Παρότι είναι προφανές ότι χωρίς πρώτες ύλες δεν μπορεί να υπάρξουν υλικά αγαθά, η σχέση των ορυκτών με την καθημερινότητα μας δεν είναι σαφής για την μεγάλη πλειοψηφία του κόσμου. Όλοι μας καταναλώνουμε αγαθά σε καθημερινή βάση, χωρίς να κάνουμε τον κόπο να αναρωτηθούμε για την αλυσίδα παραγωγής τους και, πολύ περισσότερο, να ανατρέξουμε στην αρχή της για να συνειδητοποιήσουμε ότι «όλες οι πρώτες ύλες είτε καλλιεργούνται είτε εξορυσσόνται». Άμεση συνέπεια του παραπάνω είναι η εύκολη απόρριψη της εξορυκτικής δραστηριότητας, με την επίκλησή της όχλησης που προκαλεί, αγνοώντας τα οφέλη και την αναγκαιότητα της. Η συρρίκνωση του αντικειμένου της γεωλογίας στο σχολικό πρόγραμμα σίγουρα επιτείνει το πρόβλημα.

Ο Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων έχει επισημάνει εδώ και πολύ καιρό το πρόβλημα της ελλιπούς σύνδεσης των ορυκτών με την καθημερινότητα του απλού πολίτη. Όσο και αν προσπαθούσαμε να εξηγήσουμε την σημασία της εξόρυξης, η Ευρωπαϊκή πραγματικότητα μας «διέψευδε» στην πράξη. Τις τελευταίες δεκαετίες, η κατανάλωση κάθε είδους υλικών αγαθών στην ΕΕ αυξάνεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς, ενώ την ίδια στιγμή η παραγωγή των πρώτων υλών τους έχει μειωθεί κατά 35%. Εύλογα δημιουργείται η εντύπωση ότι, αφενός μεν ο ρόλος των ορυκτών δεν μπορεί να είναι και τόσο σημαντικός, αφετέρου δε η διαθεσιμότητά τους είναι δεδομένη, χωρίς να είναι απαραίτητο να ασχοληθούμε με την εξόρυξη τους.

Η προσπάθειά μας να ενημερώσουμε το κοινό και ιδιαίτερα τις νεότερες γενιές για τη σημασία που έχουν τα ορυκτά στη ζωή μας έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετά χρόνια, με πρωτοβουλίες όπως οι ημέρες «με ανοιχτές πόρτες» για την επίσκεψη εγκαταστάσεων που βρίσκονται σε παραγωγική λειτουργία, η δημιουργία υποδομών αξιοποίησης πρώην μεταλλευτικών χώρων για άλλες χρήσεις και η προβολή του εθνικού μας πλούτου μέσα από μουσεία και εκθέσεις.

Πρόσφατα, έχουμε ξεκινήσει μια εντατική προσπάθεια αξιοποίησης των ψηφιακών μεθόδων επικοινωνίας. Προφανώς αρχίσαμε από μέσα κοινωνικής δικτύωσης τα οποία απευθύνονται περισσότερο σε επαγγελματίες, αλλά σύντομα συνειδητοποιήσαμε ότι έχουμε τη δυνατότητα αλλά και την υποχρέωση να απευθυνθούμε στο ευρύτερο κοινό. Αυτό θα έπρεπε να γίνει με γλώσσα και με κώδικα επικοινωνίας ο οποίος να είναι προσιτός, αποδεκτός και κατανοητός από όλους.

Έτσι, σε συνεργασία με ανθρώπους που ειδικεύονται στον χώρο της κοινωνικής δικτύωσης και των στρατηγικών σε διαδικτυακά μέσα, ξεκινήσαμε σε Facebook και Instagram την πρωτοβουλία «τα ορυκτά έχουν vibe». Με απλές, σύντομες καταχωρήσεις, με την αξιοποίηση της εικόνας και την αποφυγή ορολογίας και δυσνόητων επιστημονικών εννοιών, δημιουργούμε ένα περιεχόμενο που παρέχει χρήσιμη γνώση, προσιτή σε όλους. Στόχος μας είναι να αναδείξουμε την παρουσία των ορυκτών στην καθημερινότητά μας και να εξηγήσουμε πώς διαμορφώνουν την ίδια τη ζωή μας. Να καταγράψουμε τα υλικά που συνθέτουν τα αγαθά που βλέπουμε γύρω μας. Να παρουσιάσουμε αναλυτικά την πορεία της κάθε πρώτης ύλης, μέχρι να διαμορφωθεί σε τελικό προϊόν και να φθάσει κοντά μας, δίπλα μας, μέσα στο σπίτι μας. Να αναλύσουμε το γιατί η εξόρυξη γίνεται με τον πλέον βιώσιμο τρόπο, με την ελάχιστη δυνατή επίπτωση στο περιβάλλον, με την βέλτιστη αξιοποίηση όλων των φυσικών πόρων. Να αναδείξουμε τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από το δύσκολο έργο του να φέρεις υλικά από τα βάθη της γης στην επιφάνεια. Και πολλά άλλα που, ενώ για μας είναι προφανή και καθημερινά, για τους μη ειδικούς μοιάζουν εξωπραγματικά.

Παρότι το εγχείρημα βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, η ανταπόκριση είναι εντυπωσιακή. Μπορεί να μην έχουμε (ακόμη) εκατομμύρια ακόλουθους, έχουμε όμως ήδη ένα σημαντικό κοινό, το οποίο μας ακολουθεί πιστά και το οποίο δηλώνει ότι έχει μείνει έκπληκτο από το είδος των γνώσεων και της πληροφορίας που παίρνει. Καθημερινά, νέοι άνθρωποι που δεν έχουν σχέση με τον χώρο, μαθαίνουν από τις αναρτήσεις μας κάτι χρήσιμο. Παρότι ο στόχος μας δεν είναι εκπαιδευτικός, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι η έκθεση σε νέες, αξιόπιστες πληροφορίες αναπτύσσει τόσο την σκέψη όσο και την κρίση μας. Και κυρίως προσφέρει ένα ‘όπλο’ στον αντίποδα της παραπληροφόρησης για τον κλάδο μας.

Θα συνεχίσουμε να εμπλουτίζουμε τις «σελίδες» μας με υλικό και θα επεκταθούμε και σε άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στοχεύοντας στο να «πούμε εμείς την ιστορία μας» και να μην αφήσουμε να την παρερμηνεύουν άλλοι. Σας περιμένουμε στο FACEBOOK και στο INSTAGRAM, γιατί “τα ορυκτά έχουν vibe”!

*Προέδρου του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων

Πηγή: sme.gr

Το άρθρο Τα ορυκτά έχουν vibe!… Του Κωνσταντίνου Γιαζιτζόγλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Όπως οι ορυκτές πρώτες ύλες-ΟΠΥ (π.χ. λίθιο, κοβάλτιο, σπάνιες γαίες) είναι κρίσιμες για την ενεργειακή μετάβαση (μπαταρίες, ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας), έτσι υπάρχουν και ΟΠΥ που θεωρούνται κρίσιμες για την ψηφιακή μετάβαση.

Ειδικότερα ο ΟΗΕ, μέσω της αρμόδιας ειδικής Επιτροπής αλλά και της Έκθεσης που εκδόθηκε πρόσφατα, έχει καταρτίσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο οδηγιών για την ενεργειακή μετάβαση που αφορούν σε πρότυπα βιώσιμης αξιοποίησης των ΟΠΥ μέσα από την εφαρμογή των σχετικών συστημάτων κοιτασματολογικής ταξινόμησης UNRMS και UNFC, καθώς και στην βάση διεθνής συνεργασίας με ΕΕ και φορείς όπως UNECE και UNCTAD (https://share.google/xvHE98AQJDaFfRGQn). Στόχος είναι η ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης, η ισότιμη κατανομή απολαβών και η διαφάνεια σε όλη την αλυσίδα αξίας των ΣΚΟΠΥ.

Για την ψηφιακή τεχνολογία και μετάβαση κεντρικό ρόλο παίζουν αρκετές στρατηγικές και κρίσιμες ΟΠΥ (ΣΚΟΠΥ) για την ΕΕ όπως, οι Σπάνιες γαίες, το Γάλλιο, το Γερμάνιο, Πλατίνα, Παλλάδιο, Ρόδιο, Κοβάλτιο, Νικέλιο, Χαλκός και Πυρίτιο (Πιν. 1).

Οι δύο μεταβάσεις «μοιράζονται» ορισμένα υλικά (π.χ. σπάνιες γαίες, κοβάλτιο, χαλκός) (Σχ. 1). Η ενεργειακή εστιάζει στις μπαταρίες και τις ΑΠΕ, ενώ η ψηφιακή εστιάζει στους ημιαγωγούς, τα τσιπ, τα συστήματα ψηφιακών δεδομένων και τα δίκτυα επικοινωνιών.

Το παράδειγμα του USGS σχετικά με την χρήση ΟΠΥ στην ψηφιακή τεχνολογία/μετάβαση

Το USGS με τίτλο “Key Minerals in Data Centers” (Ιούλιος 2025), παρουσιάζει (Σχ. 2) τις ΟΠΥ και ΣΚΟΠΥ που απαιτούνται για τη λειτουργία των συστημάτων ψηφιακών δεδομένων/data centers — όπως servers, μικροτσίπ, συστήματα ψύξης και αποθήκευση δεδομένων — μαζί με το ποσοστό εξάρτησης των Η.Π.Α. από εισαγωγές για κάθε ΟΠΥ. Πρόκειται συγκεκριμένα για (Πιν. 2):

• Serverboards και Ηλεκτρονικά κυκλώματα: Ασήμι, Χρυσός , Χαλκός, Κασσίτερος, Ταντάλιο, Παλλάδιο, Πλατίνα.
• Ψήκτρες θερμότητας (Heat sinks): Αλουμίνιο, Χαλκός.
• Ημιαγωγοί / Μικροτσίπ: Αρσενικό, Φθορίτης, Γάλλιο, Γερμάνιο, Ίνδιο, Παλλάδιο, Πλατίνα, Πυρίτιο, Ταντάλιο.
• Μαγνήτες και αποθηκευτικά μέσα: Βαρίτης, Βόριο, Σπάνιες γαίες.

