Τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο παράγονται επικίνδυνες ανισορροπίες, οι οποίες διαμορφώνουν συνθήκες χωρίς λειτουργική και βιώσιμη προοπτική όχι μόνο για τον άνθρωπο αλλά και για το φυσικό περιβάλλον, χωρίς να συνειδητοποιείται τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο η πολύ αρνητική δυναμική της εξέλιξης, που δρομολογείται, ούτε να αντιμετωπίζονται τα γενεσιουργά τους αίτια, τα οποία έχουν σχέση με την ακολουθούμενη πορεία.

Η βιωνόμενη πραγματικότητα είναι αποκαλυπτική. Για παράδειγμα οι πολεμικές συνθήκες, που έχουν διαμορφωθεί μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής και του Ιράν και οι επιπτώσεις στα Στενά του Ορμούζ και στην διακίνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχουν συμβάλλει στην αύξηση των τιμών, που πληρώνουν οι πολίτες για την κάλυψη των ενεργειακών τους αναγκών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Και ενώ οι καταναλωτές επιβαρύνονται με πολύ οδυνηρές οικονομικές επιπτώσεις, οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες καταγράφουν τεράστια κέρδη. Σύμφωνα με στοιχεία από το γερμανικό Tagesschau (4.8.2026) η BP αύξησε τα καθαρά κέρδη της στα 5,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Shell τριπλασίασε τα κέρδη της σε 10,8 δισεκατομμύρια δολάρια. Η ExxonMobil διπλασίασε τα κέρδη της σε 14,5 δισεκατομμύρια δολάρια και η Chevron πενταπλασίασε τα κέρδη της σε 12,1 δισεκατομμύρια δολάρια.

Με αυτά τα δεδομένα είναι ακατανόητο να λαμβάνονται μέτρα από τις κυβερνήσεις για την στήριξη των πολιτών καταναλωτών, τα οποία παρέχουν μικρή οικονομική βοήθεια, ενώ τα χρήματα προέρχονται από τον κρατικό προϋπολογισμό, δηλαδή από τους φόρους, που πληρώνουν οι πολίτες, αλλά δεν επιβάλλονται ειδικοί φόροι στις πετρελαϊκές εταιρείες, οι οποίες κερδοσκοπούν. Με αυτή την πολιτική οπτική όμως διευρύνονται οι κοινωνικές ανισότητες και συρρικνώνεται η κοινωνική συνοχή.

Παράλληλα η κλιματική αλλαγή με τα ακραία καιρικά φαινόμενα βιώνεται όλο και πιο έντονα με πολύ επικίνδυνες επιπτώσεις. Το World Economic Forum στο Davos σε πρόσφατη έκθεση του προειδοποιεί, ότι τα επόμενα 10 χρόνια τα ακραία καιρικά φαινόμενα θα προκαλέσουν πολύ μεγαλύτερους κινδύνους, όπως είναι η καταστροφή της βιοποικιλότητας, η κατάρρευση οικοσυστημάτων και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας.

Επισημαίνει δε, ότι το κόστος θα είναι υψηλότερο ακόμη και από αυτό, που προκαλούν πολεμικές συγκρούσεις ή γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις. Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής έχει χαμηλότερο κόστος (Tagesschau, 23.7.2026). Αυτό γίνεται ακόμη πιο εμφανές, αν συνυπολογισθούν και οι θάνατοι, που προκαλούνται από τις επιπτώσεις της, όπως είναι οι καύσωνες. Για παράδειγμα στην Γερμανία από τον Ιανουάριο μέχρι τα μέσα Αυγούστου 2026 καταγράφηκαν 14.000 θάνατοι λόγω των καυσώνων και στην Ισπανία σχεδόν 4.500.

Και όμως η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής συνεχίζει να επενδύει στην εξόρυξη ορυκτών καυσίμων, όπως 900 εκατομμύρια δολάρια για την εξόρυξη υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Louisiana, ενώ παράλληλα αναγκάζει την γερμανική εταιρεία RWE να αποσυρθεί από όλα τα έργα αιολικής ενέργειας ανοικτά των ακτών αυτής της χώρας και καταβάλλει 1,22 δισεκατομμύρια δολάρια στην RWE ως αποζημίωση. Σε αυτή την περίπτωση όχι μόνο δεν αντιμετωπίζονται τα γενεσιουργά αίτια της μεγάλης και επικίνδυνης ανισορροπίας της κλιματικής αλλαγής, αλλά διευρύνονται ακόμη περισσότερο.

Οι προειδοποιήσεις του World Economic Forum επιβεβαιώνονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Για παράδειγμα η Γερμανική Ένωση Αγροτών αναμένει σημαντικές απώλειες καλλιεργειών το 2026 λόγω της ξηρασίας, η οποία πλήττει το σιτάρι, τις πατάτες και τα ζαχαρότευτλα. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ένωσης Αγροτών Joachim Rukwied η ξηρασία «στα νότια τμήματα της Γερμανίας θα μπορούσε να επιφέρει ολική απώλεια αποδόσεων των καλλιεργειών». Ανάλογα προβλήματα πλήττουν και τους αγρότες στην Ελλάδα.

Οι ανισορροπίες γίνονται ορατές σε περισσότερους τομείς, χωρίς βέβαια να αντιμετωπίζονται τα γενεσιουργά τους αίτια. Η Ρουμανία έθεσε εκτός λειτουργίας το μοναδικό εργοστάσιο παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, που έχει, λόγω της μείωσης του νερού στον Δούναβη, το οποίο κάλυπτε το 1/5 της παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

Από το ένα μέρος είναι θετικό, ότι δεν παράγονται τώρα πυρηνικά απόβλητα, από το άλλο μέρος όμως δεν θα καλύπτονται οι ανάγκες ενός σημαντικού ποσοστού του πληθυσμού λόγω της ανεπάρκειας του πολιτικού συστήματος ως προς την οικοδόμηση λειτουργικών και βιώσιμων συνθηκών στην προοπτική του χρόνου με την ριζική αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων της κλιματικής αλλαγής, που διαμορφώνουν συνθήκες ξηρασίας.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η προειδοποίηση της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης Greenpeace, ότι στο Oman λόγω ενός κατεστραμμένου δεξαμενόπλοιου θα μπορούσε να προκληθεί περιβαλλοντική καταστροφή λόγω της μόλυνσης από το πετρέλαιο στη θάλασσα, η οποία εκτείνεται σε 1.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενώ περίπου μια εβδομάδα πιο πριν ήταν 600 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Τα εμπλεκόμενα κράτη στην γεωπολιτική κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν αντιδρούν, αλλά συνεχίζουν να απειλούν με περισσότερα τέτοιου είδους περιστατικά στο μέλλον.

Γενικότερα το πολιτικό σύστημα ως εκφραστής της κοινωνικής πλειοψηφίας στο επίπεδο διακυβέρνησης δεν αντιμετωπίζει λειτουργικά και με βιώσιμη προοπτική τις παραγόμενες ανισορροπίες με την άρση των γενεσιουργών τους αιτίων, ενώ οι πολίτες λειτουργούν ως θεατές και όχι ως ατομικά και συλλογικά υποκείμενα, τα οποία διαλέγονται τόσο με το πολιτικό σύστημα όσο και με τους πολίτες στις τοπικές κοινωνίες για την ανάδειξη του κοινωνικού και του ανθρώπινου συμφέροντος.

Για παράδειγμα σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για την φτώχεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση το υψηλότερο ποσοστό πολιτών, που απειλούνται από την φτώχεια, καταγράφεται στην Βουλγαρία με 29% και ακολουθούν η Ελλάδα με 27,5% και η Ρουμανία με 27,4%. Σύμφωνα δε με έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος το 24,2% των νέων ηλικίας 18 έως 24 ετών απειλείται από κίνδυνο φτώχειας. Είναι επίσης γνωστό, ότι η πλειοψηφία των νέων έως 30 ετών μένουν στους γονείς τους.

Αυτομάτως τίθεται το ερώτημα, εάν συνειδητοποιείται ιδιαιτέρως από το πολιτικό σύστημα, τι σημαίνουν αυτές οι συνθήκες για την κοινωνική συνοχή και την συνεχή μείωση του ελληνικού πληθυσμού. Ουσιαστικά ενισχύεται η διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και του δημογραφικού προβλήματος. Και όμως δεν κατατίθεται μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για την πραγματοποίηση των αναγκαίων αλλαγών στο σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας με στόχο την οικοδόμηση προοπτικής, ο οποίος έχει γίνει αντικείμενο συζήτησης με την κοινωνία πολιτών και διασφαλίζει την προώθηση και πραγμάτωση του κοινωνικού συμφέροντος με την στήριξη και των πολιτών ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων και όχι ως καταναλωτών πολιτικών μηνυμάτων με επικοινωνιακό φορτίο, που στοχεύει στην ενεργοποίηση φαντασιώσεων σε σχέση με το μέλλον.

Με αυτά τα δεδομένα τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο η δυναμική της εξέλιξης θα οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερες και πιο επικίνδυνες ανισορροπίες, οι οποίες συνεχώς θα διευρύνονται. Παράλληλα δεν θα είναι εφικτή η επικοινωνιακή διαχείριση τους, διότι θα δρομολογηθούν κοινωνικές αναταράξεις, οι οποίες θα ενισχύονται και από την γενικότερη γεωπολιτική ρευστότητα. Και αυτό σημαίνει ακόμη μεγαλύτερη αποστασιοποίηση των πολιτών από την πολιτική και την δημοκρατική λειτουργία.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Χωρίς πολιτική και κοινωνική αντιμετώπιση τα γενεσιουργά αίτια των παραγόμενων ανισορροπιών… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Βασικό χαρακτηριστικό των σύγχρονων κοινωνιών είναι η μαζοποίηση, στο πλαίσιο της οποίας οι πολίτες δεν ενεργοποιούν την προσωπική τους κριτική σκέψη στην διαμόρφωση απόψεων και πολιτικής στάσης και δεν λειτουργούν ως ατομικά και συλλογικά υποκείμενα, αλλά υιοθετούν παθητικά τις ιδέες, τις αξίες και τις συμπεριφορές μιας αδιαμόρφωτης μάζας και σε μεγάλο βαθμό αποκτούν νοοτροπία «αγέλης».

Πολύ σημαντικό ρόλο στην οικοδόμηση συνθηκών μαζοποίησης στις κοινωνίες παίζει εκτός από το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας και ο χώρος της πολιτικής, ο οποίος πλέον σε μεγάλο βαθμό δεν υπηρετεί το κοινωνικό και το ανθρώπινο συμφέρον αλλά το συστημικό (λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων) και το ατομικό με σημείο αναφοράς τα lobby στους διάφορους τομείς κοινωνικής δραστηριοποίησης.

Συγκεκριμένα οι παράμετροι, που οδηγούν τις κοινωνίες σε συνθήκες μαζοποίησης και ανάλογη πολιτική λειτουργία είναι πολυεπίπεδοι και καταγράφονται σε πολλούς τομείς. Καθοριστικό ρόλο παίζει η πληθυσμιακή υπερσυγκέντρωση σε μεγάλα αστικά κέντρα με εκατομμύρια κατοίκους, που διαμένουν σε διαμερίσματα σε πολυκατοικίες, χωρίς να αναπτύσσονται κοινωνικές σχέσεις μεταξύ τους, ενώ οι δρόμοι πλέον δεν προσφέρονται για να παίζουν και να οικοδομούν φιλικές σχέσεις τα παιδιά, όπως γινόταν στις παλιές γειτονιές (π.χ. τις 10ετίες του 1950 και 1960), λόγω της επιβάρυνσης τους με την κυκλοφορία των αυτοκινήτων.

Με αυτά τα δεδομένα τα παιδιά δεν κοινωνικοποιούνται στο πλαίσιο της δραστηριοποίησης τους στην «γειτονιά» με φυσικό τρόπο, δηλαδή με την ανάπτυξη διαπροσωπικών επαφών και δράσεις, οι οποίες συμβάλλουν στην οικοδόμηση φιλικών σχέσεων με προώθηση παράλληλα της ενσυναίσθησης (της ικανότητας και βούλησης να «μπαίνουν στην θέση των συνομηλίκων» και να τους καταλαβαίνουν).

