Η επισήμανση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (World Health Organisation, WHO), ότι στο μέλλον η ανθρωπότητα θα αντιμετωπίζει συχνότερα πανδημίες, ουσιαστικά δείχνει την κατεύθυνση και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, που πρέπει να έχει η πορεία στην προοπτική του χρόνου.

Τόσο οι συνθήκες ζωής των ανθρώπων στις σύγχρονες μαζοποιημένες κοινωνίες στα μεγάλα αστικά κέντρα όσο και η διαχείριση των οικοσυστημάτων διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για ένα μη βιώσιμο μέλλον.

Ταυτοχρόνως αναδεικνύουν την ανάγκη για ριζική αλλαγή της κατεύθυνσης και του τρόπου διαχείρισης της κοινωνικής πραγματικότητας και του φυσικού περιβάλλοντος, ενώ παράλληλα οδηγούν στην συνειδητοποίηση του υψηλού βαθμού διακινδύνευσης, που δρομολογεί η ανυπαρξία μακροπρόθεσμου πλανητικών διαστάσεων στρατηγικού σχεδιασμού της πορείας στον ιστορικό χρόνο.

Πρέπει άμεσα και χωρίς καθυστερήσεις να γίνει «αλλαγή πλεύσης» και η πολιτική διαχείριση αυτής της πορείας να επωμισθεί τις ευθύνες, που της αναλογούν σε πλανητικό επίπεδο, διότι με τις λαμβανόμενες αποφάσεις δεσμεύει το μέλλον.

Η επιστημονική ανάλυση των δεδομένων της πραγματικότητας δείχνει την κατεύθυνση της πορείας. Σύμφωνα με την έρευνα «Shifts in global bat diversity suggest a possible role of climate change in the emergence of SARS-CoV-1 and SARS-CoV-2» των πανεπιστημίων Hawai i Manea και του Cambridge καθώς και του Potsdam-Institut für Klimaforschung, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science of the Total Environment, η κλιματική αλλαγή και οι επιπτώσεις της στο φυσικό περιβάλλον μπορεί να δρομολογήσουν νέες πανδημίες.

Η υπερθέρμανση του πλανήτη είναι πολύ πιθανόν να έχει επιδράσει σε δασικές περιοχές της Νότιας Κίνας και στις νυχτερίδες και μέσω αυτών στην ενεργοποίηση κορωνοϊών. Είναι σχεδόν σίγουρο, ότι οι επιδημίες σχετίζονται με την εξαφάνιση ειδών, την καταστροφή οικοσυστημάτων και την κλιματική αλλαγή.

Το οικοσύστημα δεν πρέπει να χάνει τις εσωτερικές του ισορροπίες. Αυτό συμβαίνει, όταν γίνονται παρεμβάσεις για την εκμετάλλευση του, όπως είναι η αποψίλωση ή οι   πυρκαγιές στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου στην Βραζιλία.

Οι συνέπειες της πανδημίας του κορωνοϊού (Covid-19) καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη αντιμετώπισης όχι μόνο των επιπτώσεων τέτοιων φαινομένων αλλά και των γενεσιουργών τους αιτίων. Ειδάλλως θα προκαλούνται μεγάλης εμβέλειας ανισορροπίες, οι οποίες θα οδηγούν τις κοινωνίες σε οδυνηρές αναταράξεις, ανεξάρτητα από το επίπεδο ανάπτυξης και ευημερίας τους.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, ενώ το 2020 η ακραία φτώχεια λόγω της πανδημίας σε παγκόσμιο επίπεδο κινήθηκε στα 88 με 115 εκατομμύρια ανθρώπους, το 2021 εκτιμάται, ότι θα εκτιναχθεί στα 119 με 124 εκατομμύρια (ως ακραία φτώχεια ορίζεται η επιβίωση των ανθρώπων με λιγότερα από 1,90 δολάρια την ημέρα).

Εάν δεν αντιμετωπισθούν τα γενεσιουργά αίτια, τότε η παγκόσμια κοινότητα θα εισέλθει σε μια περίοδο υψηλής ρευστότητας και κοινωνικών αναταράξεων. Αρκεί να ληφθεί υπόψη η εκτίναξη της μαζικής μετακίνησης πληθυσμών λόγω και άλλων αιτίων (όπως είναι η κλιματική αλλαγή και οι παρενέργειες της στη ζωή των ανθρώπων) σε πολύ υψηλό βαθμό με στόχο την επιβίωση.