Προκύπτει λοιπόν ότι τα κέντρα ψηφιακών δεδομένων (data centers) είναι εγκαταστάσεις που στεγάζουν συστήματα υπολογιστών, συμπεριλαμβανομένων διακομιστών, για την αποθήκευση και τη διαχείριση τους. Η ζήτηση για κέντρα ψηφιακών δεδομένων αυξάνεται, ειδικά για την υποστήριξη νέων τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης που απαιτούν υπολογιστικές απαιτήσεις. Απαιτούν έτσι μεγάλες ποσότητες ενέργειας και ΟΠΥ για την κατασκευή τους, συμπεριλαμβανομένων ΣΚΟΠΥ.

Είναι φανερό ότι πρόκειται στις περισσότερες περιπτώσεις για στρατηγικές και κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες (ΣΚΟΠΥ) για τις οποίες οι Η.Π.Α., αλλά και η Ευρώπη και άλλες χώρες εξαρτώνται από εισαγωγές από τρίτες χώρες που ελέγχουν τις σχετικές αλυσίδες αξίας και τροφοδοσίας. Η μέσω και του Κανονισμού ΣΚΟΠΥ προσπαθεί να προωθήσει την αυτονομία και «επαναπατρισμό» της εξορυκτικής/μεταλλευτικής παραγωγής, αλλά στην πράξη η ευρωπαϊκή βιομηχανία φαίνεται πως δύσκολα θα αποδεσμευτεί πλήρως από τις εισαγωγές, άρα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει πιέσεις κόστους και τροφοδοσίας.

Πηγή: sme.gr

Το άρθρο Η Γεωλογία της ψηφιακής πληροφορίας – Πώς οι ΟΠΥ αποτελούν τον θεμέλιο λίθο της σύγχρονης τεχνολογίας… Του Δρ. Νικολάου Αρβανιτίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η διάκριση των πέντε μαθητών, οι οποίοι θα συμμετάσχουν στην Εθνική Ομάδα με την υποστήριξη της Ελληνικός Χρυσός, επιβεβαιώνει τον αντίκτυπο μιας πρωτοβουλίας, που υλοποιείται για επτά συναπτά έτη στην περιοχή, και προσφέρει σε δεκάδες παιδιά της τοπικής κοινωνίας την ευκαιρία να εξερευνήσουν τον κόσμο της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας με σύγχρονες, βιωματικές μεθόδους, μέσω εργαστηρίων εκπαιδευτικής ρομποτικής και STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics). Αξίζει να σημειωθεί πως η σύνθεση της πεντάδας που επελέγη για την Εθνική Ομάδα περιλαμβάνει τρία κορίτσια και δύο αγόρια, γεγονός που αποτυπώνει την προσήλωση του προγράμματος στις αρχές της ισότητας και της συμπερίληψης στον χώρο του STEΑM.

Κατά τη διάρκεια της φετινής σχολικής χρονιάς, στους «Μικρούς Επιστήμονες» συμμετείχαν ενεργά 190 παιδιά ηλικίας 4 έως 17 ετών από τη Μεγάλη Παναγία, το Νεοχώρι, το Στρατώνι, το Παλαιοχώρι και την Αρναία, με την τοπική κοινωνία να αγκαλιάζει θερμά το πρόγραμμα ρομποτικής και να στηρίζει τη διαρκή του εξέλιξη. Το εκπαιδευτικό περιεχόμενο εμπλουτίζεται κάθε χρόνο με νέες θεματικές, με στόχο την καλλιέργεια δεξιοτήτων όπως η υπολογιστική σκέψη, η δημιουργική έκφραση και η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης των μαθητών.

Ως μέλη πλέον της Εθνικής Ομάδας Ρομποτικής, οι πέντε μαθητές του δήμου Αριστοτέλη θα παρακολουθήσουν εργαστήρια προετοιμασίας και θα συμμετάσχουν σε ένα επταήμερο bootcamp στο Καρπενήσι, κατά τη διάρκεια του οποίου θα επιλεγούν τα δέκα μέλη της ομάδας προετοιμασίας για τον διαγωνισμό FIRST Global Challenge. Από την ομάδα αυτή, θα προκύψει η τελική πεντάδα η οποία θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στον παγκόσμιο διαγωνισμό που θα πραγματοποιηθεί στον Παναμά, με όλα τα έξοδα συμμετοχής καλυμμένα από το πρόγραμμα.

Η συμμετοχή στην Εθνική Ομάδα δίνει παράλληλα τη δυνατότητα στα παιδιά να συνδεθούν με μια ευρύτερη κοινότητα συνομηλίκων από την Ελλάδα και τον κόσμο, με κοινά ενδιαφέροντα στη ρομποτική, το STEAM, τον προγραμματισμό και τη μηχανική, χτίζοντας διαπολιτισμικές γέφυρες μέσα από τη συνεργασία και την ανταλλαγή ιδεών.

Με αφορμή την διάκριση των μαθητών, ο Διευθυντής Βιώσιμης Ανάπτυξης, Mathieu Vallart, δήλωσε: «Η διάκριση πέντε μαθητών από τον Δήμο Αριστοτέλη στην Εθνική Ομάδα Ρομποτικής μας γεμίζει υπερηφάνεια. Το πρόγραμμα «Μικροί Επιστήμονες στον Δήμο Αριστοτέλη», μετρά πλέον 7 χρονιά επιτυχημένης υλοποίησης και στιγμές όπως αυτή μας επιβεβαιώνουν πως πρόκειται για ένα πρόγραμμα που ανοίγει νέες σημαντικές προοπτικές για τη νέα γενιά του τόπου. Ακόμη πιο ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι τρία από τα πέντε παιδιά είναι κορίτσια, υπογραμμίζοντας ότι οι προσπάθειές μας για την προώθηση της ισότιμης συμμετοχής στον χώρο του STEAM αποδίδουν καρπούς. Συγχαρητήρια στα παιδιά, είμαστε σίγουροι ότι θα ζήσουν μια εμπειρία που θα τους μείνει αξέχαστη και θα εμπνεύσει ακόμη περισσότερους νέους και νέες να εξερευνήσουν τον κόσμο της ρομποτικής, μέσα από τον νέο κύκλο του προγράμματος που ξεκινά τον Σεπτέμβρη.»

Το Φιλεκπαιδευτικό Μη Κερδοσκοπικό Σωματείο Eduact- “Δράση για την Εκπαίδευση”, καταργεί τα σύνορα της τυπικής εκπαίδευσης του σήμερα και εισάγει νέα εκπαιδευτικά προγράμματα για όλα τα παιδιά του αύριο. Δίνοντας έμφαση στις νέες τεχνολογίες, τον κώδικα και την εκπαιδευτική ρομποτική, η Eduact λαμβάνει πρωτοβουλίες στον χώρο της σύγχρονης εκπαίδευσης εφαρμόζοντας πρακτικές που έχουν στόχο την εισαγωγή της καινοτομίας στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Με όραμα να δημιουργήσει ένα καλύτερο αύριο, με καινοτομία και ποιότητα στην εκπαίδευση, η Eduact δίνει έμφαση στην ισότιμη συμμετοχή όλων των κοινωνικών ομάδων σε προγράμματα που διαμορφώνουν νέους με ηγετικά χαρακτηριστικά και κοινωνική ευαισθησία.

Πηγή: sme.gr

Το άρθρο Το πρόγραμμα “Μικροί Επιστήμονες” ανοίγει δρόμους: Πέντε μαθητές και μαθήτριες του Δήμου Αριστοτέλη στην Εθνική Ομάδα Ρομποτικής FIRST Global Challenge εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η εργασία σε ένα λατομείο ή ορυχείο είναι συνυφασμένη με την επαρχία, με περιοχές απομακρυσμένες, κρυμμένες στα βουνά, στις ερημιές ή στα άκρα της χώρας. Συχνά καλείσαι να εργαστείς σε απομονωμένα σημεία, μακριά από τις ανέσεις της πόλης, την οικογένεια και τους φίλους σου.

Σε αυτά τα μέρη, όπου δεν φτάνει κανένας τουρίστας και κανένα ταξιδιωτικό γραφείο δε θα οργάνωνε εκδρομή, γνώρισα έναν κόσμο διαφορετικό. Μαγευτικά τοπία, εξωτικά φαγητά και ντόπιοι άνθρωποι — άγνωστοι έως τότε — που άνοιξαν το σπίτι τους και μοιράστηκαν μαζί μου το φαγητό τους, είναι όσα μένουν βαθιά χαραγμένα μετά από κάθε μου ταξίδι. Μέσα σε αυτά τα περιβάλλοντα, οι σχέσεις με τους συναδέλφους μου απέκτησαν άλλη διάσταση. Μοιραζόμενοι τις ίδιες προκλήσεις και δουλεύοντας ώμο με ώμο κάτω από δύσκολες συνθήκες, χτίζεται ένα κοινό βίωμα που γεννά έναν δεσμό βαθύ — έναν δεσμό που ξεπερνά τον επαγγελματισμό και αντέχει στον χρόνο.

