Το Νόμπελ Οικονομικών στην Κλώντια Γκόλντιν είναι ένα ακόμη Νόμπελ στα οικονομικά της εργασίας, ειδικότερα της γυναικείας εργασίας. Tο 3ο σε γυναίκα οικονομολόγο, στα ανδροκρατούμενα οικονομικά, για τις γυναίκες «που κρατούν το μισό του ουρανού» που έλεγε ο πρόεδρος Μάο.

Οι πολυετείς έρευνές της φώτισαν την πορεία της ένταξης, της θέσης και της βελτίωσης των γυναικών στην αγορά εργασίας των ΗΠΑ, σε ιστορική προοπτική σχεδόν 2 αιώνων. Το καταγράφει στο NBER working paper “Why women won” που δημοσιεύτηκε ώρες πριν την ανακήρυξή της, όπου περιγράφει «τις 155 κρίσιμες στιγμές στην ιστορία των δικαιωμάτων των γυναικών από το 1905 έως το 2023», που συγκέντρωσε, «με 45% να είναι μεταξύ 1963 και 1973».

Το έργο της βοηθά να κατανοηθεί τι ορίζει την συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, στην απασχόληση, τις μορφές ανισότητας όσον αφορά την συμμετοχή τους και την παραμονή τους στην αγορά εργασίας, και την απασχόληση. Τα αποτελέσματα τους στην (αν)ισότητα των αμοιβών – καθώς οι γυναίκες αμείβονται στο 82% της αμοιβής των ανδρών.

Παρά την πρόοδο της συμμετοχής και της απασχόλησης των γυναικών στην αγορά εργασίας, (“women won”), με νομοθετικές, κοινωνικές και τεχνολογικές αλλαγές, το χάσμα αμοιβών ανδρών γυναικών εξηγείται σε μεγάλο βαθμό, αλλά όχι πλήρως από διαφορές στην εκπαίδευση και τις επαγγελματικές επιλογές. Όμως σε περιπτώσεις ανδρών γυναικών στο ίδιο επάγγελμα, με την ίδια εκπαίδευση, η διαφορά δεν εκλείπει.

Αυτό συνδέεται κατά την Γκόλντιν με την γυναικεία σταδιοδρομία και την μητρότητα. Ακόμη και όταν η μητρότητα δεν οδηγεί στην έξοδο από την αγορά εργασίας (ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα στα καθ΄ ημάς) οι αναστολές της επαγγελματικής σταδιοδρομίας εξηγούν τις εναπομένουσες διαφορές.

Έρευνά της έδειξε και την θετική επίδραση αντισύλληψης (του «χαπιού») και οικογενειακού προγραμματισμού στην αυξημένη συμμετοχή γυναικών στην ανώτερη εκπαίδευση, στην παραμονή τους στην απασχόληση και στην εξελίξιμη και καλύτερα αμειβόμενη απασχόληση ταυτόχρονα με τον προγραμματισμό της μητρότητας. Έδειξε επίσης, με στοιχεία από πραγματικές οντισιόν σε συμφωνικές ορχήστρες, πως η προκατάληψη στην πρόσληψη λιγότερων γυναικών περιοριζόταν όταν κρυβόταν η εικόνα η ταυτότητα και το φύλο της μουσικού.

H Γκόλντιν ερεύνησε σε ιστορική προοπτική με δεδομένα των ΗΠΑ. Κάτι αδύνατον για τους ευρωπαίους, που θα έπρεπε να συνθέσουν στοιχεία 30 τουλάχιστον χωρών. Έχοντας όμως το πλεονέκτημα τις ποικιλίας και των αποκλίσεων μεταξύ ευρωπαϊκών κοινωνιών και οικονομίων, συγκριτικές αναλύσεις για αποτελεσματικότερες πολιτικές άρσης των ανισοτήτων κατ΄ αρχήν στην συμμετοχή και την απασχόληση και εν συνεχεία στις αμοιβές μένουν να γίνουν. Μείζον θέμα στην ελληνική κοινωνία και οικονομία για τις γυναίκες που κρατούν και το μισό του δικού μας ουρανού.