Αυτό άρχισε ήδη να συνειδητοποιείται από την πλειοψηφία των ανθρώπων. Σύμφωνα με την έρευνα «People climate vote», που έγινε στο πλαίσιο του αναπτυξιακού προγράμματος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών με την συνεργασία του πανεπιστημίου της Οξφόρδης τα 2/3 (δύο τρίτα) των 1,2 εκατομμυρίων ερωτηθέντων ανθρώπων σε παγκόσμιο επίπεδο θεωρούν, ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης σε σχέση με το κλίμα.

Βέβαια οι πανδημίες, όπως του κορωνοϊού (Covid-19) και οι μεταλλάξεις του, έχουν ευρύτερες παρενέργειες στην πραγματικότητα, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό λειτουργούν αποσταθεροποιητικά. Αρκεί να ληφθούν υπόψη οι ανισορροπίες, που προκαλούνται στα διάφορα κοινωνικά συστήματα, από το οικονομικό και το εργασιακό μέχρι το υγείας και το εκπαιδευτικό.

Το αποτέλεσμα είναι η δρομολόγηση κρίσεων, οι οποίες έχουν τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στις κοινωνικές και στις ατομικές ισορροπίες. Ενδεικτικά αναφέρονται οι παρενέργειες ως προς το ψυχολογικό κλίμα, που άμεσα διαμορφώνεται στους πολίτες και ιδιαιτέρως στα παιδιά λόγω των προσκομμάτων στην κοινωνικοποίηση τους και η επάρκεια της επαγγελματικής κατάρτισης των σημερινών μαθητών, που θα εργασθούν σε βάθος χρόνου.

Η προοπτική συχνότερης ενεργοποίησης πανδημιών και οι πολυδιάστατες αρνητικές επιπτώσεις στην πραγματικότητα σε συνδυασμό με την πρόκληση τους από την ανθρώπινη δραστηριότητα και τις παρενέργειες της στα οικοσυστήματα καθιστούν αναγκαία μια μακροπρόθεσμη στρατηγική σε σχέση με τον σχεδιασμό αντιμετώπισης των πανδημιών και των γενεσιουργών τους αιτίων.

Αυτό σημαίνει, ότι πρέπει να επανεξετασθεί ο τρόπος οργάνωσης και λειτουργίας των κοινωνιών ως ενιαίου συνόλου και να γίνει επεξεργασία μιας πλανητικής εμβέλειας στρατηγικής, η οποία θα υπερβαίνει τα όρια του εθνικού κράτους και θα δεσμεύει την παγκόσμια κοινότητα.

Βέβαια μπορεί οι συνθήκες να απαιτούν την ενεργοποίηση αυτής της οπτικής σε παγκόσμιο επίπεδο, όμως η αποδοχή της δεν είναι εύκολη, αν και το τίμημα της εθνικής διαχείρισης των πανδημιών είναι πολύ βαρύ (χάνονται ζωές, αυξάνεται η φτώχεια, δημιουργούνται πολύ επικίνδυνες ανισορροπίες στα διάφορα κοινωνικά συστήματα, όπως είναι το οικονομικό, το υγείας, το εκπαιδευτικό και άλλα,  οι οποίες είναι ορατές και με πολύ αρνητικές παρενέργειες).

Οι καθυστερήσεις όμως, ως προς την πραγμάτωση των ζωτικής σημασίας αναγκαίων αλλαγών, θα μεγιστοποιούν το υψηλό κόστος, το οποίο «πληρώνει» η ανθρωπότητα, διότι η δραστηριότητα, που αναπτύσσει, δεν έχει βιώσιμο φορτίο, ενώ ταυτοχρόνως δεν συμπορεύεται με την πολυδιάστατη και ταχύτατη δυναμική της εξέλιξης, η οποία στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης εδράζεται στην αλληλεξάρτηση και στην αλληλεπίδραση των κοινωνιών.

Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρακτική, που εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη, της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης. Κυρίαρχο στοιχείο της πολιτικής διαχείρισης της πανδημίας είναι η στατική λογική του «βλέποντας και κάνοντας» σε αντίθεση με την πανδημία, η οποία είναι πολυπαραγοντικό μέγεθος και μεταλλάσσεται δυναμικά. Ο δε στόχος της διαχείρισης της περιορίζεται στον έλεγχο και στην συρρίκνωση της μεταδοτικότητας, ώστε να ανακάμψει η οικονομία της χώρας.

