Πέραν του δημοσιονομικού χαρακτήρα της, η φορολογία είναι σημαντικότατη και για την επίτευξη αναπτυξιακών και περιβαλλοντικών στόχων. Ως εκ τούτου, οφείλει να συμβαδίζει με τις ραγδαίες οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές. Η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώθηκε και από την ανάγκη αντιμετώπισης των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, της πανδημίας καθώς και των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Κατά τα τελευταία έτη εν μέσω προκλήσεων τα ΚΜ, προσπαθώντας να ενισχύσουν την απαραίτητη αναπτυξιακή δυναμική, εφάρμοσαν σημαντικές αλλαγές τόσο στους συντελεστές φορολογίας επιχειρήσεων όσο και στη βάση επιβολής του φόρου. Ειδικότερα 9 ΚΜ μείωσαν τους φορολογικούς συντελεστές επιχειρήσεων, με τις μεγαλύτερες μειώσεις να παρατηρούνται στην Ουγγαρία (-9,4 ποσοστιαίες μονάδες), στο Βέλγιο (-9 ποσοστιαίες μονάδες) και στη Γαλλία (-6 ποσοστιαίες μονάδες). Οι συντελεστές μειώθηκαν επίσης στην Κροατία, την Ελλάδα, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, τη Σλοβακία και τη Σουηδία. Τα μόνα ΚΜ που αύξησαν τους συντελεστές ήταν η Λετονία (+5 ποσοστιαίες μονάδες), η Πορτογαλία (+2 ποσοστιαίες μονάδες) και η Σλοβενία (+2 ποσοστιαίες μονάδες). Σε κάθε περίπτωση εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές διαφορές στους ονομαστικούς συντελεστές φορολογίας επιχειρήσεων στην Ε.Ε. Χαρακτηριστικά θα μπορούσε να αναφερθεί ότι οι συντελεστές κυμαίνονται από 9% στην Ουγγαρία σε 29% στην Γερμανία, με τον μέσο όρο να ανέρχεται σε 22,7% στην ευρωζώνη και 20.7% στην Ε.Ε (στοιχεία Ιανουαρίου 2022).

Οι μεταρρυθμίσεις που υιοθετήθηκαν από τα ΚΜ περιλαμβάνουν ένα μείγμα μέτρων διεύρυνσης και ταυτόχρονα περιορισμού της φορολογητέας βάσης. ΚΜ διεύρυναν τις φορολογητέες βάσεις υιοθετώντας μέτρα κατά της φοροαποφυγής και καταργώντας απαλλαγές και εκπτώσεις – όπως ο περιορισμός της δυνατότητας έκπτωσης των ζημιών (Λετονία, Ολλανδία, Σουηδία) ή η μείωση του ποσοστού εξαίρεσης των μερισμάτων από το φορολογητέο εισόδημα (Ισπανία και Βέλγιο) ή των κεφαλαιουχικών κερδών (Ισπανία). Ωστόσο, σε άλλα ΚΜ εισήχθησαν νέες απαλλαγές και μειώσεις, όπως φορολογικές ελαφρύνσεις για τα επαναεπενδυμένα κέρδη (Λετονία, Πορτογαλία), εφαρμογή υπερεκπτώσεων (Ιταλία), ενίσχυση της προοδευτικότητας σε κλίμακες φορολογίας (Κάτω Χώρες) και διεύρυνση απαλλαγών ειδικών οικονομικών ζωνών (Πολωνία).

Επιπρόσθετα παρατηρείται τάση θέσπισης επενδυτικών κινήτρων και κινήτρων έρευνας και ανάπτυξης (R&D). Σε αυτά τα πλαίσια ορισμένα ΚΜ έχουν εισαγάγει προνομιακά φορολογικά καθεστώτα για το εισόδημα που προέρχεται από πνευματική ιδιοκτησία (patent boxes), καθεστώτα που περιλαμβάνουν δυνατότητες έκπτωσης για χρήσεις ιδίων κεφαλαίων (Allowance for Corporate Equity/ACE) καθώς και για εκπτώσεις τόκων δανείων με αποτέλεσμα ο μέσος φορολογικός συντελεστής φόρου στην ΕΕ να συνεχίζει να μειώνεται. Επιπλέον, οι μονομερείς συμφωνίες προκαθορισμένων τιμών (APAs) διαφαίνεται ότι έχουν γίνει καθιερωμένη πρακτική σε πολλά ΚΜ.

Εξάλλου, ΚΜ προσπαθώντας να διευρύνουν ή να διατηρήσουν τη φορολογητέα βάση έχουν εισαγάγει και πολλά προνομιακά μέτρα στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων (για την προσέλκυση κυρίως επενδυτών). Σημαντικός αριθμός των μέτρων στοχεύουν σε άτομα με υψηλό εισόδημα, στα οποία προσφέρονται προνομιακοί φορολογικοί συντελεστές ή απαλλαγές ως κίνητρα για να μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία. Ενώ ο αριθμός των δικαιούχων των τέτοιων μεμονωμένων καθεστώτων στην Ε.Ε ποικίλλει σημαντικά, ο συνολικός αριθμός τους έχει διπλασιαστεί από το 2009 και σήμερα ανερχόμενος σε 200.000 στην Ε.Ε.

Στα πλαίσια αντιμετώπισης των προκλήσεων η Ε. Επιτροπή υπέβαλε πρόσφατα δύο προτάσεις οι οποίες ενισχύουν τις δυνατότητες αντιμετώπισης φοροδιαφυγής ενώ ταυτόχρονα διευκολύνουν την αντιμετώπιση προβλημάτων ρευστότητας. Τoν Δεκέμβριο του 2021, υπέβαλε την Πρόταση Οδηγίας για την πρόληψη της κατάχρησης εικονικών οντοτήτων για φορολογικούς σκοπούς (Πρόταση «Unshell»). Πρόκειται για στοχευμένη πρωτοβουλία για τη βελτίωση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου με στόχο τη διασφάλιση δίκαιης και αποτελεσματικής φορολόγησης. Στόχος της Πρότασης είναι να αποτραπεί η φοροαποφυγή και η φοροδιαφυγή, μέσω ενεργειών από επιχειρήσεις που δεν έχουν ελάχιστη πραγματική υπόσταση και οικονομική δραστηριότητα (εικονικές οντότητες), με ταυτόχρονη αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των ΚΜ και τη διενέργεια κοινών φορολογικών ελέγχων.

Επιπλέον τον Μάϊο 2022, η Επιτροπή υπέβαλε Πρόταση Οδηγίας για την αντιμετώπιση της προνομιακής μεταχείρισης του χρέους και τον περιορισμό της δυνατότητας έκπτωσης τόκων για σκοπούς φορολογίας επιχειρήσεων (Πρόταση DEBRA). Η ως άνω νομοθετική πρωτοβουλία έχει ως στόχο να ενθαρρύνει τις εταιρείες να χρηματοδοτούν τις επενδύσεις τους με εισφορές μετοχικού κεφαλαίου (ίδια κεφάλαια) και όχι με δανειακά κεφάλαια που επηρεάζουν το ιδιωτικό χρέος (Σύστημα – ACE ). Σημειώνεται ότι μόνο 6 ΚΜ – Βέλγιο, Μάλτα, Κύπρος, Ιταλία, Πολωνία και Πορτογαλία – διαθέτουν ανάλογα εθνικά μέτρα.

Αναφορικά με τις προτάσεις για την κλιματική αλλαγή επιτεύχθηκε τον Μάρτιο του 2022 στο Συμβούλιο ECOFIN συμφωνία γενικής προσέγγισης, για την πρόταση διασυνοριακής προσαρμογής/τιμολόγησης άνθρακα (CBAM), επιβεβαιώνοντας την ισχυρή πολιτική βούληση για την προώθηση των σχετικών «πράσινων» προτάσεων, στα πλαίσια της δέσμης μέτρων Fit for 55, εν μέσω γεωπολιτικών εξελίξεων και των επιπτώσεων στις τιμές της ενέργειας.

Επίσης εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα η σημαντική πρόταση για την φορολογία της Ενέργειας η οποία στοχεύει στη διευκόλυνση της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα σε πιο καθαρές πηγές ενέργειας. Εκτιμάται ότι η πρόταση μπορεί να συνδράμει και σε πολιτικές ενεργειακής αυτάρκειας της Ε.Ε (με την ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση για μεταβατικά καύσιμα) ενισχύοντας το περιβαλλοντολογικό αποτύπωμα.

Για την ενίσχυση δε της ενεργειακής αυτονομίας της Ε.Ε υπεβλήθη και η πρόταση Κανονισμού REPowerEU η οποία, με πρόσθετες επενδύσεις, στοχεύει στην εξοικονόμηση ενέργειας, στην διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού και στην ταχύτερη εξάπλωση των ΑΠΕ. Ο επιτυχημένος Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδίου REPowerEU, υποστηρίζοντας τον συντονισμό, και τη χρηματοδότηση ενεργειακών διασυνοριακών και εθνικών υποδομών.

Συμπερασματικά η δέσμη των νέων μέτρων της Ε.Ε στοχεύει στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων των γεωπολιτικών εξελίξεων σε τιμές ενέργειας και πληθωρισμό, στην δίκαιη κατανομή των βαρών, αλλά και στην ενίσχυση της δυνατότητας εφαρμογής πολιτικών για την οικολογική μετάβαση. Το φορολογικό σύστημα της Χώρας μας πρέπει να είναι έτοιμo να αντιμετωπίσει τις συνεχείς προκλήσεις διατηρώντας και ενισχύοντας τα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά του.

*Επικεφαλής Οικονομικής Μονάδας Μόνιμης Ελληνικής Αντιπροσωπείας στην Ε.Ε, τ. Γενικός Γραμματέας Φορολογικής Πολιτικής και Δημόσιας Περιουσίας Υπ. Οικονομικών

Το άρθρο Φορολογικές μεταρρυθμίσεις στην Ε.Ε και οι γεωπολιτικές εξελίξεις… Της Αθηνάς Καλύβα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Μετά από 12 δύσκολα χρόνια, και βγαίνοντας από την πανδημία, και ενώ ήμασταν έτοιμοι όλοι – κοινωνία και επιχειρήσεις – να ξεφύγουμε μπροστά, με αυτοπεποίθηση, βρισκόμαστε εκ νέου αντιμέτωποι με μια νέα, οξεία κρίση, σε ένα περιβάλλον με μεγάλες αβεβαιότητες. Είναι μια εξωγενής κρίση, με κύρια αφετηρία τη γεωπολιτική και ανθρωπιστική τραγωδία της Ουκρανίας, με ευρείες επιπτώσεις που δεν αφορούν ασύμμετρα την Ελλάδα. Έχει ωστόσο ήδη ορατά αποτελέσματα, ιδιαίτερα στο κόστος ενέργειας, τροφίμων και πρώτων υλών, αλλά και προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Οι επιχειρήσεις επιβαρύνονται, ενώ συγχρόνως μειώνεται το διαθέσιμο εισόδημα, ιδιαίτερα των πιο αδύναμων, και υποχωρεί και η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής, αλλά και γενικά της ευρωπαϊκής, παραγωγής. Το αποτέλεσμα είναι να απειλείται η αναπτυξιακή και επενδυτική προοπτική, ενώ και οι δημοσιονομικές αντοχές δοκιμάζονται εκ νέου.