Φυσικά, δεν είναι όλα ρόδινα. Πολλές φορές αναγκάστηκα να μείνω σε ξενώνες χωριών και ξενοδοχεία χωρίς τις βασικές παροχές, σε μέρη όπου το σήμα στο κινητό ήταν ανύπαρκτο, με τις μέρες να περνούν χωρίς επικοινωνία με τους ανθρώπους μου. Επιπλέον, κατάλαβα ότι δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι του πλανήτη την ίδια αντίληψη για την καθαριότητα, την άνεση και την ιδιωτικότητα.

Αυτές οι δυσκολίες, όμως, μου έμαθαν να στηρίζομαι στις δυνάμεις μου, να τις μετρώ και να ανακαλύπτω τα όριά τους. Ανέπτυξαν την αυτοπειθαρχία μου και μου έδειξαν πλευρές του χαρακτήρα μου που δεν γνώριζα. Έμαθα να εκτιμώ τα μικρά, να προσαρμόζομαι, να παλεύω και να μοιράζομαι.

Αυτή η δουλειά, τελικά, είναι ένα ταξίδι όχι απλώς γεωγραφικό, αλλά και εσωτερικό – που σε κάνει πιο δυνατό, πιο ταπεινό και πιο ανθρώπινο. Για αυτόν τον λόγο, όταν τελειώσεις τη σχολή, μην το πολυσκεφτείς· ο κόσμος είναι εκεί έξω και σε περιμένει να τον γνωρίσεις.

*Mining Engineer Region West Asia Pacific & Eastern Europe OMYA

Πηγή: sme.gr

Το άρθρο Η εργασία στον εξορυκτικό τομέα: Ένα ταξίδι ζωής… Του Θεόφιλου Μαντίκου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η επαρκής πρόσβαση ορυκτών πρώτων υλών (ΟΠΥ) είναι απαραίτητη για μια σταθερή και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη. Η δυνατότητα της Ευρώπης να γίνει αυτάρκης, ανθεκτική και βιώσιμη στην βάση παραγωγικής εκμετάλλευσης δικών της κοιτασμάτων ΟΠΥ ευνοείται σε μεγάλο βαθμό από τη γεωλογία της και τη μεταλλογενετική της εξέλιξη (Σχ. 1 & 2). Παρά το γεγονός αυτό, ευρύτερες γεωπολιτικές εντάσεις, όπως προστατευτικά μέτρα, επιλεκτικοί εμπορικοί περιορισμοί, πολύπλευρες εξαρτήσεις και περίπλοκες αλυσίδες αξίας και τροφοδοσίας, κάνουν την πρόσβαση ορισμένων ΟΠΥ ευάλωτη και οδηγούν συχνά σε παραγωγικά αδιέξοδα. Οι τάσεις αυτές προξενούν μεγαλύτερες επιπτώσεις στην στρατηγική αυτονομίας και ανεξάρτητων αλυσίδων αξίας σχετικά με την πρόσβαση στρατηγικών και κρίσιμων ΟΠΥ (ΣΚΟΠΥ), με αποτέλεσμα την περιορισμένη δυνατότητα αποτελεσματικής αντιμετώπισης τεχνολογικών προκλήσεων που αφορούν στην υλοποίηση της ενεργειακής μετάβασης και της ψηφιακής οικονομίας. Σε συνδυασμό και σε σχέση με τις προηγούμενες διαπιστώσεις είναι παραδεκτό ότι οι στατιστικές βάσεις δεδομένων που αναφέρονται στην παραγωγή, τις τάσεις αγοράς και εμπορικής αξίας των ΟΠΥ, αποτελούν σημαντικό εργαλείο στην χάραξη στρατηγικής και πολιτικής σχετικά με την λήψη κατάλληλων αποφάσεων και την πραγματοποίηση αποτελεσματικών δράσεων.

Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών της Αυστρίας δημοσίευσε πρόσφατα την έκδοση «World Mining Data» που παρέχει μια σειρά από επικαιροποιημένα στατιστικά σχετικά με την παγκόσμια παραγωγή ΟΠΥ (2). Τα δεδομένα ΟΠΥ που παρέχονται εντάσσονται στις πέντε ομάδες των Σιδηρούχων Μετάλλων, μη Σιδηρούχων Μέταλλων, Πολύτιμων Μετάλλων, Βιομηχανικών Ορυκτών και Ορυκτών Καυσίμων (Πιν. 1).

Τα παρεχόμενα δεδομένα αναφέρονται τόσο στις ποσότητες που εξορρύσονται όσο και σε αυτές των συμπυκνωμάτων που παράγονται. Η συλλογή των δεδομένων σχετικά με τις ΟΠΥ και ΣΚΟΠΥ έγινε στην βάση ερωτηματολογίων που στάλθηκαν στις Εθνικές Επιτροπές των χωρών μελών World Mining Congress, καθώς και σε άλλους φορείς όπως Πρεσβείες, Εκπροσώπους Εξωτερικού Εμπορίου κ.λπ. Tα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν διασταυρώθηκαν με αυτά των British Geological Survey (World Mineral Production) και USGS. Ακόμη στην αξιολόγηση των δεδομέμων λαμβάνονται υπόψη και συνεκτιμώνται και άλλοι επιδραστικοί παράμετροι όπως η πολιτική σταθερότητα καθώς και οι επιμέρους αναπτυξιακοί και οικονομικοί δείκτες των συγκαταλεγόμενων χωρών. Γενικά στην περίοδο 1984-2023 καταγράφεται αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής ΟΠΥ με «πρωταγωνιστή» τα Ορυκτά Καύσιμα (Σχ. 3), αλλά με την συνεισφορά της Ευρώπη να παρουσιάζει φθίνουσα εξέλιξη (Σχ. 4).

Σύμφωνα με τα δεδομένα του 2023 η Κίνα είναι η μεγαλύτερη παραγωγός ΟΠΥ στον κόσμο, με διπλάσιο μέγεθος από την δεύτερη χώρα των ΗΠΑ και σχεδόν τριπλάσιο της τρίτης που είναι η Ρωσία (2). Η συγκεκριμένη έκθεση περιλαμβάνει δεδομένα παραγωγής για 65 ΟΠΥ από 168 χώρες ξεχωριστά. Τα δεδομένα για την χώρα μας την περίοδο 2019-2023 συνοψίζονται στον Πίνακα 2, συμπεριλαμβανομένων των όποιων σχετικών αυξομοιώσεων και παραγωγικών τάσεων.

Από τον Πίνακα 3 προκύπτει ο πρωταγωνσιτικός ρόλος του ελληνικού μπεντονίτη και περλίτη στο πλαίσιο και αυτής της στατιστικής προσέγγισης. Επίσης αναφέρονται και οι πηγές, δηλαδή ο τρόπος παροχής και συλλογής των δεδομένων. Διατηρώντας πάντα κάθε επιφύλαξη για την ακρίβεια, ορθότητα και αξιοπιστία των στοιχείων που περιλαμβάνει η συγκεκριμέμη έκδοση για την Ελλάδα, παραμένει το γεγονός ότι πρόκειται για μια διεθνή δημοσίευση που κάνει ήδη τον γύρο του κόσμου.

Πηγές

1. European Geological Data Infrastructure
2. World Mining Data 2025

*Δρ. Οικονομικός Γεωλόγος

Πηγή: sme.gr

Το άρθρο Η Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη της εξορυκτικής παραγωγής… Του κ. Νικόλαου Αρβανιτίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η ΕΕ εκκίνησε πρόσκληση υποβολής αιτήσεων για στρατηγικά έργα βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1252 (CRM Act), με καταληκτική ημερομηνία στις 22 Αυγούστου 2024. Οι αιτήσεις που θεωρήθηκαν κατ’ αρχήν επιλέξιμες σύμφωνα με το άρθρο 7 του Κανονισμού αξιολογήθηκαν στο πλαίσιο τήρησης των κριτηρίων του άρθρου 6 παρ. 1. Η EE ενέκρινε τελικά, για πρώτη φορά, έναν κατάλογο 47 στρατηγικών έργων (από τα 170 που ήταν το σύνολο των αρχικών αιτημάτων) κάτι που αποτελεί σαφή ένδειξη ότι ο Ευρωπαϊκός Μεταλλευτικός Κλάδος είναι, παρά τις δυσκολίες, ενεργός και ετοιμοπόλεμος! Τα έργα αφορούν ένα ή περισσότερα τμήματα της αλυσίδας αξίας των πρώτων υλών, εξόρυξη (25), επεξεργασία (24), ανακύκλωση (10) και υποκατάσταση (2). Επίσης τα έργα αφορούν τόσο τις χώρες της Ε.Ε. (13) όσο και τρίτες χώρες, καθώς και αρκετές (14 από τις 17) Στρατηγικές Πρώτες Ύλες που αναφέρονται στη λίστα του CRMA, τα οποία θα δώσουν μια ώθηση προς την κατεύθυνση των στόχων ΕΕ που έχουν τεθεί μέσω του Κανονισμού. Συγκεκριμένα, αυτά τα έργα -αν υλοποιηθούν με ορίζοντα το 2030- θα διασφαλίσουν ότι η ΕΕ μπορεί να εκπληρώσει πλήρως τους στόχους εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης του 2030 για το λίθιο και το κοβάλτιο, σημειώνοντας παράλληλα σημαντική πρόοδο για τον γραφίτη, το νικέλιο και το μαγγάνιο. Επίσης, τα έργα που περιλαμβάνουν μαγνήσιο (1 έργο) και βολφράμιο (3 έργα) θα συμβάλουν στην ανθεκτικότητα της αμυντικής βιομηχανίας της ΕΕ, η οποία βασίζεται στη χρήση αυτών των υλικών. Στο σύνολο υπάρχουν και τρεις (3) ελληνικές προτάσεις, που συμπυκνώνονται σε ένα ενιαίο έργο από την METLEN, την εξαγωγή βωξίτη (BAUX-EU), την μετατροπή του σε αλουμίνα (ενδιάμεση πρώτη ύλη για αλουμίνιο) και επιπλέον στην παραγωγή γαλλίου (Ga) από τα κατάλοιπα της βιομηχανίας αλουμίνας (GALLENT ΚΑΙ LEADER).