Αυτή η οπτική δεν είναι ισορροπημένη, διότι η Ελλάδα επενδύει στον τουρισμό και η επισκεψιμότητα της χώρας εξαρτάται και από τον έλεγχο και την καταπολέμηση της πανδημίας και στις χώρες προέλευσης των τουριστών. Εξάλλου με την ακολουθούμενη πρακτική σε εθνικό επίπεδο δεν αντιμετωπίζονται τα γενεσιουργά αίτια τέτοιας έκτασης επιδημιών, τα οποία είναι προϊόντα της ανθρώπινης δραστηριότητας σε πλανητικό επίπεδο.

Οι συνθήκες δεν δρομολογούν αισιοδοξία, διότι οι βιώσιμες λύσεις προϋποθέτουν ριζικές αλλαγές στο μοντέλο οργάνωσης των κοινωνιών και έχουν πολιτικό κόστος.

Θετική παράμετρος για την υπέρβαση της στατικής θεώρησης και διαχείρισης των πανδημιών θα ήταν η ενεργοποίηση της κοινωνίας πολιτών και η έναρξη συστηματικού διαλόγου σε θεσμοθετημένες διαδικασίες για την κατεύθυνση της πορείας στο μέλλον και τον σχεδιασμό της στο πολιτικό πεδίο.

Είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη η λειτουργία των πολιτών ως ατομικών υποκειμένων και των κοινωνιών ως συλλογικών στο πλαίσιο των κοινωνικών συστημάτων και των θεσμών με σημείο αναφοράς το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον. Πολύτιμο και λειτουργικό εργαλείο σε αυτή την προσπάθεια θα είναι η επιστήμη και οι τεχνολογικές της εφαρμογές καθώς και η αξιοποίηση τους στον πολιτικό σχεδιασμό. Αυτό βέβαια προϋποθέτει την ύπαρξη ενός πολιτικού συστήματος με εντελώς διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Σχεδιασμός του μέλλοντος και πανδημίες… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τα σύγχρονα πλανητικής εμβέλειας προβλήματα (πανδημίες, μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών, κλιματική αλλαγή, ρύπανση του περιβάλλοντος, αύξηση ανισοτήτων σε πλανητικό επίπεδο, ανοδική πορεία της φτώχειας κ.λ.π.) θέτουν εμφατικά ένα ζωτικής σημασίας ερώτημα, το οποίο πρέπει να απαντηθεί σε λειτουργικό χρόνο.

Θα συνεχίσει η εξέλιξη την πορεία της στο χρόνο με βάση την λογική του συστημικού πραγματισμού (κυρίαρχα δομικού χαρακτήρα στοιχεία η λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των διαφόρων κοινωνικών συστημάτων) ή θα σχεδιάζεται με προσανατολισμό το κοινωνικό και το ανθρώπινο συμφέρον, ώστε να διασφαλίζεται η βιώσιμη πορεία στο μέλλον;

Η μέχρι τώρα ιστορική διαδρομή των κοινωνιών δείχνει, ότι ο συστημικός πραγματισμός διαπερνά την δραστηριότητα των κοινωνιών. Δεν «ανοίγει» όμως βιώσιμη προοπτική για το μέλλον, όπως καταδεικνύουν τα συνεχώς αυξανόμενα πλανητικής εμβέλειας προβλήματα.

Η αλλαγή προσανατολισμού στην διαχείριση της εξέλιξης με την πρόσδωση διαμετρικά αντίθετων χαρακτηριστικών στην κατεύθυνση της είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο για την αντιμετώπιση των γενικευμένων προβλημάτων και ανισορροπιών αλλά και για την μείωση του βαθμού διακινδύνευσης στο μέλλον, το οποίο θα αποκτά όλο και μεγαλύτερη πολυπλοκότητα, ενώ ταυτοχρόνως η δυναμική της εξέλιξης θα κινείται με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα.

Οι συνθήκες είναι ώριμες για την αλλαγή του προσανατολισμού. Αυτό συνεπάγεται ριζικές αλλαγές τόσο στην οπτική προσέγγισης και σχεδιασμού της πραγματικότητας όσο και στην δομή των διαφόρων κοινωνικών συστημάτων, με αποτέλεσμα την πρόκληση υψηλού βαθμού αστάθειας και ρευστότητας στις κοινωνίες μέχρι να παγιωθεί η νέα οπτική της βιώσιμης διαχείρισης της εξέλιξης.

Ιδιαιτέρως σε χώρες, όπως είναι η Ελλάδα, οι αλλαγές θα είναι πολύ επώδυνες τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο.