Οι κοινωνικές επαφές στην σύγχρονη εποχή γίνονται κυρίως με την χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας και στηρίζονται στην εικονική παρουσίαση της πραγματικότητας. Αυτές οι συνθήκες διευκολύνουν την καλλιέργεια προτύπων με σημείο αναφοράς την οπτική της κοινωνίας του θεάματος (το θέαμα προσδίδει νόημα στην ζωή και διασφαλίζει την επιβολή στην κοινωνική δραστηριοποίηση) με αποτέλεσμα την μη προώθηση της κοινωνικής συνοχής.

Επίσης στο πλαίσιο της μαζοποίησης των κοινωνιών δεν αναπτύσσεται κοινωνική συνείδηση, ούτε καλλιεργείται η οπτική της κοινωνικής ευθύνης στους πολίτες, αλλά προωθείται ο ατομικισμός και ο υλικός ευδαιμονισμός στο ατομικό επίπεδο, ακόμη και αν οι συνάνθρωποι και συμπολίτες αναγκάζονται να ζουν σε συνθήκες φτώχειας και κοινωνικής περιθωριοποίησης.

Είναι επίσης σημαντικό, ότι δεν είναι τυχαία η αύξηση της νεανικής βίας ακόμη και σε ανηλίκους. Δεν παράγονται πλέον συνεκτικές αξίες στις τοπικές κοινωνίες, οι οποίες ανταποκρίνονται στις ανάγκες της συμβίωσης των ανθρώπων σε αυτές.

Πρέπει δε να επισημανθεί, ότι πολύ σημαντικό ρόλο στην μαζοποίηση των κοινωνιών και στην οικοδόμηση ανάλογης λειτουργίας των πολιτών παίζουν τα εικονικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, όπως οι τηλεοπτικοί σταθμοί, τα οποία διοχετεύουν μαζικά τα πρότυπα της κοινωνίας του θεάματος και του μονοδιάστατου καταναλωτισμού με τις διαφημίσεις. Συνδυαστικά συμπορεύονται και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης με την ανάδειξη της εικόνας (ή αλλιώς του θεάματος) σε κύριο επικοινωνιακό μέσο, το οποίο διαμορφώνει μια πλασματική πραγματικότητα και διευκολύνει την χειραγώγηση των «καταναλωτών» της.

Ουσιαστικά όλες αυτές οι παράμετροι των συνθηκών μαζοποίησης διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για την σταδιακή διαφοροποίηση των ποιοτικών χαρακτηριστικών του σύγχρονου ανθρώπου με την εργαλειοποίηση του για την προώθηση των σχεδιασμών της πορείας προς το μέλλον, οι οποίοι όμως δεν συμπορεύονται με το κοινωνικό και το ανθρώπινο συμφέρον.

Οι επιπτώσεις δε στην πολιτική λειτουργία είναι πολύ αρνητικές. Για παράδειγμα η οπτική της κοινωνίας του θεάματος αξιοποιείται από το πολιτικό σύστημα στο επικοινωνιακό πεδίο. Αυτό όμως έχει ως αποτέλεσμα την προώθηση της λειτουργίας των πολιτών ως θεατών και καταναλωτών μηνυμάτων με εξιδανικευτικό και φαντασιακό φορτίο σε σχέση με τις συνθήκες στο μέλλον και όχι ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων για την διαμόρφωση πολιτικής άποψης και στάσης με την αξιοποίηση της ορθολογικής σκέψης.

Με αυτά τα δεδομένα βέβαια η δημοκρατική λειτουργία αποδυναμώνεται και αποκτά καθαρά τυπικά χαρακτηριστικά με την μετατροπή της σε διαδικασία εκλογής διαχειριστών κυβερνητικής εξουσίας χωρίς να εκφράζεται και να πραγματώνεται το κοινωνικό συμφέρον.

Όταν όμως η δημοκρατική λειτουργία μετατρέπεται μόνο σε εκλογική διαδικασία, σταδιακά δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την εμφάνιση και μη δημοκρατικών πολιτικών «σχημάτων», τα οποία επενδύουν στην αξιοποίηση των κοινωνικών ανισοτήτων για την ανάληψη της κυβερνητικής εξουσίας επενδύοντας επικοινωνιακά στην εξιδανίκευση του μέλλοντος και σε φαντασιώσεις ως προς την ατομική υλική ευημερία.

Παράλληλα οι πολίτες χάνουν την εμπιστοσύνη τους στην πολιτική και στην δημοκρατική λειτουργία ως μέσων για την διαχείριση της πραγματικότητας με σημείο αναφοράς την κοινωνική ευημερία σε συνεκτικές συνθήκες με κοινωνική δικαιοσύνη και ίσες ευκαιρίες για όλους. Η συνεχής μείωση της συμμετοχής των πολιτών σε εκλογικές διαδικασίες για την ανάληψη της ευθύνης διακυβέρνησης της χώρας το επιβεβαιώνει. Στις τελευταίες εκλογές συμμετείχε μόνο το 40% περίπου του εκλογικού σώματος. Η κοινωνική πλειοψηφία δεν εκφράζεται πλέον στην Βουλή ούτε και στην κυβέρνηση.

Όσο δε προχωρούμε προς το μέλλον σε συνθήκες κοινωνικής μαζοποίησης, η δημοκρατική λειτουργία και η κοινωνική συνοχή θα συρρικνώνονται, ενώ παράλληλα θα αυξάνεται ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης και μετάβασης σε μη ελεγχόμενη πραγματικότητα από τους πολίτες, οι οποίοι αναγκάζονται να λειτουργούν ως θεατές σε κοινωνικό μόρφωμα με χαρακτηριστικά «αγέλης».

Ελπίδα για «αλλαγή πλεύσης» θα μπορούσε να δώσει η ανάληψη της ευθύνης από την έστω και μη ανεπτυγμένη επαρκώς κοινωνία πολιτών σε λειτουργικό χρόνο. Δεν είναι βέβαια εύκολο στην σύγχρονη πολύπλοκη και με μεγάλη ταχύτητα εξελισσόμενη πραγματικότητα, στο πλαίσιο της οποίας οι πολίτες δεν διαλέγονται ως συλλογικό υποκείμενο στις τοπικές κοινωνίες και πολύ περισσότερο σε πολύπλοκες συνθήκες παγκοσμιοποίησης.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Μαζοποίηση των κοινωνιών και πολιτική λειτουργία… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι πυρκαγιές τον Ιούλιο του 2026 σε διάφορες περιοχές με δάση ή χαμηλή βλάστηση στην Ελλάδα (Αττική, Βοιωτία, Κρήτη κ.λ.π.) αναδεικνύουν με μεγάλη σαφήνεια τις μεγάλες ανεπάρκειες, που διαπερνούν το πολιτικό σύστημα τόσο σε σχέση με την πολιτική πρόληψης και διαχείρισης αυτών των ακραίων φαινομένων όσο και σε σχέση με την αντιμετώπιση και άρση των γενεσιουργών τους αιτίων.

Αυτά βέβαια δεν απασχολούν τα κόμματα, διότι υπερβαίνουν την οπτική διαχείρισης του συστήματος κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας, που τα παράγει και επιβάλλουν βαθιές τομές και αλλαγές σε αυτό, οι οποίες θα οδηγήσουν ακόμη και σε αλλαγή του τρόπου ζωής των πολιτών με παρενέργειες στην πολιτική τους στάση.

Η προσέγγιση τόσο των πυρκαγιών και της διαχείρισης τους όχι μόνο στο επίπεδο διακυβέρνησης αλλά και της αντιπολίτευσης όσο και του πολιτικού διαλόγου στο επικοινωνιακό πεδίο είναι αποκαλυπτική των ανεπαρκειών, που χαρακτηρίζουν το πολιτικό σύστημα.

Σύμφωνα με το Meteo.gr πάνω από 480.000 στρέμματα έχουν καεί στην Αττική τα τελευταία 9 χρόνια (από το 2018 μέχρι και το 2026). Σύμφωνα δε με την Μη Κυβερνητική Οργάνωση «Παγκόσμιο Ταμείο για την Φύση» (WWF) στις 31 Ιουλίου 2026 καταγράφηκαν 73 ενεργά μέτωπα, ενώ από τις 28 Ιουλίου έως τις 2 Αυγούστου 2026 εκδηλώθηκαν περισσότερες από 230 πυρκαγιές σε όλη την χώρα.

Στην πρόσφατη πυρκαγιά στην Αττική και στην Βοιωτία κάηκαν 126.310 στρέμματα (2.8.2026). Από αυτά το 83,64% είναι δάση και ημιφυσικές περιοχές, το 15,05% γεωργικές εκτάσεις και το 1,31% τεχνητές επιφάνειες σύμφωνα με το Beyond EO Centre του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Ειδικοί επιστήμονες προειδοποιούν, ότι σε πολλές περιοχές ίσως να μην είναι εφικτή η φυσική αναγέννηση.

Πέντε άνθρωποι έχασαν την ζωή τους (3 πυροσβέστες και 2 χειριστές πυροσβεστικού ελικοπτέρου), ενώ είναι άγνωστος ο αριθμός των ζώων, που κάηκαν. Περισσότεροι από 10.000 πολίτες και επισκέπτες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους ή καταλύματα. Επίσης υποδομές, κατοικίες, αγροτικές εγκαταστάσεις, επιχειρήσεις και καλλιέργειες υπέστησαν σοβαρές ζημιές ή καταστράφηκαν.

Εκείνο, που ακόμη δεν είναι ορατό, σχετίζεται με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία και στην ζωή των πολιτών λόγω των παρενεργειών των πυρκαγιών στους τομείς της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, στον εισπνεόμενο αέρα λόγω του τοξικού νέφους και στην συρρίκνωση της λειτουργίας των δασών ως «μηχανισμών παραγωγής οξυγόνου» ιδιαιτέρως κοντά σε μεγάλα αστικά κέντρα, στα οποία η παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα είναι πολύ υψηλή.

Αυτή η απαισιόδοξη προοπτική, που διαμορφώνεται από την δυναμική της εξέλιξης με την συμβολή των ακραίων καιρικών φαινομένων, τα οποία δρομολογεί η κλιματική αλλαγή, παίρνει μη αναστρέψιμες διαστάσεις, αν ληφθεί υπόψη η πολιτική οπτική διαχείρισης αυτών των ανισορροπιών με τις μεγάλες ανεπάρκειες, που την διαπερνούν και πρέπει να αρθούν.

Πολύ αποκαλυπτικοί ως προς τα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά είναι οι «παράλληλοι μονόλογοι» μεταξύ των κομμάτων αλλά και των πολιτικών προσώπων για τις πυρκαγιές. Η μεν κυβέρνηση στηρίζει την ανεπαρκή αντιμετώπιση τους στα ακραία και πρωτοφανούς έντασης καιρικά φαινόμενα λόγω της κλιματικής αλλαγής , η δε αντιπολίτευση χρεώνει στην κυβέρνηση έλλειψη προληπτικής πολιτικής.

Και ενώ οι δυο πλευρές αναφέρονται στην κλιματική αλλαγή ως κύριο αίτιο των ακραίων καιρικών φαινομένων, ουδείς ασχολείται με την ζωτικής σημασίας ανάγκη αντιμετώπισης και άρσης των γενεσιουργών της αιτίων, τα οποία σχετίζονται με το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας.

Παράλληλα δεν κατατίθεται σχέδιο για την προληπτική διαχείριση της αντιμετώπισης των πυρκαγιών σε όλη την Ελλάδα, το οποίο είναι κοστολογημένο και υλοποιείται σε συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα (π.χ. διαμόρφωση αντιπυρικών ζωνών κ.λ.π.), ενώ ταυτοχρόνως συνυπολογίζει και τις ευρύτερες επιπτώσεις στον χώρο της οικονομίας και ιδιαιτέρως στον γεωργικό και στον κτηνοτροφικό τομέα.

Για να γίνει λειτουργική και με προοπτική πολιτική διαχείριση της πραγματικότητας στη δυναμική προβολή της στο μέλλον πρέπει να γίνουν ριζικές αλλαγές, οι οποίες άπτονται των ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών του πολιτικού συστήματος.

