Η πολύνεκρη τρομοκρατική επίθεση στο αεροδρόμιο της Καμπούλ φέρνει με τον πλέον εμφατικό τρόπο τις επιπτώσεις από την κατάσταση στο Αφγανιστάν στην τρομοκρατία. Ο έλεγχος του μεγαλύτερου μέρους της χώρας από τους Ταλιμπάν και η αποχώρηση των στρατιωτών δυνάμεων των ΗΠΑ δημιουργεί νέα δεδομένα για το Αφγανιστάν, αλλά και την ευρύτερη περιοχή. Όπως είναι αναμενόμενο, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον υπάρχει για τις πιθανές επιπτώσεις αυτής της νέας κατάστασης στην περιφερειακή και στη διεθνή ασφάλεια. Οι δύο κυρίαρχοι άξονες της συζήτησης είναι οι μετακινήσεις προσφύγων από το Αφγανιστάν και το ζήτημα της τρομοκρατίας. Το Αφγανιστάν είναι μία χώρα που έχει έναν έντονο συμβολικό ρόλο για τη διαμόρφωση της σύγχρονης ισλαμιστικής τρομοκρατίας. Παράλληλα, είναι και η χώρα που έχει πληγεί από την τρομοκρατία περισσότερο από όλες τις χώρες παγκοσμίως (Παγκόσμια Έκθεση για την Τρομοκρατία 2020). Με την τρομοκρατική οργάνωση Islamic  State of Khorasan να πραγματοποιεί εκατοντάδες τρομοκρατικές επιθέσεις κάθε χρόνο. Αυτή τη δύσκολη πραγματικότητα μας θύμισε η επίθεση στο αεροδρόμιο της Καμπούλ. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η στρατιωτική επέμβαση του 2001 είχε διττό στόχο, τη διάλυση της Al Qaida και την ανατροπή του καθεστώτος των Ταλιμπάν, οι οποίοι και υποστήριζαν την τρομοκρατική οργάνωση.

Οι επιπτώσεις της νέας κατάστασης πρέπει να αναζητηθούν σε δύο άξονες, στην τρομοκρατία αυτή καθ’ αυτή και στην ισλαμιστική ριζοσπαστικοποίηση.

Μπορεί οι χώρες της Δύσης με την Κίνα και τη Ρωσία να έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για την επόμενη  ημέρα στο Αφγανιστάν, σε αυτό όμως  που συμφωνούν όλοι είναι η ανάγκη να μη μετατραπεί ξανά σε χώρα-βάση για τους τρομοκράτες. Σε αυτή την κατεύθυνση, οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι από την τρομοκρατία είναι: α) να αναδιοργανωθεί και να δημιουργήσει ξανά ισχυρή βάση η Al Qaida, β) να δραστηριοποιηθεί εντατικά η ISIS, κυρίως μέσω της επιπτώσεις από την επικράτηση των οργάνωσης-παρακλάδι Islamic State of Khorasan, γ) να υπάρξουν εκτεταμένες επιθέσεις από την Islamic State of Khorasan εναντίον των Ταλιμπάν ή και ξένων αποστολών που θα παραμείνουν στο Αφγανιστάν, καθώς οι δύο οργανώσεις έχουν ανταγωνιστικές σχέσεις για χρόνια, δ) η λειτουργία των Ταλιμπάν ως ένα καθεστώς υποστήριξης της τρομοκρατίας και ε) πιθανή συμμαχία ανταγωνιστικών τρομοκρατικών οργανώσεων και η μετατροπή του Αφγανιστάν σε κράτος υποδοχής τρομοκρατών. Σημαντική παράμετρος για την απειλή της τρομοκρατίας θα αποτελέσει η πιθανή συγκέντρωση στο Αφγανιστάν τζιχαντιστών τρομοκρατών από διάφορες περιοχές και κυρίως από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Εξίσου σημαντικοί είναι και οι κίνδυνοι στον τομέα της ισλαμιστικής ριζοσπαστικοποίησης. Το Αφγανιστάν έχει έναν κομβικό ρόλο στη μυθολογία και στο προπαγανδιστικό αφήγημα της ισλαμιστικής τρομοκρατίας. Η επικράτηση των Ταλιμπάν και η αποχώρηση των δυτικών στρατευμάτων περιγράφεται ήδη ως η πρώτη σημαντική ήττα της Δύσης στον 21ο αιώνα. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που διάφορες τζιχαντιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις έχουν χαιρετίσει εγκωμιαστικά την κυριαρχία των Ταλιμπάν. Σε αυτό το πλαίσιο, η επικράτηση των Ταλιμπάν μπορεί να λειτουργήσει ως γεγονός καταλύτης με σημαντικές επιπτώσεις: α) ενίσχυση της ισλαμιστικής ριζοσπαστικοποίησης με νέους ανθρώπους να θέλουν να ταξιδέψουν στο Αφγανιστάν δημιουργία νέας γενιάς τζιχαντιστών, β) εμπλουτισμός της διαδικτυακής τζιχαντιστικής προπαγάνδας, γ) ανάδυση μιας νέας γενιάς τζιχαντιστών ηγετών και δ) έμπνευση και κινητοποίηση τρομοκρατικών οργανώσεων και ριζοσπαστικοποιημένων μοναχικών δρώντων για την πραγματοποίηση επιθέσεων.

