Ενώ οι δύο γραμμές του διαγράμματος αυξάνονταν σχεδόν πανομοιότυπα για τα εκατό χρόνια που προηγήθηκαν εκείνης της περιόδου, το διάγραμμα έδειχνε το βαθμό στον οποίο οι στάσιμοι μισθοί στη νέα εποχή δεν συμβάδιζαν με την αύξηση της παραγωγικότητας. Το δεύτερο διάγραμμα ήταν πιο γνωστό ως η μεγάλη αναστροφή[2] στην εισοδηματική ανισότητα, καθώς έδειχνε την αναστροφή στην εποχή του νεοφιλελευθερισμού της σημαντικής μείωσης της ανισότητας που είχε συμβεί μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Τέλος, ένα τρίτο διάγραμμα έδειχνε, και πάλι μετά τις αρχές της δεκαετίας του 1970, την εντυπωσιακή αύξηση των χρηματοοικονομικών κερδών στο μερίδιο των συνολικών κερδών.

Το άρθρο ισχυριζόταν ότι υπήρχε μια απλή ιστορία πίσω από αυτά τα τρία διαγράμματα. Η νεοφιλελεύθερη απάντηση στην κρίση της δεκαετίας του 1970 ήταν συγκεκριμένες πολιτικές που προσπάθησαν να αποκαταστήσουν την κερδοφορία των επιχειρήσεων εις βάρος των μισθών και των κοινωνικών προγραμμάτων, με προφανές αποτέλεσμα την αύξηση της ανισότητας.

Αυτό οδήγησε στην αλλαγή της μορφής της οικονομικής κρίσης, καθώς τα νοικοκυριά πάσχιζαν να τα βγάλουν πέρα και έτσι το πρόβλημα της ελλιπούς ζήτησης επανεμφανίστηκε.

Έτσι τα νοικοκυριά οδηγήθηκαν στο να αυξάνουν τον δανεισμό τους, ένα φαινόμενο που οι αναλυτές, όπως ο Colin Crouch, ονόμασαν χρηματοοικονομικό κεϋνσιανισμό. Αυτό συνοδεύτηκε από το φαινόμενο της χρηματιστικοποίησης (finansialisation), το οποίο μπορούμε να το δούμε από την αύξηση του ποσοστού των χρηματοοικονομικών κερδών ως ποσοστό όλων των κερδών. Και φυσικά, αυτό, μαζί με τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, ιδίως την τιτλοποίηση, συνέβαλαν στη χρηματοπιστωτική κρίση του 2009, καθώς ο χρηματοπιστωτικός τομέας, υπό την πίεση ακραίων ανταγωνιστικών συνθηκών, δάνεισε σε νοικοκυριά τα οποία, όπως έγινε όλο και πιο προφανές, δεν ήταν ποτέ σε θέση να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους[3].

Δέκα χρόνια αργότερα τι έχουμε διδαχθεί από αυτή την εμπειρία; Έχουν αντιστραφεί οι τάσεις των βασικών μακροοικονομικών μεγεθών; Έχουν ανταποκριθεί οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στις προκλήσεις που οδήγησαν στην κρίση του 2009; Η απάντηση στα δύο τελευταία ερωτήματα είναι σε μεγάλο βαθμό αρνητική, ακριβώς επειδή οι βασικές μακροοικονομικές τάσεις δεν έχουν αντιστραφεί.

Αντιθέτως, οι τάσεις των θεμελιωδών μεγεθών, οι οποίες αναδείχτηκαν στην κρίση του 2009 όπως θα αποδείξουμε συνεχίζουν να ισχύουν. Και αυτό εγείρει σοβαρότατα ζητήματα για οποιαδήποτε οικονομική πολιτική σαν αυτή που ακολουθεί η κυβέρνηση της ΝΔ, πόσο μάλλον όταν η συγκεκριμένη παράταξη δεν δείχνει κανένα ενδιαφέρον να ασχοληθεί με τα ζητήματα αυτά.

Ας πάρουμε ένα πρώτο παράδειγμα. Εξακολουθούμε να ακούμε τους υπουργούς Οικονομικών να ισχυρίζονται[4] ότι οι αυξήσεις του κατώτατου μισθού ή η αποκατάσταση των συλλογικών διαπραγματεύσεων είναι περιττές ή δευτερεύουσας σημασίας, διότι τελικά, η αύξηση των μισθών εξαρτάται από την αύξηση της παραγωγικότητας. Αλλά είναι ακριβώς αυτή η σχέση που έχει σπάσει τις τελευταίες δεκαετίες, όχι μόνο στις ΗΠΑ (Διάγραμμα 1) αλλά και σε άλλες ανεπτυγμένες οικονομίες (Διάγραμμα 2).

Διάγραμμα 1: Η αποσύνδεση μεταξύ παραγωγικότητας και αμοιβής[5]

Διάγραμμα 2: Η εξέλιξη του μέσου μισθού και της παραγωγικότητας της εργασίας

Μπορούμε λοιπόν να διαπιστώσουμε ότι στις ανεπτυγμένες χώρες, οι μισθοί δεν ακολουθούν την αύξηση της παραγωγικότητας. Με άλλα λόγια δεν έχουμε καμία εγγύηση ότι στον σύγχρονο καπιταλισμό η αύξηση της παραγωγικότητας παρασύρει προς τα πάνω και τους μισθούς. Τι σημαίνει αυτό για την τρέχουσα συγκυρία;

Η κυβέρνηση στην Ελλάδα ποντάρει σε ανάκαμψη από την πανδημία τύπου V. Ένα θέμα είναι ότι η ελληνική οικονομία θα ανακάμψει στο προ-πανδημίας ΑΕΠ αργότερα από άλλες οικονομίες.

Πιο σημαντικό όμως είναι ότι αυτό το V είναι απίθανο να είναι το ίδιο για όλους. Και πως θα μπορούσε αλλιώς, όταν η κυβέρνηση, αγνοώντας αυτές τις τάσεις, συνεχώς παρεμβαίνει, από το 2019, στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, στις απολύσεις, στην ευελιξία στην αγορά εργασίας κ.ο.κ. με πολιτικές που είναι η αιτία αυτών των τάσεων. Αποδεικνύει με αυτόν τον τρόπο ότι για αυτήν οι ανισότητες δεν είναι πρόβλημα, αλλά αντίθετα η διατήρησή τους είναι στόχος.

Τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα αν αναλογιστούμε ότι η μεγάλη αναστροφή καλά κρατεί ενώ η κυβέρνηση φαίνεται να πιστεύει ότι θα έχουμε οφέλη για την κοινωνία στο σύνολό της κάποια στιγμή στο μέλλον, χωρίς βέβαια κάποια χρονική δέσμευση για αυτό. Αν δει κανείς τις χώρες του ΟΟΣΑ θα δει ότι οι ανισότητες εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό πρόβλημα.

Το διάγραμμα 3 δείχνει ότι η ανισότητα στις ΗΠΑ μετά από μια μακρά περίοδο που περιορίστηκε σημαντικά (από το 1930 έως το 1970) άρχισε να αυξάνεται και πάλι από τότε. Ταυτόχρονα το διάγραμμα 4 δείχνει ότι αυτό το φαινόμενο είναι παγκόσμιο, η ανάπτυξη των οικονομιών τα τελευταία 40 χρόνια ευνοεί κυρίως την αύξηση εισοδημάτων στα υψηλά και πολύ υψηλά δεκατημόρια.

Αυτό το καταλαβαίνει κανείς κοιτώντας ότι την περίοδο αυτή είχαμε μια μικρή αύξηση του εισοδήματος των πολύ φτωχών σε κάποιες αναπτυσσόμενες χώρες (στα αριστερά όπως κοιτάμε το διάγραμμα), την ακόμα μικρότερη αύξηση των μεσαίων εισοδημάτων ιδίως σε ΗΠΑ και Ευρώπη στο κέντρο του διαγράμματος, και την εκρηκτική αύξηση των εισοδημάτων του πλουσιότερου 1% και 0.1%.

Άρα η συμπίεση των μεσαίων στρωμάτων στις ΗΠΑ και την Ευρώπη είναι ένα παγιωμένο φαινόμενο και αποτέλεσμα των συγκεκριμένων νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Δεν αφορά μόνο τη συμπίεση των μεσαίων στρωμάτων στην Ελλάδα και δη από τις πολιτικές του ΣΥΡΙΖΑ.