Το εύλογο ερώτημα στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ είναι κατά πόσον τα ανωτέρω 47 έργα ΣΚΟΠΥ θα καταφέρουν να αδειοδοτηθούν και να υλοποιηθούν με ορόσημο το 2030, συμβάλλοντας στους στόχους του CRM Act. Κι αυτό διότι υπάρχουν σημαντικά ανασταλτικά ζητήματα με τα οποία ο Κανονισμός δεν καταπιάνεται και ουδόλως έχουν επιλυθεί. Τα ζητήματα αυτά όμως είναι κρίσιμα για την επιβίωση του κλάδου και επιπλέον επιτείνονται από την αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια, το γνωστό πλέον δόγμα America First του Trump αλλά και ένα νέο κύμα «εθνικισμού των πόρων» που όλο και εντείνεται παρά τις (αναποτελεσματικές σε μεγάλο βαθμό) διμερείς συνεργασίες ΕΕ με λοιπές δυνάμεις. Για παράδειγμα η διμερής συμφωνία ΕΕ-Ουκρανίας πήγε …περίπατο μετά τις επικοινωνίες Ουκρανίας-HΠΑ για τα ορυκτά της Ουκρανίας.

Ας δούμε πιο αναλυτικά τα ζητήματα αυτά:

1. Η χρηματοδότηση των έργων ΣΚΟΠΥ
2. Η αδειοδότηση και πιο συγκεκριμένα η Περιβαλλοντική Αδειοδότηση. Η κοινωνική άδεια

1. Η χρηματοδότηση των έργων ΣΚΟΠΥ

Για να καταστούν λειτουργικά, τα 47 ΣΚΟΠΥ εκτιμάται ότι απαιτούν συνολική επένδυση κεφαλαίου 22,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, η αναγνώριση έργων ως στρατηγικών δεν σημαίνει αυτόματα και την επιλεξιμότητα ένταξης σε προγράμματα χρηματοδότησης. Τα συγκεκριμένα έργα είναι τόσο εντάσεως κεφαλαίου όσο και καινοτόμων δράσεων και επιπλέον έχουν μεγάλο επενδυτικό και γεωπολιτικό ρίσκο.

Η Minerals Security Partnership (MSP) είναι μια παγκόσμια πρωτοβουλία προς την κατεύθυνση αυτή με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες, με στόχο την ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών. Σε αυτήν συμμετέχουν οι ΗΠΑ και 15 χώρες εταίροι, μεταξύ των οποίων και η ΕΕ. Η MSP συμπληρώνει κι ενισχύει την πλατφόρμα Global Gateway στο πλαίσιο εταιρικών σχέσεων της ΕΕ με τρίτες χώρες. Εντούτοις, η Χώρα μας για την ώρα στηρίζεται μόνο στην χρήση ευρωπαϊκών ταμείων, τα οποία όμως εστιάζουν σε άλλους τομείς κι ακόμη έχουν όρους και “πειθαρχίες” που ενίοτε είναι αποτρεπτικές για τον εξορυκτικό τομέα. Το Ταμείο Ανάκαμψης ολοκληρώνεται το 2026 χωρίς να διαφαίνονται σημεία για τυχόν παράτασή του. Το Ταμείο Συνοχής έχει ήδη χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα κεφάλαιά του ενώ το Ταμείο Εκσυγχρονισμού έχει ειδικό όρο που δυστυχώς “αποκλείει” εξαρχής τις μεταλλευτικές επενδύσεις. Η ιδανική λύση, όπως έχει προτείνει πρώτη η Ελλάδα μέσω του εκπροσώπου της στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κρίσιμων Πρώτων Υλών, κ. Α. Αϊβαλιώτη, ΓΓΕΟΠΥ ΥΠΕΝ, θα ήταν να ιδρυθεί Ειδικό Ταμείο για τα Critical Raw Materials (CRM Fund), το οποίο θα συμβάλλει στην συνέχιση της πολιτικής για πράσινη και ψηφιακή μετάβαση καθώς και την ευρωπαϊκή πολιτική συνοχής για την επόμενη προγραμματική περίοδο.

2. Αδειοδότηση-Περιβαλλοντική Αδειοδότηση. Η Kοινωνική άδεια

Για το αδειοδοτικό ζήτημα επισημαίνεται ότι στο πλαίσιο του CRMact η ΕΕ προτείνει αυστηρές προθεσμίες σύντμησης σε σχέση με τους χρόνους των μέχρι σήμερα αδειοδοτήσεων (το ορόσημο είναι το ανώτερο μέχρι 27 μήνες, άρθρο 10 του Κανονισμού).

Στη Χώρα μας, τo μεγαλύτερο “πρόβλημα” δεν είναι ούτε η τεχνική αδειοδότηση και η τυχόν «πολυπλοκότητα» των έργων ούτε η αποτελεσματικότητα των αρμοδίων υπηρεσιών. Ο Μεταλλευτικός Κώδικας (ΜΚ) που συζητείται διαρκώς η παλαιότητά του και η ανάγκη εκσυγχρονισμού του, επικαιροποιείται ήδη από ειδική ομάδα του ΥΠΕΝ με στόχο να γίνει περισσότερο συμβατός με το σημερινό διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον χωρίς όμως εκπτώσεις αναφορικά σε θέματα ασφαλείας και εθνικής κυριαρχίας. Όμως τα πλέον κρίσιμα ζητήματα που μπορεί να οδηγήσουν από σημαντική καθυστέρηση μέχρι και αναστολή των επενδυτικών σχεδίων είναι κυρίως η περιβαλλοντική αδειοδότηση και η λεγόμενη κοινωνική άδεια.

Το ζήτημα της περιβαλλοντικής αδειοδότησης είναι πανευρωπαϊκό, στην Ελλάδα όμως εντείνεται για επιμέρους ειδικότερους λόγους. Η Ελλάδα διαθέτει έναν τεράστιο αριθμό σε προστατευόμενες περιοχές -μόνο το δίκτυο Natura 2000 καταλαμβάνει το 27,3% της χερσαίας επικάλυψης της χώρας και το 22% των χωρικών υδάτων- ενώ η απαίτηση για Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση (ΕΟΑ) αποτελεί σύνηθες φαινόμενο. Επιπλέον, από τα δεδομένα των 26 Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ) της Χώρας που βρίσκονται στη διαδικασία έγκρισης, η Εξόρυξη αποτελεί μια οριζοντίως απαγορευμένη δραστηριότητα για το 10-12% περίπου της χερσαίας έκτασης της χώρας, και ειδικότερα όσο αφορά τις περιοχές Natura 2000 για ένα ποσοστό πάνω από το 50% της έκτασης που καταλαμβάνει το δίκτυο αυτό. Όμως πάνω από 30-35% του ορυκτού μας πλούτου εντοπίζεται εντός των περιοχών αυτών, για τις οποίες προβλέπεται οριζόντια απαγόρευση! Αντιλαμβάνεστε συνεπώς το «πρόβλημα», αυτός ο “πλούτος” είτε δεν θα καταφέρει να αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά είτε θα καθυστερήσει σημαντικά, όσο δεν υφίσταται πρακτικός, ασφαλής και θεσμικά υλοποιήσιμος τρόπος συνύπαρξης. Σε μεγάλο βαθμό το ζήτημα είναι γεωπολιτικό, αν αναλογιστούμε ότι σε χώρες πέραν της Ευρωπαϊκής Ηπείρου, το θεσμικό πλαίσιο είναι τελείως διαφορετικό, επιτρέποντας πολλαπλές εκπτώσεις και συνεπώς διαμορφώνοντας ανισότητες σε κάθε επίπεδο αδειοδότησης και λειτουργίας.

Περαιτέρω,  ένα θέμα που διαρκώς δυσχεραίνει στην Ευρώπη είναι η λεγόμενη  κοινωνική άδεια η οποία συνδέεται με την συναίνεση των τοπικών κοινωνιών για την για την εξορυκτική δραστηριότητα. Η βιώσιμη και υπεύθυνη εξορυκτική δραστηριότητα αποτελεί μονόδρομο για την επίτευξη της αυτονομίας στον τομέα των πρώτων υλών, αλλά και ο  μόνος δρόμος για να διατηρήσουμε το αναπτυξιακό και πολιτιστικό μας πρότυπο. Περαιτέρω, η αναμενόμενη σημαντική ανάπτυξη του τομέα Ορυκτών Πρώτων Υλών θα πρέπει να συνοδεύεται από ενέργειες που προωθούν την κυκλική οικονομία, την επαναχρησιμοποίηση-ανακύκλωση αλλά και τη δέουσα διαφάνεια και τη συμπερίληψη κριτηρίων αναφοράς για το περιβάλλον, την κοινωνία και την διακυβέρνηση δηλαδή τα κριτήρια ESG, ώστε να περιορίζονται οι αρνητικές επιπτώσεις σε περιβάλλον, τοπικές κοινότητες, ειδικές πληθυσμιακές ομάδες κλπ.