Για παράδειγμα είναι ανεύθυνη και επικίνδυνη η επικοινωνιακή διαχείριση της πολιτικής, η οποία στηρίζεται στην ηθικολογία και στην καλλιέργεια φαντασιώσεων για το μέλλον. Παράλληλα ο πολιτικός σχεδιασμός και η πραγμάτωση του πρέπει να έχουν προοπτική βιωσιμότητας και να μην εξαντλούνται στα όρια μιας ή δυο θητειών διακυβέρνησης, όπως είναι η προληπτική διαχείριση των πυρκαγιών με την δημιουργία αντιπυρικών ζωνών και η διαρκής ευαισθητοποίηση των πολιτών ( ακόμη και από την παιδική ηλικία στο πλαίσιο της παρεχόμενης αγωγής από τους γονείς και το εκπαιδευτικό σύστημα) για την ανάληψη των δικών τους ευθυνών για την αποφυγή πρόκλησης πυρκαγιών. Αυτά βέβαια προϋποθέτουν διάλογο μεταξύ των κομμάτων και την προώθηση συγκλίσεων με σημείο αναφοράς το κοινωνικό και το ανθρώπινο συμφέρον.

Επίσης η πολιτική δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως μέσο προώθησης οικονομικών συμφερόντων των διάφορων lobby και διαμόρφωσης συνεχώς διευρυνόμενων ανισοτήτων, οι οποίες συρρικνώνουν την κοινωνική συνοχή και δεν συμβάλλουν στην ανάληψη της κοινωνικής ευθύνης των πολιτών για τις παραγόμενες από το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας επικίνδυνες ανισορροπίες, όπως είναι η πρόκληση πυρκαγιών από αμέλεια.

Πολύ σημαντική παράμετρος των σύγχρονων πολιτικών ανεπαρκειών είναι και ο μη συνυπολογισμός των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων του εφαρμοζόμενου βραχυπρόθεσμου σχεδιασμού και η μη αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων των επιπτώσεων στην πραγματικότητα (π.χ. η μη αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων της κλιματικής αλλαγής, όπως η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου λόγω της χρήσης ορυκτών καυσίμων και η παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα κ.λ.π.).

Ταυτοχρόνως οι πολίτες δεν ενημερώνονται από το πολιτικό σύστημα με στόχο την ενεργοποίηση του ορθολογισμού και της κριτικής σκέψης. Καλλιεργείται η οπτική της λειτουργίας τους ως θεατών και όχι ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων, που συμμετέχουν σε διαδικασίες διαλόγου με το πολιτικό σύστημα για την έκφραση και προώθηση της πραγμάτωσης του κοινωνικού και του ανθρώπινου συμφέροντος στον σχεδιασμό και στην διαχείριση της δυναμικής της εξέλιξης.

Πρέπει δε να επισημανθεί, ότι τόσο για το πολιτικό σύστημα όσο και για την κοινωνία η βασική προτεραιότητα είναι η ασφάλεια των περιουσιακών στοιχείων των πολιτών, χωρίς να έχει ανάλογο αξιακό βάρος και η βιωσιμότητα του φυσικού περιβάλλοντος, το οποίο είναι «το σπίτι» όλων και αποτελεί πηγή ζωής για τον άνθρωπο.

Είναι εμφανές, ότι στο πλαίσιο της πολιτικής διαχείρισης της πραγματικότητας ο άνθρωπος εργαλειοποιείται για την προώθηση της βιωσιμότητας του συστήματος κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας με αποτέλεσμα την υποβάθμιση του κοινωνικού και του ανθρώπινου συμφέροντος, ακόμη και αν απειλείται η ασφαλής σε συνθήκες υγείας κοινωνική πορεία προς το μέλλον. Βέβαια αυτή η οπτική παράγει πολιτικές ανεπάρκειες και υποσκάπτει την λειτουργική διαχείριση της εξέλιξης, ενώ παράλληλα διαμορφώνει ακόμη πιο σύνθετες ανισορροπίες (π.χ. κλιματική αλλαγή και οι επιπτώσεις της, όπως πυρκαγιές, ξηρασίες, πλημμύρες ιδιαιτέρως μετά από δασικές πυρκαγιές κ.λ.π.).

Αυτές οι συνθήκες επιβάλλουν «αλλαγή πλεύσης» άμεσα, διότι η ροή του χρόνου και της εξέλιξης είναι ταχύτατη και δεν ελέγχεται συνολικά από τα κοινωνικά συστήματα και όχι μόνο από το πολιτικό. Χωρίς καθυστερήσεις πρέπει να αναληφθούν από όλες τις πλευρές οι ευθύνες για την πραγματοποίηση των αναγκαίων αλλαγών.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Οι πυρκαγιές αναδεικνύουν μεγάλες πολιτικές ανεπάρκειες… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο η πορεία της ανθρωπότητας προς το μέλλον δεν είναι ελεγχόμενη ως προς τις αρνητικές επιπτώσεις και τον υψηλό βαθμό διακινδύνευσης, που παράγονται, καθώς και την πραγματικότητα, που θα βιώσουν οι μελλοντικές γενιές, ενώ παράλληλα δεν αναλαμβάνονται οι πολιτικές και κοινωνικές ευθύνες για την αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων της διαμόρφωσης αυτών των καταστροφικών συνθηκών τόσο για την ζωή του ανθρώπου όσο και για το φυσικό περιβάλλον.

Η εμπειρική προσέγγιση της πραγματικότητας σε πλανητικό επίπεδο είναι αποκαλυπτική. Στην Γαλλία από την αρχή του 2026 μέχρι το τέλος Ιουλίου αυτού του έτους περίπου 980.000 στρέμματα δασικών εκτάσεων έχουν καεί, ενώ περισσότεροι από 220.000 άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από τις εστίες τους.

Αν συνυπολογισθούν και οι πυρκαγιές στην Ισπανία, τότε απομακρύνθηκαν από τις εστίες τους περισσότεροι από 330.000. Η τραγωδία βέβαια παίρνει τεράστιες διαστάσεις, αν ληφθούν υπόψη και οι θάνατοι ζώων και οι επικίνδυνες παρενέργειες στην ανθρώπινη υγεία με το παραγόμενο τοξικό νέφος.

Αυτό τεκμηριώνεται και από στοιχεία, που δημοσιοποίησε η μετεωρολογική υπηρεσία του Καναδά Environment Canada, σύμφωνα με τα οποία ο δείκτης ποιότητας του αέρα (Air Quality Health Index – AQHI) λόγω των πυρκαγιών σε αυτή την χώρα έφτασε το επίπεδο 10+ στο Τορόντο, δηλαδή είναι «πολύ υψηλός κίνδυνος» για τους κατοίκους της πόλης. Το τοξικό νέφος δε, που προκλήθηκε από τις πυρκαγιές, έφτασε μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Δεν είναι όμως μόνο το τοξικό νέφος μεγάλο πρόβλημα για την ανθρώπινη υγεία. Ερευνητές από το Max-Planck-Institut για την Χημεία στο Mainz (Γερμανία) κατέγραψαν την επιβάρυνση της υγείας του ανθρώπου από μικροσωματίδια, που αιωρούνται στην ατμόσφαιρα σε παγκόσμιο επίπεδο. Περίπου 2 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από τις επιπτώσεις των αιωρούμενων νανομικροσωματιδίων, τα οποία εισέρχονται ακόμη και στον εγκέφαλο.

Στην Ελλάδα ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει επίσης, ότι από το ένα μέρος η λειψυδρία δεν αντιμετωπίζεται με την άρση των γενεσιουργών αιτίων και από το άλλο μέρος η κατανάλωση στα νησιά εκτοξεύεται στα ύψη λόγω του τουρισμού. Στη Μύκονο με 10.700 μόνιμους κατοίκους η ημερήσια κατανάλωση από 1.000 έως 2.000 m3 τον χειμώνα φτάνει στα 10.000 έως 18.000 m3 το καλοκαίρι, δηλαδή 9 φορές μεγαλύτερη κατανάλωση.

Με αυτά τα δεδομένα ως προς την βιωνόμενη πραγματικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο γίνεται εμφανές, ότι είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη η προστασία του κλίματος με την αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων διαμόρφωσης αυτών των συνθηκών υψηλής διακινδύνευσης, τα οποία έχουν σχέση με το σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας των κοινωνιών. Ουσιαστικά δηλαδή πρέπει τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο να αναληφθεί και να διεκπεραιωθεί η ευθύνη για την πραγματοποίηση ριζικών αλλαγών, οι οποίες εγγίζουν ακόμη και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων.

Και αυτό δεν είναι εύκολο, όπως δείχνει και έρευνα, που έγινε στην Γερμανία από ερευνητές του πανεπιστημίου Ruhr Universität Bochum (Wilhelm Hofmann) και του Leuphana Universität Lüneburg (Timur Sevincer), σύμφωνα με την οποία καταγράφεται αναντιστοιχία ανάμεσα στην θεωρούμενη σύμφωνη γνώμη των Γερμανών για την λήψη μέτρων από το κράτος για την προστασία του κλίματος και την πραγματική. Μόνο ο μισός πληθυσμός θα προσέφερε ένα ποσοστό των εισοδημάτων του για την προστασία του κλίματος. Οι πολιτικοί μάλιστα εκτιμούν, ότι το πραγματικό ποσοστό είναι λιγότερο από το 1/5 του πληθυσμού.

Όμως δεν είναι όμως πρόβλημα μόνο η οικονομική διάσταση της προστασίας του κλίματος. Οι διαστάσεις είναι πολύ περισσότερες και άπτονται της καθημερινά βιωνόμενης πραγματικότητας και αυτές είναι πιο οδυνηρές, διότι θα πλήξουν την κυρίαρχη οπτική του υλικού ευδαιμονισμού και της μονοδιάστατης προώθησης του ατομικού συμφέροντος, αν αντιμετωπισθούν με την λήψη μέτρων.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η διαχείριση της παγκόσμιας δυναμικής ως προς τις δημογραφικές ισορροπίες. Το 1987 ο παγκόσμιος πληθυσμός ήταν πέντε (5) δισεκατομμύρια. Τώρα το 2026 έφτασε τα 8,3 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Όμως η αυξητική πορεία δεν είναι γραμμική. Σε άλλες χώρες αυξάνεται ο πληθυσμός και σε άλλες μειώνεται. Στην Ευρώπη οι κοινωνίες γερνάνε, ενώ ο παγκόσμιος Νότος αυξάνει τον πληθυσμό του. Την μεγαλύτερη αύξηση έχουν η Ινδία, η Νιγηρία, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Αιθιοπία και η Τανζανία.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2025 ζούσαν 451 εκατομμύρια άνθρωποι. Το 6% του πληθυσμού ήταν τουλάχιστον 80 ετών. Η μέση ηλικία αυξήθηκε από 39,6 έτη το 2005 σε 74,9 έτη το 2025. Και ενώ οι θάνατοι από το 2012 και μετά είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις, ο πληθυσμός εμφανίζει αύξηση λόγω της μετανάστευσης, ενώ παράλληλα δημιουργούνται προβλήματα στην συνοχή των κοινωνιών υποδοχής, επειδή δεν υπάρχουν πολιτικές κοινωνικής ενσωμάτωσης των μετακινούμενων πληθυσμών, οι οποίοι συνεχώς θα αυξάνονται.

Στην Ελλάδα ο πληθυσμός μειώνεται συνεχώς. Το 2005 καταγράφηκαν 107.545 γεννήσεις, το 2015 μειώθηκαν σε 91.847 και το 2025 σε 65.594 σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ενώ η μητρότητα μετακινείται σε μεγαλύτερες ηλικίες. Η μείωση των γεννήσεων είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών και οικονομικών περιορισμών αλλά και των κυρίαρχων αξιών της κοινωνίας του θεάματος και του μονοδιάστατου υλικού ευδαιμονισμού στα όρια του ατομικού βιολογικού χρόνου. Αρνητικά λειτουργεί και η μη ύπαρξη επαρκούς ελεύθερου χρόνου για την ενασχόληση με την οικογένεια και η επιβάρυνση, που επιφέρει η απόκτηση παιδιών στο πλαίσιο της αγωγής και της κοινωνικοποίησης τους σε συνδυασμό με την διεκπεραίωση από τους γονείς και των διάφορων άλλων κοινωνικών ρόλων (π.χ. συζύγου, εργαζόμενου κ.λ.π.).

Την ανάληψη της πολιτικής και κοινωνικής ευθύνης επιβάλλουν και οι κίνδυνοι από τον τρόπο αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης στους διάφορους τομείς κοινωνικής δραστηριοποίησης των ανθρώπων. Το πόσο επικίνδυνη και μη ελεγχόμενη με σημείο αναφοράς αξίες με ηθικό φορτίο είναι η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, δείχνει ένα πολύ επικίνδυνο περιστατικό, που συνέβη σε μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης της εταιρείας OpenAI, η οποία ήθελε να τα δοκιμάσει ως προς την δυνατότητα τους να εκμεταλλευτούν τα τρωτά σημεία ασφάλειας.

