Ανάλογα με τη χρονική περίοδο αλλά και τη γεωγραφική περιοχή, μια υπερβολική αύξηση του πληθυσμού μπορεί να είναι εξίσου προβληματική με μια μεγάλη μείωση. Άλλωστε, σε παγκόσμιο επίπεδο, δύσκολα μπορεί κανείς να ισχυριστεί, τουλάχιστον από την πλευρά της περιβαλλοντικής επίπτωσης που θα είχε, ότι μια ταχύτερη αύξηση του συνολικού πληθυσμού θα ήταν επιθυμητή.

Στη χώρα μας, τα δεδομένα καθιστούν σαφές πως η έντονη τάση των τελευταίων ετών για μείωση του συνολικού πληθυσμού και για αύξηση σε αυτόν όσων είναι μεγαλύτερης ηλικίας δεν πρόκειται να αντιστραφεί σύντομα.

Καθώς ένα τόσο σημαντικό ζήτημα έρχεται στο κέντρο του δημόσιου ενδιαφέροντος, υπάρχει το ενδεχόμενο για δύο κρίσιμες παρεξηγήσεις: η πρώτη, πως είναι δυνατή η πλήρης αντιμετώπιση των επιπτώσεων με μέτρα άμεσης επίδρασης. Όμως, οι δημογραφικές τάσεις εξελίσσονται με ρυθμούς δεκαετιών, όχι ετών και μέτρα που εφαρμόζονται σήμερα έχουν επίδραση που κατανέμεται σε βάθος χρόνου.

Η δεύτερη παρεξήγηση είναι ότι τα δημογραφικά ζητήματα μπορούν να αντιμετωπίζονται με μέτρα και πολιτικές που εξειδικεύονται σε αυτά. Όμως, οι αλλαγές στον πληθυσμό εξαρτώνται από κρίσιμες άλλες πολιτικές σε ευρύτερα πεδία, όπως στα συστήματα υγείας και κοινωνικής ασφάλισης, τις πολιτικές φορολογίας και επιδομάτων και το εκπαιδευτικό σύστημα. Με τη σειρά τους, συστηματικές τάσεις στον πληθυσμό επηρεάζουν κρίσιμα την ευστάθεια και επίδοση αυτών των άλλων συστημάτων.

Με αυτή την έννοια, είναι κρίσιμη η κατανόηση του πώς επιδρούν οι δημογραφικές τάσεις στις επιμέρους άλλες σημαντικές πλευρές της οικονομίας και κοινωνικής πολιτικής, καθώς και ποια μέτρα κρίνονται κατάλληλα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων. Πριν από τρία χρόνια παρουσιάστηκε αναλυτική μελέτη που εκπόνησε το ΙΟΒΕ με την πρωτοβουλία και υποστήριξη της Τράπεζας Eurobank. Σε αυτή, εξετάζονται οι διαφορετικές πτυχές του προβλήματος και επισημαίνονται έγκαιρα οι μελλοντικές τάσεις κάτω από διαφορετικά σενάρια πολιτικών.

Οι λόγοι που το Δημογραφικό έχει κομβική θέση σε όλα τα άλλα ζητήματα πολιτικής στη χώρα μας είναι δύο. Από τη μία πλευρά, η κόπωση στην αύξηση του πληθυσμού που άρχισε να διαφαίνεται ήδη από τη δεκαετία του ‘80 και που υπάρχει και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, εξελίχθηκε σε δραστική μείωσή του, μετά την έναρξη της βαθιάς οικονομικής κρίσης πριν από 15 χρόνια.

Η μαζική έξοδος ανθρώπων σε νέες ηλικίες, Ελλήνων αλλά και μεταναστών από τη χώρα μας, δεν ήταν απλώς μια εφάπαξ μείωση του πληθυσμού αλλά και μια πίεση στη δυνατότητα αύξησής του στη συνέχεια, καθώς έλειπαν άνθρωποι σε ηλικίες που θα μπορούσαν να αποκτήσουν παιδιά.