Το πολιτικό σύστημα ως σύνολο σχηματισμών, που εκφράζουν τις διάφορες οπτικές του κοινωνικού σώματος σχετικά με το κοινωνικό συμφέρον, πρέπει να συμβάλλει στην ανάπτυξη ουσιαστικού και εποικοδομητικού διαλόγου με την κατάθεση τεκμηριωμένων προτάσεων για την πορεία της χώρας σε λειτουργικό βάθος χρόνου και ταυτοχρόνως να συμμετέχει στην υλοποίηση τους. Η μέχρι τώρα ρηχή και επικίνδυνη αντιπαράθεση ως προς τις ικανότητες και την αξιοπιστία των «αντιπάλων» οδηγεί σε αδιέξοδα και παράλληλα διαμορφώνει πολωτικό κλίμα στην κοινωνία.

Αυτή η αλλαγή είναι εφικτή, εάν ο σχεδιασμός της δυναμικής της εξέλιξης σε λειτουργικό βάθος χρόνου βασίζεται στην πολυδιάστατη και με επιστημονική τεκμηρίωση προσέγγιση και ανάλυση της σύγχρονης πραγματικότητας με στόχο την πραγμάτωση του κοινωνικού και του ανθρώπινου συμφέροντος.

Η λειτουργία του πολιτικού συστήματος με σημείο αναφοράς την κατάθεση ιδεοληπτικών προτάσεων στην σύγχρονη εποχή της πολυπλοκότητας και της πολύ γρήγορης εξέλιξης οδηγεί στην διαμόρφωση μιας διαφορετικής οπτικής με επικοινωνιακό προσανατολισμό, η οποία εξιδανικεύει κοινωνικές ομάδες ή τάξεις και αποκτά ηθικολογικό φορτίο, χωρίς να προωθεί τον διάλογο μεταξύ των κομμάτων.

Αυτό δεν σημαίνει, ότι πρέπει να υπάρξει αποστασιοποίηση από την ιδεολογική διάσταση της πολιτικής λειτουργίας. Όμως στο πλαίσιο του δημοκρατικού διαλόγου τόσο στο επίπεδο του πολιτικού συστήματος όσο και στο κοινωνικό πεδίο οι ιδεολογικές αφετηρίες των κομμάτων δεν αναιρούν την δυνατότητα συμβιβασμών και συναινέσεων με στόχο την ομαλή πορεία προς το μέλλον, χωρίς να απειλείται η κοινωνική συνοχή.

Εξάλλου με αυτό τον τρόπο καθίσταται εφικτή η έκφραση της κοινωνικής πλειοψηφίας στο επίπεδο της λήψης αποφάσεων, που δεσμεύουν το μέλλον.

Οι βασικές προϋποθέσεις για την πραγμάτωση αυτής της οπτικής με στόχο την πρόσδωση βιώσιμης δυναμικής στην εξέλιξη άπτονται τόσο του πολιτικού συστήματος όσο και του κοινωνικού σώματος.

Συγκεκριμένα για την απαλλαγή της πολιτικής από την λογική του συστημικού πραγματισμού πρέπει τα κόμματα να οικοδομήσουν στο εσωτερικό τους μηχανισμούς, οι οποίοι διαθέτουν τα κατάλληλα μεθοδολογικά εργαλεία και είναι με διεπιστημονική οπτική στελεχωμένοι, ώστε ο σχεδιασμός του μέλλοντος να έχει πολυδιάστατο δυναμικό χαρακτήρα, να συνυπολογίζει τις επιπτώσεις σε βάθος χρόνου και να ανταποκρίνεται στην ανάγκη η δυναμική της εξέλιξης να έχει βιώσιμο φορτίο.

Παράλληλα επιβάλλεται η επιδίωξη ανάπτυξης διαλόγου με τις δομές της κοινωνίας πολιτών, ώστε ο σχεδιασμός να γίνεται αντικείμενο κριτικής και εργαλείο για την προσέγγιση των δυνατοτήτων της κοινωνίας να συμπορευθεί ενσυνειδήτως με τον προτεινόμενο σχεδιασμό. Με αυτό τον τρόπο θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την ανάδειξη του κοινωνικού συμφέροντος.