Αυτά τα μοντέλα λειτούργησαν αυτόνομα, απέκτησαν πρόσβαση στο διαδίκτυο και διέρρηξαν μια ξένη εταιρεία. Έχει δε ενδιαφέρον η επισήμανση του διευθυντή του Γερμανικού Ερευνητικού Κέντρου Τεχνητής Νοημοσύνης (Deutsches Forschungzentrum für Künstliche Intelligenz) Andreas Dengel, ότι ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο περιστατικό και ότι ελπίζει σε ισχυρή ρύθμιση σχετικά με τον τρόπο, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί η τεχνητή νοημοσύνη και σε συνεχή έλεγχο.

Περιττό να αναφερθεί και η σχέση εξάρτησης ιδιαιτέρως των νέων από την ψηφιακή τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη στο πλαίσιο της μαζικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η οποία οδηγεί στην επαφή με την εικονική εκδοχή της πραγματικότητας και σε ανάλογη βίωση των επιπτώσεων της ως προς την σχέση με το φυσικό περιβάλλον και την οικοδόμηση κοινωνικής συνείδησης και ευθύνης.

Αντί ο πολιτικός διάλογος στην Ελλάδα να εξαντλείται σε χαμηλού επιπέδου στοχεύσεις επικοινωνιακής διαχείρισης της πραγματικότητας και «κοκορομαχίες» ως προς την αξιοπιστία και την ικανότητα διακυβέρνησης των αντιπάλων, πολύ καλύτερο και χρήσιμο για την κοινωνική πορεία θα ήταν η ενασχόληση των κομμάτων και ο εκφερόμενος πολιτικός λόγος να έχουν περιεχόμενο με σημείο αναφοράς την βιωνόμενη πραγματικότητα στην δυναμική προβολή της στο μέλλον.

Αυτό βέβαια προϋποθέτει, ότι η πολιτική οριοθετείται από το κοινωνικό και το ανθρώπινο συμφέρον και όχι από το συστημικό (λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων) και το ατομικό, τα οποία παράγουν κοινωνικές ανισότητες και ανισορροπίες (π.χ. μη αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων της κλιματικής αλλαγής σε λειτουργικό χρόνο).

Επίσης πρέπει να δρομολογηθεί άμεσα αποστασιοποίηση από την οπτική της ανάπτυξης κοινωνικής δυναμικής, χωρίς οι πολίτες να διαμορφώνουν και να εκφράζουν απόψεις και θέσεις στο πλαίσιο διαδικασιών διαλόγου για την κατεύθυνση της κοινωνικής πορείας.

Ειδάλλως με τα σημερινά δεδομένα και την μη ουσιαστική και πολυδιάστατη ενημέρωση σε συνδυασμό με την κυρίαρχη οπτική της κοινωνίας του θεάματος σε συνθήκες μαζοποίησης και πολυπλοκότητας οι πολίτες θα λειτουργούν ως θεατές, ακόμη και αν απειλείται η ζωή τους (π.χ. καύσωνες, ξηρασίες και πυρκαγιές τον Ιούλιο του 2026 σε ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ισπανία και η Γερμανία, στην οποία προκλήθηκαν 9.800 θάνατοι λόγω των καυσώνων από την αρχή του 2026 μέχρι το τέλος Ιουλίου αυτού του έτους σύμφωνα με το Robert Koch Institut). Η μη λειτουργία των πολιτών ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων υποσκάπτει την δημοκρατία.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Αναγκαία η ανάληψη πολιτικής και κοινωνικής ευθύνης… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Βασικά χαρακτηριστικά της πολιτικής και κοινωνικής διαχείρισης της εξέλιξης είναι η βραχυπρόθεσμη οπτική σχεδιασμού και εφαρμογής του στην πορεία της κοινωνίας από τα κόμματα στο επίπεδο της διακυβέρνησης αλλά και στην αντιπολιτευτική λειτουργία και η ανάλογη στάση των πολιτών στην κοινωνική δραστηριοποίηση τους. Τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο δεν λαμβάνονται υπόψη οι πιθανές αρνητικές επιπτώσεις, ακόμη και αν στην προοπτική του χρόνου διαμορφώνουν συνθήκες υψηλής διακινδύνευσης.

Αυτό επιβεβαιώνεται και από την έκθεση Childrens Climate Risk Report 2026 της Unicef, σύμφωνα με την οποία 1,1 δισεκατομμύρια παιδιά σε παγκόσμιο επίπεδο είναι εκτεθειμένα σε τρεις κινδύνους, που παράγει η κλιματική αλλαγή. Οι κίνδυνοι αυτοί σχετίζονται με την υγεία, την εκπαίδευση και την επιβίωση. Προκαλούνται δε από τις επιπτώσεις των ξηρασιών, των πολύ υψηλών θερμοκρασιών, των πυρκαγιών, των καυσώνων, των πλημμυρών, της σκόνης στην ατμόσφαιρα και των τροπικών θυελλών.

Και όμως σε παγκόσμιο επίπεδο τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο δεν καταγράφεται ενεργοποίηση για την άρση αυτής της προοπτικής για την πορεία των κοινωνιών. Η πραγματικότητα είναι αποκαλυπτική και αναδεικνύει τα γενεσιουργά αίτια, που οριοθετούν την βραχυπρόθεσμη διαχείριση της εξέλιξης τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο.

Στο πολιτικό επίπεδο οι παράμετροι, που οριοθετούν την διαχείριση της εξέλιξης, είναι πολυδιάστατες και επιδρούν σε πολλά επίπεδα. Πολύ σημαντικό ρόλο παίζει η αποκόμιση εκλογικού οφέλους για την παραμονή στην εξουσία ή την διεκδίκηση της ανάληψης της. Αυτή η οπτική οδηγεί στην βραχυπρόθεσμη επικοινωνιακή διαχείριση της επίτευξης υλικής ευημερίας, ώστε να έχει άμεσα εκλογικά αποτελέσματα, διότι συμπορεύεται και με την κοινωνική οπτική του υλικού ευδαιμονισμού στα όρια του βιολογικού χρόνου.

Παρενέργεια βέβαια είναι η μη λήψη αποφάσεων σε λειτουργικό χρόνο, εάν πρέπει να γίνουν αλλαγές στο σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας ή προκαλούν αρνητική αντίδραση στους πολίτες, επειδή θίγουν τον τρόπο ζωής τους και έχουν επιπτώσεις στην εκλογική τους στάση.

Σημαντική παράμετρος για την πολιτική διαχείριση της εξέλιξης είναι επίσης η βραχυπρόθεσμη προώθηση οικονομικών συμφερόντων στο πλαίσιο της οπτικής του συστημικού πραγματισμού, δηλαδή της οικονομικής απόδοσης και λειτουργικότητας των κοινωνικών συστημάτων, χωρίς να συνυπολογίζονται οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις.

Δυσκολίες για την λειτουργική πολιτική διαχείριση της εξέλιξης με την λήψη των αναγκαίων αποφάσεων στο σωστό χρόνο οικοδομεί και η μεγάλη ταχύτητα της αναπτυσσόμενης δυναμικής λόγω της γρήγορης εξέλιξης της τεχνολογίας και κυρίως της ψηφιακής και της τεχνητής νοημοσύνης στο πλαίσιο της αξιοποίησης τους στα διάφορα κοινωνικά συστήματα και της ταχύτατης συσσώρευσης πληροφοριών, οι οποίες πρέπει να αναλύονται και να λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό της πορείας προς το μέλλον.

Μεγάλο πρόβλημα επίσης είναι και η μη αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων των παραγόμενων ανισορροπιών στην βιωνόμενη πραγματικότητα σε συνδυασμό με την βραχυπρόθεσμη διαχείριση των επιπτώσεων τους. Δεν λαμβάνεται υπόψη, ότι η ανθρώπινη δραστηριότητα δημιουργεί τις ανισορροπίες, οι οποίες μπορεί να φτάσουν μέχρι το σημείο να απειλούν ακόμη και την βιωσιμότητα του ανθρώπου, όπως είναι η κλιματική αλλαγή.

Ενισχυτικά στην βραχυπρόθεσμη πολιτική διαχείριση της εξέλιξης λειτουργεί και η επικοινωνιακή διαχείριση της πολιτικής, η οποία δεν στηρίζεται στην ενεργοποίηση του ορθολογισμού για την κατανόηση της πραγματικότητας αλλά σε φαντασιώσεις για την επίτευξη βραχυπρόθεσμης ευημερίας. Δυστυχώς το πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να υπερβεί την οπτική εργαλειοποίησης των πολιτών στο πλαίσιο της διεκπεραίωσης των διαφόρων κοινωνικών ρόλων με στόχο την αποκόμιση εκλογικού οφέλους και την με κάθε τρόπο αναπαραγωγή του συστήματος οργάνωσης και λειτουργίας της κοινωνίας.

Πολύ ανησυχητικό είναι επίσης, ότι καταγράφεται αδυναμία των κομμάτων να κάνουν διάλογο για την οικοδόμηση πολιτικών σύγκλισης ως προς την κατεύθυνση της κοινωνικής πορείας και πρόσδωση προοπτικής, ακόμη και αν αλλάζουν οι κυβερνήσεις. Υπάρχουν τομείς, στους οποίους δεν παίζει ρόλο ο ιδεολογικός προσανατολισμός, όπως είναι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της ρύπανσης της ατμόσφαιρας. Τα κόμματα όμως δεν το κατανοούν.

Βέβαια η Ελλάδα είναι και μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην οποία οι αποφάσεις, που λαμβάνονται, δεν συμπορεύονται και πολύ περισσότερο δεν προπορεύονται της δυναμικής της εξέλιξης. Για αυτό έχουν βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα, χωρίς να οριοθετούν λειτουργικά το κοινό μέλλον των κρατών μελών, το οποίο είναι αβέβαιο και δεν συμβάλλει στην οικοδόμηση της αναγκαίας ευρωπαϊκής συνείδησης και ευθύνης, ώστε να μην αναπαράγονται οι ανισότητες και οι εθνικισμοί μιας «κοινοπραξίας συμφερόντων», που υποτίθεται, ότι έχουν εθνικό φορτίο.

Η βραχυπρόθεσμη οπτική διαχείρισης της εξέλιξης οριοθετείται εκτός από την πολιτική και από την κοινωνική λειτουργία. Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η λογική της άμεσης επίτευξης ατομικής υλικής ευημερίας καθώς και ανάλογες κοινωνικές αξίες, που στηρίζονται στην οπτική της κοινωνίας του θεάματος ως μέσου για την πρόσδωση νοήματος στη ζωή και επιβολής στην κοινωνική δραστηριοποίηση.

Παράλληλα η κοινωνική διαχείριση της εξέλιξης εξαρτάται από την οικοδόμηση κοινωνικής συνείδησης και ευθύνης στους πολίτες, που πρέπει να καλλιεργούνται από την παιδική ηλικία όχι μόνο στην καθημερινότητα της οικογενειακής λειτουργίας αλλά και στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήματος. Αυτό όμως δεν γίνεται.

Σημαντικό ρόλο επίσης παίζει η ύπαρξη συνεκτικών θεσμών, όπως είναι η Δικαιοσύνη, το εκπαιδευτικό σύστημα και άλλοι, οι οποίοι καλλιεργούν ανάλογες οπτικές στους πολίτες. Για να γίνει αυτό βέβαια πρέπει να υπηρετούν το κοινωνικό και το ανθρώπινο συμφέρον και όχι το συστημικό (μονοδιάστατος προσανατολισμός η λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων) και το ατομικό. Και αυτό στην Ελλάδα και όχι μόνο σε αυτήν, δεν είναι ορατό (π.χ. έλλειψη εμπιστοσύνης στην Δικαιοσύνη από τους πολίτες αλλά και στο πολιτικό σύστημα με την συμμετοχή στις εκλογές μόνο του 40% περίπου του εκλογικού σώματος).

Αρνητικά λειτουργούν και οι κοινωνικές ανισότητες, οι οποίες συνεχώς διευρύνονται με αποτέλεσμα την παραγωγή πολλών ανισορροπιών, που δεν συμβάλλουν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης στην δυναμική της εξέλιξης και στην προοπτική του μέλλοντος ως προς την ατομική πορεία.