Από την άλλη, ο βίαιος υποβιβασμός των εισοδημάτων κατά την κρίση έχει κληροδοτήσει πίεση και περιορισμούς σε πολλά νοικοκυριά και στο δημόσιο ταμείο που υφίσταται ακόμη, παρά τη σχετικά ισχυρή ανάκαμψη της οικονομίας κατά τα τελευταία χρόνια. Όσο η εξασφάλιση ικανοποιητικών εισοδημάτων είναι δυσχερέστερη στη χώρα μας από άλλες ευρωπαϊκές, θα είναι ένας σχετικά λιγότερο επιθυμητός προορισμός. Παράλληλα, η δυνατότητα δημόσιων παρεμβάσεων περιορίζεται από την ανάγκη δημοσιονομικής σταθερότητας. Συνολικά, πολιτικές με οικονομική και δημογραφική στόχευση αναπόφευκτα αλληλοσυνδέονται.

Η μείωση του πληθυσμού και η αύξηση του μέσου όρου ηλικίας, που θα συνεχιστεί μάλλον για μια δεκαετία, ασφαλώς προβληματίζει, όμως δεν είναι από μόνη της μια καταστροφική εξέλιξη. Άλλωστε, υπάρχουν χώρες με σαφώς μικρότερο πληθυσμό από τη δική μας, που πετυχαίνουν υψηλότερα επίπεδα ευημερίας.

Όμως, για να επιτευχθεί σημαντική και συστηματική αύξηση της ευημερίας στη χώρα μας, είναι απαραίτητες περαιτέρω ουσιαστικές τομές πολιτικής που θα ενισχύσουν την οικονομία, όπως με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και την ενθάρρυνση εργασίας υψηλής αξίας, και θα εκσυγχρονίσουν κρίσιμες πτυχές του δημόσιου τομέα. Εφόσον αυτό συμβεί, οι δευτερογενείς δημογραφικές τάσεις θα ενισχύσουν την οικονομική ανάπτυξη, καθώς θα γίνει περισσότερο ελκυστική η παραμονή ή η επιστροφή Ελλήνων στη χώρα, θα αυξηθεί η ζήτηση για ενσωμάτωση μεταναστών υψηλής συνεισφοράς και θα βελτιωθεί η διασύνδεση με τους Έλληνες της διασποράς παγκοσμίως.

Η γενικότερη ένταση της προσπάθειας για στροφή της οικονομίας σε υψηλή αξία και για βελτίωση του κοινωνικού κράτους πρέπει να συμπληρωθεί με στοχευμένα μέτρα, όπου η επίδραση του δημογραφικού είναι ήδη καταλυτική. Η δημιουργία ενός δωρεάν και υψηλής ποιότητας συστήματος βρεφονηπιακής φροντίδας και προσχολικής αγωγής θα εξυπηρετήσει πολλαπλούς σκοπούς, την υποστήριξη της οικογένειας, την ενδυνάμωση των παιδιών σε μια κρίσιμη ηλικία και την υποβοήθηση της αποτελεσματικότερης συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας.

Στην υγεία, εμφανίζεται άμεση ανάγκη προγραμματισμού ενός συστήματος μακροχρόνιας φροντίδας με δημόσιες και ιδιωτικές πτυχές. Στην εκπαίδευση, η δραστική μείωση του αριθμού των μαθητών καθιστά αναγκαίες τις δομικές αλλαγές, ενώ πολλά πανεπιστήμια αναπόφευκτα θα ερημώσουν εάν δεν προχωρήσουν πολιτικές διεθνοποίησης.

Στην ασφάλιση, αλλαγές που προωθούν πολλαπλούς πυλώνες και κεφαλαιοποίηση είναι προϋπόθεση μελλοντικής ευστάθειας του συστήματος. Στη φορολογία, είναι αναγκαία η ελάφρυνση των εισοδημάτων από εργασία και η υποστήριξη της απόκτησης παιδιών. Ένα τέτοιο πλέγμα πολιτικών θα δώσει ώθηση στην οικονομία, αμβλύνοντας σταδιακά και τις δημογραφικές πιέσεις μέχρι την αναστροφή τους.