Διάγραμμα 3: Η ανισότητα εισοδήματος στις ΗΠΑ. Δείκτης Gini 1913 – 2009

Διάγραμμα 4

Η ίδια ιστορία, και με τη συμπίεση των μεσαίων στρωμάτων, φαίνεται αν εξετάσουμε τις εξελίξεις από την πλευρά του πλούτου. Στο διάγραμμα 5 φαίνεται η συνεχής αύξηση στο μερίδιο του παγκόσμιου πλούτου του πάνω 1% (ακόμα πιο εντυπωσιακό για το πλουσιότερο 0,1% και 0,01%) και η σταδιακή μείωση του «μεσαίου» 40%.

Διάγραμμα 5: Η πορεία του παγκόσμιου πλούτου

Και πως αντιμετωπίζει η Νέα Δημοκρατία αυτή την παγκόσμια τάση ανισοτήτων, που μπορούμε να πούμε ότι αποτελεί το κυρίαρχο φαινόμενο της εποχής μας; Με μείωση της φορολογίας των εταιρικών κερδών, μείωση στη φορολογία ακίνητης περιουσίας για τους πλούσιους – μέσω της παρέμβασης στον ΕΝΦΙΑ –αύξηση του αφορολόγητου στις γονικές παροχές.

Ακόμη και στη φορολογία εισοδήματος η αναστολή της εισφοράς αλληλεγγύης (στον ιδιωτικό τομέα μόνο και χωρίς ταβάνι) ωφελεί μόνο αυτούς που έχουν εισοδήματα πάνω από 12.000 ευρώ το χρόνο (άρα εξαιρούνται οι χιλιάδες που λαμβάνουν τον βασικό μισθό ή και αρκετά παραπάνω) και ωφελεί σημαντικά τα υψηλά εισοδήματα που είχαν και την υψηλότερη επιβάρυνση.

Πιθανώς πρόκειται για μια επίμονη πεποίθηση στην υπόθεση trickle-down, την ατεκμηρίωτη πίστη ότι τελικά ο πλούτος των λίγων θα διαχυθεί και στους υπόλοιπους.

Γιατί όπως φαίνεται από τα επόμενα τρία διαγράμματα η μείωση του φόρου των κερδών των επιχειρήσεων (διάγραμμα 6) και η μειώσεις του ανώτατου συντελεστή φόρου εισοδήματος (διάγραμμα 7) δεν συνοδεύτηκαν από την αύξηση των επενδύσεων (διάγραμμα 8) τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη. Πόσοι από τους πολίτες στην Ελλάδα και την Ευρώπη έχουν εικόνα ότι τα 40 χρόνια νεοφιλελευθερισμού οδήγησαν τις επενδύσεις σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα;

Πάνω σε αυτή την κατάσταση χτίζει η Νέα Δημοκρατία που δύο από τα τρία βασικά της προεκλογικά συνθήματα ήταν η χαμηλή φορολογία και οι υψηλό επίπεδο επενδύσεων, με το δεύτερο μάλιστα να παρουσιάζεται ως άμεσο αποτέλεσμα του πρώτου.

Διάγραμμα 6: Φορολογία κερδών επιχειρήσεων

Διάγραμμα 7: Ανώτατος συντελεστής φορολογίας εισοδήματος

Διάγραμμα 8: Καθαρός σχηματισμός παγίου κεφαλαίου

Μια πιθανή εξήγηση για αυτό (θετική συσχέτιση στη μείωση φόρων στους πλούσιους και μειώσεις επενδύσεων) είναι ότι με την εργασία φθηνή και επισφαλή, οι επιχειρήσεις προτιμούν να χρησιμοποιούν περισσότερη εργασία από ότι να επενδύουν σε νέες τεχνολογίες. Άρα δεν είναι μόνο το γεγονός ότι οι μισθοί δεν κατάφεραν να συμβαδίσουν με την αύξηση της παραγωγικότητας, όπως είδαμε, αλλά και ότι η ίδια η αύξηση της παραγωγικότητας τα τελευταία χρόνια απέχει πολύ από το να είναι εντυπωσιακή.

Περιττό να ειπωθεί ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δεν εμπλέκεται καν με τέτοια επιχειρήματα, με την ιδέα δηλαδή ότι οι χαμηλοί μισθοί και η ανισότητα δεν είναι μόνο κοινωνικά άδικες αλλά και επιζήμιες για την ανάπτυξη.

Μαζί με όλες αυτές τις εξελίξεις έχουμε και την αύξηση των χρεών όλων των μορφών. Στο διάγραμμα 9[6] βλέπουμε την αύξηση του ιδιωτικού χρέους σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα. Άρα τα νοικοκυριά συνεχίζουν  να αυξάνουν το δανεισμό τους για να μπορέσουν να καλύψουν τα κενά που δημιουργούνται από τη στασιμότητα των εισοδημάτων τους.

Διάγραμμα 9: Ιδιωτικό χρέος (νοικοκυριά) και καθαρό διαθέσιμο εισόδημα

Επιπλέον, όπως δείχνουν τα διαγράμματα 10 και 11 και οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αναλαμβάνουν μεγαλύτερο χρέος τόσο στις ΗΠΑ όσο και συνολικά στις χώρες του ΟΟΣΑ. Ένα μέρος της εξήγησης αυτής της τάσης είναι ότι αντί για επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες, που τώρα καθίστανται ακόμη πιο επείγουσες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής, συνεχίζουν τις πρακτικές της χρηματοδότησης μέσω του χρηματοπιστωτικού τομέα, της επαναγοράς ιδίων μετοχών, των συγχωνεύσεων και των εξαγορών κ.ο.κ.

Διάγραμμα 10: Εξέλιξη του διαθέσιμου εισοδήματος και του χρέους των νοικοκυριών σε ένα δείγμα ανεπτυγμένων οικονομιών

Διάγραμμα 11: Μη χρηματοοικονομικό εταιρικό χρέος στις χώρες του ΟΟΣΑ Πηγή: OECD Economic Outlook, Volume 2017 Issue 2

Το ίδιο συμβαίνει και με το δημόσιο χρέος όπως φαίνεται και από το διάγραμμα 12

Διάγραμμα 12: Δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ σε ανεπτυγμένες χώρες 1970-2013

Η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος είναι η ταχεία αύξηση των κερδών του χρηματοπιστωτικού τομέα. Όπως δείχνει το διάγραμμα 13 από το 1980 και μετά, στις ΗΠΑ, τα κέρδη του χρηματοπιστωτικού τομέα αυξήθηκαν κατά πολύ περισσότερο από αυτά του μη-χρηματοπιστωτικού τομέα.

Διάγραμμα 13: Εξέλιξη των κερδών του χρηματοπιστωτικού τομέα (κόκκινο) και του μη-χρηματοπιστωτικού τομέα (μπλε), Δείκτης 1980=100

Φυσικά, αληθεύει εν μέρει ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την πραγματική οικονομία. Αλλά ταυτόχρονα η σύνδεση αυτή στην εποχή μας οδηγεί στο οικονομικό μοντέλο με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που περιγράψαμε: Οικονομίες που στερούνται τόσο δυναμικότητας όσο και κοινωνικής δικαιοσύνης, και με αύξηση όλων των μορφών χρέους (ιδιωτικού, επιχειρήσεων, δημοσίου)

Ο Wolfgang Streeck[7] υποστηρίζει ότι αυτές οι τάσεις αντιπροσωπεύουν μια συνεχή προσπάθεια δανεισμού από το μέλλον. Αντί να αντιμετωπίσουν τα οξυμένα ζητήματα αναδιανομής που έχουν μπροστά τους από τη δεκαετία του 1970, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής προτίμησαν να παραμερίσουν προσωρινά το πρόβλημα, δανειζόμενοι οι ίδιοι και κάνοντας τα στραβά μάτια στην αύξηση του χρέους των υπολοίπων στην οικονομία.

Η κυβερνητική ρητορική φαίνεται να αγνοεί τις αδυναμίες ορισμένων από τους βασικούς ισχυρισμούς της: Οι χαμηλοί μισθοί και οι χαμηλοί φόροι δεν θα παρέχουν περισσότερες επενδύσεις και περισσότερη ανάπτυξη και δεν θα ωφελήσουν όλους (σημειώνω ότι η ανάπτυξη για όλους ήταν το προεκλογικό της σύνθημα). Οι παγιωμένες τάσεις στις οικονομίες των χωρών του ΟΟΣΑ υπονομεύουν την προσέγγισή της.