Βέβαια ο διάλογος μπορεί να λειτουργήσει ως προϋπόθεση για την ανάδειξη του κοινωνικού συμφέροντος, εάν οι τοπικές κοινωνίες παράγουν κοινωνικές αξίες με ηθικό φορτίο, οι οποίες θα συμβάλλουν στην οριοθέτηση των παραμέτρων, που προσδίδουν νόημα στην κοινωνική ζωή των ανθρώπων και πέρα από την χωρίς κριτήρια επιδίωξη οικονομικής ευημερίας. Για παράδειγμα είναι εξίσου σημαντικοί παράγοντες για την ανάπτυξη βιώσιμης δυναμικής η παραγωγή καθαρής ενέργειας (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας), η κινητικότητα χωρίς εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου, οι λειτουργικές κλιματικά κτιριακές υποδομές και πολλά άλλα, δηλαδή η αναδιοργάνωση της οικονομικής δραστηριότητας με σημείο αναφοράς την κλιματική αλλαγή.

Για να καταστεί εφικτός ο διάλογος στο κοινωνικό πεδίο παίζουν αποφασιστικό ρόλο και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των πολιτών. Πρέπει να διαμορφώνουν και να εκφράζουν τεκμηριωμένες απόψεις, οι οποίες στηρίζονται στην γνώση της πολυδιάστατης και πολύπλοκης σύγχρονης πραγματικότητας, ώστε να είναι σε θέση να λειτουργούν ως ατομικά ή συλλογικά υποκείμενα και να μην εξαρτώνται από την εντύπωση, που προκαλούν οι πολιτικές εξαγγελίες σε σχέση με το μέλλον.

Μέχρι τώρα η πολιτική επικοινωνία δεν δρομολογεί κοινωνικό διάλογο ούτε αναλύει την σύνθετη πραγματικότητα, ώστε οι πολίτες να συνειδητοποιούν τις επιπτώσεις των επιλογών τους σε βάθος χρόνου. Αυτό τους αναγκάζει να λειτουργούν ως ενεργούμενα ανάλογα με τις διαφημιστικού τύπου φαντασιώσεις για τις συνθήκες ζωής στο μέλλον.

Στην επικοινωνιακή διαχείριση της πραγματικότητας πολύ σημαντικό ρόλο παίζουν και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, τα οποία επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την διαμόρφωση στάσεων με τις πληροφορίες, που διοχετεύουν μαζικά στους πολίτες.

Είναι αποφασιστικής σημασίας για την δημοκρατία και την διαμόρφωση κλίματος στις κοινωνίες η λειτουργία τους να οριοθετείται με σημείο αναφοράς το κοινωνικό και το ανθρώπινο συμφέρον, ώστε να προωθείται η βιώσιμη δυναμική της εξέλιξης.

Η εμπειρική προσέγγιση της βιωνόμενης πραγματικότητας δεν επιτρέπει την εξαγωγή αισιόδοξων συμπερασμάτων ως προς τις δυνατότητες των κοινωνιών να κάνουν σε λειτουργικό χρόνο τις αναγκαίες αλλαγές, ώστε η εξέλιξη να κινείται με βιώσιμη δυναμική.

Το πιστοποιεί με μεγάλη σαφήνεια η βραδύτητα υλοποίησης των απαραίτητων αλλαγών, ώστε να αποφευχθούν οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Το θέμα όμως είναι, ότι εξαντλούνται τα χρονικά περιθώρια. Πρέπει άμεσα να συνειδητοποιηθεί τόσο από τις πολιτικές ηγεσίες όσο και από τις δομές της κοινωνίας πολιτών, ότι επείγει η ανάληψη των ευθυνών τους.

Ιδιαιτέρως η νέα γενιά με τις δομές, που διαθέτει σε εθνικό και σε υπερεθνικό επίπεδο (π.χ. Fridays for Future, Extinction Rebellion) πρέπει να συμβάλλει στην ανάπτυξη της κοινωνικής δυναμικής, η οποία είναι αναγκαία για την ευαισθητοποίηση των πολιτών και την συνειδητοποίηση, ότι η ιστορική διαδρομή του ανθρώπου δεν τελειώνει με την εξάντληση του ατομικού βιολογικού χρόνου. Υπάρχει και διαγενεακή ευθύνη, η οποία πρέπει να διαπερνά την ανθρώπινη δραστηριότητα στον πλανήτη, που ζούμε όλοι.

Η βιωσιμότητα της εξέλιξης είναι δυναμικό μέγεθος και εξαρτάται από τον προσανατολισμό της ανθρώπινης δραστηριότητας και την διαχείριση της, πολιτική και κοινωνική.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Εξέλιξη με βιώσιμη δυναμική … Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.