*Ο Νίκος Βέττας είναι γενικός διευθυντής ΙΟΒΕ και καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Δημογραφικές τάσεις και επιλογές πολιτικής… Του Νίκου Βέττα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

H σημερινή τροχιά της ελληνικής οικονομίας έχει θετικό πρόσημο. Οι ρυθμοί μεγέθυνσής της καταγράφονται υψηλότεροι απ’ ό,τι στις περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με σταδιακή αύξηση επενδύσεων και μείωση της ανεργίας. Μετά τα μεγάλα ελλείμματα στα οποία επανήλθε κατά την πανδημία, το δημόσιο ταμείο εξισορροπεί, με αποτέλεσμα να είναι εφικτή η επίτευξη λελογισμένων πρωτογενών πλεονασμάτων στο άμεσο μέλλον.

Σε σημαντικούς κλάδους της υπάρχει αύξηση των εξαγωγών. Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας που λαμβάνει χώρα σταδιακά, αποτυπώνει τη μείωση των κινδύνων για τη μεσοπρόθεσμη πορεία της.

Η οικονομία κινείται με τριπλή ώθηση. Την ανάκαμψη μετά την πανδημία που στηρίχτηκε από την εντυπωσιακή επιστροφή του τουρισμού και την υψηλή επίδοση της κατανάλωσης. Την πιο μεσοπρόθεσμη ανάκαμψη, μετά τη δεκαετή κρίση και τα προγράμματα προσαρμογής, καθώς η άρση της αβεβαιότητας και η σταθεροποίηση των προσδοκιών υποβοήθησαν την αύξηση των επενδύσεων. Επιπλέον, η οικονομική πολιτική έχει συμβάλει με φορολογικές και ρυθμιστικές παρεμβάσεις που τόνωσαν την παραγωγή, ενώ και η στάση των ευρωπαϊκών θεσμών, με το Ταμείο Ανάκαμψης και ευρύτερα, συνεισφέρει ισχυρά.

Όμως, η ελληνική οικονομία κινείται μέσα σε ένα επικίνδυνο παγκόσμιο πεδίο, το οποίο συνθέτουν γεωπολιτικές αναταραχές και οικονομικές προκλήσεις. Οι πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή υπενθυμίζουν πως η σταθερότητα και η ειρήνη σε μια κρίσιμη περιοχή του πλανήτη και πολύ κοντά στη χώρα μας απέχουν πολύ από το να επιτευχθούν. Ταυτόχρονα υπογραμμίζουν την ευμετάβλητη κατάσταση στο ευρύτερο γεωπολιτικό σύστημα. Η κρίση που ξεκίνησε με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, δεν έχει βρει λύση και είναι περισσότερο ορατό το ενδεχόμενο μακράς παράτασής της, μέσα σε ευρύτερες ανακατατάξεις, παρά της άμεσης επίλυσης. Αυτό σημαίνει πως δεν μπορεί να θεωρείται ότι έχει κλείσει τον κύκλο της και η πρόσφατη ενεργειακή κρίση.

Η παγκόσμια οικονομία έχει αποφύγει προς το παρόν την ύφεση, όμως κινείται προς αυτή και σε περιοχή αυξανόμενου ρίσκου, καθώς η αποκλιμάκωση του έντονου πληθωρισμού στις περισσότερες οικονομίες είναι αργή και η διατήρηση των κεντρικών επιτοκίων σε υψηλά επίπεδα συνοδεύεται από έντονη επιβράδυνση της μεγέθυνσης.

Κατ’ ελάχιστον, μπορεί κανείς να αναμένει πως η παγκόσμια οικονομία θα κινείται στο επόμενο διάστημα κάτω από συνθήκες υψηλότερου κόστους κεφαλαίου και ενέργειας απ’ ό,τι τα προηγούμενα χρόνια.

Η σημασία των ευρύτερων εξελίξεων για την ελληνική οικονομία είναι υψηλή. Βραχυχρόνια, οι πιέσεις στο εξωτερικό περιβάλλον δημιουργούν προκλήσεις σε δύο από τις πιο κρίσιμες για την ανάπτυξη μεταβλητές, δηλαδή τις εξαγωγές και τις επενδύσεις.