Οι αναδιανεμητικές συγκρούσεις δεν μπορούν πλέον να κρυφτούν κάτω από το χαλί. Η στήριξη της αύξησης των μισθών και τα μέτρα για την αντιστροφή των ανισοτήτων δεν είναι μόνο κοινωνικά δίκαια, αλλά ίσως ο μόνος τρόπος για ανάπτυξη και βιώσιμη και δίκαιη.

Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος είναι Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, πρώην υπουργός Οικονομικών

[1] «Τρία Διαγράμματα, Μια Ιστορία», Ειδική Έκδοση Οικονομία και Κρίση, Η Αυγή 28/2/2010

[2] Ο όρος και η ανάλυση του φαινομένου πρώτα έγινε από τον B. Harrison και E. Goldsmith The Great U-Turn Basic Books, 1988

[3] Αυτά τα επιχειρήματα επεκτάθηκαν στο Χωρίς Επιστροφή (ΚΨΜ, 2011) που γράψαμε μαζί με τον Χ. Λάσκο

[4] Με την κινητοποίηση πόρων θα αυξηθεί η ζήτηση εργασίας, θα βελτιωθεί η παραγωγικότητα και αυτό θα επιτρέψει οι μισθοί να αυξηθούν και να μειωθεί η ανεργία. Αυτή θα είναι η μεγαλύτερη παρέμβαση για τις ανισότητες. 

Θ. Σκυλακάκης 29/7/2021

[5] https://www.epi.org/publication/understanding-the-historic-divergence-between-productivity-and-a-typical-workers-pay-why-it-matters-and-why-its-real/

[6] https://voxeu.org/article/our-changing-attitudes-towards-household-debt

[7] Πώς θα τελειώσει ο καπιταλισμός, Πλέθρον, 2019

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Ευκλείδης Τσακαλώτος – Η οικονομική πολιτική της ΝΔ – Τα βασικά μακροοικονομικά που επιλέγει να παραβλέπει εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το 5G αποτελεί την επόμενη γενιά δικτύων που υπόσχονται πολύ υψηλές ταχύτητες και νέες δυνατότητες. Αποτελούν την εξέλιξη των σημερινών δικτύων 4G και σχεδιάστηκαν για να υποστηρίξουν τη μεταφορά ακόμη μεγαλύτερου όγκου δεδομένων, αλλά και τη διασύνδεση εκατομμυρίων συσκευών. Οι δυνατότητες της νέας τεχνολογίας σχετίζονται τόσο με την ταχύτητα μεταφοράς δεδομένων όσο και την σταθερότητα της σύνδεσης, το μικρό χρόνο καθυστέρησης δικτύου καθώς και την υποστήριξη πολλαπλών ταυτόχρονων συνδέσεων συγκεντρωμένων σε κοντινή απόσταση.

H 5G τεχνολογία βασίζεται σε 4 πυλώνες: τη συνδεσιμότητα (connectivity), τις παρεχόμενες υπηρεσίες (services), το υλικό (hardware) και το λογισμικό (software). Παράλληλα με τον κλάδο των τηλεπικοινωνιών, που λόγω δραστηριότητας επωφελείται από την ανάπτυξη πέμπτης γενιάς δικτύων, τομείς όπως η βιομηχανία, η υγειονομική περίθαλψη, τα μέσα μεταφοράς, το περιβάλλον και το online gaming θα επωφεληθούν από την νέα ψηφιακή πραγματικότητα.

Ξεκινώντας από τον Βιομηχανικό τομέα, τα 5G δίκτυα επιταχύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό υποστηρίζοντας σύγχρονες τεχνολογίες αυτοματοποίησης και IoT. Οι επαναλαμβανόμενες διαδικασίες επαναξιολογούνται, ο εξοπλισμός ελέγχεται σε συνεχή βάση ως προς την απόδοσή του και το παραγόμενο προϊόν υλοποιείται σε μικρότερο χρόνο και με βελτιωμένη ποιότητα.

Η υγειονομική περίθαλψη επωφελείται εξίσου από την 5G τεχνολογία. Τόσο εντός όσο και εκτός νοσηλευτικών ιδρυμάτων, διασφαλίζεται εικοσιτετράωρη παρακολούθηση ασθενών μέσω αισθητήρων που συλλέγουν και αναλύουν πληροφορίες για την υγεία. Επιτυγχάνεται συνεπώς βελτιωμένη φροντίδα ασθενή και χαμηλότερο κόστος, εξασφαλίζοντας την καλύτερη ποιότητα νοσηλείας.

Η τεχνολογία 5G αναπόφευκτα επηρεάζει τον κλάδο των μεταφορών και των μετακινήσεων. Δεδομένα που σχετίζονται με την κυκλοφορία των δρόμων, αλλαγές δρομολογίων, καθυστερήσεις μέσων μαζικής μεταφοράς, αναγνώριση ελεύθερων χώρων στάθμευσης, βελτιώνουν σημαντικά την καθημερινότητα του πολίτη, εξοικονομούν πόρους για το περιβάλλον και διευκολύνουν τη λειτουργία επιχειρήσεων.

Ειδικότερα για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή που συντελείται, περιοχές που απειλούνται από ακραίες καιρικές συνθήκες και αυξανόμενη ρύπανση επωφελούνται σημαντικά από τα πέμπτης γενιάς δίκτυα. Αισθητήρες, έξυπνες συσκευές και ταχύτερη διακίνηση δεδομένων εξασφαλίζουν πρόσβαση και ανάλυση πολλαπλών μετρήσεων με στόχο τον εντοπισμό καιρικών φαινομένων, περιοχών με επιβαρυμένες περιβαλλοντικές συνθήκες και πηγές ρύπανσης.

Τέλος, καταλυτικός είναι ο ρόλος της 5G τεχνολογίας και στον κόσμο της ψυχαγωγίας. Οι νέες υπηρεσίες μεταφέρουν τους παίκτες σε μια καινούργια πραγματικότητα επιτυγχάνοντας καινοτόμες λειτουργίες και εξελίσσοντας την εμπειρία εικονικής πραγματικότητας. Το online gaming, η γρήγορη συνδεσιμότητα, η υποστήριξη προηγμένων γραφικών αλλά και η ταυτόχρονη διασύνδεση πολλαπλών χρηστών, βελτιώνουν το προϊόν ψυχαγωγίας και ικανοποιούν τον τελικό παίκτη.

Η εισαγωγή του 5G στις αρχές του 2021, ήρθε δυστυχώς αντιμέτωπη με τις νέες συνθήκες της πανδημίας COVID-19. Απόρροια της συγκεκριμένης συγκυρίας ήταν, από τη μια μεριά η δυσκολία στην ανάπτυξη δικτύων πέμπτης γενιάς, από την άλλη όμως, η εκθετική αύξηση στη χρήση τεχνολογίας και στην ανάγκη διακίνησης όλο και περισσότερων δεδομένων. Στη νέα πραγματικότητα της πανδημίας αλλάζουν σημαντικά οι απαιτήσεις καταναλωτών και επιχειρήσεων, καθιστώντας την ανάγκη για παροχή ψηφιακών υπηρεσιών επιτακτική για όλους τους οργανισμούς, ανεξάρτητα από τον τομέα στον οποίο ανήκουν.

Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από αστάθεια και οικονομική ύφεση, το 5G προβλέπεται να διαδραματίσει κομβικό ρόλο τόσο στην εγχώρια όσο και στην παγκόσμια οικονομική ανάκαμψη, συμβάλλοντας σημαντικά στην επόμενη βιομηχανική επανάσταση.

*Γενικός Διευθυντής Συμβουλευτικού Τμήματος, KPMG

Το άρθρο Η τεχνολογία 5G καταλύτης της παγκόσμιας οικονομικής ανάκαμψης… Του Διονύση Διαμαντόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το φετινό βραβείο Nobel Οικονομικών, το οποίο μοιράστηκαν από κοινού τρεις οικονομολόγοι, απονεμήθηκε στον D. Card (Καθ. στο Πανεπιστήμιο της California, Berkeley) για την συμβολή του στα οικονομικά της εργασίας και στους J.D Angrist (Καθ. στο τμήμα οικονομικών MIT) και G.W. Imbens (Καθ. στο Stanford) για την συμβολή τους στην ανάλυση των αιτιατών σχέσεων.