Η αντιμετώπιση των άμεσων κινδύνων είναι σωστό και σκόπιμο να αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα του κράτους, των επιχειρήσεων και των θεσμικών φορέων όπως ο ΣΕΒ. Ομως η εποχή επιβάλλει να δούμε και πέρα από το πώς θα μετριάσουμε τα άμεσα πλήγματα της κρίσης. Σε μια εποχή σημαντικών μεταβολών και αναγκαίων προσαρμογών στις κοσμογονικές δομικές και τεχνολογικές αλλαγές που ήδη βιώνουμε.

Στον ΣΕΒ πιστεύουμε βαθιά στην ανάγκη ταυτόχρονης υλοποίησης μιας ουσιαστικής μεταρρυθμιστικής και αναπτυξιακής ατζέντας που θα μας επιτρέψει όχι μόνο να αξιοποιηθούν σωστά οι σημαντικοί ευρωπαϊκοί και επενδυτικοί πόροι, αλλά και να αντιμετωπίσουμε χρόνιες θεσμικές αδυναμίες που αποτελούν εμπόδια στην ενδυνάμωση της επιχειρηματικότητας και τη δημιουργία ενός πιο αποτελεσματικού κράτους. Είναι ο δρόμος για να μεγαλώσουμε την πίτα, να τονώσουμε την πληγωμένη μας συλλογική αυτοπεποίθηση και να δημιουργήσουμε προοπτική για ένα καλύτερο μέλλον.

Οι βάσεις για να αισιοδοξούμε έχουν μπει, η χώρα έχει κάνει σημαντικά βήματα για το χτίσιμο της αξιοπιστίας της, και το brand name της Ελλάδας έχει σαφώς βελτιωθεί. Βλέπουμε επίσης, σήμερα να αναδεικνύονται πολλές από τις προϋποθέσεις για έναν κύκλο διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής ευημερίας. Αρκετοί από τους βασικούς δείκτες κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, η ανεργία μειώνεται, ενώ οι εξαγωγές και οι επενδύσεις ακολουθούν ανοδική πορεία.

Παράλληλα, αναδεικνύεται ένα μικρό, αλλά ζωτικό και αναπτυσσόμενο οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων, βελτιώνεται η ικανότητα της οικονομίας μας να καινοτομεί, και χτίζεται η σχέση ανάμεσα στα πανεπιστήμια και τις επιχειρήσεις, ένα ζητούμενο δεκαετιών. Στα θετικά, επίσης, καταγράφονται τόσο η μεγάλη επιτάχυνση της ψηφιοποίησης της δημοσίας διοίκησης, και των ψηφιακών υποδομών, όσο και η συνειδητή προσπάθεια των τελευταίων ετών για σταθερό και αποτελεσματικό φορολογικό πλαίσιο, τον εξορθολογισμό της γραφειοκρατίας και την ισχυροποίηση του τραπεζικού συστήματος.

Ομως, σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε μια σειρά από καταλυτικά για την πορεία μας ερωτήματα: Αρκεί η πρόοδος μόνο σε σχέση με το παρελθόν μας, ή αναμετριόμαστε με άλλους, πιο δύσκολους, διαχρονικούς δαίμονες; Αντιστοιχούν οι ρυθμοί μετασχηματισμού μας σε αυτούς που απαιτούν οι τεχνολογικές εξελίξεις και η πράσινη μετάβαση; Κερδίζουμε έδαφος σε σχέση με άλλες χώρες, εντός και εκτός ΕΕ;

Εχουμε αξιόπιστους μηχανισμούς για να υλοποιήσουμε τα όσα έχουμε νομοθετήσει αλλά και ικανό αριθμό ανταγωνιστικών εταιρειών για να τα μεταφράσουν στην αγορά; Σε τέτοια ερωτήματα δεν μπορούμε να απαντήσουμε αβίαστα θετικά και γι’ αυτό χρειάζεται ακόμα προσπάθεια και να κάνουμε το επόμενο βήμα, ειδικά εκεί όπου οι μεταρρυθμιστικές επιδόσεις υπολείπονται των αναγκών της συγκυρίας.

Υπάρχουν ακόμα βήματα που μπορούν να γίνουν, αφού διαπιστώνουμε ότι: Οι εργοδοτικές εισφορές παραμένουν υψηλές, μειώνοντας τόσο το εισόδημα των εργαζόμενων όσο και την ανταγωνιστικότητα των οργανωμένων επιχειρήσεων.

Η βελτίωση της ποιότητας της νομοθέτησης, η απλοποίησή της και η επιτάχυνση απονομής δικαιοσύνης παραμένουν μεγάλο στοίχημα για το κράτος δικαίου. Αποτελούν ίσως τη μεγαλύτερη τροχοπέδη στην επενδυτική και οικονομική δραστηριότητα, ενώ είναι και πηγή αδιαφάνειας και έλλειψης εμπιστοσύνης.

Αντίστοιχα, η αδειοδότηση και η χωροταξία παραμένουν πηγές προβλημάτων, παρά την ιστορικής σημασίας προσπάθεια απλοποίησης και δυνατότητας προβλέψιμης αδειοδότησης παραγωγικών επιχειρήσεων. Ακόμα και σε κάτι που όλοι συμφωνούμε, την ανάγκη για επιτάχυνση των επενδύσεων σε ΑΠΕ, βιώνουμε μια αναντιστοιχία μεταξύ νομοθετικών πρωτοβουλιών και πραγματικής υλοποίησης. Στην προσπάθεια προσέλκυσης και πραγματοποίησης επενδύσεων, όλα αυτά λειτουργούν ως ισχυρά αντικίνητρα.

Ειδικά για τις επενδύσεις που χρειάζονται για να λειτουργήσει αποτελεσματικά η αγορά ενέργειας, τα περιθώρια είναι αρκετά στενά. Και αυτό γιατί, πλην απροόπτου, η Ευρώπη (και η Ελλάδα) θα έχει ανταγωνιστικό μειονέκτημα στο κόστος ενέργειας τουλάχιστον για 5-6 χρόνια. Με την πράσινη μετάβαση να προσθέτει πολυπλοκότητα και κόστος στην προσπάθεια για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας πρέπει, κατ’ ελάχιστον, να φροντίσουμε οι ελληνικές επιχειρήσεις να μην είναι σε μειονεκτική θέση.

Δεν είμαστε εκεί σήμερα, ενώ απολύτως συνδεδεμένο θέμα είναι και η πρόκληση νομοθέτησης ευρωπαϊκών κανόνων, που να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα, δηλαδή της μεταφοράς παραγωγής εκτός Ευρώπης σε αναζήτηση πιο χαλαρών περιβαλλοντολογικών κανόνων. Τα διλήμματα του τρίπτυχου αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, κόστος και ασφάλεια εφοδιασμού ενέργειας, και ανταγωνιστικότητα της παραγωγής δεν είναι καινούργια, αν και η κρίση έχει αλλάξει τα δεδομένα.

Στον ΣΕΒ πιστεύουμε πως η χώρα είναι σε θέση να επιταχύνει σημαντικά εφόσον δεν μείνουμε πίσω στην πορεία ολοκλήρωσης όλων των κρίσιμων μεταρρυθμίσεων. Είναι αναγκαίος όρος ώστε να μπορέσει να υλοποιηθεί η πληθώρα επενδυτικών σχεδίων και πόρων που υπάρχει σήμερα και να αξιοποιηθεί στο έπακρο το Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά και οι υπόλοιποι ευρωπαϊκοί πόροι.

Από τη μεριά τους όμως, και οι επιχειρήσεις έχουν πολλά βήματα να κάνουν ώστε να αποδειχθούμε αντάξιοι των διαμορφούμενων προκλήσεων. Με μεγαλύτερη έμφαση στην έρευνα, στην καινοτομία και στον ψηφιακό μας μετασχηματισμό, και με επένδυση στους ανθρώπους μας, στις γνώσεις και δεξιότητές τους.

Έχουμε καθήκον να πολλαπλασιάσουμε τις ευκαιρίες για φοιτητές και αποφοίτους να κάνουν μαθητεία και πρακτική άσκηση, να έλθουν οι νέοι άνθρωποι σε επαφή με την πραγματική αγορά, όπως και να βοηθήσουμε και να καλυφθεί το μεγάλο κενό που έχει δημιουργηθεί με την κατάργηση των τεχνικών σχολών. Σε όρους εταιρικής διακυβέρνησης, να πάμε από την τυπική συμμόρφωση προς την ουσιαστική, ενσωματώνοντας παράλληλα τη διαφορετικότητα και την ισότητα παντού.

Σε μια εποχή που πολλές παραδοσιακές αντιλήψεις μπαίνουν εκ νέου στο μικροσκόπιο, και οι προκλήσεις έχουν γίνει πιο σύνθετες και πολύπλευρες, δεν αρκεί να ανεβάσουμε τον πήχη. Απαιτείται να ανέβουμε όλοι κατηγορία, κράτος και επιχειρήσεις. Μπορούμε καλύτερα και πρέπει καλύτερα.

*πρόεδρος ΔΣ ΣΕΒ

Το άρθρο Με μεταρρυθμίσεις να μεγαλώσουμε την πίτα για ένα καλύτερο μέλλον… Του Δημήτρη Παπαλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η Ελλάδα υπέβαλε προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το πρώτο αίτημα πληρωμής για την εκταμίευση 3,56 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Μέσω του σχεδίου «Ελλάδα 2.0» η χώρα μας έχει εξασφαλίσει τα περισσότερα χρήματα, ως ποσοστό του ΑΕΠ, από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην Ευρώπη.