Σε σχέση δε με την συμμετοχή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προωθείται η οικοδόμηση της διαπολιτισμικής προσέγγισης και όσμωσης στο πλαίσιο κοινής αξιακής πορείας, ώστε να επιτυγχάνεται η κοινωνική συνοχή σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η μη προώθηση δε της πολιτικής ενοποίησης και διαμόρφωσης οπτικής ευρωπαϊκού συμφέροντος οδηγεί στην βραχυπρόθεσμη διαχείριση της εξέλιξης και στην κυριαρχία του εθνικού συμφέροντος στις κυβερνήσεις και στις κοινωνίες στο πλαίσιο της οπτικής της «ευρωπαϊκής κοινοπραξίας συμφερόντων».

Όμως αυτές οι συνθήκες τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο σε σχέση με την διαχείριση της εξέλιξης οδηγούν στην λήψη μη λειτουργικών αποφάσεων και στην μη προώθηση της βιωσιμότητας της κοινωνίας και της ανθρώπινης οντότητας στην προοπτική του χρόνου, ούτε συμβάλλουν στην αντιμετώπιση και άρση των παραγόμενων ανισορροπιών στο πλαίσιο του συστήματος κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας.

Η διαχείριση της εξέλιξης επείγει να αλλάξει άμεσα προσανατολισμό και να αποκτήσει μακροπρόθεσμη προοπτική, η οποία διασφαλίζει το μέλλον της κοινωνίας χωρίς την συνεχή παραγωγή ανισορροπιών και ανισοτήτων τόσο μεταξύ των πολιτών όσο και μεταξύ των κοινωνιών, που οδηγούν στην διαμόρφωση συνθηκών διακινδύνευσης και συγκρούσεων. Η ευθύνη για την πραγματοποίηση των αναγκαίων αλλαγών πρέπει να αναληφθεί τόσο από το πολιτικό σύστημα όσο και από την κοινωνία πολιτών.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Βραχυπρόθεσμη πολιτική και κοινωνική διαχείριση της εξέλιξης… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σύμφωνα με στοιχεία της Transparency International (Διεθνής Διαφάνεια) η Ελλάδα παραμένει στις τελευταίες θέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς την διαφθορά, η οποία ακολουθεί ανοδική πορεία παγκοσμίως. Η διαφθορά ως κατάχρηση εξουσίας, που έχει ανατεθεί σε πρόσωπα, με στόχο το προσωπικό όφελος ή η αξιοποίηση θεσμών εξουσίας από πολίτες για την επίτευξη προσωπικών στόχων, αποτελεί πλέον δομικό στοιχείο της ελληνικής κοινωνίας.

Αυτό γίνεται εμφανές, αν ληφθούν υπόψη η οπτική του πελατειακού κράτους, που διαπερνά τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και τους πολίτες για την εύρεση εργασίας ή την αποκόμιση οικονομικού οφέλους στο πλαίσιο προγραμμάτων χρηματοδότησης διαφόρων δράσεων. Το πολιτικό σύστημα βεβαίως στοχεύει και στην αποκόμιση εκλογικού οφέλους. Σε όλες αυτές τις μορφές έκφρασης της διαφθοράς επικρατεί η αποδοχή της μη εφαρμογής κριτηρίων αξιοκρατίας και απόδοσης δικαιοσύνης.

Παράλληλα η διαφθορά προωθεί την οπτική του βραχυπρόθεσμου υλικού ευδαιμονισμού στο πλαίσιο της ατομικής πορείας και όχι της κοινωνικής. Καλλιεργεί δε ανάλογου προσανατολισμού κοινωνικές αξίες, ακόμη και αν αυτή η οπτική δεν έχει βιώσιμη προοπτική και υποσκάπτει μέχρι και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων.

Αυτό δείχνει, ότι η διαφθορά οδηγεί σε βραχυπρόθεσμη διαχείριση της κοινωνικής δυναμικής όχι μόνο από τους πολίτες αλλά και από το πολιτικό σύστημα, διότι στον σχεδιασμό και στην προώθηση του βασικός στόχος είναι η πραγμάτωση τους στα όρια του χρόνου διακυβέρνησης ή του βιολογικού χρόνου. Και αυτό δεν συμβάλλει στον έλεγχο της δυναμικής της εξέλιξης στην προοπτική της κοινωνικής πορείας.

Η βιωνόμενη πραγματικότητα με την κλιματική αλλαγή, την οποία προκάλεσε η ανθρώπινη δραστηριότητα και οι επιπτώσεις της είναι αποκαλυπτική. Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ξηρασίας και του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Ένωσης 410 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη (δηλαδή πάνω από τα 2/3 του πληθυσμού της) επηρεάζονται από τους καύσωνες, όπως έγινε την περίοδο 15 έως 30 Ιουνίου 2026.

Στην Γαλλία, στην Ολλανδία και στο Βέλγιο καταγράφηκαν 3.700 θάνατοι, με προοπτική να αυξηθούν σύμφωνα με τις αρμόδιες αρχές. Στην Γαλλία οι θάνατοι έφτασαν τους 2.025, στο Βέλγιο τους 1.200 και στην Ολλανδία τους 480. Προκλήθηκαν επίσης σοβαρά προβλήματα στην παραγωγή ενέργειας, ζημιές σε υποδομές και υπερφόρτωση των συστημάτων υγείας. Ο δε Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (World Meteorological Organization, WMO) προειδοποιεί, ότι το φαινόμενο El Ninio θα ανεβάσει πιο πολύ τις θερμοκρασίες παγκοσμίως, ενώ θα αυξηθεί η συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων μέχρι και το 2027.

Είναι δε εμφανές, ότι η διαχείριση των επιπτώσεων, όπως γίνεται μέχρι τώρα, δεν επιλύει το πρόβλημα. Πρέπει να αντιμετωπισθούν και να αρθούν τα γενεσιουργά αίτια και να γίνεται βιώσιμος μακροπρόθεσμος σχεδιασμός της εξέλιξης με ανάλογη διαχείριση.

Επίσης όταν μια κοινωνία έχει υψηλό δείκτη διαφθοράς, δεν μπορεί να λειτουργεί ως συλλογικό υποκείμενο, διότι δεν προωθεί ούτε το κοινωνικό ούτε το ανθρώπινο συμφέρον, ενώ παράλληλα δεν παράγει ούτε διαπερνάται από αξίες με ηθικό φορτίο. Και αυτό βέβαια γίνεται ορατό και στην πολιτική λειτουργία και στο πολιτικό σύστημα. Οι συνεχώς παραγόμενες ανισορροπίες με υψηλό βαθμό διακινδύνευσης για τον άνθρωπο το επιβεβαιώνουν με τον καλύτερο τρόπο.

Η πυρκαγιά στο Ωρεόκαστρο στην Θεσσαλονίκη (αρχές Ιουλίου 2026), που έπληξε και εργοστάσια, προκάλεσε την δημιουργία τοξικού νέφους, το οποίο κάλυψε την Θεσσαλονίκη σε ακτίνα άνω των 20 χιλιομέτρων και διαμόρφωσε αποπνικτική ατμόσφαιρα στη δυτική Θεσσαλονίκη και στο κέντρο μέχρι τον Λευκό Πύργο και την Καλαμαριά. Εκφράζεται δε φόβος για επικίνδυνες ουσίες και διοξίνες, που μπορεί να είναι καρκινογόνες, με πολύ αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των πολιτών.

Τόσο οι κρατικοί θεσμοί όσο και το πολιτικό σύστημα αρκούνται στις προειδοποιήσεις για τους κινδύνους του τοξικού νέφους στην ανθρώπινη υγεία, χωρίς να ασχολούνται όμως με την αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων τέτοιων φαινομένων, τα οποία βέβαια σχετίζονται με το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας.

Σε αυτές τις συνθήκες διαφθοράς και μη λειτουργίας των πολιτών ως συλλογικών υποκειμένων σε συνδυασμό με την αποστασιοποίηση των περισσότερων από την πολιτική λειτουργία (μόνο το 40% συμμετέχει σε εκλογικές διαδικασίες, διότι δεν εμπιστεύεται τα κόμματα και το πολιτικό προσωπικό) και την μη έκφραση προοπτικής από το πολιτικό σύστημα, με την οποία θα συμπορεύεται η κοινωνική πλειοψηφία, δεν προωθείται η δημοκρατική λειτουργία.

Η κοινωνική δυναμική δεν είναι προϊόν δημοκρατικού διαλόγου, ο οποίος συμβάλλει στην έκφραση και πραγμάτωση του κοινωνικού συμφέροντος, ούτε βασίζεται στην λειτουργία των πολιτών ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων, που στηρίζουν τις επιλογές τους στην ορθολογική προσέγγιση και ανάλυση της βιωνόμενης πραγματικότητας.

Με αυτά τα εμπειρικά δεδομένα ως προς την έκταση και το βάθος της διαφθοράς, που διαπερνά την κοινωνική δυναμική, η διαφαινόμενη προοπτική για το μέλλον δεν είναι θετική, διότι θα κυριαρχούν η αναξιοκρατία, η έλλειψη εμπιστοσύνης στους πολιτειακούς θεσμούς και η μη οικοδόμηση κοινωνικής συνοχής με παράλληλη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, ενώ δεν θα αξιοποιούνται οι παραγόμενες από τις επιστήμες γνώσεις για την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών και την διαμόρφωση συνθηκών ευημερίας χωρίς ανισορροπίες, οι οποίες παράγουν υψηλό βαθμό διακινδύνευσης.

Αυτή η δυναμική βέβαια διαμορφώνει τις προϋποθέσεις για κοινωνική αποσταθεροποίηση και ανάλογων διαστάσεων κοινωνικές αναταράξεις, οι οποίες δεν θα είναι ελεγχόμενες, εάν δεν ενεργοποιηθεί η κοινωνία πολιτών με στόχο την ανάπτυξη συνεκτικού διαλόγου στις τοπικές κοινωνίες με σημείο αναφοράς την προώθηση και πραγμάτωση του κοινωνικού συμφέροντος.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Κοινωνική δυναμική με έντονο φορτίο διαφθοράς… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η εμπειρική προσέγγιση και ανάλυση τόσο του εκφερόμενου πολιτικού λόγου στο πλαίσιο του δημόσιου διάλογου όσο και των προγραμμάτων των κομμάτων δείχνουν, ότι το πολιτικό σύστημα ουσιαστικά «κινείται» με οπτική παρελθόντος, η οποία δεν στηρίζεται στην ανάλυση και στον σχεδιασμό της δυναμικής της εξέλιξης με σημείο αναφοράς το παρόν στην δυναμική προβολή του στο μέλλον και στόχο την πραγμάτωση του κοινωνικού και του ανθρώπινου συμφέροντος.

Είναι εμφανές, ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις από τα κόμματα. Δεν απαντούν στις σύγχρονες προκλήσεις της δυναμικής της εξέλιξης, η οποία παράγει υψηλού βαθμού διακινδύνευση, ενώ παράλληλα απειλεί τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου και υποβαθμίζει τον ρόλο του. Η βιωνόμενη πραγματικότητα είναι πολύ αποκαλυπτική.

Δυστυχώς δεν πληρούνται βασικές προϋποθέσεις ως προς την οπτική αλλά και την λειτουργία του πολιτικού συστήματος στον σχεδιασμό και στην διαχείριση της πραγματικότητας στην δυναμική προβολή της στο μέλλον.

Συγκεκριμένα η οπτική σχεδιασμού και διαχείρισης της εξέλιξης είναι μονοδιάστατη. Δεν συνυπολογίζονται ούτε ελέγχονται οι παρενέργειες, οι οποίες έχουν υψηλό φορτίο διακινδύνευσης και μπορεί να απειλούν ακόμη και την ευημερία και την βιωσιμότητα των ανθρώπων.

Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κλιματική αλλαγή και ο σχεδιασμός για την αντιμετώπιση της, ο οποίος εξαντλείται στην διαχείριση των επιπτώσεων της και όχι στην ουσιαστική άρση των γενεσιουργών αιτίων, τα οποία έχουν άμεση σχέση με την ανθρώπινη δραστηριοποίηση στον πλανήτη.

Ενώ η χρήση ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ενέργειας συμβάλλει στην υπερθέρμανση του πλανήτη με την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου, η ελληνική κυβέρνηση επενδύει στην εξόρυξη υδρογονανθράκων (προς το παρόν στο Ιόνιο), ενώ παράλληλα μετατρέπει την χώρα σε «μεσάζοντα» για την πώληση αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην βορειοανατολική Ευρώπη. Επαίρεται δε, ότι έχει μετατρέψει την Ελλάδα σε ενεργειακό κόμβο. Η αντιπολίτευση «σιωπά» και ουσιαστικά έχει την ίδια οπτική.