Συγκεκριμένα, η συμβολή του Card αφορούσε σε ζητήματα των συνθηκών που επικρατούν στην αγορά εργασίας καθώς και στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της εκπαίδευσης. Οι Card και Krueger τη δεκαετία του 1990 χρησιμοποίησαν ένα φυσικό πείραμα που αφορούσε την αύξηση του κατώτατου μισθού σε αλυσίδες fast food σε δύο γειτονικές Πολιτείες των ΗΠΑ. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αύξηση του κατώτατου μισθού δεν ασκεί πιέσεις στον αριθμό των εργαζομένων. Αυτό πιθανώς να συμβαίνει λόγω μετακύλησης του κόστους στους καταναλωτές. Παράλληλα, ιδιαίτερης σημασίας ήταν και τα ευρήματα επόμενων ερευνών για τις αποδόσεις των εκπαιδευτικών επενδύσεων, αλλά και για τον ρόλο των μεταναστών στην αγορά εργασίας.

Η συμβολή των Angrist και Imbens, αφορούσε στην προσπάθεια θεμελίωσης των φυσικών πειραμάτων ως ένα μέτρο εξαγωγής συμπερασμάτων. Τα άτομα επηρεάζονται από διαφορετικούς παράγοντες ενώ δεν υποκινούνται από όμοια κίνητρα για τη συμμετοχή τους σε ένα φυσικό πείραμα. Έτσι, οι Angrist και Imbens έθεσαν μέσα από σειρά ερευνών τις προϋποθέσεις δημιουργίας αιτιατών σχέσεων κάτι που συνεπώς οδηγεί και σε μεγαλύτερη αξιοπιστία.

Εν γένει, δεν θα πρέπει να προκαλεί έκπληξη η φετινή επιλογή με δεδομένο ότι οι παραπάνω έρευνες βασίστηκαν σε πραγματικά δεδομένα και συμπεριφορές για την εξαγωγή συμπερασμάτων. Με αυτό εννοείται ότι αφορούσαν σε σημαντικά καθημερινά ζητήματα εφαρμογής πολιτικών στις οικονομίες. Μάλιστα, στην ίδια κατεύθυνση είχε κινηθεί και το βραβείο το 2019 για την έρευνα σε σχέση με την φτώχια.

Φαίνεται λοιπόν ότι οι υποθέσεις της συμβατικής οικονομικής θεωρίας, της οποίας οι αδυναμίες ήτο γνωστές και προϊόν θεωρητικών διαφωνιών ανάμεσα στους οικονομολόγους για χρόνια, χάνουν σταδιακά την αίγλη τους και υπάρχει σαφής ανάγκηαντικατάστασής τους στα πλαίσια περισσότερο ρεαλιστικών υποθέσεων. Φυσικά, αυτό δεν θα είναι μια εύκολη διαδικασία.

Πάντως, είναι βέβαιο ότι πρέπει να γίνει κατανοητός ο σύνθετος κοινωνικός μηχανισμός της λειτουργίας της οικονομίας για να μπορούμε να μιλάμε για άσκηση αποτελεσματικών πολιτικών που θέτουν σε προτεραιότητα τις ανάγκες των ανθρώπων. Οι απαντήσεις για τον έλεγχο της αξίας της επιστήμης βρίσκονται στην πραγματική ζωή.

* Καθηγητής Παναγιώτης Πετράκης,  επιστημονικός υπεύθυνος στο Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης του Προγράμματος Συμπληρωματικής Εκπαίδευσης (E-learning) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

* Α-Μ Κανζόλα, Ερευνήτρια 

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Νόμπελ Οικονομικών – Οικονομική επιστήμη προσανατολισμένη προς την κοινωνία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής στην Ευρώπη, μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, εναλλάσσονται ανάλογα με την πολιτική προέλευση του κόμματος που βρίσκεται στην εξουσία, με τις κυβερνήσεις της κεντροδεξιάς να προκρίνουν την ταχύτερη οικονομική ανάπτυξη μέσω μειωμένης φορολογίας, δημιουργώντας πλούτο και τις κυβερνήσεις της κεντροαριστεράς να προκρίνουν πολιτικές αναδιανομής, με έμφαση στην αύξηση των δημοσίων δαπανών. Ομως ανεξαρτήτως της πολιτικής προέλευσης των κομμάτων υπάρχει ένα ελάχιστο consensus, ένας ελάχιστος κοινός τόπος για την ανάγκη η κάθε χώρα να έχει έναν ισχυρό ιδιωτικό τομέα και ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος που να επιτρέπουν την άσκηση αυτών των δύο εναλλακτικών πολιτικών. Οι χριστιανοδημοκράτες, φιλελεύθεροι και οι σοσιαλδημοκράτες μπορεί να στρέφουν το πλοίο της οικονομικής πολιτικής κάποιες μοίρες δεξιά ή αριστερά αλλά η βασική κατεύθυνση και το πλόιμο του πλοίου δεν αλλάζει. Αυτό είναι το ευρωπαϊκό consensus.

Στην Ελλάδα σήμερα δεν συμβαίνει αυτό. Η σημερινή αξιωματική αντιπολίτευση προέρχεται – για λόγους ιστορικής συγκυρίας – από έναν χώρο που δεν αντιλαμβάνεται (ή ενδεχομένως – και αυτό είναι ακόμα χειρότερο – δεν ενδιαφέρεται να αντιληφθεί) πώς λειτουργεί μια σύγχρονη, διεθνοποιημένη ευρωπαϊκή οικονομία, όπως η ελληνική. Οι έννοιες της ανάπτυξης και των επενδύσεων, οι βασικές οικονομικές παράμετροι όπως οι οικονομίες κλίμακος και η ανταγωνιστικότητα, είναι για τον χώρο αυτόν έννοιες εχθρικές ιδεολογικά. Ο πολιτικός αυτός χώρος θεωρεί – εξ αιτίας της ιδεολογικής καταγωγής και των πολιτικών του στερεοτύπων – ότι το κεφάλαιο σε μια κοινωνία είναι ταξικός εχθρός και η μεσαία τάξη ιδεολογικά ύποπτη για συνεργασία με τον ταξικό εχθρό που πρέπει να πληρώνει μαζί με το κεφάλαιο για να επιτευχθεί το πέρασμα σε μια άλλη κοινωνία (τα πρότυπα εδώ διαφέρουν μεταξύ «ριζοσπαστικής» αριστεράς που οραματίζεται τη λατινοαμερικανική μπολιβιριανή επανάσταση και της «παραδοσιακής» που νοσταλγεί το σοβιετικό παρελθόν).

Το αποτέλεσμα των δοξασιών αυτών είναι πολιτικές υπερφορολόγησης που οδηγούν στην ελαχιστοποίηση των επενδύσεων και την επακόλουθη αποδιάρθρωση του παραγωγικού ιστού, που αποτελούν υποκατάσταστο της παγιωμένης στον χώρο αυτόν πεποίθησης ότι ανάπτυξη έρχεται μόνο όταν αυξάνονται οι μισθοί με διοικητικές παρεμβάσεις και οι δημόσιες δαπάνες με μεγαλύτερα ελλείμματα, που όμως δεν μπορούν να εφαρμοστούν στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Οι πολιτικές αυτές, υπό την όποια εκδοχή τους, σε κλειστή οικονομία δεν δουλεύουν μεσο-μακροπρόθεσμα γιατί έρχονται σε αντίθεση με τα βασικά ανθρώπινα κίνητρα και σε μια ανοικτή και διεθνοποιημένη οικονομία δεν αποδίδουν ούτε καν βραχυπρόθεσμα γιατί καταλήγουν σε άμεση εξαγωγή κεφαλαίων και αθρόες εισαγωγές.

Ολα αυτά τα έζησε ο ελληνικός λαός μετά το 2015 και τα απέρριψε μαζικά και καθαρά πριν δύο μόλις χρόνια. Η αξιωματική αντιπολίτευση όμως, αντί να πάρει το μάθημα και να επιχειρήσει να προσαρμοστεί στην πραγματικότητα, επανήλθε με την ίδια ακριβώς άγονη και ματαιόπονη συνταγή, που αγνοεί τη βασική ισορροπία που πρέπει να υπάρχει στην οικονομική πολιτική μεταξύ ανάπτυξης και αναδιανομής. Το πολιτικό αποτέλεσμα της στάσης αυτής το βλέπουμε απτά στις δημοσκοπήσεις.