Δρομολογεί επενδύσεις που ξεπερνούν άμεσα τα 30 δισ. ευρώ και φιλοδοξεί να κινητοποιήσει συνολικά άνω των 60 δισ. ευρώ, οδηγώντας σε μόνιμη αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 7% και σε 180.000-200.000 νέες, μόνιμες, θέσεις εργασίας μέχρι το 2026.

Το αίτημα κατατέθηκε αφού εκπληρώσαμε μια σειρά μεταρρυθμιστικών οροσήμων που εκφράζουν τη μετάβαση στην πράσινη Οικονομία, την απασχόληση και την κοινωνική συμπερίληψη, τον εκσυγχρονισμό των εργαλείων και των δομών που διαθέτουμε, τηρώντας ένα σφικτό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.

Έτσι, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0», προωθήθηκε η νέα εργατική νομοθεσία που διαμορφώνει ένα σύγχρονο πλαίσιο για την ασφάλεια στην εργασία και την ισορροπία επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, εκσυγχρονίζει τη συνδικαλιστική νομοθεσία και εισάγει τα ψηφιακά εργαλεία στον σχεδιασμό των πολιτικών απασχόλησης και των διαδικασιών ελέγχου.

Ταυτόχρονα, αναδιαρθρώνεται ο ΟΑΕΔ και μετατρέπεται σε εκτελεστικό βραχίονα των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης, με νέες διαδικασίες και εργαλεία στη συμβουλευτική και στη στοίχιση προσφοράς και ζήτησης στην αγορά εργασίας.

Στο σκέλος των πολιτικών για την πράσινη μετάβαση ολοκληρώθηκε το ρυθμιστικό πλαίσιο για την ηλεκτροκίνηση, ώστε να καταστεί η αγορά της λειτουργική, ενεργοποιήθηκαν οι σημαντικότερες προβλέψεις του ρυθμιστικού πλαισίου για τη διαχείριση των απορριμμάτων και ολοκληρώθηκε το σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας.

Σημαντική είναι η εξελισσόμενη μεταρρύθμιση που αφορά τον διαχωρισμό, την αναδιάρθρωση και την ενίσχυση των πόρων του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ, ώστε ο μεν πρώτος να επικεντρωθεί στη διαχείριση του υφιστάμενου δικτύου και η δεύτερη στην ανάπτυξή του.

Στο πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής, συνεχίζεται το έργο της κωδικοποίησης της φορολογικής νομοθεσίας, ενώ ολοκληρώνεται το πλαίσιο που παρέχει κίνητρα εξωστρέφειας και μεγέθυνσης των ελληνικών επιχειρήσεων.

Στο πλαίσιο του «μεταρρυθμιστικού» μέρους του δεύτερου αιτήματος εκταμίευσης (Ιούνιος 2022) περιλαμβάνονται ο νόμος για τις στρατηγικές επενδύσεις, οι υπεραποσβέσεις για τις ψηφιακές και πράσινες επενδύσεις, η νομοθεσία για την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και το πλαίσιο κινήτρων για την ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών.

Ακολουθούν μια σειρά διαρθρωτικών παρεμβάσεων σε τομείς όπως η έρευνα και η καινοτομία, τα βιομηχανικά πάρκα, η μεταποίηση, οι πολιτικές για τις ευάλωτες ομάδες, οι τουριστικοί λιμένες, η καταπολέμηση του λαθρεμπορίου και η δίκαιη ενεργειακή μετάβαση.

Η Ελλάδα αφήνει πίσω της τη δεκαετία της απόκλισης και βρίσκεται στην πρωτοπορία μιας σειράς ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών, επιχειρώντας όχι μόνο τη σύγκλιση σε οικονομικούς όρους αλλά και την απόκτηση πρωταγωνιστικού πολιτικού ρόλου στην αλλαγή του υποδείγματος σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Το άρθρο Ανάκαμψη με μεταρρυθμίσεις… Του Θανάση Κοντογεώργη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Μιχάλη Μητσόπουλου*

Από το 2017 ο ΣΕΒ, συνεργαζόμενος με την MRB, πραγματοποιεί μια ετήσια έρευνα γνώμης στις επιχειρήσεις της Ελλάδας. Αυτή διεξάγεται με μια αντιπροσωπευτική διασπορά σε κλάδους, μεγέθη και γεωγραφική κατανομή. Ειδικά φέτος, η χώρα μας, όπως και όλος ο κόσμος, αντιμετωπίζει ένα ιδιαίτερο συνδυασμό από προκλήσεις και κινδύνους και, συνεπώς, τα αποτελέσματα της έρευνας αξίζει να διαβαστούν προσεκτικά.

Καταρχήν, καταγράφεται ότι η μεταρρυθμιστική προσπάθεια αναγνωρίζεται από την αγορά. Παρεμβάσεις και μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν στην πράξη το επιχειρηματικό περιβάλλον, τελικά, αργότερα ή ταχύτερα, αξιολογούνται θετικά από την αγορά καθώς αυτή αισθάνεται τη βελτίωση στην καθημερινή της λειτουργία. Μπορεί τα φορολογικά ζητήματα, τόσο σε ότι αφορά τους συντελεστές και τη σταθερότητα του σχετικού πλαισίου, να παραμένουν κορυφαία εμπόδια για το επιχειρείν, αλλά το ποσοστό των επιχειρήσεων που αξιολογούν τα εμπόδια αυτά ως τα κορυφαία μειώνεται σταθερά και ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Οπότε, αν και παραμένει χώρος για βελτίωση της φορολογικής ανταγωνιστικότητας της χώρας, η αγορά αναγνωρίζει έμπρακτα τα μέτρα που έχουν ληφθεί.

Το ίδιο συμβαίνει και στο πεδίο των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Καταρχήν, η ψηφιοποίηση στο δημόσιο αναγνωρίζεται ως κορυφαία σε σημασία και αποτελεσματικότητα πρωτοβουλία από πλευράς του κράτους. Βελτιώσεις καταγράφονται, επίσης, σε ζητήματα διαφθοράς και διαφάνειας, συνεργασίας αγοράς και πανεπιστημίων, στην ανταγωνιστική λειτουργία των αγορών, στο σύστημα δημόσιων συμβάσεων, όπου εξελίσσονται σημαντικά έργα με τεχνική βοήθεια, στο πλαίσιο ευθυνών διοικητών όπου υπήρξε σημαντική εκλογίκευση της νομοθεσίας έναντι των φορολογικών και ασφαλιστικών αρχών, στο πλαίσιο για τη δεύτερη ευκαιρία όπου υπήρξαν καίριες επεμβάσεις στο επίπεδο της εξυγίανσης και εκκαθάρισης επιχειρήσεων, σε ζητήματα αδειοδότησης όπου εξελίσσεται σημαντικό μεταρρυθμιστικό έργο και της χωροταξίας όπου εξαλείφθηκαν σημαντικές αντιφάσεις της νομοθεσίας. Όμως, παραμένουν πεδία όπου εκκρεμεί μια πρόοδος που θα γίνει πιο απτά αντιληπτή από την αγορά, αποδεικνύοντας ότι ενώ η Ελλάδα έχει πραγματοποιήσει σημαντικό μεταρρυθμιστικό έργο, παραμένει εξίσου σημαντικό έργο προς υλοποίηση.

Σε αυτό το, συνολικά, θετικό περιβάλλον θεσμικών εξελίξεων η εγχώρια μακροοικονομική σταθερότητα εδραιώνεται ξεκάθαρα, παρά την ωρίμανση του πολιτικού κύκλου, ενώ πλέον οι αβεβαιότητες προέρχονται από το εξωτερικό. Αυτά, αναγνωρίζονται από την αγορά που βλέπει το μέλλον με τη μεγαλύτερη αισιοδοξία που έχει καταγραφεί από το 2017. Όμως, την ίδια ώρα, οι αυξήσεις στο κόστος ενέργειας και πρώτων υλών πλήττουν ξεκάθαρα εκείνους τους κλάδους που προσθέτουν τη μεγαλύτερη αξία σε αυτές τις εισροές, δηλαδή τις εξωστρεφείς μεταποιητικές επιχειρήσεις.

Την ώρα που ο συνδυασμός μεταρρυθμίσεων και αποκατάστασης της εμπιστοσύνης στη χώρα δημιουργεί μια, πρωτοφανή, ευκαιρία κάλυψης των κενών που επιμένουν εδώ και δεκαετίες στον παραγωγικό ιστό της χώρας, οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν μια αναπάντεχη «απειλή» που, εφόσον δεν αντιμετωπιστεί με κατάλληλα μέτρα πολιτικής, μπορεί να υπονομεύσει τις εξαιρετικές προοπτικές μιας διατηρήσιμης και ταχείας ανάκαμψης.

Μάλιστα, την πρόκληση αυτή περιπλέκει περισσότερο το γεγονός ότι η χάραξη μιας, ορθώς, φιλόδοξης πορείας προς τη βιώσιμη ανάπτυξη διατυπώνεται σε επιμέρους τμήματα, χωρίς να έχει τύχει επεξεργασίας ακόμα το ισορροπημένο εκείνο μίγμα κινήτρων, φορολογικών αντικινήτρων και ρυθμιστικών παρεμβάσεων που θα διασφαλίσουν, με ασφάλεια δικαίου, την ισορροπία ανάμεσα στην κλιματική φιλοδοξία και την ταχεία μεν αλλά ρεαλιστική ταυτόχρονα πορεία υλοποίησης των φιλοδοξιών αυτών. Το πρόβλημα αυτό είναι πανευρωπαϊκό, αλλά ειδικά στην Ελλάδα της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας η γνώση για τις επικείμενες απαιτήσεις ενός σημαντικού μετασχηματισμού παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Η αξιοποίηση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης με τον καλύτερο τρόπο για τη χρηματοδότηση αυτού του μετασχηματισμού και την επιτάχυνση του εφικτού ρυθμού προσαρμογής αναδεικνύεται, συνεπώς, σε μια ιδιαίτερα μεγάλη πρόκληση και ευκαιρία όχι μόνο για τον δημόσιο τομέα αλλά και για τον ιδιωτικό τομέα.

*διευθυντής Τομέα Επιχειρηματικού Περιβάλλοντος και Ρυθμιστικών Πολιτικών ΣΕΒ, στα Νέα

Το άρθρο Μεταρρυθμίσεις και εμπιστοσύνη: κλειδιά για την ανάκαμψη… Του Μιχάλη Μητσόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Απέναντι σε μία πρωτοφανή παγκόσμια υγειονομική κρίση με συνακόλουθο κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο, η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη καταφέρνει όχι μόνο να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της κρίσης, αλλά και να εισάγει ένα καινούργιο σύστημα διακυβέρνησης. Η Χώρα μας γίνεται πρότυπο μοντέλο διαχείρισης της κρίσης αυτής και διαμορφώνει τις βάσεις για μία ριζική αναδιαμόρφωση σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο.