Οι επενδύσεις πιέζονται όταν αυξάνονται τα επιτόκια, όπως και οι προσδοκώμενοι ρυθμοί μεγέθυνσης πιέζονται μεσοπρόθεσμα στο εξωτερικό. Αυτή είναι μια κομβική παράμετρος, καθώς παρά τη βελτίωση κατά τα τελευταία χρόνια, υπάρχει υψηλή ανάγκη νέων επενδύσεων, ιδίως σε περισσότερο μεσοπρόθεσμες και καινοτόμες δραστηριότητες. Από την άλλη πλευρά, οι χαμηλότεροι ρυθμοί μεγέθυνσης των οικονομιών που είναι κύριοι εμπορικοί εταίροι, συνεπάγονται μελλοντικά μειωμένη δυνατότητα εξαγωγών προϊόντων ή υπηρεσιών. Επιπλέον, αν υπάρξει μια αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές χρηματοδότησης, αυτή θα επηρεάσει σημαντικά όλες τις οικονομίες -και τη δική μας.

Σταθμός φορτοεκφόρτωσης εμπορευματοκιβωτίων στο λιμάνι του Πειραιά (Πέραμα). Οι ελληνικές εξαγωγές ακολουθούν ανοδική πορεία, όμως οι χαμηλότεροι ρυθμοί μεγέθυνσης των οικονομιών που είναι κύριοι εμπορικοί εταίροι υποσκάπτουν τις περαιτέρω προοπτικές – η στροφή σε δραστηριότητες υψηλής παραγωγικότητας που θα παράγουν προϊόντα και υπηρεσίες με υψηλή διεθνή ανταγωνιστικότητα είναι επιβεβλημένη, τονίζει ο Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ.

Αν και κινείται ταχύτερα από πολλές άλλες ευρωπαϊκές, η οικονομία μας έχει ξεκινήσει από πολύ χαμηλότερη βάση. Το επίπεδο των εισοδημάτων στη χώρα δεν είναι ακόμη ικανοποιητικά υψηλό. Επίσης, αντιμετωπίζει μεγαλύτερες δημογραφικές και δανειακές προκλήσεις σε βάθος χρόνου.

Συνεπώς, κρίσιμα ποιοτικά χαρακτηριστικά της μεγέθυνσης χρειάζονται συνεχή παρακολούθηση, εφόσον το ζητούμενο είναι να υπάρχει ισχυρή ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα. Πολλές από τις δυνάμεις που στηρίζουν τη σημερινή ισχυρή ανάκαμψη, φυσιολογικά θα εξασθενίσουν τα επόμενα χρόνια, καθώς η ανεργία ήδη μειώνεται, όπως και το επενδυτικό κενό, άρα για περαιτέρω μεγέθυνση θα είναι αναγκαία η άνοδος της παραγωγικότητας και η προσέλκυση νέων πόρων.

Επιπλέον, η ανταγωνιστικότητα είναι συγκριτική και, αν η οικονομία μας φιλοδοξεί να βελτιώσει το επίπεδο των εξαγωγών της, πρέπει να τρέξει μεσοπρόθεσμα πιο γρήγορα από άλλες. Συνολικά, γίνεται κρίσιμη η αναβάθμιση της οικονομίας μέσω μεταρρυθμίσεων που θα τη θέσουν σε υψηλότερη τροχιά από την τρέχουσα.

Αναφορά σε μεταρρυθμιστικές παρεμβάσεις έχει γίνει ήδη στις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης, όπως και σε αναλύσεις από ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς. Συνολικά, για να υπάρξει βιώσιμη άνοδος των εισοδημάτων, είναι απαραίτητο να υπάρξει στροφή σε δραστηριότητες υψηλής παραγωγικότητας που θα παράγουν προϊόντα και υπηρεσίες με υψηλή διεθνή ανταγωνιστικότητα.

Μόνο με συστηματική αύξηση εξαγωγών με τέτοια χαρακτηριστικά, κάτι που προϋποθέτει και συνεχιζόμενες καινοτόμες επενδύσεις, θα μπορεί να υπάρξει υψηλή ευημερία τα επόμενα χρόνια. Είναι κρίσιμης σημασίας η οικονομική πολιτική, με τις φορολογικές, ασφαλιστικές και ρυθμιστικές της πτυχές, να υποστηρίξει την επίσημη εργασία και, παράλληλα, αλλαγές στο κράτος, τις υποδομές και τις βασικές υπηρεσίες, όπως η δικαιοσύνη και η εκπαίδευση, να υποστηρίξουν την επιχειρηματικότητα, ιδίως σε καινοτόμους και εξωστρεφείς τομείς.