Φαίνεται, ότι βασική στόχευση είναι η πραγμάτωση του συστημικού συμφέροντος (λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων) με εργαλείο τους πολίτες στο πλαίσιο της διεκπεραίωσης των διαφόρων κοινωνικών ρόλων και όχι του ανθρώπινου και του κοινωνικού συμφέροντος. Γίνεται δε ορατή η έλλειψη αξιών με ηθικό φορτίο, αν ληφθούν υπόψη οι οδυνηρές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής λόγω της θερμικής καταπόνησης του ανθρώπινου οργανισμού από τους καύσωνες και γενικότερα τα ακραία καιρικά φαινόμενα, που πλήττουν τον πλανήτη και την Ελλάδα (πλημμύρες, ξηρασίες σε συνδυασμό με πυρκαγιές κ.λ.π.).

Βέβαια οι ανισορροπίες, που παράγονται από το σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας της κοινωνίας αλλά και τον σχεδιασμό και την διαχείριση της εξέλιξης από τον χώρο της πολιτικής, είναι πολύ περισσότερες και δείχνουν εμφατικά, ότι το πολιτικό σύστημα πρέπει να δώσει απαντήσεις σε ζωτικής σημασίας ερωτήματα, ώστε να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για μακροπρόθεσμο και βιώσιμο πολιτικό σχεδιασμό της πορείας προς το μέλλον.

Συγκεκριμένα, ποια είναι τα κριτήρια αξιοποίησης της ψηφιακής τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να αποφεύγονται αρνητικές επιπτώσεις στον τρόπο ζωής και στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου; Ήδη καταγράφονται προβληματικές συνθήκες, όπως είναι η μείωση θέσεων εργασίας λόγω της τυποποίησης της παραγωγικής διαδικασίας με την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και η προσέγγιση και βίωση της πραγματικότητας στην εικονική της εκδοχή με την μαζική χρησιμοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας από τους πολίτες (π.χ. διαδίκτυο, Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης).

Ταυτοχρόνως τίθεται ανάλογο ερώτημα και για την οπτική του πολιτικού συστήματος σε σχέση με την αντιμετώπιση των πολιτών στην ακολουθούμενη επικοινωνιακή πολιτική. Τελικά θεωρούν τα κόμματα, ότι οι πολίτες στο πλαίσιο της δημοκρατικής λειτουργίας πρέπει να ενεργοποιούνται ως ατομικά και συλλογικά υποκείμενα ή ως καταναλωτές πολιτικών μηνυμάτων με φαντασιακή προοπτική για το μέλλον;

Επίσης πως συνυπολογίζουν στον πολιτικό σχεδιασμό της κοινωνικής πορείας την αλληλεξάρτηση και αλληλεπίδραση των κοινωνιών σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης, ώστε να διασφαλίζεται το συμφέρον της κοινωνίας (π.χ. ευημερία χωρίς ανισότητες, συνεκτικές συνθήκες κ.λ.π.) στην προοπτική του χρόνου και να μην εξαντλείται στα χρονικά όρια διακυβέρνησης ενός κόμματος;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι εφικτή, εάν η πολιτική οπτική σχεδιασμού και διαχείρισης της πραγματικότητας λαμβάνει υπόψη την παγκόσμια δυναμική τόσο στον οικονομικό όσο και στον γεωπολιτικό και πολιτισμικό τομέα, ώστε να προωθείται η εξισορρόπηση και όσμωση των συμφερόντων και να μην διαμορφώνονται επικίνδυνες ανισορροπίες, ενώ παράλληλα θα λαμβάνεται υπόψη το ανθρώπινο συμφέρον (όπως το δικαίωμα στην ζωή με υγεία και ευημερία). Με αυτό τον τρόπο θα αποφεύγονται και οι επικίνδυνες γεωπολιτικές ανισορροπίες.

Βέβαια προϋπόθεση είναι η λειτουργική πολιτική διαχείριση του χρόνου σε συνθήκες ταχύτατης εξέλιξης και πολυπλοκότητας στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και της παραγωγής πληροφοριών και επιστημονικών δεδομένων, που πρέπει διαρκώς να γίνονται αντικείμενα επεξεργασίας και συνυπολογισμού στον σχεδιασμό.

Δεν είναι όμως μόνο η παγκόσμια δυναμική, που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για την οικοδόμηση μακροπρόθεσμου και βιώσιμου πολιτικού σχεδιασμού. Είναι και η οπτική σε σχέση με την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας προς το μέλλον. Τελικά η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα εξαντλείται στην λογική της κοινοπραξίας συμφερόντων ή θα προωθεί την ευρωπαϊκή ενοποίηση και όσμωση των κοινωνιών, που συνθέτουν το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, χωρίς ανισότητες μεταξύ τους;

Τέλος σε σχέση με την Ελλάδα πολύ σημαντική παράμετρος για την οικοδόμηση μακροπρόθεσμου και βιώσιμου πολιτικού σχεδιασμού είναι και η αντιμετώπιση της διαφθοράς, η οποία αποτελεί πλέον δομικό στοιχείο της κοινωνίας. Αυτό γίνεται αμέσως ορατό, αν ληφθούν υπόψη τα σκάνδαλα του ΟΠΕΚΕΠΕ και των πολεοδομιών ή το πελατειακό σύστημα με εργαλείο το κράτος και γενικότερα η έλλειψη εμπιστοσύνης στους πολιτειακούς θεσμούς, όπως είναι η Δικαιοσύνη.

Η αντιμετώπιση της διαφθοράς και η απαλλαγή από αυτήν είναι πολύ δύσκολη και προϋποθέτει την συνεργασία όλων των κομμάτων και της κοινωνίας πολιτών, διότι αναγκαστικά θα πρέπει να αλλάξει το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας και αυτό θα προκαλέσει αλλαγές στον τρόπο ζωής των πολιτών και στην βίωση της καθημερινότητας, ενώ παράλληλα το πολιτικό σύστημα θα πρέπει να αλλάξει οπτική λειτουργίας.

Με αυτές της συνθήκες στην βιωνόμενη πραγματικότητα και την ζωτικής σημασίας ανάγκη λειτουργικού μακροπρόθεσμου και βιώσιμου σχεδιασμού της πορείας της κοινωνίας στο χρόνο το πολιτικό σύστημα επιβάλλεται να προβεί στις αναγκαίες αλλαγές χωρίς καθυστερήσεις, ώστε να ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις, που πρέπει να πληρούνται.

Ειδάλλως θα προκληθούν μη ελεγχόμενες κοινωνικές αναταράξεις, διότι ούτε οι πολίτες μπορούν να ελέγχουν την δυναμική της εξέλιξης με την λειτουργία τους ως συλλογικών υποκειμένων στο πλαίσιο της κοινωνίας πολιτών και της ανάπτυξης κοινωνικών κινημάτων με σημείο αναφοράς την δημοκρατική λειτουργία, διότι αυτό προϋποθέτει συνεχή διάλογο με το πολιτικό σύστημα, το οποίο δεν εμπιστεύονται.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Προϋποθέσεις για μακροπρόθεσμο και βιώσιμο πολιτικό σχεδιασμό… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση και συγκεκριμένα οι Δήμοι είναι η τελευταία ελπίδα για την αντιμετώπιση της διαρκώς συρρικνούμενης κοινωνικής συνοχής, διότι έχουν άμεση σχέση με τις τοπικές κοινωνίες και τον τρόπο ζωής των πολιτών στην καθημερινότητα, αν και κυριαρχούν συνθήκες μαζοποίησης στις κοινωνίες στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως είναι η Αθήνα, στην οποία ζουν περισσότεροι από τους μισούς Έλληνες.

Η ανάληψη αυτής της ευθύνης δεν είναι εύκολη με τα σημερινά δεδομένα στους Δήμους, οι οποίοι πρέπει να οικοδομήσουν ένα νέο τρόπο λειτουργίας, που ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες της συμβίωσης των πολιτών και διασφαλίζει την κοινωνική συνοχή, η οποία διαρκώς συρρικνώνεται με πολύ αρνητικές παρενέργειες, όπως είναι για παράδειγμα η αύξηση της παραβατικής συμπεριφοράς και της βίας ιδιαιτέρως στους νέους.

Βασική προτεραιότητα σε αυτή την προσπάθεια πρέπει να είναι η προώθηση της απομαζοποίησης της τοπικής κοινωνίας με την ανάπτυξη διαλόγου στο πλαίσιο της δραστηριοποίησης των δομών της κοινωνίας πολιτών (δηλαδή Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, όπως είναι οι σύλλογοι γονέων κ.λ.π.) με στόχο την ανάδειξη του κοινωνικού συμφέροντος και την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης και της κοινωνικής συνείδησης και ευθύνης στους πολίτες.

Οι τρόποι είναι πολλοί. Για παράδειγμα, σε συνεργασία με τους συλλόγους γονέων και την βοήθεια των διδασκόντων μπορούν να οργανώνονται δραστηριότητες των μαθητών για την υποστήριξη της βιωσιμότητας του φυσικού περιβάλλοντος ή των συμπολιτών, που έχουν προβλήματα είτε λόγω ηλικίας είτε λόγω άλλων αιτίων. Είναι δε σημαντικό να καταγράφονται και να συνειδητοποιούνται οι θετικές επιπτώσεις στην συμβίωση των ανθρώπων, ώστε να προωθείται η ανάπτυξη κοινωνικής συνείδησης και ενσυναίσθησης καθώς και η ανάληψη της ατομικής ευθύνης για την οικοδόμηση ποιότητας στην καθημερινότητα.

Με αυτές τις δραστηριότητες διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για την προσέγγιση και συνεργασία των πολιτών με τον Δήμο και την λειτουργία τους ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων, που συμμετέχουν στην διαμόρφωση των συνθηκών ζωής στην τοπική κοινωνία αναφοράς τους. Για αυτό είναι σημαντική η καθιέρωση τακτικής (π.χ. μηνιαίας) συνάντησης της δημοτικής αρχής με τους πολίτες, ώστε στο πλαίσιο της δημοκρατικής λειτουργίας στην πράξη να γίνεται διάλογος με τους πολίτες και να εκφράζονται γνώμες και προτάσεις από αυτούς για την δυναμική της εξέλιξης της τοπικής κοινωνίας.

Ιδιαιτέρως σε σχέση με τα παιδιά και γενικότερα τους νέους είναι πολύ σημαντικό να βιώνουν την κοινωνική πραγματικότητα με την δραστηριοποίηση τους και την επαφή με τους συνανθρώπους τους και όχι με την χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας στην εικονική της παρουσίαση και εκδοχή, η οποία είναι αποσπασματική (αποτυπώνει μόνο αυτό, που προσεγγίζει η οπτική λήψης του φακού και πιθανές σκοπιμότητες) και δεν καλύπτει όλες τις διαστάσεις της σύγχρονης πολύπλοκης πραγματικότητας.

Με την συνεργασία δε της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την επιστημονική κοινότητα και τους θεσμούς λειτουργίας της (π.χ. ερευνητικά ιδρύματα, πανεπιστήμια) για την κατάθεση τεκμηριωμένων προτάσεων και γνώσεων για την βιωνόμενη πολύπλοκη πραγματικότητα διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για την λειτουργία της ως μέσου για την προώθηση της κοινωνικής δραστηριοποίησης των πολιτών ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων με γνώση των επιπτώσεων των επιλογών τους και την οικοδόμηση κοινωνικής συνοχής. Ουσιαστικά οι Δήμοι θα αποτελούν βασικές παραμέτρους της αναγκαίας πολυδιάστατης ενημέρωσης των πολιτών με την διοργάνωση και ανάλογων εκδηλώσεων.

Όταν οι πολίτες είναι ενημερωμένοι για την πραγματικότητα με την ενεργοποίηση και του ορθολογισμού, επεξεργάζονται τις πληροφορίες, διαμορφώνουν απόψεις και κάνουν επιλογές ως προς την πορεία προς το μέλλον, οι οποίες συμβάλλουν στην δημιουργία βιώσιμων συνθηκών με προοπτική. Για παράδειγμα στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως είναι οι Δήμοι στην Αθήνα, στα οποία η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι μεγάλη και η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου ενισχύει την υπερθέρμανση με αποτέλεσμα την σοβαρή επιβάρυνση της υγείας των ανθρώπων, είναι απαραίτητη η αλλαγή της ακολουθούμενης πορείας. Και αυτό προϋποθέτει πολίτες με κοινωνική συνείδηση, οι οποίοι αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους για την οικοδόμηση ποιότητας ζωής ως συλλογικό αγαθό, διότι ο κάθε πολίτης εξαρτάται από την δραστηριοποίηση και των συμπολιτών του.