Μπορεί η διεθνής κοινότητα να πιέσει τους Ταλιμπάν να διακόψουν τις σχέσεις και την υποστήριξη τρομοκρατικών οργανώσεων και να μην επιτρέψουν τη δραστηριοποίησή τους στην περιοχή που ελέγχουν, ωστόσο η ισλαμιστική ριζοσπαστικοποίηση είναι σήμερα περισσότερο περίπλοκη από ποτέ. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως στη χώρα υπάρχουν και άλλες επικίνδυνες τρομοκρατικές οργανώσεις συνδεδεμένες με την ISIS. Η επίθεση στο αεροδρόμιο της Καμπούλ θα επηρεάσει τον σχεδιασμό των ΗΠΑ και θα επαναφέρει στο προσκήνιο της διεθνούς ασφάλειας την τρομοκρατία. Δεν πρέπει όμως οι Ταλιμπάν να προσεγγίζονται μόνο σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Χρειάζεται η ανάληψη δράσης σε διάφορα επίπεδα και κυρίως σε αυτό της πρόληψης.

*δρ. Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών και επιστημονικός συνεργάτης στο Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)

Το άρθρο Η επικράτηση των Ταλιμπάν και οι επιπτώσεις για την τρομοκρατία… Του Τριαντάφυλλου Καρατράντου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η αμηχανία που προκάλεσε η χαοτική αποχώρηση από την Καμπούλ οδηγεί πολλούς αναλυτές σε εικασίες ως προς τη μελλοντική συμπεριφορά των Ταλιμπάν: την αποστασιοποίησή τους από την τρομοκρατική Αλ-Κάιντα και την ενδεχόμενη
όξυνση της αντιπαράθεσής τους με το ISIS, το Ισλαμικό Κράτος. Ο ρώσος πρόεδρος Πούτιν εξέφρασε μάλιστα την ελπίδα ότι η νέα κυβέρνηση των Ταλιμπάν, που συνεχίζουν να συγκαταλέγονται στον κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων της Μόσχας, θα συμπεριφερθεί με «πολιτισμένο» τρόπο ώστε η διεθνής κοινότητα να μπορέσει να διατηρήσει διπλωματικές σχέσεις με την Καμπούλ.

Το μεγάλο ερώτημα είναι ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της νέας πραγματικότητας στην εξάπλωση του ριζοσπαστικού Ισλάμ και της τρομοκρατίας. Είκοσι χρόνια μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους και έξι χρόνια μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι, δεν πρέπει να υπάρχει αμφιβολία ότι η τζιχαντιστική πρόκληση αποτελεί παγκόσμια απειλή που συνεχίζει να εξαπλώνεται. Ειδικά για την Ευρώπη ο τζιχαντισμός δεν είναι μόνο απειλή για την ασφάλειά μας αλλά και φορέας μιας ολοκληρωτικής ιδεολογίας που ακόμα και όταν δεν εκδηλώνεται με βίαιο τρόπο διαβρώνει τα θεμέλια των κοινωνιών μας, τις ελευθερίες μας, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Σε άλλες περιοχές του πλανήτη, όπως μεγάλες περιοχές της Αφρικής, η τζιχαντιστική ιδεολογία με τις διαφορετικές εκδοχές της συνεχίζει να προσελκύει μαζικά οπαδούς ενώ οι ένοπλες ισλαμιστικές εξτρεμιστικές ομάδες εξαπλώνονται πέραν της παραδοσιακής τους βάσης στην περιοχή του Σαχέλ και σε χώρες της Δυτικής και Νότιας Αφρικής. Οι τρομοκράτες μετακινούνται από περιοχή σε περιοχή και οι τρομοκρατικές οργανώσεις έχουν παραφυάδες σε πολλές χώρες, σε διαφορετικές ηπείρους. Αυτή η ευελιξία της τρομοκρατίας την καθιστά πλανητική απειλή.

Οι δυτικές κοινωνίες έχουν επανειλημμένα υποκύψει στην ψευδαίσθηση ότι ο εφιάλτης της τρομοκρατίας εξαφανίσθηκε. Κάθε φορά που επιτυγχάνουν κάποια τακτική νίκη τη θεωρούν οριστικό θρίαμβο. Έτσι συνέβη όταν εξουδετερώθηκε
ο Μπιν Λάντεν, έτσι συνέβη όταν ξεριζώθηκε από το συριακό έδαφος το Ισλαμικό Κράτος. Το φαινόμενο του τζιχαντισμού έχει όμως βαθιές ρίζες και η αναμέτρηση μαζί του απαιτεί συντονισμένες ενέργειες όλων των πολιτισμένων χωρών που απορρίπτουν τις αρχές και τις πρακτικές του.