*Ο κ. Νίκος Βέττας είναι Γενικός Διευθυντής, Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), Καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου έχει υπηρετήσει ως Πρόεδρος του Τμήματος Οικovoμικής Επιστήμης. Έχει υπηρετήσει ως Αναπληρωτής Καθηγητής στο Duke University, Επισκ. Καθηγητής στο INSEAD, μέλος της Ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού και του Economic Advisory Group της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Αναπληρωτής Πρόεδρος της Επιτροπής Αναπτυξιακού Σχεδιασμού («Επιτροπής Πισσαρίδη»).

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Μεγάλο ζητούμενο η «ποιοτική» ανάπτυξη… Του Νίκου Βέττα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ακόμη και αν ο πόλεμος στην Ουκρανία λήξει σύντομα και οριοθετηθεί κάποια λύση, η διαταραχή θα έχει οικονομικές συνέπειες μεσοπρόθεσμα. Η αβεβαιότητα αυξάνεται, σημαντικές αγορές θα ισορροπήσουν σε υψηλότερες τιμές και οι χώρες θα διέλθουν περίοδο υψηλότερου πληθωρισμού. Μετά τη διεθνή χρηματοοικονομική κρίση και πριν ακόμη τελειώσει η πανδημία, μια ακόμη κρίση θέτει εμπόδια στην προοπτική συστηματικά ισχυρής ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.

Η ομπρέλα που προσφέρουν τα συνεχιζόμενα και νέα ευρωπαïκά μέτρα προστασίας έχει κρίσιμη σημασία και επιτρέπει στήριξη σημαντικού μέρους των εισοδημάτων. Όμως μια κρίση τέτοιου εύρους, ιδίως όταν προστίθεται σε αδυναμίες που προϋπήρχαν δεν μπορεί να μην έχει κόστος. Η προηγούμενη εκτίμηση, πως τη φετινή χρονιά θα υπήρχε ισχυρή ανάπτυξη αλλά και δημοσιονομική προσαρμογή, είναι επιθυμητό να επιβεβαιωθεί όσο το δυνατό περισσότερο. Πέρα από τις άμεσες συνέπειες, λοιπόν, υπάρχουν τρεις κρίσιμοι δείκτες για την πορεία της οικονομίας.

Πρώτα, είναι το εξωτερικό ισοζύγιο. Η άνοδος των τιμών ενέργειας, όσο και να μετριαστεί στη συνέχεια, αυξάνει άμεσα το κόστος των εισαγωγών, ενώ η σχετική επιβάρυνση της εγχώριας βιομηχανίας δυσχεραίνει τις εξαγωγές της. Ήδη, με την ισχυρή ανάκαμψη του προηγούμενου έτους, η αύξηση της κατανάλωσης εκφράστηκε και με υψηλές εισαγωγές αγαθών. Η εξισορρόπηση του εμπορικού ισοζυγίου με ισχυρή άνοδο του τουρισμού είναι εφικτή αλλά, πλέον, όχι βέβαιη. Αν ο πόλεμος διαρκέσει, ο συνδυασμός αυξημένου μεταφορικού κόστους, μειωμένων εισοδημάτων στην Ευρώπη, μαζί με την ευρύτερη αποσταθεροποίηση, θα οδηγήσει σε μικρότερη αύξηση από ό,τι υπολογίζονταν.

Υστερα, είναι οι επενδύσεις. Η προοπτική για ισχυρή αύξηση στο σύνολο του έτους, υψηλά διψήφιου ποσοστού, ήταν πιθανή δεδομένης της χαμηλής βάσης και συσσωρευμένου κενού, παγκόσμιας μεγέθυνσης, βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και του Ταμείου Ανάκαμψης. Η αναταραχή στις κεφαλαιαγορές και οι πληθωριστικές πιέσεις θα είναι ανασχετικοί παράγοντες, αν και τα πραγματικά επιτόκια θα μειωθούν.