Η επιμονή της αξιωματικής αντιπολίτευσης σε μια περιθωριακή οικονομική πολιτική αυξάνει αναπόφευκτα τις πολιτικές ευθύνες της κυβέρνησης. Πρώτον διότι πρέπει να καλύπτει με την οικονομική της πολιτική και τις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος, επιδιώκοντας να βρίσκεται σε μια μόνιμη ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και δίκαιης μοιρασιάς του νέου πλούτου, αφού πρέπει να καλύψει πολιτικά έναν πολύ ευρύτερο χώρο από αυτόν στον οποίο παραδοσιακά απευθυνόταν το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας. Δεύτερον και σημαντικότερο, γιατί και η πιθανότητα μόνον, έστω και μικρή, της επανόδου της χώρας σε περιθωριακές οικονομικές πολιτικές θα υπονόμευε την άσκηση της δικής της πολιτικής που στηρίζεται στην ανάπτυξη, τις επενδύσεις και τις εξαγωγές και έχει ως κύριο καύσιμο τις μακροπρόθεσμες θετικές προσδοκίες τις οποίες δημιουργούν οι μεταρρυθμίσεις και η επιστροφή στην κανονικότητα.

Για την ώρα ευτυχώς μια τέτοια προοπτική δεν διαφαίνεται. Καθώς η πανδημία επηρεάζει όλο και λιγότερο την οικονομική πραγματικότητα, η συνεπής, σταθερή και διαρκής μεταρρυθμιστική προσπάθεια της κυβέρνησης έχει αρχίσει να αποδίδει καρπούς σε όλα τα μέτωπα, απελευθερώνοντας σε σημαντικό βαθμό το περίφημο ελατήριο πάνω στο οποίο είχε πεισματικά καθίσει ο κ. Τσίπρας την περίοδο 2015-2019. Η προοπτική αξιοποίησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, το μεγάλο διεθνές επενδυτικό ενδιαφέρον, η σταθερή πορεία προς την επενδυτική βαθμίδα και την επανεκκίνηση του τραπεζικού συστήματος, η διαρκής βελτίωση στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες του κράτους, η αναγέννηση της αγοράς ακινήτων, η δυναμική των ελληνικών εξαγωγών, όλα δείχνουν ότι μπαίνουμε σε μια νέα περίοδο δυναμικής οικονομικής ανάκαμψης και ανάπτυξης που θα διαρκέσει τουλάχιστον μέχρι το 2026 και ανάλογα με τις πολιτικές εξελίξεις πολύ περισσότερο.

Ο μόνος που δεν αντιλαμβάνεται ή δεν μπορεί να αντιληφθεί τη δυναμική αυτή που αναπτύσσει η οικονομία και τις αναπόφευκτες πολιτικές επιπτώσεις που επιφέρει είναι η αξιωματική αντιπολίτευση. Για αταβιστικούς ιδεολογικούς λόγους αντί να κινηθεί προς την κεντροαριστερά διεκδικώντας τον ρόλο της παραδοσιακής σοσιαλδημοκρατίας, εκφέρει έναν οικονομικό λόγο που θυμίζει αυτόν του 2015 και ψαρεύει ταυτόχρονα στα θολά νερά του αντιεμβολιασμού (ο ΣΥΡΙΖΑ είναι σήμερα το πρώτο κόμμα στους αρνητές των εμβολίων), αναζητώντας στα εμβόλια τρόπους να προσελκύσει ψήφους από την ακροδεξιά, ενθυμούμενη νοσταλγικά τη συμμαχία με τους ΑΝΕΛ.

Το πολιτικό αποτέλεσμα αυτών των αναζητήσεων σε περιβάλλον μιας δυναμικά βελτιούμενης οικονομίας, είναι μαθηματικά προδιαγεγραμμένο. Αυτό όμως, όπως προαναφέραμε, δεν αναιρεί καθόλου – το αντίθετο μάλιστα – τις αυξημένες ευθύνες που η σημερινή κυβέρνηση έχει αναλάβει να φέρει με επιτυχία σε πέρας την είσοδο της χώρας σε μια νέα οικονομικά εποχή. Με περισσότερες και διαρκείς μεταρρυθμίσεις που ανατροφοδοτούν την αναπτυξιακή διαδικασία και με μέτρα δίκαιης κατανομής του πλούτου που καλύπτουν όσο γίνεται πιο ευρύ μέρος του πολιτικού φάσματος.

*Ο κ. Θόδωρος Σκυλακάκης είναι αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών.

Πηγή: tovima.gr

Το άρθρο Η οικονομική ανάκαμψη αυξάνει τις πολιτικές μας ευθύνες… Του Θεόδωρου Σκυλακάκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Προμήθεια εξοπλισμού

Η συμφωνία, σύμφωνα με το υπουργείο Αμυνας της Βόρειας Μακεδονίας, προβλέπει ετήσια κατανομή κονδυλίων από την Τουρκία στη Βόρεια Μακεδονία, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων, την προμήθεια εξοπλισμού πυροβολικού και τον εκσυγχρονισμό του Στρατού.

Со министерот за национална одбрана на Турција Хулуси Акар, го потпишавме Договорот за воено-финансиска соработка кој ќе овозможи натамошно унапредување на стандардите во опременоста на Армијата. Продолжува пријателството и соработката меѓу Северна Македонија и Турција. pic.twitter.com/rJmcLl70ML

— Радмила Шекеринска (@Sekerinska) August 17, 2021

Στη συνάντηση συζητήθηκαν επίσης μελλοντικά σχέδια συνεργασίας στους τομείς της άμυνας, της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της διεξαγωγής ασκήσεων, βάσει της Συμφωνίας Διμερούς Συνεργασίας.

Στην Εκθεση Αμυντικής Βιομηχανίας

Η Σεκερίνσκα παρευρέθηκε επίσης στα εγκαίνια της Διεθνούς Εκθεσης Αμυντικής Βιομηχανίας IDEF 21, που πραγματοποιείται στην Κωνσταντινούπολη από τις 17 έως τις 20 Αυγούστου.

«Η παρουσία στην έκθεση IDEF 21 της αντιπροσωπείας από τη Βόρεια Μακεδονία με επικεφαλής την υπουργό Σεκερίνσκα έχει ως στόχο την εξέταση των δυνατοτήτων προμήθειας νέου εξοπλισμού για τον εκσυγχρονισμό του Στρατού μας, στον οποίο φέτος διατίθεται το 25 % του αμυντικού προϋπολογισμού», αναφέρει σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Αμυνας.

Од Меѓународниот саем на одбранбена индустрија #IDEF21 во Истанбул… pic.twitter.com/GTrM2ZNChF

— Радмила Шекеринска (@Sekerinska) August 17, 2021

Η έκθεση αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας, προσθέτει, είναι από τις κορυφαίες στον κόσμο όσον αφορά τον στρατιωτικό εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας.

Περίπου χίλιες εγχώριες και ξένες εταιρείες και 400 αντιπροσωπείες αναμένεται να συμμετάσχουν σε αυτήν.

Πηγή: mia.mk, echedoros-a.gr, in.gr

Το άρθρο Βόρεια Μακεδονία – Υπέγραψε 5ετή στρατιωτική και οικονομική συμφωνία με την Τουρκία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στην εποχή της Παγκοσμιοποιημένης Οικονομίας η κατανάλωση αδιαμφισβήτητα αποτελεί την κινητήρια δύναμη και την ατμομηχανή της ανάπτυξης, συνιστά δε πυλώνα μεγέθυνσης με συμβολή στην αύξηση της απασχόλησης, αντιπροσωπεύοντας περί τα 2/3 της οικονομικής δραστηριότητας.

Οι αναγκαστικοί όμως περιορισμοί δραστηριοτήτων και μετακινήσεων λόγω της πανδημίας πάγωσαν την καταναλωτική δαπάνη αυξάνοντας ωστόσο σημαντικά τα αποταμιευτικά αποθέματα των τραπεζών.
Το σοκ αυτό που υπέστη η παγκόσμια καταναλωτική δαπάνη αποτυπώνεται αναφέροντας ενδεικτικά κάποια κράτη όπως π.χ. στις ΗΠΑ που ενώ η πτώση της στη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης ήταν στο -2%, την περίοδο του κορωνοϊού για μεν τα προϊόντα ήταν στο -1% για δε τις υπηρεσίες στο -11%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο από το -8% την περίοδο 2007-2010, άγγιξε λόγω κορωνοϊού το -30%, στη Γαλλία αντίστοιχα -1% και λόγω κορωνοϊού το 2020 -20%, στη Γερμανία -1% και λόγω covid -16%. Πιο συγκεκριμένα στη Χώρα μας ενώ η απώλεια εισοδήματος την περίοδο οικονομικής κρίσης άγγιξε το -25%, η μείωση εισοδημάτων στην περίοδο κορωνοϊού το 2020 ήταν στο -8,1%, η δε απώλεια καταναλωτικής δαπάνης στο -12,7% . Όλα αυτά βεβαίως προοιωνίζονται επιδείνωση τόσο της κατάστασης των νοικοκυριών όσο και των οικονομικών δεικτών ιδιαίτερα των Ελληνικών Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (η μεσοσταθμική μείωση των εισοδημάτων από επιχειρηματική δραστηριότητα ήταν 27%).