Επίσης με την οικοδόμηση συνοχής στις τοπικές κοινωνίες αντιμετωπίζεται προληπτικά η παραβατική συμπεριφορά και η βία, που ακολουθούν ανοδική πορεία το τελευταίο χρονικό διάστημα. Ακόμη και στους ανηλίκους και στα σχολεία ευδοκιμεί η παραβατική συμπεριφορά και η βία, η οποία μερικές φορές παίρνει εγκληματικές διαστάσεις. Περιττό να αναφερθεί και η ευδοκίμηση της ενδοοικογενειακής βίας και των γυναικοκτονιών.

Με την οικοδόμηση κοινωνικής συνοχής συνειδητοποιείται από τους πολίτες η μεταξύ τους αλληλεξάρτηση και η ανάγκη να συνεργάζονται για την βελτίωση των συνθηκών ζωής και την αποφυγή των ανισοτήτων, οι οποίες σε συνδυασμό με την μη παραγωγή αξιών με ηθικό φορτίο (έχουν υποκατασταθεί από μονοδιάστατα καταναλωτικά πρότυπα στο πλαίσιο της οπτικής της κοινωνίας του θεάματος ως μέσου επίτευξης κοινωνικής αποδοχής και επιβολής) διαμορφώνουν συγκρουσιακό κλίμα.

Μπορούν οι αυτοδιοικητικές παρατάξεις να αλλάξουν οπτική και να αναλάβουν τις ευθύνες τους για την οικοδόμηση της αναγκαίας κοινωνικής συνοχής στο πλαίσιο της συμβίωσης των πολιτών στο τοπικό επίπεδο;

Εάν λάβουν υπόψη τους τον σύγχρονο τρόπο βίωσης της πραγματικότητας από τους ανθρώπους, ο οποίος οδηγεί την κοινωνία στην μαζοποίηση και δημιουργεί ανισορροπίες και δύσκολα διαχειρίσιμες συνθήκες (π.χ. βία) για την προώθηση και πραγμάτωση του ανθρώπινου και του κοινωνικού συμφέροντος, τότε δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να αντιμετωπισθούν ριζικά και με προοπτική τα αδιέξοδα, που παράγει το ισχύον σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και τα πρότυπα λειτουργίας, που το διαπερνούν.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Τοπική Αυτοδιοίκηση και κοινωνική συνοχή… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι σύγχρονες συνθήκες κοινωνικής λειτουργίας και η πολιτική διαχείριση τόσο της βιωνόμενης από τους πολίτες πραγματικότητας όσο και της δυναμικής της εξέλιξης δείχνουν, ότι η δημοκρατική λειτουργία και η επικοινωνιακή πολιτική οπτική ουσιαστικά αναφέρονται σε κοινωνίες με χαρακτηριστικά «αγέλης» και όχι σε πολίτες, που δραστηριοποιούνται ως ατομικά και συλλογικά υποκείμενα, τα οποία εκφράζουν το κοινωνικό συμφέρον και διαλέγονται με το πολιτικό σύστημα για την πραγμάτωση του και την οικοδόμηση προοπτικής με στόχο την βιώσιμη ευημερία του ανθρώπου.

Οι διάλογοι, που αναπτύσσονται μεταξύ πολιτικών προσώπων είναι χαρακτηριστικοί της επικοινωνιακής πολιτικής οπτικής. Ο πρωθυπουργός της χώρας Κυριάκος Μητσοτάκης θέλοντας να υποβαθμίσει τον πρόεδρο της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης Αλέξη Τσίπρα είπε «Εσάς, αν σας πάρουν τρεις φορές το δίπλωμα, μπορείτε να οδηγήσετε άλλο αυτοκίνητο; Η απάντηση είναι όχι. Του κ. Τσίπρα τρεις φορές του πήραν το δίπλωμα οι Έλληνες πολίτες και τώρα φτιάχνει ένα καινούργιο κόμμα, θέλει να οδηγήσει ένα καινούργιο αυτοκίνητο, αλλά είναι ο ίδιος ο κ. Τσίπρας. Έτσι δεν είναι;» Και η απάντηση του Αλέξη Τσίπρα «αν κάποιος δεν θα έπρεπε να οδηγεί ούτε πατίνι, είναι ο ίδιος» (δηλαδή ο Κυριάκος Μητσοτάκης).

Και ενώ οι «εξυπνακισμοί» και οι «μαγκιές» κυριαρχούν στον πολιτικό διάλογο και διαμορφώνουν κλίμα «ιλαροτραγωδίας», σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) για το 2026 το 41% των ερωτηθέντων δήλωσε, πως μαγειρεύει συχνά κατά την διάρκεια των διακοπών του, το 70% ότι επισκέπτεται συστηματικά τα σουπερμάρκετ και το 79% πως ψωνίζει συχνά σε φούρνους και αρτοποιεία.

Επίσης το 2026 μόνο το 48% σχεδιάζει να κάνει διακοπές, ενώ το 45% από αυτούς δηλώνει, ότι θα μειώσει περισσότερο τις διακοπές του. Ο μέσος όρος δε των διακοπών θα είναι 11,3 ημέρες. Είναι εμφανές, ότι η ευημερία είναι στα «ζητούμενα». Με λεκτικές πολιτικές «τσαχπινιές» και φαντασιώσεις σε σχέση με το μέλλον δεν επιτυγχάνεται η βελτίωση των συνθηκών ζωής, ούτε ενεργοποιείται η κριτική σκέψη και ο ορθολογισμός στους πολίτες για την ουσιαστικοποίηση της δημοκρατικής λειτουργίας. Αντιθέτως καλλιεργείται η δημοκρατία της «αγέλης».

Σε αυτό το πλαίσιο η ελεύθερη βούληση και έκφραση των πολιτών δεν στηρίζονται στην πολυδιάστατη ενημέρωση για την πραγματικότητα, η οποία είναι πολύπλοκη σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης, οπότε η δημοκρατία αποκτά χαρακτηριστικά «αγέλης», που λειτουργεί ως μέσο επιβολής συμφερόντων, τα οποία δεν σχετίζονται με το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον.

Με αυτά τα δεδομένα είναι ερμηνεύσιμα τα φαινόμενα διαφθοράς στην ελληνική κοινωνία. Αρκεί να ληφθούν υπόψη το κύκλωμα διαφθοράς στις πολεοδομίες, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι παρακολουθήσεις πολιτικών προσώπων, υπουργών και άλλων, η καταγγελλόμενη οπτική συγκάλυψης στην τραγωδία των Τεμπών και θα αποκαλυφθεί το εύρος των κοινωνικών ανισορροπιών και οι επιπτώσεις τους στην δημοκρατική λειτουργία.

Η δημοκρατία της «αγέλης», δηλαδή της δραστηριοποίησης των πολιτών χωρίς σε βάθος γνώση των παραμέτρων της βιωνόμενης πραγματικότητας και των επιπτώσεων τους, αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις, εάν ληφθεί υπόψη, ότι δεν συνειδητοποιούνται οι επικίνδυνες ανισορροπίες, που παράγονται, επειδή δεν γίνεται ουσιαστική ενημέρωση.

Για παράδειγμα το πρώτο 10ήμερο του Ιουνίου 2026 οι θερμοκρασίες στην Ανταρκτική έφτασαν στους 15,4 βαθμούς Κελσίου, δηλαδή 20 βαθμούς πιο ψηλά από τον μέσο όρο. Σύμφωνα δε με επιστημονικά στοιχεία σε αυτή την περιοχή ήταν περίπου 650.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιου πάγου λιγότερα σε σύγκριση με την περίοδο 1991 – 2020. Η ταχύτητα, που λιώνει, είναι πολύ μεγάλη.

Επίσης καταστρέφεται το φυσικό περιβάλλον των πιγκουίνων με επίπτωση την μείωση του πληθυσμού τους, ενώ οι φώκιες καβουροφάγοι αναγκάζονται να μεταναστεύσουν. Εκφράζονται δε φόβοι για άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Και όμως οι κοινωνίες και οι πολιτικές τους ηγεσίες δεν αντιδρούν. Συνεχίζεται η συμβολή στην προώθηση της κλιματικής αλλαγής και της υπερθέρμανσης του πλανήτη με την παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα λόγω της χρήσης ορυκτών καυσίμων ή τους πολέμους με την χρήση ρυπογόνων οπλικών συστημάτων, που επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα. Βέβαια οι πολίτες δεν είναι επαρκώς ενημερωμένοι για αυτές τις συνθήκες σε παγκόσμιο επίπεδο και τις ανάλογων διαστάσεων πολύ επικίνδυνες επιπτώσεις τους.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση στα σύγχρονα μαζοποιημένα μεγάλα αστικά κέντρα και οι επιπτώσεις της στην υγεία των ανθρώπων. Σύμφωνα με μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό της Ακτινολογικής Εταιρείας της Βόρειας Αμερικής «Radiology», η μακροχρόνια έκθεση ακόμη και σε μέτρια ατμοσφαιρική ρύπανση σχετίζεται με την πιο προχωρημένη στεφανιαία νόσο.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, ΠΟΥ (World Health Organization, WHO) τονίζει επίσης, ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόκληση εμφραγμάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων. Κάθε χρόνο προκαλούνται περίπου 2,5 εκατομμύρια θάνατοι από καρδιαγγειακά αίτια. Και όμως η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου στα αστικά κέντρα συνεχίζεται, χωρίς να λαμβάνονται μέτρα και να αντιδρούν οι πολίτες για αυτές τις συνθήκες καθημερινότητας.

Μπορούν να αλλάξουν αυτές οι συνθήκες και η δημοκρατική λειτουργία να στηρίζεται σε πολίτες, που λειτουργούν ως ατομικά και συλλογικά υποκείμενα και όχι ως «αγέλη», που ακολουθεί μια αυτοκαταστροφική πορεία; Σίγουρα δεν είναι εύκολο, διότι πρέπει να γίνουν αλλαγές, οι οποίες θα επηρεάσουν ακόμη και τον τρόπο ζωής των πολιτών και την πολιτική και κοινωνική δραστηριοποίηση γενικότερα.

Ανεξάρτητα από την υπερβολική συγκέντρωση των ανθρώπων στα μεγάλα αστικά κέντρα είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη η διαμόρφωση των προϋποθέσεων για την ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων στο πλαίσιο της συμβίωσης στις τοπικές κοινωνίες και η παραγωγή αξιών με ηθικό φορτίο, οι οποίες καλύπτουν ανθρώπινες και κοινωνικές ανάγκες και δεν εξαντλούνται στην προώθηση του συστημικού συμφέροντος (δηλαδή λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων).

Παράλληλα πρέπει να σταματήσει η μαζική διοχέτευση προτύπων, τα οποία προωθούν την οπτική της κοινωνίας του θεάματος και του μονοδιάστατου καταναλωτισμού ως μέσων για την επίτευξη κοινωνικής αποδοχής και επιβολής. Αυτό σημαίνει, ότι είναι αναγκαία η αποστασιοποίηση από την καλλιέργεια του ατομικισμού και της ανταγωνιστικής λογικής για την επίτευξη υλικής ευημερίας σε συνθήκες έντονων κοινωνικών ανισοτήτων.

Ταυτοχρόνως είναι πολύ σημαντική παράμετρος η λειτουργική διαχείριση του χρόνου, ο οποίος είναι ανεπαρκής για την διεκπεραίωση όλων των κοινωνικών ρόλων (π.χ. εργαζόμενος, σύζυγος, γονέας, καταναλωτής κ.λ.π.) και την οικοδόμηση ελεύθερου χρόνου για τις προσωπικές ανάγκες και την ορθολογική επεξεργασία των πληροφοριών και των δεδομένων της πραγματικότητας τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό είναι εφικτό, εάν γίνεται ουσιαστική και πολυδιάστατη ενημέρωση των πολιτών για την δυναμική της εξέλιξης σε παγκόσμιο επίπεδο και την υψηλού βαθμού αλληλεξάρτηση και αλληλεπίδραση των κοινωνιών της παγκόσμιας κοινότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κλιματική αλλαγή και οι επιπτώσεις της σε πλανητικό επίπεδο, για την οποία υπεύθυνες είναι όλες οι χώρες και κυρίως οι ανεπτυγμένες. Το λιώσιμο των πάγων στην Ανταρκτική είναι αποκαλυπτικό αυτής της αλήθειας.