Σε κομβικούς τομείς, όπως η ενέργεια, τα τρόφιμα, ο τουρισμός και οι μεταφορές, υπάρχει μετακίνηση ζήτησης ανάμεσα σε κλάδους και αβεβαιότητα, που μπορεί να αναβάλει επενδυτικά σχέδια.

Τέλος, είναι το δημόσιο ταμείο. Τα δυο προηγούμενα έτη, μέσα στην πανδημία, καταγράφηκαν βαθιά ελλείμματα. Ο προγραμματισμός για αύξηση εσόδων όσο και για μείωση δαπανών ήταν άμεση ανάγκη. Καθώς ο ρυθμός μεγέθυνσης αναμένεται χαμηλότερος από τις αρχικές εκτιμήσεις, τα φορολογικά έσοδα μπορεί να πιεσθούν, αν και ο πληθωρισμός έμμεσα θα τα υποβοηθήσει. Ταυτόχρονα, υπάρχει ανάγκη για νέες δαπάνες, κυρίως για την προστασία των νοικοκυριών από το κόστος ενέργειας.

Αν και οι προκλήσεις που συνοπτικά καταγράφονται παραπάνω έχουν φυσικά εξωγενή πηγή, αλληλοεπιδρούν με βασικές αδυναμίες της οικονομίας μας. Η επιστροφή σε βαθιά δίδυμα ελλείμματα κατά την πανδημία και η επί μακρόν υστέρηση σε παραγωγικές επενδύσεις και εξαγωγές υψηλής καινοτομίας, αποτελούν λόγους για εγρήγορση και μέσα στη νέα κρίση. Οι κατάλληλες δημοσιονομικές επιλογές και η προώθηση αλλαγών στην παραγωγική δομή, με αίσθηση επείγοντος, είναι συνθήκες για θετική πορεία των πραγματικών εισοδημάτων άμεσα και στη συνέχεια.

*Ο Νίκος Βέττας είναι γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Επιπτώσεις της νέας κρίσης στην οικονομία… Του Νίκου Βέττα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Νίκου Βέττα

Κέντρο κάθε θετικής αναπτυξιακής πορείας είναι η δημιουργία θέσεων εργασίας, ιδίως υψηλότερης αξίας. Αναμένοντας ανάκαμψη μετά την πανδημία, τα σχετικά δεδομένα της ελληνικής οικονομίας προβληματίζουν. Πηγές απασχόλησης, όπως ο τουρισμός, το λιανεμπόριο και η εστίαση υποχωρούν, ενώ η δημιουργία νέων θέσεων δεν θα γίνει αυτόματα. Κρίσιμα ζητήματα όπως το αν μεγαλύτερη ευελιξία στις εργασιακές σχέσεις θα αυξήσει την απασχόληση, πώς μια αύξηση του κατώτατου μισθού θα επηρέαζε την ανεργία, αν η εισαγωγή ενός νέου ασφαλιστικού πυλώνα με ατομικούς λογαριασμούς θα ενισχύσει την επίσημη εργασία, είναι σκόπιμο να εξετάζονται ως μέρος μιας πιο σύνθετης εικόνας.

Η επί μακρόν στασιμότητα οδηγεί σε τέλμα και τις προσδοκίες. Πολλοί μπορεί να πιστεύουν ότι είναι φυσιολογική και αναπόδραστη η σημερινή κατάσταση. Η αλήθεια είναι, όμως, πως δύσκολα θα βρει κανείς άλλη ευρωπαϊκή χώρα με περισσότερο δυσλειτουργική αγορά εργασίας, ή όπου η προσπάθεια στην εργασία ανταμείβεται τόσο λίγο.

Η ανεργία ήταν πολύ υψηλή και στα χρόνια της ανάπτυξης πριν από τη δεκαετή κρίση, γεγονός που υποδηλώνει τα διαρθρωτικά Χαρακτηριστικά της. Την ίδια περίοδο, Οι μισθοί αυξήθηκαν πολύ περισσότερο από την παραγωγικότητα. Στα προγράμματα προσαρμογής η ανεργία εκτινάχθηκε και παραμένει σε αρνητική πρωτιά στην Ευρώπη, συνολικά αλλά ιδίως για τους νέους και μακροχρόνια άνεργους. Με την πανδημία, τα μέτρα στήριξης κάλυψαν το νέο πρόβλημα, αλλά οι πιέσεις θα έρθουν στην επιφάνεια.