Πολιτική σταθερότητα

Στη διετία Ιούλιος 2019-2021, η Κυβέρνηση και η Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας έδειξαν πως είναι ένας «ζωντανός» οργανισμός σε διαρκή εγρήγορση, που με πνεύμα ενότητας και ομοψυχίας παρακολουθούν και αφουγκράζονται τον παλμό της κοινωνίας. Ο Πρωθυπουργός επικοινωνεί ανά σταθερά διαστήματα με τους βουλευτές του κόμματος και τα στελέχη της παράταξης. Άλλωστε η αμφίδρομη αυτή σχέση θα αναπτυχθεί περισσότερο τη δεύτερη διετία της διακυβέρνησης. Η συνεπής Κοινοβουλευτική διαδικασία και το αρραγές κοινοβουλευτικό μέτωπο, παρά τις δύσκολες συνθήκες της πανδημίας, είναι ο καθρέπτης της πολιτικής σταθερότητας που διαμορφώνει η σωστή κυβερνητική διαχείριση.

Η ανοικοδόμηση της ελληνικής οικονομίας και η δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης έχει επίσης άμεσο αποτύπωμα και στη διεθνή παρουσία της Χώρας μας. Ύστερα από μία δεκαετία που η Ελλάδα βρέθηκε στη δίνη δυσμενών διεθνών συσχετισμών το επενδυτικό περιβάλλον αλλάζει και οι ξένες επενδύσεις, η ολοκλήρωση του κτηματολογίου, ο πολεοδομικός σχεδιασμός και το αρνητικό ομόλογο πιστοποιούν τo comeback της Χώρας μας στο διεθνές προσκήνιο. Οι παραδοσιακές συμμαχίες μας αναβαθμίζονται, ενώ στο πλαίσιο της ΕΕ και του ΝΑΤΟ ενισχύεται η εξωτερική ασφάλεια. Η αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών και η ορθή προσέγγιση της τουρκικής προκλητικότητας ανέδειξαν και αυτές την αξία της συμβολής των διεθνών συμμαχιών που χτίζει η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Η αντιμετώπιση της πανδημίας

Το πρώτο πεδίο στο οποίο, πολύ γρήγορα μετά την ανάδειξή της, δοκιμάστηκε η Κυβέρνηση ήταν η αντιμετώπιση της πανδημίας.

Ωστόσο εκμεταλλευόμενοι την κρίση, μεθοδεύσαμε την επίλυση προβλημάτων που αποτελούσαν γόρδιους δεσμούς για τις Κυβερνήσεις του παρελθόντος. Οι υπουργοί και τα στελέχη της σημερινής Κυβέρνησης καταπιάστηκαν με ακανθώδη προβλήματα αυτήν τη διετία χωρίς να υπολογίσουν το πολιτικό κόστος, με θάρρος και αυταπάρνηση!

Με αυτόν τον τρόπο η Ελλάδα εντυπωσίασε το σύνολο της διεθνούς κοινότητος τον περασμένο Μάρτιο, καταφέρνοντας μέσω των κυβερνητικών χειρισμών και της υποστήριξης των μέτρων από την κοινωνία να βρεθεί μπροστά από το πρόβλημα οργανώνοντας ένα αποτελεσματικό lockdown, βοηθώντας παράλληλα τις επιχειρήσεις που επλήγησαν με την απαραίτητη οικονομική υποστήριξη και διαμορφώνοντας την κατάλληλη οργάνωση των Νοσοκομείων και των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας.

Όμως, η ορθή διαχείριση, αποτυπώνεται ιδιαιτέρως και στη διαδικασία του εμβολιασμού. Τα εμβολιαστικά κέντρα καθώς και η ταχύτητα και η επιμέλεια με την οποία έχει οργανωθεί η διαδικασία του εμβολιασμού του πληθυσμού έχουν ικανοποιήσει ακόμα και τους πιο δύσκολους κριτές.

Η προετοιμασία του μέλλοντος

Η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, μέσα από την πανδημία, διαμορφώνει παράλληλα ένα καλύτερο μέλλον. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η ψηφιοποίηση του κράτους. Παράγοντες όπως η αναγκαιότητα που μας επέβαλλαν οι υγειονομικοί περιορισμοί λόγω της πανδημίας, η αποσυμφόρηση των δημοσίων δομών, και το μοντέλο της τηλεργασίας, έκαναν πραγματικότητα την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού του κράτους.

Μέσα σε λίγους μόνο μήνες, έγιναν και γίνονται ακόμα, άλματα στην καθημερινή εξυπηρέτηση τόσο του πολίτη, όσο και των επιχειρήσεων από τις δημόσιες υπηρεσίες. Η ηλεκτρονική διακίνηση εγγράφων, οι ψηφιακές υπογραφές, η ψηφιακή συνταγογράφηση, η νέα εφαρμογή – πύλη gov.gr, πράγματα αδιανόητα πριν από λίγα χρόνια, αποτελούν πλέον καθημερινότητα. Την ίδια στιγμή, μέσω του Πανευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης, η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας επέδειξε τα γρήγορα αντανακλαστικά της. Διαμόρφωσε ένα σχέδιο, συνεργαζόμενη με τους πιο επιφανείς έλληνες οικονομολόγους, στοχεύοντας σε ένα προοδευτικό και καινοτόμο μέλλον, με επίκεντρο τη ριζική ανανέωση και αναδόμηση της ελληνικής οικονομίας με σκοπό να τη θέσει στο επίκεντρο της παγκόσμιας ανάπτυξης τις επόμενες δεκαετίες. Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας συνιστά μία ιστορική ευκαιρία για την Ελλάδα, που οφείλουμε να αξιοποιήσουμε στον μέγιστο δυνατό βαθμό. Η πράσινη ανάπτυξη και η ψηφιακή μετάβαση, η έρευνα και η καινοτομία, οι εξαγωγές, η αύξηση του μέσου μεγέθους των επιχειρήσεων, τα επιχειρηματικά πάρκα και τα σημαντικά έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος που σχεδιάστηκαν, βάζουν ισχυρά θεμέλια για την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας από σήμερα.

Συμπέρασμα

Η Κυβέρνηση, παρά την πανδημία, έτρεξε με τον πιο γρήγορο δυνατό ρυθμό τις μεταρρυθμίσεις στοχεύοντας σε μια ραγδαία οικονομική ανάπτυξη και προετοιμάζοντας το μέλλον της Χώρας.

Στόχος είναι η Ελλάδα να βρει τη θέση της ανάμεσα στις πιο προηγμένες χώρες του πλανήτη, βελτιώνοντας την καθημερινότητα και τη ζωή των Ελλήνων, διασφαλίζοντας το κλίμα σταθερότητας και εμπιστοσύνης στη Χώρα.

*αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης

Το άρθρο Η κρίση μία ευκαιρία για μεταρρυθμίσεις… Του Παναγιώτη Πικραμμένου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σοβαρά λάθη επικοινωνιακής στρατηγικής παρατηρούνται το τελευταίο χρονικό διάστημα στην ενημέρωση των πολιτών αναφορικά με το περιβόητο εμβόλιο της astra zeneca. Τούτο έχει προκαλέσει μια άνευ προηγουμένου σύγχυση και δυσθυμία στους πολίτες γενικότερα στο θέμα των εμβολίων με ενίσχυση των επιφυλακτικών τους αντιδράσεων ,έχει όμως αγγίξει και το κύρος των αρμόδιων επιστημονικών επιτροπών που εμπλέκονται στο θέμα της ενημέρωσης.

Καταρχάς, να υπενθυμίσουμε ότι στην επικοινωνία ή καλύτερα εδώ στη διαχείριση κρίσης συνυπάρχουν δύο (2) βασικοί κανόνες που πρέπει να τηρούνται απαρέγκλιτα ώστε να προκαλούν εφησυχασμό τυχόν ανησυχιών αλλά και κίνητρο εγρήγορσης στον ξεκάθαρο προστιθέμενο στόχο που στην προκειμένη περίπτωση είναι η αναγκαιότητα του εμβολιασμού.

Πρώτον, καλόν είναι να υπάρχει ένα μόνο άτομο η όσο γίνεται λιγότεροι στη διάχυση του επικοινωνιακού μηνύματος για τον απλούστατο λόγο, που είναι η αποφυγή σύγχυσης στο κοινό επί της διαδικασίας επηρεασμού ή ενημέρωσης μέσω του μηνύματος που επιθυμούμε να εκπέμψουμε. Δεύτερον, να υπάρχει συγκεκριμένη ατζέντα διαχείρισης της κατάστασης με σαφή προτεραιοποίηση των συμβάντων ή των ζητημάτων που θέλουμε να αναδείξουμε.

Προφανώς δεν έχει γίνει αρκούντως αντιληπτό ένας βασικός κανόνας: ότι «στην επικοινωνία μπορεί να μη δοθεί ποτέ μία δεύτερη ευκαιρία να δημιουργήσεις μία πρώτη αρχική εντύπωση που δυστυχώς δεν κατάφερες να δημιουργήσεις. Είναι βέβαιο ότι αν το επιχειρήσεις για δεύτερη φορά τις περισσότερες φορές τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο, η σύγχυση διογκώνεται και το μήνυμα θολώνει περαιτέρω. » Και αυτό συνέβη εδώ που εξηγεί και ως ένα βαθμό και το υψηλό ποσοστό ακόμη σκεπτόμενων περί το εμβόλιον πολιτών, όχι κατ’ ανάγκη λόγω αρνητισμού και ιδεολογίας αλλά λόγω του δικαιολογημένου ανθρώπινου συναισθήματος του φόβου και της ανησυχίας. Πιο συγκεκριμένα η ασάφεια της αρχικής προσέγγισης δυσκόλεψε τη διείσδυση του μηνύματος και η όποια στη συνέχεια αποκατάσταση με νεότερο μήνυμα δημιούργησε μεγαλύτερη σύγχυση συγκρινόμενη με την διαφορετικότητα του πρότερου μηνύματος.