Είναι χαρακτηριστικό από την άλλη ότι κατά τη δύσκολη περίοδο του covid το 2020 το ποσοστό αποταμίευσης για τις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 18 ποσοστιαίες μονάδες που αντανακλά σε απόλυτα μεγέθη ποσό 3 τρις δολαρίων. Όσον αφορά την Ελλάδα σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος οι καταθέσεις νοικοκυριών από 101δις εύρω το 2016 έφθασαν τα 117δις το 2019 με σημαντική βελτίωση των συνθηκών ρευστότητας και απομάκρυνση της αβεβαιότητας που υπήρχε λόγω των capital controls. Στα τέλη του 2020 λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών του κορονοϊού οι καταθέσεις ανήλθαν στα 126,8 δις ευρώ.
Ωστόσο είναι βέβαιο ότι και τους επόμενους μήνες η συγκράτηση των καταναλωτών λόγω φόβου πιθανής απώλειας θέσεων εργασίας θα παραμείνει ενεργή και είναι πιθανό επίσης οι Καταναλωτές να στραφούν και σε αποπληρωμή εκκρεμών φορολογικών υποχρεώσεων.

Αναμένεται ωστόσο τα χαμηλά επιτόκια των τραπεζών να ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να ξοδέψουν χρήματα στην αγορά και όλα αυτά είναι που καθιστούν την κατανάλωση εξαιρετικά σημαντική μεταβλητή για την επόμενη μέρα στην προσπάθεια επίτευξης του στόχου οικονομικής ανάκαμψης.

Επιπρόσθετα, μεταξύ των βασικών ποιοτικών ευρημάτων που αφορούν την παγκόσμια καταναλωτική δαπάνη σύμφωνα με επίσημες έρευνες παρατηρείται άνιση ανάκαμψη στις ΗΠΑ με ιδιαίτερες διακυμάνσεις στη σύγκριση δύο (2) βασικών μεταβλητών που αφορούν το εισόδημα και την ηλικιακή κατηγορία.

Συγκεκριμένα τα νοικοκυριά υψηλού εισοδήματος κατά την ανάλυση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, τα οποία αντιπροσωπεύουν τα 2/3 περίπου της καταναλωτικής μείωσης ,νέοι κάτω των 30 και μεσαίες ηλικίες 30-64 ετών θα κινηθούν πάνω από το μέσο όρο όσον αφορά την καταναλωτική δαπάνη, πράγμα ιδιαίτερα ενθαρρυντικό καθώς οι κατηγορίες αυτές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ταχύτητα ανάκαμψης της οικονομίας.

Αντίστοιχα τα χαμηλού εισοδήματος νοικοκυριά συμπεριλαμβανομένων των νέων εργαζομένων και εργαζομένων Μέσης ηλικίας των οποίων τα επαγγέλματα συνδέονται με τον ευρύτερο τομέα των υπηρεσιών του αυτοματισμού και τις ψηφιοποιημένης οικονομίας θα εμφανίσουν μειωμένες αντοχές αγοραστικής δύναμης όταν σταματήσει η επιρροή των δημοσιονομικών πακέτων στήριξης των εισοδημάτων τους.
Στις χώρες επίσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα προκύψει ανάκαμψη της καταναλωτικής δαπάνης με τις ηλικιακές κατηγορίες των νέων, των μέσων αλλά και των μεγαλύτερων ηλικιών υψηλού και μέσου εισοδήματος να προηγούνται στην κούρσα ανάκαμψης της καταναλωτικής δαπάνης πολύ πάνω από το μέσο όρο, ενώ τα χαμηλά εισοδήματα νέων και μεσαίων ηλικιών να συμπαρασύρονται αρνητικά πολύ κάτω από το μέσο όρο όσον αφορά την καταναλωτική τους συμπεριφορά.

Με τις διευρυμένες ανισότητες προ των πυλών μετά την πανδημία η αλλαγή του συμπεριφορικού προφίλ των καταναλωτών θα επηρεάσει τις μέχρι τώρα καταναλωτικές συνήθειες πχ. αυξημένες δαπάνες για ταξιδιωτικές υπηρεσίες ή για αγορές προϊόντων εκτός σπιτιού, θα υπάρξει δε αντίστροφη σε προϊόντα ή υπηρεσίες υγειονομικής φροντίδας, διαδικτυακές αγορές βασικών αγαθών, ψηφιακές εφαρμογές, επενδύσεις ανακαίνισης σπιτιού, ανανέωσης εξοπλισμού, ψυχαγωγία εντός κα.

Με το δεδομένο λοιπόν των ανισοτήτων και κυρίως της ανισομερούς κατανομής του προϊόντος της ανάπτυξης και όλα αυτά σε συνδυασμό με την αλλαγή παραδείγματος στο νέο έξυπνο μοντέλο αναπτυξιακού υποδείγματος απαιτούνται αφενός, Στρατηγικές από την πλευρά των Κυβερνήσεων στοχοθετημένες πρώτον, στην επενδυτική αναζωογόνηση της Οικονομίας με άρση των γραφειοκρατικών εμποδίων που δυστυχώς υπάρχουν και δεύτερον, στην ένταση των μεταρρυθμίσεων που αφορά τη δημόσια διοίκηση, τις αγορές προϊόντων και εργασίας και αφετέρου , δυναμικές κοινωνικές Πολιτικές που θα αμβλύνουν αυτές τις ανισότητες, θα προστατεύσουν το εισόδημα, θα δημιουργήσουν “δίχτυ προστασίας” μέσω προγραμμάτων ενίσχυσης της ενεργητικής απασχόλησης ώστε να ευεργετηθεί η θετική πλευρά της Κατανάλωσης που έχει ανάγκη τόσο η Κοινωνία όσο και η Οικονομία.

*Αναπληρωτής Αντιπρόεδρος ΣΕΛΠΕ, Επίκ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Νεάπολις, Πάφος.

Το άρθρο Κατανάλωση, ο καταλύτης της Οικονομικής ανάκαμψης… Του Αντώνη Ζαΐρη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στα ψιλά γράμματα των εφημερίδων και των δημοσιευμάτων στο internet είναι που περνάνε πάντα οι σοβαρές ειδήσεις. Διαβάζουμε: «Α τρίμηνο 2021: μείωση της απασχόλησης έως 11,4%, μείωση ωρών εργασίας έως 65,2%, πτώση των μισθών έως 58,3%»( τα στοιχεία είναι της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας)

Ομως καλύτερη «στατιστική» από αυτή που μέτρα το ανθρώπινο μάτι και το ένστικτο αυτοσυντήρησης μάλλον δεν έχει εφευρεθεί. Τα πράγματα δεν πάνε τόσο καλά όσο υποδεικνύουν οι φιέστες του Ταμείου Ανάκαμψης ( εταιρικών κερδών και όχι εισοδημάτων, ας είμαστε ειλικρινείς).

Χρειαζόμαστε απαραίτητα «διακυβέρνηση καινοτομίας», δηλαδή κατευθυνόμενους πόρους για δημιουργία νέων αγορών και κλάδων που θα ακολουθούν τα νέα σημαίνοντα (το digital και το green).

Δεν αρκεί να μιλάμε γενικά για ψηφιακό μετασχηματισμό και πράσινη ανάπτυξη. Χρειαζόμαστε εξειδικευμένες «αποστολές» του χρήματος, συγκεκριμένες ρόες επιδοτήσεων και δανειακής στήριξης. Να ξεκινήσουμε με ενίσχυση των υφιστάμενων παραγωγικών δομών, με εκσυγχρονισμό των παραδοσιακών μέσων παραγωγής σε πρωτογενή τομέα( πχ. νέα θερμοκήπια με νέες τεχνολογίες.Η Ελλάδα εκτός από ξενοδοχεία, ήλιο, θάλασσα και άνεμο, έχει και εύφορη γη). Εκεί πάνω χρειάζεται καθοδηγούμενη διακυβέρνηση καινοτομίας. Και αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα εκσυγχρονισμού.

