί η παραγωγικότητα και η παραγωγή, με συνέπεια να αυξάνονται οι τελικές τιμές και να μετακυλίεται το κόστος στον καταναλωτή.

Επίσης, τα ταμεία κρατικής βοήθειας όπως το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ που επωφελείται και η χώρα μας, έχουν αυξήσει την ζήτηση για επενδύσεις, πιέζοντας ακόμη περισσότερο την εφοδιαστική αλυσίδα και προκαλώντας ντόμινο αυξήσεων τιμών.

Τέλος, η μείωση της προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των διαφόρων αγωγών παγκοσμίως, έχει προκαλέσει μία ενεργειακή κρίση που οδηγεί με ακρίβεια σε σημαντικές αυξήσεις των τιμών, επιβαρύνοντας τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών και χειροτερεύοντας το ισοζύγιο πληρωμών των εξαρτώμενων χωρών που δεν έχουν αντίστοιχη παραγωγή για να καλύψουν την δική τους εγχώρια οικονομία.

Αν δεν υπάρξει συντονισμένη αντίδραση των μεγάλων και στρατηγικών παικτών παγκοσμίως, ώστε να αμβλυνθούν οι συνέπειες του πληθωρισμού, τότε το πρόβλημα θα διογκωθεί.

Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε πως μία λύση θα ήταν η αύξηση των επιτοκίων,  ώστε σταδιακά να μειωθεί η ρευστότητα στην αγορά ακόμη και αν αυτό απειλήσει βραχυπρόθεσμα την ανάπτυξη, ώστε να αποφευχθεί μία οικονομική συνέπεια που θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερπληθωρισμό.

Σε κάθε περίπτωση, ο συνδυασμός μίας εναρμονισμένης δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής που ανταποκρίνεται όμως και στις εκάστοτε δυνατότητες ανάπτυξης των χωρών, είναι η βασική μεθοδολογία για να βγει η παγκόσμια οικονομία από το δύσκολο τούνελ της στασιμότητας.

*Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός.

Πηγή: in.gr