Η έκφραση δε « τα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων » είναι επίσης λάθος καθώς ο πολίτης ενσωματώνει και προσωποποιεί τον κίνδυνο σε ποσοστό 100% στον εαυτό του εκτός του εκνευρισμού που προκαλεί μέσω της ατέρμονης επανάληψης από ειδικούς κάθε φορά που στον ορίζοντα υπάρχει νέφος ανησυχίας η αμφιβολίας. Θα ήταν προτιμότερο η εστίαση στους κινδύνους του μη εμβολιασμού για την ανθρώπινη υγεία που σημαίνει θάνατος δηλαδή αυτό μεγιστοποιούμε και δεν εστιάζουμε στον κίνδυνο πχ θρόμβωσης που είναι αμελητέος.

Ο στόχος είναι πρόδηλο ότι δεν υπηρετείται στην παρούσα φάση από συγκρίσεις. Το “πρέπει” υπερισχύει του “θέλω” ή “δεν θέλω”.

H συλλογική ευθύνη προπορεύεται του ατομικού δικαιώματος καθώς δεν ζούμε μόνοι μας αλλά σε οργανωμένες κοινωνίες και όλοι έχουμε κοινωνικές συναναστροφές , οι περισσότεροι από εμάς παππούδες, γιαγιάδες, παιδιά που δεν θέλουμε να πάθουν κακό. Ως εκ τούτου, η τυχόν επικοινωνιακή καταιγίδα σε όλα αυτά έπρεπε να επικεντρωθεί και να “στήσει” το αφήγημα μιας νέας ζωής στη μετά covid εποχή.

Η αναφορά σε παραδείγματα που ακολουθούν καταδεικνύει την αναγκαιότητα αναστοχασμού και ανασχεδίασης της επικοινωνιακής στρατηγικής.

Αντίθετα λοιπόν με ότι ίσχυε στην έναρξη της πανδημίας με το astrazeneca η Επιτροπή με πρόσφατη απόφασή της εισηγήθηκε στην Κυβέρνηση να σταματήσει η χορήγηση του εμβολίου σε πολίτες ηλικίας κάτω των 60 ετών, αν όμως έχουν κάνει την πρώτη δόση θα πρέπει να ολοκληρώσουν με το ίδιο εμβόλιο, ανεξαρτήτως ηλικίας. Στην περίπτωση αυτή έχουμε επιμερισμό διαφοροποίησης του κινδύνου στις ίδιες ηλικίες καθώς όσοι δεν έχουν κάνει καμία δόση έχουν δικαίωμα επιλογής ενώ σε όσους έχουν κάνει μία δόση σχεδόν αφαιρείται το δικαίωμα επιλογής. Στους δεύτερους υπάρχει συγκριτική εκτίμηση κινδύνου από τη νόσο covid ενώ τους πρώτους δυνατότητα να επιλέξουν.

Στις εξαιρέσεις από το astra zeneca για άτομα ηλικίας κάτω των 30 ετών που για οποιοδήποτε λόγο είχαν κάνει πρώτη δόση με εμβόλιο της astrazeneca υπάρχει η σύσταση η β’ δόση να γίνει με άλλο εμβόλιο εκτός αν αυτά επιθυμούν για λόγους ταχύτερης ανοσοποίησης να κάνουν astrazeneca. Σε αυτό η διαπίστωση αρκετών τριαντάρηδων είναι ότι αισθάνονται ηλίθιοι που έκαναν την πρώτη δόση.
Επίσης στην παράγραφο γ’ εξαιρέσεων αναφέρεται ότι άτομα όλων των ηλικιών που έχουν άλλον ειδικό λόγο να γίνει η δεύτερη δόση με άλλο εμβόλιο πλην astra zeneca θα είναι δυνατή η αντικατάσταση μετά από υποβολή αιτιολογημένου αιτήματος από τον θεράποντα ιατρό προς στην αρμόδια επιτροπή.

Πάραυτα την επόμενη μέρα αντιλαμβανόμαστε ότι στη λίστα των ασθενειών που δικαιολογούν μετά από ιατρική γνωμάτευση αλλαγή β’ δόσης για όσους έχουν κάνει πρώτη δόση με astrazeneca υπάρχουν μόνο ασθενείς που σχετίζονται με θρομβώσεις, εμβολές, φλεβίτιδες σύνδρομο budd-chiari και αυτή τη φορά ερώτημα του απλού πολίτη “Σε τι συνίσταται τελικά ο άλλος ειδικός λόγος;”.
Δύο τελευταίες προτάσεις λαμβανομένων υπόψη των προηγούμενα αναφερόμενων και παρασχεθέντων απόψεων θα ήταν : Πρώτον, στην υπάρχουσα επικοινωνιακή σύγχυση που « γεννά » διχασμό τους απλούς πολίτες να σχεδιαστεί και υλοποιηθεί άμεσα εκστρατεία επικοινωνιακής ενημέρωσης με θετικό πρόσημο και απλά λόγια στην κοινωνία.

Δεύτερον, να αναδειχθεί και να μεγιστοποιηθεί το όφελος ,και μόνο αυτό, μέσα από ένα αφήγημα που θα έχει σημείο αναφοράς την υπέρτατη αξία του αγαθού της ζωής ,την ευημερία και την ευτυχία.
Και τέλος μία απλή απορία επί της συσχέτισης συστάσεων και δικαιώματος επιλογής. Τι νόημα έχουν οι συστάσεις όταν δεν έχει κάποιος δικαίωμα επιλογής!!!

Το άρθρο Το χρονικό μιας ατυχούς επικοινωνίας στο θέμα των εμβολίων… Του Αντώνη Ζαΐρη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Όπως επισημαίνει στην έκθεσή της, το πιστωτικό προφίλ της χώρας αντανακλά το σχετικά υψηλό επίπεδο πλούτου της, σε σύγκριση με το μέτριο μέγεθος της οικονομίας της και την εξίσου μέτρια οικονομική διαφοροποίηση. Η νυν κυβέρνηση έχει βελτιώσει τους θεσμούς και τη διακυβέρνηση σε αρκετούς τομείς. Έτσι, η χώρα επωφελείται μιας ευνοϊκής διάρθρωσης χρέους, ενός σημαντικού «μαξιλαριού» ρευστότητας ενώ και το χρέος συνοδεύεται από προσιτούς όρους σε ό,τι αφορά την αποπληρωμή.

«Η αξιολόγηση της Ελλάδας θα δεχόταν “ανοδική πίεση” στην περίπτωση που η περαιτέρω πρόοδος στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις απέφερε απτά αποτελέσματα υπό τη μορφή ισχυρότερων επενδύσεων και θα αύξανε περαιτέρω και θα παγίωνε τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης», αναφέρει ο συγγραφέας της έκθεσης της Moody’s Steffen Dyck. «Αντιθέτως, η αξιολόγηση θα δεχόταν πτωτική πίεση, εάν η πρόοδος στη μεταρρύθμιση των θεσμών της Ελλάδας αντιστραφεί, βάζοντας σε κίνδυνο τη συμφωνία με τους πιστωτές της ευρωζώνης».

Ως προς την πανδημία του κορωνοϊού, αναφέρει πως διέκοψε την οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας και οδήγησε σε έντονη συρρίκνωση το 2020, αλλά τα σημαντικά ευρωπαϊκά κονδύλια θα είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση των επενδύσεων και της ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, βασική πρόκληση για το πιστωτικό προφίλ παραμένει το αυξημένο επίπεδο χρέους, που ανερχόταν στο 205,6% του ΑΕΠ το 2020 και είναι το δεύτερο υψηλότερο μεταξύ των χωρών που αξιολογεί η Moody’s.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Moody’s: Οι μεταρρυθμίσεις στηρίζουν το πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Μανόλη Γαλενιανού*

Η μεγαλύτερη οικονομική πρόκληση σήμερα για τη χώρα μας είναι η έξοδος από τη διπλή κρίση της χρεοκοπίας και της πανδημίας. Η πρόκληση αυ τή πρέπει να καθορίσει και την κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής των επόμενων Χρόνων.

Καθώς η διπλή κρίση έχει αφήσει υψηλή ανεργία, πολλά λουκέτα και ελλιπή χρησιμοποίηση του κεφαλαιακού εξοπλισμού της χώρας, μια πολιτική αναθέρμανσης της ζήτησης μέσω της αύξησης των κρατικών δαπανών (η οποία μπορεί, πλέον, να χρηματοδοτηθεί από τα ευρωπαϊκά κονδύλια) μοιάζει ως η προφανής λύση. Τέτοιου είδους «κεϊν σιανές» πολιτικές αποτελούν σταθερό εργαλείο της οικονομικής πολιτικής παγκοσμίως και εφαρμόζονται με επιτυχία τον τελευταίο χρόνο στις ΗΠΑ.

Σύμφωνα, όμως, με το Σχέδιο Ανάπτυξης της Επιτροπής Πισσαρίδη, ακόμα και μια επιτυχημένη εφαρμογή κεϊνσιανής πολιτικής δεν θα φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα. Πιο συγκεκριμένα, ακόμα και αν την επόμενη δεκαετία η ανεργία υποχωρήσει στα επίπεδα προ κρίσης, ο υπάρχων κεφαλαιακός εξοπλισμός χρησιμοποιηθεί πλήρως και η παραγωγικότητα της εργασίας αυξηθεί παράλληλα με τους ευρωπαϊκούς ρυθμούς (το οποίο δεν έχει συμβεί μετά το 2002), το 2030 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας θα φτάσει μόλις το 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, οριακά υψηλότερο από το σημερινό 67%.