Ο επικαλούμενος ψηφιακός μετασχηματισμός πρέπει να συμπεριλαμβάνει την διαρκή ανανέωση της οικονομίας μέσω της «κατευθυνόμενης καινοτομίας». Τι εννοώ: δεν αρκει να γεμίσουμε με data centers την Ελλάδα και με logistics των ξένων στρατηγικών επενδυτών αν πρώτα δεν εξασφαλίσουμε ότι θα παράγονται καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες με νέες θέσεις εργασίας και νέους καλούς μισθούς.Μείναμε περισσότερο πίσω στο ζήτημα «μισθός»( -2,5% από τον μέσο ευρωπαϊκό ) παρά στο ζήτημα «ψηφιακός μετασχηματισμός». Και είμαστε η μοναδική χώρα της ΕΕ με σωρευτική μείωση μισθού από το 2010 μέχρι σήμερα.

Επιμένω για τον μισθό διότι με βάση αυτόν δανείζεται ο νέος για να πάρει σπίτι, με βάση αυτόν ψωνίζει αγαθά και υπηρεσίες : αυτό είναι το υπομόχλιο της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Χωρίς αυξημένη αγοραστική δύναμη το να ξερεις καλά το cloud computing και τα hi tech λογισμικά δεν έχει νόημα, παρά μόνο συμβάλλεις στο να γεννιέται αύξηση κερδών για τους κατόχους της τεχνολογικής καινοτομίας.

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι επιχειρήσεις δεν θα μπορέσουν να έχουν αυξημένα εισοδήματα αν οι σταθεροί μισθοί στον ιδιωτικό τομέα συνεχίσουν να υποχωρούν.

Η φύση της εργασίας άλλαξε και η μειώση του χρόνου απασχόλησης σημαίνει και μείωση ωφέλιμου παραγωγικού χρόνου. Εδω γεννιέται η μείζονα ψευδαίσθηση : δεν αντιλαμβανόμαστε ότι η μείωση του μόχθου συμβαδίζει με μείωση των εισοδημάτων. Μόνο στο ταμείο του καταστήματος βλέπουμε ότι τσιμπάνε οι τιμές ενω δεν μας φθάνουν τα λεφτά …

Το άρθρο Οι υποσημειώσεις της οικονομικής πραγματικότητας… Του Ηλία Καραβόλια εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κατά τα φαινόμενα, η μεγάλη διεθνής οικονομική κρίση που προκλήθηκε από την πανδημία του κορωνοϊού πλησιάζει προς το τέλος της. Η υποστηρικτική δημοσιονομική και νομισματική πολιτική που εφαρμόστηκε στο σύνολο σχεδόν των οικονομιών του κόσμου, και ιδιαίτερα στις δύο ατμομηχανές της παγκόσμιας οικονομίας, τις ΗΠΑ και την Κίνα, απέτρεψε την οικονομική καθίζηση και η ανάκαμψη φαίνεται ήδη στον ορίζοντα. Παράλληλα, και η Ευρωπαϊκή Ενωση, σε αντίθεση με την κρίση του 2008-2009, ανέλαβε τολμηρές, για τα δεδομένα της, δημοσιονομικές πρωτοβουλίες, με τη θεσμοθέτηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Η ελληνική οικονομία τελικά επηρεάστηκε και αυτή λιγότερο από την κρίση σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις των διεθνών οργανισμών, κυρίως λόγω των δημοσιονομικών μέτρων στήριξης της οικονομίας που υιοθετήθηκαν παράλληλα με τους υγειονομικούς περιορισμούς. Πολλά από τα μέτρα στήριξης της οικονομίας που υιοθετήθηκαν έχουν μάλλον προσωρινές δημοσιονομικές επιπτώσεις, κάτι που σημαίνει ότι η αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας θα είναι ευκολότερη σε σχέση με ανάλογες περιπτώσεις μεγάλων υφέσεων στο παρελθόν.

Η τρέχουσα πρόκληση για την Ελλάδα, σε συνδυασμό με τις μελλοντικές επιλογές της ΕΕ, είναι να σχεδιάσει και να υιοθετήσει ένα νέο μείγμα πολιτικής για την ανάκαμψη, βασισμένο σε μεταρρυθμίσεις από την πλευρά της προσφοράς, ώστε να αλλάξει σταδιακά το παραγωγικό πρότυπο της ελληνικής οικονομίας και τση στήριξη της συνολικής ζήτησης σε επίπεδα που να διευκολύνουν την ανάκαμψη της παραγωγής και της απασχόλησης.

Στα συμπεράσματα του τελευταίου βιβλίου μου, «Πριν και μετά το ευρώ: Οι κύκλοι της Μεταπολίτευσης και η ελληνική οικονομία», Εκδόσεις Gutenberg, 2021, έχοντας αναλύσει διεξοδικά την οικονομική πολιτική των τελευταίων σαράντα ετών, αναφέρομαι στα κύρια προαπαιτούμενα μιας πολιτικής ανάκαμψης, πέραν της αξιοποίησης των πόρων του Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης. Αυτά περιλαμβάνουν μια φορολογική μεταρρύθμιση, την ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και μεταρρυθμίσεις που θα αυξήσουν την παραγωγικότητα. Σε αρκετά σημεία συμπίπτουν με προτάσεις πολλών οικονομολόγων, συμπεριλαμβανομένης της Επιτροπής Πισσαρίδη.

Ωστόσο, ένα μακρόπνοο μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα θα πρέπει να έχει συνέχεια και συνέπεια. Κανένα πολυετές πρόγραμμα ανάκαμψης δεν μπορεί να επιτύχει αν κυριαρχούν προσδοκίες ανατροπής του από την επόμενη κυβέρνηση. Αυτό έχει ακόμα μεγαλύτερη σημασία σήμερα, όταν υπάρχει στον ορίζοντα η, έστω και μακρινή, προοπτική πολιτικής αστάθειας, λόγω της απλής αναλογικής που θα ισχύσει στις επόμενες εκλογές.

Για να είναι αποτελεσματικό το πρόγραμμα ανάκαμψης θα πρέπει να διαθέτει επαρκή χρονικό ορίζοντα, κάτι που απαιτεί ευρεία πολιτική νομιμοποίηση. Αυτό δεν ίσχυε για τα προγράμματα προσαρμογής του παρελθόντος, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της περιόδου 2010-2018. Η διασφάλιση ευρείας πολιτικής νομιμοποίησης και συναίνεσης δεν είναι μόνο ευθύνη της εκάστοτε κυβέρνησης, η οποία μπορεί να τη ζητήσει, αλλά και των υπόλοιπων ελληνικών πολιτικών κομμάτων.

Οι πολιτικές διαφορές αναφορικά με την πολιτική ανάκαμψης θα μπορούσαν να συγκεραστούν σε μεγάλο βαθμό, τουλάχιστον μεταξύ των κομμάτων εξουσίας. Μόνο με αυτή την προϋπόθεση μπορεί να προχωρήσει η χώρα σε μια πορεία αποτελεσματικής και ταχείας οικονομικής ανάκαμψης. Αλλωστε, οι κυβερνητικές πρακτικές των κομμάτων εξουσίας στο παρελθόν αναφορικά με τη μακροοικονομική πολιτική δεν είχαν τις μεγάλες διαφορές που εμφανίζονται στις ρητορικές αντιπαραθέσεις τους.

Πολιτική συναίνεση δεν σημαίνει βεβαίως ούτε πολιτική συνεργασία ούτε κατάργηση των θεμελιωδών πολιτικών και ιστορικών διαφορών μεταξύ των κομμάτων. Σημαίνει όμως περιορισμό πολλών από τις ανούσιες και χωρίς ουσιαστική βάση αντιπαραθέσεις, οι οποίες απλώς ορθώνουν εμπόδια στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, δυναμιτίζουν το οικονομικό κλίμα και επιβραδύνουν την ανάκαμψη των εγχώριων επενδύσεων και την εισροή κεφαλαίων, απαραίτητων προϋποθέσεων για τη δυναμική ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας.

*Ο καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης είναι πρόεδρος του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, πρώην υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών.

Πηγή: tovima.gr

Το άρθρο Πολιτικά προαπαιτούμενα για την οικονομική ανάκαμψη… Του Γιώργου Αλογοσκούφη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τα ξημερώματα της Τετάρτης το γεωτρύπανο West Capella αγκυροβόλησε στο κοίτασμα «Ονησίφορος», του τεμαχίου 11 της κυπριακής ΑΟΖ. Το γεωτρύπανο της γαλλοιταλικής κοινοπραξίας ENI – TOTAL έφτασε 2 ώρες νωρίτερα από ότι είχε προγραμματιστεί. Σε πρώτη φάση και για περίοδο περίπου 7 ημέρων, η πλωτή εξέδρα «West Capella», θα διενεργήσει δοκιμές και ακολούθως θα προχωρήσει στο γεωτρητικό της πρόγραμμα.