Εντούτοις, ο γεωπολιτικός παράγοντας κι εδώ δεν μας επιτρέπει να είμαστε αισιόδοξοι. Ελάχιστες χώρες υιοθετούν αυτήν την ορθή διαλεκτική για τις ΟΠΥ στις δημόσιες πολιτικές τους ως προς την κοινωνική άδεια και ακόμη λιγότερες την εφαρμόζουν επί τοις ουσίας καθότι απαιτεί σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις. Απαιτούνται συνεπώς παρεμβάσεις που αφορούν αλλαγές ουσίας στο συλλογικό αξιακό μας κεφάλαιο, καθώς και στοχευμένα συλλογικά προγράμματα ενημέρωσης και ενίσχυσης της κοινής γνώμης αλλά και μετάδοσης του σωστού μηνύματος στους σωστούς αποδέκτες.

*Γενικός Διευθυντής Ορυκτών Πρώτων Υλών του Υπ. Περιβάλλοντος & Ενέργειας

Πηγή: sme.gr

Το άρθρο 47 Στρατηγικά Έργα υπό την αιγίδα του CRM act της ΕΕ. Ποια είναι τα σημαντικότερα ανασταλτικά ζητήματα για την υλοποίησή τους;… Του Δρ. Πέτρου Τζεφέρη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η εισαγωγή της ηλεκτροκίνησης στα λατομεία αποτελεί μια καινοτόμο προσέγγιση με σημαντικά οφέλη, αλλά και προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν τόσο από τις επιχειρήσεις όσο και από το κράτος. Ακολουθεί μια αναλυτική επισκόπηση των θετικών και αρνητικών στοιχείων της εφαρμογής ηλεκτροκίνητων μηχανημάτων στα λατομεία.

Θετικά στοιχεία

1. Μείωση των εκπομπών ρύπων

Η ηλεκτροκίνηση συμβάλλει στη σημαντική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και άλλων ρύπων όπως CO₂, NOx και σωματίδια, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής και της ρύπανσης του αέρα. Η πλήρης ηλεκτροκίνηση στα λατομεία καθιστά την λειτουργία των φιλικότερη στο περιβάλλον συμβάλλει στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και στη  βελτίωση της ποιότητας του αέρα εντός και γύρω από τα λατομεία.

2. Μείωση θορύβου

Τα ηλεκτροκίνητα μηχανήματα είναι πολύ πιο αθόρυβα σε σύγκριση με τα παραδοσιακά που χρησιμοποιούν κινητήρες εσωτερικής καύσης. Αυτό βελτιώνει την ποιότητα ζωής των εργαζομένων στα λατομεία και μειώνει την ηχορύπανση στην ευρύτερη περιοχή. Τα ηλεκτροκίνητα μηχανήματα θα πρέπει για λόγους ασφάλειας να είναι εφοδιασμένα με τέτοια μέσα (φανούς σημαίες κλπ.) που να κάνουν ορατή και αισθητή την παρουσία τους.

3. Λιγότερο κόστος συντήρησης

Οι ηλεκτροκινητήρες έχουν λιγότερα κινούμενα μέρη σε σύγκριση με τους κινητήρες ντίζελ, κάτι που μειώνει την ανάγκη για τακτική συντήρηση και το κόστος επισκευών. Αυτό μπορεί να συμβάλλει σε σημαντική εξοικονόμηση μακροπρόθεσμα καθώς μειώνει τις στάσεις λειτουργίας και τα έξοδα συντήρησης.

4. Βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας

Τα ηλεκτρικά μηχανήματα είναι πιο αποδοτικά στη χρήση της ενέργειας σε σύγκριση με τα πετρελαιοκίνητα, αφού μετατρέπουν περισσότερο από την ενέργεια που καταναλώνουν σε παραγωγική ισχύ, κάτι που μπορεί να μειώσει το ενεργειακό κόστος λειτουργίας των λατομείων. Αυτό είναι σημαντικό καθώς τα λατομεία και η βιομηχανία εξόρυξης γενικότερα έχουν υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις, και η ηλεκτροκίνηση αποτελεί στρατηγικό βήμα προς την πράσινη μετάβαση​ και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

5. Μειωμένο κόστος καυσίμων και αύξηση της απόδοσης

Η ηλεκτροκίνηση μπορεί να βελτιώσει την απόδοση, καθώς τα ηλεκτρικά μηχανήματα επιτρέπουν καλύτερο έλεγχο στην κατανάλωση ενέργειας και την ισχύ, βελτιστοποιώντας τις διαδικασίες εκμετάλλευσης των λατομείων. Παράλληλα  τα ηλεκτροκίνητα μηχανήματα παρουσιάζουν χαμηλότερο κόστος κατανάλωσης ενέργειας σε σύγκριση με τον ντίζελ, ενώ συνήθως απαιτούν λιγότερη συντήρηση, μειώνοντας τις λειτουργικές δαπάνες μακροπρόθεσμα.

6. Κοινωνική υπευθυνότητα

Η ηλεκτροκίνηση δείχνει δέσμευση σε θέματα κοινωνικής ευθύνης, κάτι που μπορεί να βελτιώσει τη φήμη της εταιρείας να τύχει καλύτερης αποδοχής από την τοπική κοινωνία και να εξασφαλίσει πλεονεκτήματα σε θέματα αδειοδοτήσεων και συνεργασιών.

Αρνητικά στοιχεία

1. Αρχικό κόστος επένδυσης

Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση απαιτεί υψηλή αρχική επένδυση για την αγορά ηλεκτρικών μηχανημάτων και την εγκατάσταση της απαραίτητης υποδομής για τη φόρτιση, όπως σταθμούς φόρτισης και υποδομές ηλεκτρικού ρεύματος. Η αρχική επένδυση, που μπορεί να είναι δύσκολο να καλυφθεί, ειδικά στις  μικρότερες επιχειρήσεις ιδιαίτερα όταν εγείρονται  θέματα χρηματοδότησης.

2. Περιορισμένη αυτονομία και χρόνος φόρτισης

Τα ηλεκτρικά μηχανήματα μπορεί να έχουν περιορισμένη αυτονομία σε σύγκριση με τα πετρελαιοκίνητα και απαιτούν χρόνο φόρτισης. Αυτό μπορεί να δημιουργεί καθυστερήσεις στη λειτουργία του λατομείου κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε  συχνές διακοπές για φόρτιση, μειώνοντας την παραγωγικότητα, ειδικά στα λατομεία με εντατική λειτουργία και απαιτήσεις μεγάλης διάρκειας εργασίας.  Για τον σκοπό αυτό θα πρέπει να υπάρχει σωστός σχεδιασμός για τις διαδικασίες στο κύκλωμα φόρτισης.

3. Ανάγκη για αναβάθμιση της ηλεκτρικής υποδομής

Η πλήρης μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση προϋποθέτει την ύπαρξη κατάλληλων σταθμών φόρτισης σε κομβικά σημεία στο λατομείο. Αν δεν υπάρχουν, η εγκατάστασή τους προσθέτει κόστος και απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό. Η απαίτηση για φόρτιση πολλών μεγάλων μηχανημάτων μπορεί να απαιτεί την ενίσχυση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή, κάτι που μπορεί να είναι δαπανηρό και να απαιτεί χρόνο για να υλοποιηθεί  Επιπρόσθετα τα λατομεία που βρίσκονται μακριά από υποδομές ηλεκτρικού δικτύου μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην παροχή ενέργειας για τη φόρτιση των μηχανημάτων. Η σύνδεση στο δίκτυο ή η δημιουργία ανεξάρτητων ενεργειακών λύσεων μπορεί να είναι πολύ κοστοβόρα και μερικές φορές απαγορευτική.

4. Περιορισμένη διαθεσιμότητα ηλεκτρικών βαρέων μηχανημάτων

Παρά την τεχνολογική πρόοδο, η ποικιλία ηλεκτροκίνητων βαρέων μηχανημάτων που χρησιμοποιούνται σήμερα στη εξορυκτική βιομηχανία δεν είναι τόσο μεγάλη όσο των παραδοσιακών μηχανημάτων εσωτερικής καύσης,  Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την δυνατότητα άμεσης προμήθειας ανταλλακτικών καθως και της ταχείας  συντήρησης των είναι κάτι που μπορεί να περιορίσει τις επιλογές των επιχειρήσεων στα λατομεία.

5. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις της παραγωγής μπαταριών

Αν και η χρήση ηλεκτρικών μηχανημάτων μειώνει τις άμεσες εκπομπές ρύπων, η παραγωγή και η απόρριψη μπαταριών μπορεί να έχει περιβαλλοντικό αντίκτυπο λόγω της εξόρυξης μετάλλων και της δυσκολίας ανακύκλωσης των μπαταριών. Είναι γνωστό ότι μεχρι σήμερα δεν εχουν θεσμικά διαμορφωθεί ασφαλείς χώροι απόσυρσης τέτοιων μπαταριών.

Συμπέρασμα

Η ηλεκτροκίνηση στα λατομεία μπορεί να προσφέρει σημαντικά περιβαλλοντικά και λειτουργικά οφέλη, αλλά συνοδεύεται από προκλήσεις που σχετίζονται με το κόστος, την υποδομή και την τεχνολογία. Οι επιχειρήσεις πρέπει να αξιολογήσουν προσεκτικά αυτές τις παραμέτρους πριν από τη μετάβαση, λαμβάνοντας υπόψη τα μακροπρόθεσμα οφέλη και τις ανάγκες της λειτουργίας τους.

Κράτος: ενέργειες & πρωτοβουλίες

Για την προώθηση της πλήρους ηλεκτροκίνησης στα λατομεία, το  κράτος από τη πλευρά του θα πρέπει να προχωρήσει σε μια σειρά ενεργειών προκειμένου να στηρίξει την μετάβαση από το παραδοσιακό θερμικό τρόπο κίνησης στη ηλεκτροκίνηση.