Η αιτία για αυτές τις απαισιόδοξες προβλέψεις είναι ότι οι πολιτικές αυτές τείνουν να διαιωνίζουν το υπάρχον οικονομικό μοντέλο της χώρας όπου εφαρμόζονται. Οι σημαντικές αδυναμίες του ελληνικού μοντέλου, όμως, θέτουν Χαμηλή οροφή στις δυνατότητες των πολιτικών αυτών να επιτύχουν θετικά αποτελέσματα και επιβάλλουν μια πολύ διαφορετική κατεύθυνση για την οικονομική πολιτική, η οποία να έχει ως κεντρικό στόχο τη ριζική αναδιάρθρωση της οικονομίας.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά την αγορά εργασίας. Η μείωση του ποσοστού ανεργίας στο 8,5%, όπου βρισκόταν το 2007, μέσω κεϊνσιανών πολιτικών θα οδηγήσει σε αύξηση του αριθμού των απασχολουμένων μόλις κατά 2%, λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, και δεν θα συνεισφέρει ουσιαστικά στο κλείσιμο της ψαλίδας με την ΕΕ. Υπάρχουν, όμως, μεγάλες δεξαμενές ανθρώπινου δυναμικού οι οποίες δεν αξιοποιούνται: μεγάλα ποσοστά των νέων, των γυναικών και των άνω των 55, αλλά εργάσιμης ηλικίας, παραμένουν οικονομικά ανενεργοί (δεν εργάζονται, ούτε αναζητούν εργασία) εξαιτίας των πολλών φορολογικών και γραφειοκρατικών αντικινήτρων στην εργασία, της ελλιπούς στήριξης των οικογενειών με μικρά παιδιά και της συχνής (και, συνήθως, εξαιρετικά άδικης) πρόωρης συνταξιοδότησης προνομιούχων ομάδων. Μια μεταρρυθμιστική προσπάθεια για την αξιοποίηση αυτού του δυναμικού θα δημιουργήσει μεγάλα οικονομικά αλλά και κοινωνικά οφέλη και θα ανατρέψει τις επιπτώσεις των δυσμενών δημογραφικών εξελίξεων. Απαιτεί όμως τη ρήξη με τις πρακτικές του παρελθόντος. Αντίστοιχα παραδείγματα υπάρχουν σε πολλές άλλες πτυχές της οικονομικής δραστηριότητας, όπως η σύνδεση έρευνας και παραγωγής, η εύρυθμη λειτουργία των αγορών και η κινητροδότηση των επενδύσεων, πτυχές οι οποίες αναλύονται διεξοδικά στο πόρισμα της Επιτροπής Πισσαρίδη.

Σήμερα βρισκόμαστε σε σταυροδρόμι. Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μας δίνει ένα σημαντικό εργαλείο για να βγούμε από τη διπλή κρίση. Πρέπει να το χρησιμοποιήσουμε με τόλμη για να αποφύγουμε τις οκνηρές επιλογές του παρελθόντος.

*καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και μέλος της Επιτροπής Πισσαρίδη

Το άρθρο Απαραίτητες και Ζωτικές οι Μεταρρυθμίσεις… Του Μανόλη Γαλενιανού εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Δημήτρη Στεργίου

Συμμερίζομαι τις εκτιμήσεις οικονομολόγων και αναλυτών  σε άρθρο τους στους Financial Times πως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα αποτελέσει την αφετηρία για μια νέα ανάκαμψη στην Ευρώπη, σε μια συγκυρία δύσκολη καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση πλήττεται από οικονομική κρίση λόγω της πανδημίας. Προφανώς οι εκτιμήσεις αυτές  στηρίζονται σε παραδοχές ότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες λειτουργούν ορθολογικά, εφαρμόζουν πιστά  τους οικονομικούς νόμους και  υπολογίζουν σωστά τη συμβολή όλων των παραγόντων που διαμορφώνουν την οικονομική μεγέθυνση.

Επίσης, θα ήθελα πολύ να συμμερισθώ και τις συγκρατημένες προβλέψεις  της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ρυθμό ανάπτυξης στη χώρα μας 7% έως το 2026 από την αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαλψης και Ανθεκτικότητας που έτυχε διθυραμβικών κριτικών στις Βρυξέλλες, αλλά ακόμα και τις συγκρατημένες ή αισιόδοξες ή υπεραισιόδοξες  προβλέψεις της  Morgan Stanley και της S&P  για ανάπτυξη 12% και 18% αντίτοιχα, αλλά υπό την παραδοχή ότι θα προωθούνται παράλληλα όλες οι αναγκαίες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σε όλους τους «άρρωστους» τομείς της ελληνικής οικονομίας, οι οποίοι απορροφούν σαν «σφουγγάρι» όλες τις σημειούμενες  με το ζόρι θετικές συμβολές των επενδύσεων, της κατανάλωσης και των εξαγωγών στην ανάπτυξη. Αυτοί οι τομείς έχουν κάνει την ελληνική οικονομία, με τις γνωστές διαρθρωτικές αγκυλώσεις και το ολοένα αυξανόμενο χρέος, μια νέα βιβλική “καιόμενη και μη φλεγόμενη βάτο” και τους Έλληνες εργαζόμενους, ανέργους, φορολογούμενους και επιχειρηματίες μοιραίους δεσμώτες των αγκυλώσεων αυτών!

Σε όλες αυτές τις παλιές μελαγχολικές  διαπιστώσεις αντιπαραθέτω τώρα μιαν αισιόδοξη, ότι, δηλαδή, από την αρχή της θητείας της η σημερινή κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη επανέφερε πιο έντονα και, κυρίως, πιο “ζεστά” το αθάνατο “έπος” των μεταρρυθμίσεων με στόχο να αξιοποιηθούν αποδοτικά και παραγωγικά οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και όχι μόνο.  Απλώς υπενθυμίζω τις προσπάθειες και τις επιστολές του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ αρμόδιου για τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου και παρουσιαστή του Εθνικού Σσχεδίου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης “Ελλάδα 2.0” Άκη Σκέρτσου  πριν από λίγους μήνες προς τους υπουργούς με την οποία ζητούσε επίσπευση των… μεταρρυθμίσεων! Δηλαδή, των μεταρρυθμίσεων, οι οποίες  δεν έγιναν ποτέ, παρά τις γνωστές ηχηρές εξαγγελίες και υποσχέσεις προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους δανειστές, επί .. τριάντα  χρόνια με το γνωστό “στρίβειν” ότι “λεφτά υπάρχουν” ή ότι είναι “ανάλγητες” σε περίοδο “ισχυρής” τάχα Ελλάδος και “ισχυρής” τάχα” οικονομίας! Η ίδια διαβεβαίωση, που  επαναλήφθηκε και κατά την παρουσίαση του παραπάνω Σχεδίου και από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη για την αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης με συνδυασμό πραγματικών μεταρρυθμίσεων, στηρίζει την αισιοδοξία για τη συμβολή του ταμείου Ανάκαμψης στην ενίσχυση της οικονομικής μεγέθυνσης..

Αυτή η  αισιοδοξία ενισχύθηκε και από τις «προσομοιώσεις» – προβλέψεις που παρουσίασε ο κ. Σκέρτσος στη διαδικτυακή εκδήλωση που διοργάνωσαν η Προεδρία της Κυβέρνησης και το υπουργείο Ανάπτυξης & Επενδύσεων, με θέμα, «Βελτίωση του Επιχειρηματικού Περιβάλλοντος – Doing Business: Μεταρρυθμίσεις, Στόχοι και Προκλήσεις στην Ελλάδα του σήμερα και του αύριο»,  επισημαίνοντας ότι οι προγραμματισμένες μεταρρυθμίσεις (67 σημαντικές και 106 στρατηγικές δημόσιες επενδύσεις) για το επιχειρηματικό περιβάλλον «δεν βελτιώνουν απλώς την κατάταξη της χώρας, έχουν πρακτικό και ουσιαστικό όφελος για όλους μας». Στην εκδήλωση αυτή ο κ. Σκέρτσος ανέφερε, για παράδειγμα, ότι η μείωση της γραφειοκρατίας και η, εξ αυτού του λόγου, απελευθέρωση 270 εκατ. εργατοωρών μπορεί να επιφέρει, σε διάστημα ενός έτους, αύξηση 0,6% στην απασχόληση, 8% στις επενδύσεις και 2% στο ΑΕΠ, χαρακτηρίζοντας «εφικτό» τον στόχο της κινητοποίησης 100 δισ. δημόσιων, ιδιωτικών και ευρωπαϊκών πόρων την επόμενη 7ετία.

Αν γίνονταν οι υποσχόμενες μεταρρυθμίσεις

 Πράγματι, ο στόχος αυτός είναι εφικτός, αν θυμηθούμε ότι παρόμοιες εκτιμήσεις για τη σχέση μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης στη χώρα μας είχαν γίνει και γίνονταν συνεχώς τα τελευταία κυρίως είκοσι χρόνια, αλλά στην πράξη η σχέση αυτή  έγινε όχι μόνο καταγέλαστη, αλλά και ολέθρια, αφού δεν συνοδεύθηκαν από τις αναγκαίες τολμηρές τομές για την επίτευξη των στόχων. Με σκοπό, λοιπόν, να μην επαναληφθεί αυτή η ιλαροτραγωδία των εκτιμήσεων, απλώς παραθέτω μερικές παρόμοιες  διεθνών και ελληνικών  οργανισμών για την “εικονική πραγματικότητα” μετά την εφαρμογή των Μνημονίων, δηλαδή από την εφαρμογή των Μνημονίων  και την ορθή αξιοποίηση των 312 δισ. ευρώ που τα συνόδευαν  μετά το 2010 στη χώρα μας.

Τότε, λοιπόν, εμπειρικές μελέτες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ)  εκτιμούσαν ότι, αν στην Ελλάδα προωθούνταν οι  μεταρρυθμίσεις που υπόσχονταν οι κυβερνήσεις με τα Μνημόνια, σε βάθος δεκαετίας  η χώρα μας θα εξασφάλιζε αύξηση του ΑΕΠ κατά περίπου 18%! Δηλαδή,  το ΑΕΠ θα από 231,6 δισ. ευρώ το 2009 θα αυξανόταν στα 273,2 δισ. ευρώ το 2020! Κι επειδή δεν προωθήθηκαν αυτές οι μεταρρυθμίσεις, μολονότι εισπράχθηκαν πάνω από 310 δισ. ευρώ με τα Μνημόνια, το ΑΕΠ το 2020 διαμορφώθηκε στα 162,8 δισ. ευρώ, δηλαδή, αντί αύξησης, μειώθηκε κατά 68,8 δισ. ευρώ ή κατά 30,4 ποσοστιαίες μονάδες αθροιστικά!!!

Αν ληφθες υπόψη ότι μία αύξηση του ΑΕΠ κατά 1%  προκαλεί αντίστοιχη (ποσιστιαία) αύξηση των φορολογικών εσόδων, τότε μόνο και μόνο η αύξηση αυτή του ΑΕΠ κατά 30% θα προκαλούσε αύξηση των φορολογικών εσόδων κατά 15 δισ. ευρώ, τα οποία όλα θα δημιουργούσαν πρωογενές πλεόνασμα που θα άγονταν ολόκληρο προς πρόσθετη  μείωση του χρέους ως ποσοστό τυου ΑΕΠ κάτω από το 100% (τώρα είναι 209% του ΑΕΠ!).