Το άρθρο Νόμπελ για «το μισό του ουρανού»… Των Δημήτρη Α. Ιωάννου – Χρήστου Α. Ιωάννου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το φετινό βραβείο Nobel Οικονομικών, το οποίο μοιράστηκαν από κοινού τρεις οικονομολόγοι, απονεμήθηκε στον D. Card (Καθ. στο Πανεπιστήμιο της California, Berkeley) για την συμβολή του στα οικονομικά της εργασίας και στους J.D Angrist (Καθ. στο τμήμα οικονομικών MIT) και G.W. Imbens (Καθ. στο Stanford) για την συμβολή τους στην ανάλυση των αιτιατών σχέσεων.

Συγκεκριμένα, η συμβολή του Card αφορούσε σε ζητήματα των συνθηκών που επικρατούν στην αγορά εργασίας καθώς και στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της εκπαίδευσης. Οι Card και Krueger τη δεκαετία του 1990 χρησιμοποίησαν ένα φυσικό πείραμα που αφορούσε την αύξηση του κατώτατου μισθού σε αλυσίδες fast food σε δύο γειτονικές Πολιτείες των ΗΠΑ. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αύξηση του κατώτατου μισθού δεν ασκεί πιέσεις στον αριθμό των εργαζομένων. Αυτό πιθανώς να συμβαίνει λόγω μετακύλησης του κόστους στους καταναλωτές. Παράλληλα, ιδιαίτερης σημασίας ήταν και τα ευρήματα επόμενων ερευνών για τις αποδόσεις των εκπαιδευτικών επενδύσεων, αλλά και για τον ρόλο των μεταναστών στην αγορά εργασίας.

Η συμβολή των Angrist και Imbens, αφορούσε στην προσπάθεια θεμελίωσης των φυσικών πειραμάτων ως ένα μέτρο εξαγωγής συμπερασμάτων. Τα άτομα επηρεάζονται από διαφορετικούς παράγοντες ενώ δεν υποκινούνται από όμοια κίνητρα για τη συμμετοχή τους σε ένα φυσικό πείραμα. Έτσι, οι Angrist και Imbens έθεσαν μέσα από σειρά ερευνών τις προϋποθέσεις δημιουργίας αιτιατών σχέσεων κάτι που συνεπώς οδηγεί και σε μεγαλύτερη αξιοπιστία.

Εν γένει, δεν θα πρέπει να προκαλεί έκπληξη η φετινή επιλογή με δεδομένο ότι οι παραπάνω έρευνες βασίστηκαν σε πραγματικά δεδομένα και συμπεριφορές για την εξαγωγή συμπερασμάτων. Με αυτό εννοείται ότι αφορούσαν σε σημαντικά καθημερινά ζητήματα εφαρμογής πολιτικών στις οικονομίες. Μάλιστα, στην ίδια κατεύθυνση είχε κινηθεί και το βραβείο το 2019 για την έρευνα σε σχέση με την φτώχια.

Φαίνεται λοιπόν ότι οι υποθέσεις της συμβατικής οικονομικής θεωρίας, της οποίας οι αδυναμίες ήτο γνωστές και προϊόν θεωρητικών διαφωνιών ανάμεσα στους οικονομολόγους για χρόνια, χάνουν σταδιακά την αίγλη τους και υπάρχει σαφής ανάγκηαντικατάστασής τους στα πλαίσια περισσότερο ρεαλιστικών υποθέσεων. Φυσικά, αυτό δεν θα είναι μια εύκολη διαδικασία.

Πάντως, είναι βέβαιο ότι πρέπει να γίνει κατανοητός ο σύνθετος κοινωνικός μηχανισμός της λειτουργίας της οικονομίας για να μπορούμε να μιλάμε για άσκηση αποτελεσματικών πολιτικών που θέτουν σε προτεραιότητα τις ανάγκες των ανθρώπων. Οι απαντήσεις για τον έλεγχο της αξίας της επιστήμης βρίσκονται στην πραγματική ζωή.

* Καθηγητής Παναγιώτης Πετράκης,  επιστημονικός υπεύθυνος στο Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης του Προγράμματος Συμπληρωματικής Εκπαίδευσης (E-learning) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

* Α-Μ Κανζόλα, Ερευνήτρια 

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Νόμπελ Οικονομικών – Οικονομική επιστήμη προσανατολισμένη προς την κοινωνία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.