1. Προγράμματα επιδοτήσεων και κινήτρων

Προκειμένου να μειωθεί το κόστος επένδυσης για τις επιχειρήσεις ώστε να διευκολυνθεί η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση​ το κράτος θα πρέπει να θεσμοθετήσει  προγράμματα επιδοτήσεων και κινήτρων για ι) την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων και εξοπλισμού κατάλληλου για βαριές βιομηχανικές και εξορυκτικές χρήσεις.  ιι) παροχή επιδοτήσεων για τη μετατροπή συμβατικών μηχανημάτων σε ηλεκτρικά, διευκολύνοντας τη μετάβαση με μειωμένο κόστος για τις επιχειρήσεις.

2. Ανάπτυξη υποδομών φόρτισης

Δημιουργία δικτύου  υποδομών φόρτισης σε στρατηγικά σημεία εντός και γύρω από τα λατομεία, ειδικά διαμορφωμένο για βαριά μηχανήματα που χρειάζονται συχνή φόρτιση. Επένδυση σε σταθμούς γρήγορης φόρτισης με τη δυνατότητα φόρτισης σε περιορισμένο χρόνο, ώστε να μειώνεται ο χρόνος αναμονής και να αυξάνεται η παραγωγικότητα .Η τροφοδότηση των υποδομών φόρτισης θα μπορούσε γίνεται κύρια  από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας από  τοπικά φωτοβολταϊκά ή αιολικά πάρκα σε χώρους λατομείων.

3. Νομοθεσία και κανονισμοί

Θέσπιση τροποποίηση της περιβαλλοντικής και λατομικής  νομοθεσίας που  να υποστηρίζει την ηλεκτροκίνηση και να θέτει στόχους για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα στα λατομεία, προωθώντας παράλληλα τη χρήση ηλεκτρικών μηχανημάτων.

4. Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση

Εκπαίδευση εργαζομένων στα οφέλη και τη λειτουργία των ηλεκτρικών μηχανημάτων με τη διεξαγωγή σεμιναρίων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων για τη χρήση και συντήρηση ηλεκτρικών μηχανημάτων, εστιάζοντας στην ασφάλεια και στα οφέλη της ηλεκτροκίνησης. Εισαγωγή ανάλογων μαθημάτων σε όλες τις βαθμίδες  εκπαίδευσης και ειδικότερα στη τριτοβάθμια εκπαίδευση.

5. Έρευνα και καινοτομία

Στήριξη και χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων για την ανάπτυξη ηλεκτρικών μηχανημάτων και τεχνολογιών που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες της εξορυκτικής βιομηχανίας Προώθηση συνεργασιών με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, για τη βελτίωση της αποδοτικότητας των μπαταριών και της τεχνολογίας ηλεκτροκίνησης.

6. Στρατηγικά συμβόλαια και συνεργασίες

Θα πρέπει το κράτος να προχωρήσει στη δημιουργία  συνεργασιών με εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη παραγωγή ηλεκτρικών μηχανημάτων, ώστε να αναπτυχθούν καινοτόμα προϊόντα κατάλληλα για τα λατομεία. Παράλληλα να προχωρήσει στην ανάπτυξη  στρατηγικών συμβολαίων για τη προμήθεια και χρήση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Με αυτά τα μέτρα, το κράτος μπορεί να προωθήσει την ηλεκτροκίνηση στη βιομηχανία λατομείων, οδηγώντας σε περιβαλλοντική βιωσιμότητα και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.

*Διευθυντής Λατομείων & Πρώτων Υλών ΑΓΕΤ. ΗΡΑΚΛΗΣ και Αντιπρόεδρος του ΣΜΕ

Πηγή: sme.gr

Το άρθρο Εξορυκτική δραστηριότητα: εισαγωγή στην ηλεκτροκίνηση – επιχειρήσεις & κράτος… Του Κ. Ασημακόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ποιες είναι οι κρίσιμες και οι στρατηγικές πρώτες ύλες;

Οι πρώτες ύλες μπορεί να είναι τόσο στρατηγικές όσο και κρίσιμες. Οι κρίσιμες πρώτες ύλες είναι πρώτες ύλες υψηλής οικονομικής σημασίας για την ΕΕ, με υψηλό κίνδυνο διακοπής του εφοδιασμού, λόγω της συγκέντρωσης των πηγών τους και της έλλειψης καλών και προσιτών υποκατάστατων. Οι στρατηγικές πρώτες ύλες έχουν στρατηγική σημασία για την υποστήριξη βασικών βιομηχανιών, τεχνολογιών και εθνικής άμυνας¹. Οι στρατηγικές πρώτες ύλες είναι πάντα κρίσιμες πρώτες ύλες, αλλά όχι απαραίτητα το αντίστροφο. Η έννοια των στρατηγικών πρώτων υλών συνδέεται συχνά και στενά με γεωπολιτικές εκτιμήσεις όπου οι χώρες μπορεί να σχεδιάζουν στρατηγικά την εξασφάλιση πρόσβασης σε συγκεκριμένες πρώτες ύλες για να μειώσουν την εξάρτηση από ξένες πηγές, ιδίως εάν οι πηγές αυτές υπόκεινται σε πολιτική αστάθεια ή διαταραχές της αλυσίδας εφοδιασμού.

Οι κίνδυνοι έλλειψης εφοδιασμού κρίσιμων και στρατηγικών πρώτων υλών και οι επιπτώσεις τους στην οικονομία είναι υψηλότεροι σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες πρώτες ύλες. Ο υψηλός κίνδυνος εφοδιασμού τους οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι μεγάλο ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής τους προέρχεται από ελάχιστες χώρες. Αυτή η συγκέντρωση της παραγωγής συχνά επιδεινώνεται από τη χαμηλή δυνατότητα υποκατάστασής τους και τα χαμηλά ποσοστά ανακύκλωσης, αν και η υποκατάσταση και η ανακύκλωση θεωρούνται μέτρα μείωσης του κινδύνου². Για παράδειγμα, το 2020-2022, οι ελλείψεις ημιαγωγών, οι οποίοι περιέχουν Πυρίτιο, Γερμάνιο, Γάλλιο και Αρσενικό (όλες στρατηγικές ή κρίσιμες πρώτες ύλες), παρέλυσε αρκετές βιομηχανίες που παρήγαγαν π.χ. έξυπνα κινητά, αυτοκίνητα και ιατρικές συσκευές.

Οι πρώτες ύλες είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία και τη βιομηχανία της Ευρώπης, επειδή χρησιμοποιούνται σε ένα ευρύ φάσμα αγαθών και εφαρμογών που χρησιμοποιούνται στην καθημερινή ζωή και στις σύγχρονες τεχνολογίες. Η αξιόπιστη και απρόσκοπτη πρόσβαση σε ορισμένες πρώτες ύλες αποτελεί αυξανόμενη ανησυχία στην ΕΕ και παγκοσμίως. Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιούργησε έναν κατάλογο κρίσιμων πρώτων υλών για την ΕΕ, ο οποίος υπόκειται σε επανεξέταση και επικαιροποίηση κάθε τρία χρόνια. Το 2023, η ΕΕ κατέγραψε στον κατάλογο 34 κρίσιμες πρώτες ύλες, εκ των οποίων, ταυτόχρονα, 17 κρίσιμες πρώτες ύλες θεωρούνται επίσης στρατηγικές πρώτες ύλες.

Γιατί οι κρίσιμες πρώτες ύλες σχετίζονται με την πολιτική;

Γεωπολιτικό πλαίσιο

Η ΕΕ διαθέτει αποθέματα κρίσιμων πρώτων υλών και παραγωγή από τα ορυχεία της (π.χ. Hf, Sr, Ti, Ga, Sb, W, As). Ωστόσο, η παραγωγή δεν συμβαδίζει με τη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση. Ως αποτέλεσμα, η ΕΕ εισάγει μεγάλο μέρος των κρίσιμων πρώτων υλών της, ιδίως από την Κίνα (π.χ. REE, Ga, Ge, Mg, W, Sb), τη Νότια Αμερική (π.χ. Nb, Li), τη Βόρεια Αμερική (π.χ. Be), την Τουρκία (π.χ. Β) και την Αφρική (π.χ. Pt, Rh, Co, Ta).

Στρατηγική εφοδιασμού και προκλήσεις

Για να διασφαλίσει τον στρατηγικό εφοδιασμό των βιομηχανιών της και ανταποκρινόμενη στη ζήτηση, η ΕΕ έχει αυξήσει τις εμπορικές συμμαχίες με μη ευρωπαϊκές χώρες και δημοσίευσε πρόσφατα την ευρωπαϊκή πράξη για τις Κρίσιμες Ορυκτές Πρώτες Ύλες (ΚΟΠΥ) (Critical Raw Material Act – CRMAct), που στοχεύει στη βιωσιμότητα και την κυκλική οικονομία των ΚΟΠΥ. Οι στόχοι της πράξης είναι να διασφαλιστεί η βιώσιμη προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών για την ευρωπαϊκή βιομηχανία σε όλα τα στάδια της αλυσίδας αξίας και να μειωθεί η εξάρτηση της ΕΕ από ξένους προμηθευτές¹. Η Πράξη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες έχει τέσσερις κύριους στόχους ως το 2030¹:

Γιατί είναι τόσο σημαντικές οι κρίσιμες πρώτες ύλες;

Οι κρίσιμες πρώτες ύλες είναι ζωτικής σημασίας για πολλές βιομηχανίες και τεχνολογίες που στηρίζουν τη σύγχρονη ζωή, λόγω των καθημερινών αντικειμένων που χρησιμοποιούμε. Τα υλικά αυτά, τα οποία χαρακτηρίζονται από τον αναντικατάστατο ρόλο τους σε συγκεκριμένες εφαρμογές, έχουν καθοριστική σημασία για την τεχνολογική καινοτομία, την οικονομική ανάπτυξη και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

Οι κρίσιμες πρώτες ύλες αναγνωρίζονται ως προϋπόθεση για την τεχνολογική πρόοδο, καθώς χρησιμεύουν ως βασικά συστατικά σε βιομηχανίες αιχμής, όπως η ηλεκτρονική, η αεροδιαστημική και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι μοναδικές ιδιότητές τους συμβάλλουν στη δημιουργία καινοτόμων προϊόντων, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα και διαμορφώνοντας την πορεία της τεχνολογικής προόδου. Ένα κοινό έξυπνο τηλέφωνο περιέχει σχεδόν ολόκληρη τη σειρά των κρίσιμων πρώτων υλών³.