Τέλος η πολιτική επικοινωνία δεν πρέπει να στοχεύει στην ενεργοποίηση του συναισθήματος και των φαντασιώσεων για το μέλλον, ως μέσων για την διαμόρφωση πολιτικής άποψης και στάσης και την αποκόμιση εκλογικού οφέλους. Παράλληλα, ιδιαιτέρως στην Ελλάδα, επιβάλλεται να αρθούν οι συνθήκες, που προκαλούν την συρρίκνωση της αξιοπιστίας των διαφόρων θεσμών, όπως είναι η Δικαιοσύνη και το πολιτικό σύστημα. Η κοινωνική πλειοψηφία δεν εμπιστεύεται την Δικαιοσύνη, ενώ μόνο το 40% περίπου συμμετέχει σε εκλογικές διαδικασίες.

Για την πραγματοποίηση αυτών των αλλαγών σε λειτουργικό χρόνο, ώστε να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις πολιτικής λειτουργίας των πολιτών ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων και όχι ως «αγέλης», πρέπει να ενεργοποιηθούν τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και η κοινωνία πολιτών χωρίς καθυστέρηση. Μόνο τότε η δημοκρατία θα αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Δημοκρατία της «αγέλης»… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ενώ οι ανισορροπίες στην βιωνόμενη πραγματικότητα από τους πολίτες τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο πληθαίνουν και αποκτούν μεγαλύτερο φορτίο διακινδύνευσης, δεν αναλαμβάνονται ούτε οι πολιτικές ούτε οι κοινωνικές ευθύνες για την άρση των γενεσιουργών τους αιτίων και την οικοδόμηση προοπτικής. Τα στοιχεία, που προκύπτουν από την εμπειρική προσέγγιση της πραγματικότητας, είναι αποκαλυπτικά.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ΠΟΥ (World Health Organization, WHO) περίπου 1,5 εκατομμύρια θάνατοι προκαλούνται κάθε χρόνο παγκοσμίως από ανθυγιεινά τρόφιμα, που είναι μολυσμένα από βακτήρια, ιούς, παράσιτα ή βλαβερές ουσίες, με τα παιδιά να βρίσκονται στη ζώνη υψηλού κινδύνου.

Όπως επεσήμανε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ Tedros Abhanom Ghebreyesus, υπολογίζεται, ότι κάθε χρόνο προσβάλλονται από κάποια ασθένεια εξαιτίας της κατανάλωσης ανθυγιεινών τροφίμων 866 εκατομμύρια άνθρωποι. Περισσότερο πλήττονται περιοχές στην Αφρική και στη Νοτιοανατολική Ασία.

Πρέπει δε να τονισθεί, ότι οι ασθένειες λόγω ανθυγιεινών τροφίμων επιδεινώνονται εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, η οποία αυξάνει τους κινδύνους μόλυνσης αλλά και την αντοχή στα αντιμικροβιακά, που δυσκολεύει την αντιμετώπιση τους (Yuki Minato, ΠΟΥ).

Όμως τόσο στο πολιτικό πεδίο, εθνικό και παγκόσμιο, δεν λαμβάνονται μέτρα, όσο και στο κοινωνικό δεν ενεργοποιούνται οι πολίτες για να εκφράσουν το ανθρώπινο συμφέρον (όπως το δικαίωμα στην ζωή κ.λ.π.). Βέβαια δεν είναι ενημερωμένοι επαρκώς ούτε δραστηριοποιούνται ως συλλογικά υποκείμενα σε λειτουργικό βαθμό.

Μια άλλη πολύ επικίνδυνη ανισορροπία είναι τα διάφορα ακραία καιρικά φαινόμενα, που βιώνονται έντονα σε πλανητικό επίπεδο και στην Ελλάδα. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (World Meteorological Organization, WMO) προειδοποιεί, ότι το 2027 μπορεί να είναι η θερμότερη χρονιά από τότε, που διατηρούνται ιστορικά αρχεία, με σφοδρότερους καύσωνες και εκτεταμένες ζημιές.

Στο ίδιο «μήκος κύματος» κινείται και η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανογραφίας και Ατμοσφαιρικών Μελετών (NOAA) των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Σύμφωνα με στοιχεία αυτού του οργανισμού το φαινόμενο El Ninio μπορεί να οδηγήσει στην διατάραξη των παγκόσμιων καιρικών συνθηκών. Είναι πολύ πιθανό το 2027 να οδηγήσει σε θερμοκρασίες, που θα ξεπεράσουν τις πιο υψηλές, που καταγράφηκαν στο παρελθόν. Αυτό θα επηρεάσει την παραγωγή τροφίμων (ξηρασίες, πλημμύρες) με πολύ οδυνηρές επιπτώσεις στους φτωχούς.

Το El Ninio είναι ένα κυκλικό κλιματικό φαινόμενο, που τροφοδοτείται από τις θερμοκρασίες των ωκεανών και τους ανέμους. Μπορεί δε να οδηγήσει σε αύξηση των θερμοκρασιών σε παγκόσμιο επίπεδο. Και όμως τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο καταγράφεται «σιωπή και ακινησία».

Βέβαια οι ανισορροπίες είναι πολύ περισσότερες και ιδιαιτέρως στην Ελλάδα δεν αντιμετωπίζονται με την άρση των γενεσιουργών τους αιτίων, αλλά γίνεται προσπάθεια πιο λειτουργικής (όσο είναι εφικτό) διαχείρισης των επιπτώσεων τους.

Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ακολουθούμενη πολιτική σε σχέση με την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεων της. Λαμβάνονται μέτρα για την διαχείριση των πυρκαγιών, που προκαλούνται λόγω της θερμοκρασιακής ανόδου ή και την πρόληψη, αλλά δεν αντιμετωπίζονται τα γενεσιουργά αίτια της κλιματικής αλλαγής, όπως είναι η παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα με την χρήση ορυκτών καυσίμων και οι παρενέργειες της (π.χ. καύσωνες και γενικά ακραία καιρικά φαινόμενα). Η κυβέρνηση προωθεί την εξόρυξη υδρογονανθράκων στο Ιόνιο και κανένα κόμμα δεν αντιδρά. Το ίδιο κάνουν και οι πολίτες.

Παράλληλα το ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού, που ζει σε συνθήκες φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού προσεγγίζει το 26%, ενώ οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται και ιδιαιτέρως οι νέοι αναζητούν ελπίδα σε άλλες χώρες. Ουσιαστικά το δημογραφικό πρόβλημα ενισχύεται και όμως το πολιτικό σύστημα δεν συνειδητοποιεί, ότι το δημογραφικό είναι πολυπαραγοντικό και δεν αρκούν τα επιδόματα για την επίλυση του.

Βέβαια οι ανισορροπίες στην Ελλάδα εκτείνονται σε πολύ περισσότερα πεδία, από την διαφθορά, η οποία αποτελεί πλέον δομικό στοιχείο της πολιτικής και κοινωνικής λειτουργίας (π.χ. σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ), μέχρι την έλλειψη εμπιστοσύνης από τους πολίτες στους θεσμούς, όπως είναι η Δικαιοσύνη και πολλές άλλες.

Το θέμα είναι, εάν μπορούν να αλλάξουν οι συνθήκες τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο, ώστε να αποκατασταθεί μια διαφορετική πραγματικότητα, η οποία λειτουργεί χωρίς να παράγονται ανισορροπίες, που απειλούν ακόμη και την προοπτική της κοινωνίας, ενώ παράλληλα στηρίζεται στην ανάληψη της πολιτικής και της κοινωνικής ευθύνης. Αυτό είναι εφικτό, εάν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις και η κάλυψη τους γίνει σε λειτουργικό χρόνο, δηλαδή άμεσα, διότι η δυναμική της εξέλιξης υπερβαίνει την πολιτική και την κοινωνική διαχείριση του χρόνου.

Συγκεκριμένα τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και οι πολίτες, όταν λαμβάνουν αποφάσεις ή δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο της κοινωνικής δυναμικής, δεν πρέπει να οριοθετούν την προοπτική τους με σημείο αναφοράς τον βιολογικό χρόνο μιας ή δυο γενεών αλλά την πορεία της κοινωνίας και τις επιπτώσεις της σε βάθος χρόνου, ώστε η εξέλιξη να είναι ελεγχόμενη.

Αυτό σημαίνει, ότι επιβάλλεται να γίνουν δομικών διαστάσεων αλλαγές στο σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας, το οποίο εργαλειοποιεί τους πολίτες για την προώθηση και πραγμάτωση του συστημικού συμφέροντος (δηλαδή λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων) στο πλαίσιο της διακπεραίωσης των διαφόρων κοινωνικών ρόλων και του μονοδιάστατου καταναλωτισμού ως μέσου επίτευξης του υλικού ευδαιμονισμού και της κοινωνικής αποδοχής. Βασικός στόχος πρέπει να είναι η παραγωγή αξιών στις τοπικές κοινωνίες, οι οποίες είναι προϊόν της συμβίωσης και υπηρετούν το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον.

Πολύ σημαντική προϋπόθεση επίσης είναι η απαλλαγή από την οπτική του ατομικισμού και της μονοδιάστατης οικοδόμησης υλικής ευημερίας στο ατομικό επίπεδο, η οποία αποδυναμώνει την κοινωνική συνοχή. Για αυτό είναι αναγκαία η ανάπτυξη ενσυναίσθησης και κοινωνικής συνείδησης στους πολίτες από την παιδική ηλικία με την αξιοποίηση και του εκπαιδευτικού συστήματος, το οποίο πρέπει να μεταρρυθμιστεί.

Επίσης αναγκαία είναι η πολυδιάστατη και σε βάθος ενημέρωση των πολιτών για την δυναμική της εξέλιξης και τις παρενέργειες της στον άνθρωπο και τα οικοσυστήματα, ώστε να ευαισθητοποιούνται και να ενεργοποιούνται για την οικοδόμηση λειτουργικών και βιώσιμων ισορροπιών αναλαμβάνοντας την ευθύνη, που τους αναλογεί.

Αυτό θα συμβάλλει και στην ανάπτυξη της κοινωνίας πολιτών, η οποία θα λειτουργεί ως συλλογικό υποκείμενο και στην προώθηση του διαλόγου στις τοπικές κοινωνίες, ώστε να διασφαλίζεται η συμμετοχή των πολιτών στην διαμόρφωση των βιωνόμενων συνθηκών από αυτούς.

Παράλληλα τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο είναι πολύ σημαντικές προϋποθέσεις η συνειδητοποίηση της ανάγκης συνυπολογισμού των συνθηκών αλληλεξάρτησης των κοινωνιών στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και η οικοδόμηση υπερεθνικών δικτύων δραστηριοποίησης των δομών της κοινωνίας πολιτών. Αυτό βέβαια συνεπάγεται και την αποδοχή και ανάληψη της παγκόσμιας ευθύνης τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο με προέκταση την ανάλογων διαστάσεων ενεργοποίηση, ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ευθύνη όλων και ιδιαιτέρως των ανεπτυγμένων χωρών για τον περιορισμό της εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα και την αντιμετώπιση των αιτίων, που προκαλούν την κλιματική αλλαγή.

Τέλος είναι επιτακτική ανάγκη η ανάληψη της κοινωνικής ευθύνης από την επιστημονική κοινότητα και τους θεσμούς, στους οποίους δραστηριοποιείται, για την γνωστοποίηση των επιστημονικών γνώσεων και δεδομένων στο πλαίσιο θεσμοθετημένων διαδικασιών διαλόγου τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο, ώστε να λαμβάνονται λειτουργικές αποφάσεις με βιώσιμη προοπτική.

Είναι πλέον εμφανές, ότι, εάν δεν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις και δεν γίνουν ριζικές δομικών διαστάσεων αλλαγές τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο, δεν θα αντιμετωπισθούν τα γενεσιουργά αίτια των παραγόμενων ανισορροπιών. Για αυτό πρέπει να αναληφθεί άμεσα τόσο η πολιτική όσο και η κοινωνική ευθύνη για την οικοδόμηση λειτουργικής και βιώσιμης δυναμικής σε όλα τα πεδία κοινωνικής δραστηριοποίησης.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Ανισορροπίες και ανάληψη πολιτικής και κοινωνικής ευθύνης… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.