Ύστερα, σύμφωνα με τις ίδιες εμπειρικές μελέτες του ίδιου διεθνούς οργανισμού, η σημαντική αυτή μεταβολή του ΑΕΠ θα συνοδευόταν και από σημαντική συνεισφορά στη διαμόρφωση του χρέους γύρω στο 62% του ΑΕΠ! Να σας θυμίσω τον εφιάλτη; Το “μη βιώσιμο” χρέος των 299,5 δισ. ευρώ του 2009 εκτοξεύθηκε στα  340 δισ. ευρώ το 2020 ή από 129,7% του ΑΕΠ στο 208,9% του ΑΕΠ το 2020, δηλαδή, αντί σημαντικής μείωσης, αυξήθηκε κατά 80 περίπου ποσοστιαίες μονάδες!

Ακόμα, από μια άλλη εμπειρική μελέτη προέκυπτε ότι, αν  εφαρμόζονταν όλα τα περιβόητα Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεων, τα οποία επέβαλε η Ευρωπαϊκή Ένωση να καταθέτουν όλες οι χώρες -μέλη της από το 2005, το δημόσιο χρέος θα αποκλιμακωνόταν έως το 2020 κατά  τουλάχιστον 20 ποσοστιαίες μονάδες, δηλαδή από 129,7% του ΑΕΠ το 2009 θα συρρικνωνόταν στο 109,7% του ΑΕΠ το 2020. Αμ δε! Εκτοξεύθηκε, όπως προαναφέρθηκε, στο 208,9% του ΑΕΠ!

Σε όλα αυτά, ας προσθέσω και επιμέρους ευνοϊκές επιδράσεις στην οικονομία και ιδιαίτερα στο ΑΕΠ από την προώθηση ειδικότερων μεταρρυθμίσεων. Η Τράπεζα της Ελλάδας, για παράδειγμα,  εκτιμά πως η υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας και στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών θα μπορούσε συνδυασμένα να επιφέρει  αύξηση του ΑΕΠ έως 8,5%, της απασχόλησης κατά 6,7% και των επενδύσεων κατά 11,5%. Όμως, σημειώνω ότι ΟΟΣΑ, σε άλλη μελέτη, προτείνει να δοθεί έμφαση, για αναπτυξιακούς λόγους,  στην αγορά προϊόντων και όχι να πέσουν τα βάρη της προσαρμογής στους μισθωτούς, που είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της  φτώχειας και των ανισοτήτων  στην Ελλάδα παρά τις κοινωνικές πολιτικές που ενεργοποιήθηκαν και που δεν είχαν, ωστόσο, την αποτελεσματικότητα εκείνων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν μάλιστα δεν υπήρχαν οι συντάξεις, οι οποίες των οποίων η συμβολή είμαι μεγαλύτερη, η φτώχεια και οι ανισότητες θα ήταν εφιαλτικότερες! Πάντως,  ο ΟΟΣΑ, σύμφωνα με άλλη μελέτη, εκτιμούσε πως η πλήρης εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων στον τομέα αυτόν θα μπορούσε να προκαλέσει αύξηση του ΑΕΠ πάνω από 13% στη  δεκαετία.

Επίσης, υπενθυμίζω κι έναν άλλο χώρο για τον οποίο οι εξαγγελλόμενες μεταρρυθμίσεις ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έχουν γίνει “ανέκδοτο” με το συνεχές “στρίβειν” που χαρακτηρίζεται από ένα σπαραξικάρδιο χρονικό! Σύμφωνα, λοιπόν,  με υπολογισμούς του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών(ΙΟΒΕ), το άνοιγμα των “κλειστών” επαγγελμάτων συμβάλλει μακροπρόθεσμα σε αύξηση του ΑΕΠ κατά 13,5%. Δηλαδή, κατά 34 δισ. ευρώ, συνολικά! Το ποσό αυτό προκύπτει από την τόνωση της εγχώριας ζήτησης, την αύξηση των επενδύσεων και των εξαγωγών, αλλά και την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών, λόγω της μείωσης των τιμών. Η Copenhagen Economics και το ΚΕΠΕ υπολόγισαν ότι το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων θα ενίσχυε τους πραγματικούς μισθούς κατά 0,4% και θα μείωνε μακροπρόθεσμα το κόστος των υπηρεσιών έως 10,5%. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις και οι ελληνικές εξαγωγές θα αυξάνονταν πάνω από 25%, ενώ η αύξηση της απασχόλησης υπολογίζεται από 0,2% έως 0,5%.

Σημειώνω ακόμα ότι στο πλαίσιο των βαρύγδουπων Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων, τα οποία με ευκολία και απίστευτη ευρηματικότητα σε ορισμούς, προβλέψεις και υποσχέσεις καταρτίζονταν για να λαμβάνονται οι δόσεις των κοινοτικών δανείων, υπήρχαν οι δεσμεύσεις αυτές για “άνοιγμα” των “κλειστών” επαγγελμάτων, τον περιορισμό της παραοικονομίας, η οποία, παρά τους 3.500 νόμους  και πάνω από 115.000 υπουργικές αποφάσεις παραμένει στο 21% του ΑΕΠ, έναντι 12,8% κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (χάνονται περίπου 16 δισ. ευρώ!), και οι υποσχέσεις για διαρθρωτικές παρεμβάσεις στον δημοσιονομικό τομέα και ιδιαίτερα στο μέτωπο της βελτίωσης της αποδοτικότητας είσπραξης του ΦΠΑ (που είναι 0,51)  με σκοπό την προσέγγιση του μέσου όρου στον ΟΟΣΑ  (0,71) που δεν τηρήθηκαν  και έτσι χάνονται άλλα 10 περιόπου δισ. ευρώ ετησίως…

Υπενθυμίζω τις διαπιστώσεις της μελέτης  Casanegra του 1992 για τα αίτια της φοροδιαφυγής και τη σημασία της στον περιορισμό της ανάπτυξης και τις προτάσεις για τη βελτίωση της φορολογικής διοίκησης, η οποία και τότε είχε προκαλέσει…πανελλήνιο… χαλασμό!

Άλλα λόγια είναι περιττά… Απλώς κάνετε μία απλή… πρόσθεση και θα διαπιστώσετε έκπληκτοι ότι θα αυξάνονταν τα φορολογικά έσοδα κατά  30 δισ. ετησίως, το ΑΕΠ κατά  30%, οι επενδύσεις και οι εξαγωγές κατά 37%, η απασχόληση κατά 6,7%, θα μειωνόταν το χρέος κάτω από το 100% του ΑΕΠ, θα  αυξάνονταν σημαντικά  οι πραγματικοί μισθοί, ενώ θα  συρρικνώνονταν  σημαντικά η φτώχεια και οι κοινωνικές ανισότητες… Υπερβολές;

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Με μεταρρυθμίσεις το ΑΕΠ θα ήταν σήμερα 300 δισ. ευρώ και όχι… 162 δισ. ευρώ!… Του Δημήτρη Στεργίου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ασφαλώς, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης «τό’ πιασε το υπονοούμενο» του επικεφαλής του  Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕSM) Κλάους Ρέγκλινγκ, ο οποίος, κατά τη συνάντησή τους, χαρακτήρισε το ελληνικό σχέδιο για την αξιοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης “καλό”, τονίζοντας όμως στη συνέχεια ότι “το κλειδί τώρα είναι η υλοποίησή του”! Τότε, αμέσως, για να μετριάσει τις επιφυλάξεις αυτές, ο πρωθυπουργός έσπευσε να ενημερώσει τον Ευρωπαίο αξιωματούχο για τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που προώθησε, σε συμφωνία με τους θεσμούς, εν μέσω πανδημίας, οι οποίες “καθιστούν την Ελλάδα πιο ελκυστικό επενδυτικό προορισμό”, όπως τόνισε..

Είναι δικαιολογημένες οι επιφυλάξεις του κ. Ρέγκλινκ, όπως και των Τρώων για τους Δαναούς «και δώρα φέροντες», διότι οι άμετρες υποσχέσεις και οι πρόθυμες δεσμεύσεις όλων των κυβερνήσεων για προώθηση μεταρρυθμίσεων κατά την τελευταία τριακονταετία έχουν γίνει το πιο «κρύο ανέκδοτο» ίσως παγκοσμίως, αφού ουδέποτε τηρούνταν. Τρανή απόδειξη αποτελούν οι απογοητευτικές επιδόσεις της χώρας στην επίτευξη των στόχων της Στρατηγικής της Λισαβόνας από το 2000 και των περιβόητων πολυσέλιδων και καλαίσθητων Εθνικών Προγραμμάτων  Μεταρρυθμίσεων και Προγραμμάτων Σύγκλισης που κατέθετε και  καταθέτει και η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2005. Η βαθμολογία της χώρας μας σε όλα τα σχέδια αυτά είναι «κάτω από τη βάση»! Ας ελπίσουμε όμως ότι τώρα ήγγικε πια η ώρα για την προώθηση όλων των αναγκαίων διαρθρωτικών  μεταρρυθμίσεων που εξαγγέλλει ο πρωθυπουργός, διότι «άνευ τούτων ουδέν εστι γενέσθαι των δεόντων», όπως έλεγε ο αρχαίος Έλλην ρήτωρ Δημοσθένης (Ολυνθιακός Α΄) για τα χρήματα, αλλά, φαίνεται ότι στην Ελλάδα οι μεταρρυθμίσεις, και όχι οι περικοπές μισθών και συντάξεων, η υπερφορολόγηση και τα «κουρέματα» ισοδυναμούν με δεκάδες δισ. ευρώ!

Αλλά, γιατί δεν μπόρεσε καμιά ελληνική κυβέρνηση, και ιδιαίτερα οι μνημονιακές, να προωθήσουν τις υποσχόμενες στα κείμενα των μνημονίων διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις; Λόγω του φοβερού και τρομερού κομματικού κόστους!  Υπενθυμίζω ότι αυτή η μείζων αναξιοπιστία συνοδευόταν από  το γνωστό όνειδος των συνεχών “εμπλοκών” κατά την άφιξη στην Αθήνα των ελεγκτών της τρόικας, οι οποίοι μερικές φορές έφευγαν άπρακτοι ζητώντας να ληφθούν στη συνέχεια τα περιβόητα “ισοδύναμα μέτρα” για την κάλυψη των δημοσιονομικών κενών που δημιουργούνταν από την παράλειψη εφαρμογής των υπεσχημένων ή των λεγόμενων “προαπαιτούμενων. Και αυτά τα ολέθρια «ισοδύναμα μέτρα» αναζητούνταν μονίμως στις εύκολες επιλογές της αύξησης  υπαρχόντων ή επιβολής νέων φόρων και ασφαλιστικών εισφορών ή της περικοπής μισθών και συντάξεων ή της διάθεσης ποσών του Προϋπολογισμού Δημόσιων Επενδύσεων για καταναλωτικούς σκοπούς.