Τα έξυπνα τηλέφωνα διαθέτουν πολλαπλά χαρακτηριστικά που δεν θα υπήρχαν χωρίς κρίσιμες πρώτες ύλες (Εικ. 1)⁹. Για παράδειγμα, το ίνδιο επιτρέπει στις οθόνες σας να είναι απτικές (αφής). Η απόδοση του μικροφώνου και του ηχείου βασίζεται σε μαγνήτες (μείγμα σιδήρου, βορίου και νεοδυμίου). Το ταντάλιο, το πυρίτιο, το αντιμόνιο, το νικέλιο, ο χαλκός, κ.λπ., είναι οι τέλειοι σύμμαχοι για τα ηλεκτρονικά τσιπ. Είτε πρόκειται για μέταλλο (κράμα μαγνησίου) είτε για πλαστικό, το περίβλημα της συσκευής περιέχει μια επαναφορτιζόμενη μπαταρία από κοβάλτιο, λίθιο, αλουμίνιο, κ.λπ.

Ο ρόλος των Γεωλογικών Υπηρεσιών της Ευρώπης στην Πράξη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες και η συμμετοχή της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ)

Οι Εθνικές Γεωλογικές Υπηρεσίες της Ευρώπης έχουν καίριο ρόλο στην εφαρμογή της Πράξης για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, παρέχοντας εναρμονισμένα δεδομένα και συμβουλές εμπειρογνωμόνων για την ενίσχυση της γνώσης σχετικά με τα αποθέματα και το δυναμικό των κρίσιμων πρώτων υλών της Ευρώπης. Συγκεκριμένα, οι Εθνικές Γεωλογικές Υπηρεσίες, όπως η ΕΑΓΜΕ, θα συμβάλουν στο συντονισμό των εθνικών γεωεπιστημονικών ερευνητικών προγραμμάτων, που αποσκοπούν στην αύξηση των πληροφοριών σχετικά με τα κοιτάσματα κρίσιμων πρώτων υλών στην Ευρώπη. Θα διαδραματίσουν επίσης σημαντικό ρόλο στην παροχή πληροφοριών σχετικά με τη θέση και τη σύσταση των εξορυκτικών αποβλήτων, που επίσης απαιτείται από τα κράτη μέλη σύμφωνα με την Πράξη. Οι δραστηριότητες αυτές βασίζονται στο συνεχιζόμενο έργο των Εθνικών Γεωλογικών Υπηρεσιών που συνεργάζονται μέσω του EuroGeoSurveys, για την παροχή εναρμονισμένων δεδομένων, πληροφοριών και γνώσεων σχετικά με τους πόρους και το δυναμικό πρώτων υλών της Ευρώπης μέσω της Ευρωπαϊκής Βάσης Γεωλογικών Δεδομένων (European Geological Data Infrastructure – EGDI⁵) και με την παρεχόμενη εξειδικευμένη γνώση και συμβουλές που παρέχονται από την ομάδα εμπειρογνωμόνων ορυκτών πρώτων υλών του EuroGeoSurveys, ένα βασικό δίκτυο για την ανταλλαγή γνώσης και βέλτιστων πρακτικών σε θέματα πρώτων υλών (Εικ. 2).

Προοπτικές

Οι κύριες προϋποθέσεις για τη μείωση της κρισιμότητας μιας συγκεκριμένης κρίσιμης πρώτης ύλης της ΕΕ είναι:

1. Αύξηση του αριθμού των χωρών εξόρυξης της ΕΕ, κατά προτίμηση εκείνων με καλούς περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς δείκτες και δείκτες διακυβέρνησης

2. Αύξηση και διαφοροποίηση του εφοδιασμού της ΕΕ με κρίσιμες πρώτες ύλες (συμπεριλαμβανομένων των συμπράξεων με τρίτες χώρες)

3. Αύξηση της επεξεργασίας και της μεταποίησης κρίσιμων πρώτων υλών εντός της ΕΕ

4. Ενίσχυση της κυκλικότητας, συμπεριλαμβανομένης της ανακύκλωσης και της αναλογίας ανακύκλωσης στο τέλος του κύκλου ζωής τους

5. Ανάπτυξη της έρευνας και της καινοτομίας για την αποδοτικότητα των πόρων και την εύρεση υποκατάστατων¹

Στην Ευρώπη υπάρχουν κοιτασματολογικοί τύποι που περιέχουν ορισμένες εκμεταλλεύσιμες κρίσιμες πρώτες ύλες. Με βάση όμως τις τρέχουσες γνώσεις, δεν υπάρχουν και οι 34 κρίσιμες πρώτες ύλες σε οικονομικά εκμεταλλεύσιμες ποσότητες. Η ΕΕ πρέπει να αυξήσει την κοιτασματολογική έρευνα και να προωθήσει άμεσα ώριμους μεταλλευτικούς χώρους μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών για έρευνα και εκμετάλλευση. Αυτό πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα, εάν θέλουμε να επιτευχθεί ο 1^ος στόχος της  πρωτοβουλίας για τις ΚΟΠΥ, ότι έως το 2030 το 10% της ετήσιας κατανάλωσης της ΕΕ, θα πρέπει να εξορύσσεται στο εσωτερικό της.

Το έργο «Γεωλογική Υπηρεσία για την Ευρώπη» –  GSEU⁶ που χρηματοδοτείται από την ΕΕ, είναι σε άμεση συνάφεια με αυτές τις ανάγκες σε δεδομένα, για την αντιμετώπιση των σημερινών και μελλοντικών προκλήσεων. Θα διαδραματίσει ζωτικό ρόλο στη διευκόλυνση της Ευρωπαϊκής ενεργειακής μετάβασης και θα συμβάλει ουσιαστικά στην υπεύθυνη διαχείριση και στην κατά προτεραιότητα χρήση του υπεδάφους, καθώς και στην τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων, τη συμμετοχή του κοινού και την ανάπτυξη πολιτικών που προωθούν ένα βιώσιμο και δίκαιο ενεργειακό μέλλον⁷.

Τρέχουσες ερευνητικές δραστηριότητες ΕΑΓΜΕ

Η ΕΑΓΜΕ, γνωρίζοντας τις κύριες προκλήσεις που σχετίζονται με την προμήθεια κρίσιμων ορυκτών από πρωτογενείς και δευτερογενείς πόρους στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη, έθεσε ως προτεραιότητα σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) την  θέσπιση πλαισίου για τη διασφάλιση ασφαλούς και βιώσιμου εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών, όπως προβλέπει, πλέον και επίσημα ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός για τις Κρίσιμες Ορυκτές Πρώτες Ύλες, το CRMAct⁸. Οι δράσεις χρηματοδοτούνται από τα έσοδα από πλειστηριασμούς δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, όπου για πρώτη φορά το 2024, συμπεριλήφθηκε η ΕΑΓΜΕ.

Η γεωλογική έρευνα της χώρας μας, έχει τις δυνατότητες για τον εντοπισμό καίριων κοιτασμάτων κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών, και μπορεί  να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην επίτευξη της πράσινης μετάβασης, συνδυαζόμενη με τη βελτιωμένη ψηφιακή πρόσβαση σε ενημερωμένες, υψηλής ποιότητας, γεωεπιστημονικές πληροφορίες και τεχνογνωσία.

Οι τέσσερις άξονες δράσης που άρχισαν να υλοποιούνται είναι:

1. Η αξιολόγηση επιλεγμένων Κρίσιμων και Στρατηγικών Ορυκτών Πρώτων Υλών σε Δημόσιους Μεταλλευτικούς Χώρους (Εικ. 3).
2. Η έρευνα και αξιολόγηση επιλεγμένων εμφανίσεων Κρίσιμων Πρώτων Υλών (CRMs) και Σπανίων Γαιών.
3. Η μελέτη καταγραφής και αξιολόγησης εξορυκτικών απορριμμάτων πετρωμάτων & άλλων ρευμάτων αποβλήτων στο πλαίσιο της Κυκλικής Οικονομίας.
4. Η οικονομοτεχνική επαναξιολόγηση για τη βιώσιμη αξιοποίηση του αποθεματικού δυναμικού επιλεγμένων κοιτασμάτων.

Συμπερασματικά, η ΕΑΓΜΕ, μέσω των επιστημονικών ερευνών της, μπορεί να συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης της Ελλάδας και κατ’ επέκταση της Ε.Ε. από τις εισαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών, με επαναξιολόγηση των εγχώριων πόρων, αντιμετώπιση και ει δυνατόν, επίλυση τριών κύριων εμποδίων:

i. Ολοκλήρωση γεωλογικής ερευνητικής προσπάθειας.

ii. Σύνθεση των διαθέσιμων πληροφοριών, οι οποίες είναι κατακερματισμένες, ελλιπείς, μη εναρμονισμένες και δυσπρόσιτες σε επίπεδο χώρας.

iii. Επανεκτίμηση του δυναμικού των αποβλήτων εξόρυξης,  μίας δευτερογενούς πηγής ορυκτών, η οποία είναι υποτιμημένη.