Ο γενικός διευθυντής της TOTAL Κύπρου, Ιβ Γκροζιάν, δήλωσε ότι το γεωτρύπανο θα προχωρήσει αρχικά σε ορισμένες δοκιμές και ελέγχους, που θα διαρκέσουν λιγότερο από μία εβδομάδα και στη συνέχεια θα αρχίσει κανονικά η γεώτρηση. Το βάθος της γεώτρησης, περιλαμβανομένου του βάθους των νερών, που είναι γύρω στα χίλια εφτακόσια μέτρα, θα φθάσει μέχρι και τις τέσσερις χιλιάδες μέτρα.

Ανακοίνωση εξέδωσε και το κυπριακό υπουργείο Ενέργειας, το οποίο αναφέρει: «Το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού ανακοινώνει ότι ξεκίνησαν σήμερα οι εργασίες της ερευνητικής γεώτρησης ‘Onesiphoros West 1’ στο Τεμάχιο 11 της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κυπριακής Δημοκρατίας, από την κοινοπραξία Total E&P Cyprus B.V./Eni Cyprus Limited, η οποία κατέχει Άδεια Έρευνας Υδρογονανθράκων για το εν λόγω τεμάχιο».

Όσον αφορά τους αριθμούς, συμπίπτουν με εκείνους του κ. Γκροζιάν, καθώς τονίζεται πως η γεώτρηση εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί εντός 75 περίπου ημερών, με μέγιστο γεωτρητικό βάθος τα 4.250 μέτρα περίπου κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας και βάθος νερού στη θέση της γεώτρησης τα 1.698 μέτρα.

Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα αναμένεται να ανακοινωθούν κάποια στιγμή τον επόμενο Σεπτέμβριο και Οκτώβριο και αμέσως μετά να συνεχιστούν οι εργασίες για έκδοση των τελικών αποτελεσμάτων. Ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου, Ιωάννης Κασουλίδης, διαβεβαίωσε ότι έχουν ληφθεί προληπτικά μέτρα σε διπλωματικό επίπεδο, ενόψει της γεώτρησης της Total στο τεμάχιο 11 της κυπριακής ΑΟΖ. Ο κ. Κασουλίδης εκτιμά ότι η «Άγκυρα δεν θα διαβεί την επιτρεπόμενη κόκκινη γραμμή».

Μιλώντας στο ΡΙΚ ο κ. Κασουλίδης τόνισε ότι η Λευκωσία θα αντιμετωπίσει με ψυχραιμία και αυτοσυγκράτηση οποιανδήποτε πρόκληση τυχόν παρουσιαστεί. Επισημαίνοντας ότι η δραστηριότητα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν διασυνδέεται με τις συνομιλίες, ο υπουργός Εξωτερικών διαμήνυσε ότι δεν πρόκειται το ενεργειακό πρόγραμμα «να καταστεί όμηρος του Κυπριακού».

Εξάλλου, ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος, Βίκτωρας Παπαδόπουλος, δήλωσε ότι ουδεμία ανησυχία δικαιολογείται από την έναρξη της γεώτρησης στο τεμάχιο 11. O κ. Παπαδόπουλος ανέφερε ότι, σύμφωνα με τις καταγραφές των ραντάρ, αλλά και από τα στοιχεία που κατέχει η Κυπριακή Δημοκρατία, δεν υπάρχει τίποτε ανησυχητικό σε ακτίνα 25 ναυτικών μιλίων από το γεωτρύπανο.

Επίσης, ανέφερε ότι για λόγους ασφαλείας στην περιοχή θα πετούν ελικόπτερα, ενώ πρόσθεσε ότι το προσωπικό της πλατφόρμας βρίσκεται σε συνεχή επαφή με το Κέντρο Ασφάλειας και Διάσωσης της Κύπρου. Για τις τουρκικές ασκήσεις στη θαλάσσια περιοχή της Κύπρου ο Βίκτωρας Παπαδόπουλος είπε ότι διεξάγονται νοτιοδυτικά της Πάφου, πολύ μακριά από το χώρο όπου θα γίνει η γεώτρηση.

Πάντως, άνευ σημασίας δεν μπορεί να θεωρηθεί ο ελλιμενισμός δύο γαλλικών φρεγατών στο λιμάνι της Λάρνακας. Οι φρεγάτες μετέχουν στην ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ στον Λίβανο και αποσπάστηκαν για σκοπούς παροχής ασφάλειας στη γεώτρηση που ξεκινά. Εκτός από τις δύο γαλλικές φρεγάτες, στα πέριξ του οικοπέδου 11 της Κυπριακής ΑΟΖ, βρίσκονται το αμερικανικό αεροπλανοφόρο «George Bush», μια κορβέτα του Ισραήλ και το κανονιοφόρο «Νικηφόρος». Ο Κύπριος υπουργός εξωτερικών Ιωάννης Κασουλίδης τις προηγούμενες μέρες βρισκόταν στο Παρίσι και είχε επαφές με τον Γάλλο ομόλογο του, στις οποίες συζητήθηκε και το θέμα της ενεργειακής ασφάλειας και προστασίας των γαλλικών συμφερόντων στη Κυπριακή ΑΟΖ.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο κ. Παπαδόπουλος είπε ότι οι γαλλικές φρεγάτες και το αμερικανικό αεροπλανοφόρο βρίσκονται στην περιοχή για άλλους λόγους.  Ήδη τέθηκε σε ισχύ η Navtex, οδηγία προς ναυτολογημένου, που έχει εκδώσει η Λευκωσία για δέσμευση της περιοχής για τρεις μήνες, σε ακτίνα πέντε ναυτικών μιλίων από το γεωτρύπανο. Η ‘Άγκυρα έχει προγραμματίσει άσκηση του πολεμικού της ναυτικού εντός της κυπριακής ΑΟΖ. Επίσης, δέσμευσε περιοχές του FIR Λευκωσίας. Στο μεταξύ η Τουρκία εξέδωσε και νέα NAVTEX (700/17), με την οποία ανακοίνωσε άσκηση με πυρά και για τις 17 Ιουλίου, λίγο νοτιότερα, επεκτείνοντας τη ζώνη των ασκήσεων στο μεγαλύτερο πλάτος των οικοπέδων 5, 6 και 7, καθώς και του οικοπέδου 1.

«Χαστούκι» από ΗΠΑ στον Ερντογάν

«Η αμερικανική κυβέρνηση στηρίζει το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να ερευνά για φυσικό αέριο και πετρέλαιο στην κυπριακή ΑΟΖ και αποθαρρύνει δράσεις που αυξάνουν τις εντάσεις στην περιοχή». τόνισε εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπαρτμεντ στην ιστοσελίδα του Μιχάλη Ιγνατίου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, «η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών για την ΑΟΖ της Κύπρου είναι μακρά. Αναγνωρίζουμε το δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να αναπτύξει τους πόρους της στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της. Συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι οι πόροι πετρελαίου και φυσικού αερίου του νησιού, όπως και όλοι οι πόροι του, θα πρέπει να κατανέμονται ακριβοδίκαια και μεταξύ των δύο κοινοτήτων στο πλαίσιο μιας συνολικής διευθέτησης. Συνεχίζουμε να αποθαρρύνουμε δράσεις που αυξάνουν τις εντάσεις στην περιοχή».

Η αμερικανική κυβέρνηση ανησυχεί σφόδρα για την αύξηση της έντασης, η οποία προέρχεται ως γνωστόν μόνο από την Τουρκία, και σύμφωνα με πληροφορίες με παρεμβάσεις της στην Άγκυρα κατέστησε σαφές ότι είναι εναντίον κάθε κρίσης στην ευαίσθητη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Το θέμα συζητήθηκε κατά τις επαφές του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Ρεξ Τίλερσον με την πολιτική ηγεσία της Τουρκίας, κατά την επίσκεψή του στη χώρα, την Κυριακή. Η κατάσταση στην ΑΟΖ της Κύπρου χαρακτηρίζεται ως εκρηκτική λόγω των απειλών της Τουρκίας, που προέρχονται από τον Ερντογάν.

Το άρθρο Νέα πρόκληση από την Τουρκία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.