Για την απάντηση στο παραπάνω ερώτημα έχουν γραφεί πολλά βιβλία και έχουν γίνει πολλές μελέτες με την πιο σημαντική εκείνη του Γραφείου Μελετών της Ακαδημίας Αθηνών το 2012 υπό τον τίτλο «Η προώθηση των μεταρρυθμίσεων στην ελληνική οικονομία». Αλλά, πέρα από τις μελέτες αυτές, θυμήθηκα ότι  μόνο και μόνο η λέξη “μεταρρυθμίσεις” προκαλούσε… “χαλασμό”. Κατ΄αρχάς, θυμήθηκα την εύστοχη διαπίστωση του αείμνηστου Γεράσιμου (Μάκη) Αρσένη κατά την παρουσίαση στη “Στοά του Βιβλίου” το 2002, μαζί με τον τότε πρόεδρο του συνασπισμού Νίκο Κωνσταντόπουλο και τον αείμνηστο, τότε πρώην πρωθυπουργό,  Κωνσταντίνο Μητσοτάκη του βιβλίου  μου  υπό τον τίτλο “Η μεγάλη φούσκα της οικονομίας 1981-2001”.  Κατά την παρουσίαση αυτή τότε ο Γεράσιμος Αρσένης τόνισε, μεταξύ άλλων,  ότι “οι μεταρρυθμίσεις έρχονται σε αντιπαράθεση με την παραδοσιακή κουλτούρα, η οποία δεν θέλει ανοιχτούς ορίζοντες, φοβάται το καινούργιο, θέλει το κεκτημένο και την προστασία του κράτους, και της μεταρρυθμιστικής κουλτούρας, η οποία είναι οι κοινωνικές δυνάμεις που έχουν αποδεχτεί ότι ο τόπος πρέπει να αλλάξει»!

Έτσι, λέξεις, όπως «αξιολόγηση», «παραγωγικότητα», «ανταγωνιστικότητα», «βαθμολογία», «διαγωγή», «αριστεία» και άλλες δεν είναι μόνο λυσσαλέα ξορκισμένες από την αθάνατη παραδοσιακή κουλτούρα, αλλά λοιδορούν και όλες τις ελληνικές κυβερνήσεις, προμνημονιακές και μνημονιακές, για το εκάστοτε «στρίβειν» δια της «δημιουργικής ασάφειας», η «δημιουργικής ακινησίας» ή «δημιουργικής αναβολής» ή «δημιουργικής εμπλοκής» με την Ευρωπαϊκή Ένωση παλιότερα και τους δανειστές μας μετά το 2010.

Κόλαφος η αξιολόγηση των επιδόσεων της χώρας!

Κάπως έτσι, η χώρα μας έβλεπε συνέχεια να περνούν από μπροστά της όλα τα μεταρρυθμιστικά «τραίνα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στα οποία ασμένως «επέβαινε», αλλά στη διαδρομή… «κατέβαινε»! Οι αξιολογήσεις ήταν απογοητευτικές!  Υπενθυμίζω τη  μεταρρυθμιστική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη  γνωστή και ως «Στρατηγική της Λισαβόνας», που αποτελεί την πρώτη μακροπρόθεσμη ευρωπαϊκή μεταρρυθμιστική στρατηγική και που υιοθετήθηκε το Μάρτιο 2000 από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισαβόνα με ορίζοντα το έτος 2010. Κεντρικός της στόχος ήταν η προώθηση μεταρρυθμίσεων για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών της Ευρώπης. Το 2005 αποφασίστηκε η ενδυνάμωση της προσπάθειας και καθιερώθηκαν οι 345 «Ολοκληρωμένες Κατευθύνσεις Πολιτικής», καθώς και η ετήσια υποβολή «Εθνικών Προγραμμάτων Μεταρρυθμίσεων» από μέρους των κρατών-μελών προς αξιολόγηση της πορείας των μεταρρυθμίσεων.

Τον Ιούνιο του 2010 υιοθετήθηκε μια νέα μακροπρόθεσμη στρατηγική μεταρρυθμίσεων για την περίοδο 2010-2020, η οποία ονομάστηκε «Ευρώπη 2020», ως συνέχεια της «Στρατηγικής της Λισαβόνας». Σημειώνεται ότι ότι η στρατηγική των μεταρρυθμίσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχει νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα, προς χαράν και αγαλλίασιν όλων των ελληνικών κυβερνήσεων!!!  Και για να πούμε όμως την αλήθεια, όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις  μετά το 2005 κατάρτιζαν και δημοσίευαν εντυπωσιακά ετήσια  «Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεων», τα οποία ουδέποτε εφάρμοζαν, μολονότι κατετίθεντο στην Ευρωπαϊκή Ένωση!Πράγματι, το 2005 η χώρα μας κατάρτισε το πρώτο Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων 2005-2008 με τις ακόλουθες προτεραιότητεςς: Δημοσιονομική σταθεροποίηση και μακροχρόνια βιωσιμότητα των δημόδιων οικονομικών με άμεσο τάχα στόχο την επαναφορά του ελλείμματος κάτω από το 3% έως το τέλος του 2006 και την περαιτέρω μείωσή του τα επόμενα χρόνια, διατηρώντας υψηλή ανάπτυξη. Βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος με ενίσχυση του ανταγωνισμού, άνοιγμα αγορών, αύξηση εξωστρέφειας, χωροταξικά σχέδια, διευκόλυνση αδειοδότησης, φορολογική μεταρρύθμιση, επενδυτικός νόμος, ΣΔΙΤ, ΔΕΚΟ, Έρευνα και Ανάπτυξη, 1,5% ΑΕΠ, ενεργειακή πολιτική. Αύξηση της απασχόλησης και της παραγωγικότητας με βελτίωση του συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης, εκσυγχρονισμό της αγοράς εργασίας, προώθηση της Κοινωνίας της Γνώσης. Υπενθυμίζω ότι στόχος ήταν η αύξηση της συνολικής απασχόλησης στο 62,5% (από 59,4% το 2004) και της γυναικείας απασχόλησης στο 48,9% (από 45,2%το 2004) για το 2008, με παράλληλη κοινωνική συνοχή!

Όλα καλά, όλα ωραία, αλλά όταν ήρθε η ώρα της κρίσεως. Από ένα σύστημα παρακολούθησης των µεταρρυθµίσεων του Εθνικού Προγράμματος Μεταρρυθμίσεων 2005-2008 που έκανε ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών (ΣΕΒ) στο τέλος της περιόδου προέκυπτε  ότι από τους 346 στόχους που καταγράφονταν δεν είχε σηµειωθεί καµία πρόοδος στο 23% των δράσεων, ότι στο 39% των δράσεων είχε υπάρξει κάποια πρόοδος, η οποία όµως δεν µπορούσε να χαρακτηριστεί ως ικανοποιητική και, τέλος, στο 38% των δράσεων σηµειώθηκε πρόοδος, η οποία µπορούσε να χαρακτηριστεί ως ικανοποιητική. Δηλαδή, η “βαθμολογία” είναι πολύ κάτω από τη “βάση”, περίπου 40% ή 4 στα 10! Την ίδια περίπου τύχη είχαν και τα επόμενα Εθνικά Προγράμματα Μεταρρυθμίσεων με τελευταίο να είναι εκείνο το 2020 με τις ίδιες φιλόδοξες και “νεκραναστημένες” προτεραιότητες!

Διαπιστώσεις μελέτης της Ακαδημίας Αθηνών

Όπως προανέφερα, το Γραφείο Μελετών της Ακαδημίας Αθηνών  κατάρτισε το 2012, δύο χρόνια μετά την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου, μία σημαντική μελέτη  υπό τον τίτλο «Η προώθηση των μεταρρυθμίσεων στην ελληνική οικονομία», με τους καθηγητές Γ. Μέργο και Α. Μακρυδημήτρη με επιστημονικούς συνεργάτες τούς Δ. Παπαοικονόμου,  Μ.-Η. Πραβίτα και Π. Πρόντζα, υπό την επιστημονική ευθύνη του Κωνσταντίνου Δρακάτου, ακαδημαϊκού, επόπτη του Γραφείου Οικονομικών Μελετών της Ακαδημίας Αθηνών. Δεν ξέρω αν διάβασε κανένας αρμόδιος ή μη αρμόδιος την έρευνα αυτή. Ωστόσο, κρίνω ότι θα είναι χρήσιμο να παραθέσω μερικές μόνο, ελάχιστες, από τις διαπιστώσεις της μελέτης  ως απάντηση στο παραπάνω ερώτημα:

• Η διαχρονική αδυναμία και η αδικαιολόγητη διστακτικότητα των ελληνικών κυβερνήσεων να παρέμβουν αποφασιστικά στην υλοποίηση μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση του δημοσιονομικού προβλήματος συνιστά σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα της αδυναμίας διαμόρφωσης πολιτικών και κοινωνικών συναινέσεων. Η απουσία συναίνεσης και η διαχρονική άρνηση μεγάλου μέρους του πολιτικού κόσμου να συναινέσει στην υλοποίηση κρίσιμων και απόλυτα αναγκαίων μεταρρυθμίσεων εγείρει, μεταξύ άλλων, μείζον πολιτικό ζήτημα.
• Ο κομματισμός, η διαφθορά, η απουσία αξιοκρατίας, ο νομικισμός και η γραφειοκρατία είναι μερικά μόνο από τα γνωστά προβλήματα της δημόσιας διοίκησης. Οι πελατειακές σχέσεις και το πνεύμα της συντεχνίας επιτυγχάνουν και λειτουργούν παραλυτικά.
• Πρωταρχικό και καθοριστικό ρόλο στο όραμα, τη δομή και την εφαρμογή ενός τέτοιου μεταρρυθμιστικού προγράμματος έχει η πολιτική ηγεσία. Δηλαδή, προϋπόθεση επιτυχίας είναι τις μεταρρυθμίσεις να τις επιθυμεί και να τις στηρίζει συνολικά η πολιτική ηγεσία. Συχνά η υποστήριξη του πολιτικού κόσμου στις μεταρρυθμίσεις είναι μόνο λεκτική, λόγω των περιορισμών που συνεπάγονται οι μεταρρυθμίσεις για τον τρόπο άσκησης της εξουσίας.

Πηγή: in.gr

Το άρθρο Το «καρφί» Ρέγκλινγκ για τις μεταρρυθμίσεις που εξαγγέλλονταν επί… 30 χρόνια αλλά δεν γίνονταν!… Του Δημήτρη Στεργίου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.