Πηγές

1. An EU critical raw materials act for the future of EU supply chains. https://www.consilium.europa.eu/en/infographics/critical-raw-materials/ (2023), European Council.

2. Critical raw materials. https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/raw materials/areas-specific-interest/critical-raw-materials_en (2023), European Commission.

3. https://scrreen.eu/campaign/

4. Directorate-General for Internal Market, I. 3rd Raw Materials Scoreboard: European Innovation Partnership on Raw Materials. (Publications Office of the European Union, LU, 2021).

5. EGDI – European Geological Data Infrastructure. https://www.europe-geology.eu/

6. GSEU. Geological Service for Europe. https://www.geologicalservice.eu/

7. https://www.energymag.gr/periballon/92487_o-zotikos-rolos-tis-geologikis-ypiresias-gia-tin-eyropi-stin-ypostirixi-tis

8. https://www.energymag.gr/epikairotita/97689_eagme-pente-draseis-gia-tin-ereyna-axiopoiisi-stratigikon-kai-krisimon-orykton

9. https://elements.visualcapitalist.com/critical-metals-in-a-smartphone/

*Διευθυντή Ορυκτών Πόρων και Μεταλλευτικής της Ε.Α.Γ.Μ.Ε.

Πηγή: sme.gr

Το άρθρο Κρίσιμες και Στρατηγικές Ορυκτές Πρώτες Ύλες και ο ρόλος της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών – ΕΑΓΜΕ… Του Δρ. Κωνσταντίνου Λασκαρίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σε έρευνες, που γίνονται στο Τμήμα Γεωλογίας ΑΠΘ, τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά για την παρουσία κρίσιμων και στρατηγικών μετάλλων, όπως ο χαλκός, το αντιμόνιο, το τελλούριο, το ίνδιο, ιδιαίτερα στην Μακεδονία και στην Θράκη.

Οι ορυκτές πρώτες ύλες είναι εξαιρετικά σημαντικές για τα προϊόντα προηγμένης τεχνολογίας αλλά και καθημερινής χρήσης, καθώς και για την ενεργειακή μετάβαση. Η ανθρωπότητα καταναλώνει τεράστιες ποσότητες σε σπάνια και κρίσιμα μέταλλα και οι πόροι της Γης που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα δεν επαρκούν. Πρέπει άμεσα να εντοπιστούν νέα κοιτάσματα.

Η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με μεγάλο αριθμό κοιτασμάτων αλλά με άγνωστα αποθέματα. Τα κοιτάσματα αυτά θα μπορούσαν να προμηθεύσουν την ευρωπαϊκή βιομηχανία με κρίσιμες και στρατηγικές ορυκτές πρώτες ύλες για την επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην πράσινη ενεργειακή μετάβαση. Σύμφωνα με τις έρευνες που γίνονται στο Τμήμα Γεωλογίας ΑΠΘ, τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά για την παρουσία κρίσιμων και στρατηγικών μετάλλων, όπως ο χαλκός, το αντιμόνιο, το τελλούριο, το ίνδιο, ιδιαίτερα στην Μακεδονία και στην Θράκη. Τα συμπεράσματα αυτά προκύπτουν από τις γεωλογικές έρευνες, σε επίπεδο διδακτορικών και μεταπτυχιακών διατριβών, και βασίζονται και σε συνεργασίες με Πανεπιστήμια του εξωτερικού (Γερμανία, Γαλλία, ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία).

Λαμβάνοντας υπόψη τις σύγχρονες απαιτήσεις της μεταλλευτικής έρευνας, το Τμήμα Γεωλογίας στο ΑΠΘ έχει προσαρμόσει το προπτυχιακό και μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών, εισάγοντας μαθήματα τρισδιάστατης μοντελοποίησης κοιτασμάτων σε διάφορα γεωλογικά περιβάλλοντα με χρήση λογισμικών, γεωστατιστικής ανάλυσης, και προγνωστικής μοντελοποίησης σε τρισδιάστατο περιβάλλον.

Οι φοιτητές του Τμήματος Γεωλογίας που συμμετέχουν σήμερα στην εκδήλωση, ασχολούνται ερευνητικά με τις διαδικασίες γένεσης, έρευνας και εκμετάλλευσης κοιτασμάτων ορυκτών πρώτων υλών. Εκτός από την απόκτηση εξειδικευμένων γνώσεων, έχουν στόχο την διάδοση της επιστήμης της Κοιτασματολογίας στο ευρύ κοινό και την εξωστρέφεια της επιστήμης της Γεωλογίας. Διοργανώνουν επιστημονικές διαλέξεις με διακεκριμένους ομιλητές από την επιστημονική κοινότητα και την μεταλλευτική βιομηχανία, καθώς και την πραγματοποίηση ασκήσεων υπαίθρου σε σημαντικές γεωλογικές περιοχές της Ελλάδας και του εξωτερικού.

————————————————–

Η ομιλία του Πρύτανη έγινε σε εκδήλωση του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων στη Θεσσαλονίκη.

*Πρύτανης του ΑΠΘ

Πηγή: sme.gr

Το άρθρο Ενθαρρυντικά αποτελέσματα για την παρουσία κρίσιμων και στρατηγικών μετάλλων… Του κ. Χαράλαμπου Φείδα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο κύριος Σταμπολής στο πρώτο μέρος της ομιλίας επισημαίνει τον κομβικό ρόλο των ορυκτών καυσίμων και των ορυκτών μεταλλευμάτων γενικότερα στην λειτουργία του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος και της οικονομικής ανάπτυξης. Παρουσίασε στοιχεία αναφορικά με την τρέχουσα ενεργειακή ζήτηση και κατανάλωση και πώς αυτή έχει αναπτυχθεί ιστορικά, ενώ ακολουθεί συνοπτική αναφορά σε διαφορά σενάρια για την μελλοντική διαμόρφωση της ενεργειακής ζήτησης σε συνάρτηση με την επάρκεια των ορυκτών πόρων. Έκανε αναφορά στους υπερ φιλόδοξους στόχους της ΕΕ και του NetZero50 και των σοβαρών δυσκολιών επίτευξής των.

Στη συνέχεια περιέγραψε την ενεργειακή μετάβαση σε ανανεώσιμα και καθαρά καύσιμα και τις δυσκολίες που συναντώνται στον μετασχηματισμό του ενεργειακού συστήματος. Με τα ορυκτά καύσιμα να συμμετέχουν σχεδόν κατά 83% στο παγκόσμιο ενεργειακό μίγμα, έχοντας απωλέσει μόνο το 6% προς όφελος των λεγόμενων καθαρών μορφών τα τελευταία 50 χρόνια, παρά τα τρισεκατομμύρια $ επενδύσεων, είναι φανερό ότι η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα δεν θα συμβεί σύντομα. Τόσο στο υφιστάμενο ενεργειακό σύστημα, που κυριαρχείται από τα ορυκτά καύσιμα, όσο και στο μελλοντικό που θα βασίζεται σε καθαρές μορφές ενέργειας(ΑΠΕ, υδρογόνο, πυρηνική ενέργεια) ο ρόλος των ορυκτών πόρων είναι κάτι παραπάνω από ουσιαστικός. Είναι καθοριστικός αφού οι νέες «καθαρές» τεχνολογίες βασίζονται απόλυτα στα μέταλλα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τεράστια καθυστέρηση ανακάλυψε το πόσο εξαρτημένη είναι η περίφημη ενεργειακή μετάβαση από την επάρκεια μετάλλων και πολύ πρόσφατα κατάρτισε κατάλογο με τα 40 κρίσιμα ορυκτά υλικά, τα Critical Raw Materials ( CRM), συμπεριλαμβανομένων και των σπανίων γαιών. Ένας χώρος όπου ως γνωστό τις εξελίξεις στην προμήθεια τις καθορίζει η κυβέρνηση και οι κρατικές εταιρείες της Κίνας οι οποίες μεταξύ τους ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος των διακινούμενων ποσοτήτων διεθνώς. Χωρίς στρατηγική και ουσιαστική οικονομική στήριξη προς τις ευρωπαϊκές εταιρείες μετάλλων η ΕΕ φαίνεται να πελαγοδρομεί στην χάραξη μιας βιομηχανικής πολιτικής που θα βοηθήσει στην μείωση της εξάρτησης από την Κίνα ενισχύοντας την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Στο δύσκολο και άκρως ανταγωνιστικό διεθνές και ευρωπαϊκό περιβάλλον CRM’s οι Ελληνικές μεταλλευτικές εταιρείες καλούνται να χαράξουν την δική τους δύσκολη πορεία, ώστε όχι μόνο να επιβιώσουν αλλά να καταστούν ισχυρές σε οικονομικό και τεχνολογικό επίπεδο. Με την μεγάλη παράδοση και ιστορική διαδρομή του κλάδου, που σήμερα εορτάζουμε, πρέπει να παραμένουμε αισιόδοξοι ότι ο κλάδος θα ανταπεξέλθει τις οποίες προκλήσεις και πολύ σύντομα θα μπορέσει να συνεισφέρει επάξια στο νέο διεθνές περιβάλλον που τώρα δημιουργείται.

————————————————–

Η ομιλία του κ Σταμπολή έγινε σε εκδήλωση του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων στη Θεσσαλονίκη.

*Προέδρου & Εκτελεστικού Διευθυντή στο Ινστιτούτο Ενέργειας ΝΑ Ευρώπης (ΙΕΝΕ)

Πηγή: sme.gr

Το άρθρο Ενεργειακή μετάβαση και ορυκτοί πόροι… Του Κ. Σταμπολή εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.