Το πρόβλημα είναι ακόμη βαθύτερο. Έχουμε συστηματικά από τα χαμηλότερα ποσοστά συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό στην Ευρώπη, κυρίως γυναικών και νέων, Σε συνδυασμό με δυσμενές μεταναστευτικό ισοζύγιο και δημογραφικό, η βάση της παραγωγής συρρικνώνεται. Έχουμε το υψηλότερο ποσοστό αυτοαπασχόλησης και εργασίας σε εξαιρετικά μικρές επιχειρήσεις, σε απόσταση από τον μέσο όρο στην Ευρώπη. Ενώ, μεγάλο μέρος της εργασίας παραμένει αδήλωτο.

Μπορεί να έρθει ανάπτυξη που θα ενισχύσει τα εισοδήματα από εργασία και μπορεί η αγορά εργασίας να υποστηρίζει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά αυτής της ανάπτυξης; Ναι, αλλά όχι χωρίς ευρύτερες παρεμβάσεις στην Οικονομία. Πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ για αποτίμηση των παρεμβάσεων στα προγράμματα προσαρμογής έδειξε μεικτή εικόνα. Η μεγαλύτερη ευελιξία βοήθησε την απασχόληση και μετρίασε την ύφεση. Όμως, δεν υπήρξε πρόοδος στη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό, καθώς οι καθαρές αμοιβές μειώθηκαν λόγω της βαθιάς ύφεσης αλλά και της μεγάλης φορολογικής και ασφαλιστικής επιβάρυνσης της εργασίας.

Ενόψει της επόμενης μέρας, ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου μπορεί να βοηθήσει. Για να είναι, όμως, πραγματικά αποτελεσματικές οι παρεμβάσεις στην αγορά εργασίας, προϋπόθεση είναι να ενισχυθούν Οι αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, με δυναμική στις επενδύσεις, είσοδο και μεγέθυνση επιχειρήσεων και μεταξύ τους ανταγωνισμό. Ο ανταγωνισμός είναι κλειδί όχι μόνο για να αυξηθεί η παραγωγή, και άρα η ζήτηση για εργασία, αλλά και για να αυξάνονται άμεσα οι αμοιβές. Κρίσιμη είναι επίσης η συστηματική μείωση του υψηλού φορολογικού και ασφαλιστικού βάρους στην επίσημη εργασία, ενώ αναδύονται μεγάλες προκλήσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα και την κατάρτιση. Νέες θέσεις εργασίας και υψηλότερες αμοιβές δύσκολα θα έρθουν χωρίς αλλαγή στη δομή και συνολικό προσανατολισμό της οικονομίας.

Το άρθρο Αγορά εργασίας και ανάπτυξη… Του Νίκου Βέττα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο γενικός διευθυντής του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών, αναπληρωτής πρόεδρος της «Επιτροπής Πισσαρίδη» και καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Νίκος Βέττας μιλά στον Αντώνη Παπαγιαννίδη και τον Κώστα Μπλιάτκα για τους όρους της ανάκαμψης της Οικονομίας και για το πως θα καταστεί εφικτός ο στόχος για ρυθμό ανάπτυξης 3,5% το χρόνο.

Μιλά επίσης για το πως θα είναι η οικονομία μετά τον covid και για τον τρόπο να πιάσουν τόπο τα 32 δις. του ταμείου ανάκαμψης.

Ο ίδιος καταθέτει τις απόψεις του για τα αποτελέσματα τις δεκαετούς κρίσης και εξηγεί γιατί δίνει μεγάλη σημασία σε τρεις προτεραιότητες :

• Στο πως θα χτυπηθεί η ανεργία,
• Στο πως θα αξιοποιηθεί το ανθρώπινο κεφάλαιο,
• Στο πως πως να δημιουργηθούν παραγωγικές δουλειές,
• και πως θα εξασφαλιστεί η πρόσβαση των επιχειρήσεων σε κεφάλαια.

Πηγή: economia.gr

Το άρθρο Μισή ώρα στην ecomomia με τον Νίκο Βέττα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.