Το «Μεγάλο Παιχνίδι» (The great game) έχει καθιερωθεί ως όρος που περιγράφει τη σκληρή πολιτική και διπλωματική αντιπαράθεση που κυριάρχησε σε μεγάλο μέρος του 19ου αιώνα ανάμεσα στη Βρετανική και τη Ρωσική Αυτοκρατορία για τον έλεγχο του Αφγανιστάν και των γειτονικών περιοχών στην Κεντρική και Νότια Ασία. Η Ρωσία φοβόταν την εμπορική και στρατιωτική παρουσία της Βρετανίας στην Κεντρική Ασία, στα νότια προβληματικά σύνορά της, ενώ η Βρετανία ζούσε με τον εφιάλτη να της κλέψει η Ρωσία το «διαμάντι του στέμματος», την Ινδία. Η αμοιβαία καχυποψία δημιούργησε για πολλές δεκαετίες εχθρικό κλίμα ανάμεσα στις δύο μεγάλες δυνάμεις και συνεχείς απειλές πολέμου.

Σήμερα όμως το «Μεγάλο Παιχνίδι» δεν αφορά το ποιος θα αυξήσει την επιρροή του στην περιοχή αλλά πώς η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα στο Αφγανιστάν δεν θα αποτελέσει παράγοντα πρόσθετης ενίσχυσης του παγκόσμιου και παγκοσμιοποιημένου τζιχαντισμού. Για να κερδηθεί το «Μεγάλο Παιχνίδι» απαιτείται κοινή δράση όχι μόνο μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης αλλά μεταξύ όλων των «μεγάλων», συμπεριλαμβανομένης βεβαίως της Ρωσίας και της Κίνας.

Το άρθρο Το «μεγάλο παιχνίδι» και οι τζιχαντιστές… Του Δημήτρη Κούρκουλα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Της Αντιγόνης Λυμπεράκη

Η αναγκαιότητα ενός μάχραμ, του άνδρα κηδεμόνα που οφείλει να συνοδεύει κάθε γυναίκα όταν βγαίνει από το σπίτι της, συμπυκνώνει την εξουσία των Ταλιμπάν. Αυτό καταργήθηκε από το ΝΑΤΟ το 2001. Τώρα, η αναγνώριση της νέας γεωστρατηγικής πραγματικότητας από τον πρόεδρο Μπάιντεν («δεν μπορούμε να πολεμάμε τους εμφυλίους άλλων λαών») επαναφέρει τον μάχραμ. Εκθέτει σε κίνδυνο όσες πίστεψαν στην ισότητα και στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Στα τελευταία 20 χρόνια είχε δημιουργηθεί χώρος – όχι συγκλονιστικός, αλλά υπαρκτός – για να ανθήσουν νέες ιδέες, να δημιουργηθούν νέες ταυτότητες και προσδοκίες από τη ζωή. Κυρίως για τις γυναίκες στο Αφγανιστάν. Μετά την πτώση της Καμπούλ, το κουβάρι ξετυλίγεται γρήγορα στην αντίθετη κατεύθυνση. Τα χρωματιστά μαντίλια αντικαθίστανται από μαύρα, τα στριφώματα κατεβαίνουν μέσα σε λίγες ώρες, εντολές μεταδίδονται ταχύτατα: μην ξαναγυρίσετε στη δουλειά. Με άλλα λόγια: μην ξαναγυρίσετε στη ζωή σας. Πολυτέλειες όπως γυναίκες δικαστές ξεχνιούνται. Ακόμα και για να βγει μια γυναίκα στον δρόμο θα πρέπει να απαντά στο αδυσώπητο ερώτημα: Πού είναι ο μάχραιμ σου;

Είμαστε χώρα που καμαρώνει επειδή οι ιδέες της δημοκρατίας, και μαζί τους η αξία του κάθε ξεχωριστού ατόμου, αναπτύχθηκαν και καλλιεργήθηκαν αιώνες πριν. Καμαρώνουμε, και δικαίως, επειδή όχι μόνο επηρεάσαμε την εξέλιξη του ευρωπαϊκού πνεύματος σε φιλελεύθερη και δημοκρατική κατεύθυνση, αλλά παραμένουμε στην καρδιά των ευρωπαϊκών αξιών του 21ου αιώνα. Θέλουμε να είμαστε το παράδειγμα των δημοκρατικών θεσμών, του κράτους δικαίου, της καλής κοινωνίας. Και το προσπαθούμε με σύστημα και επιμονή.

Αυτή η αταλάντευτη επιλογή – πυξίδα συνοδεύεται από κάποιες υποχρεώσεις. Πιστεύουμε στη χειραφέτηση των γυναικών, στα δικαιώματα του ανθρώπου και στην ισότητα όχι επειδή εμείς είμαστε καλύτεροι και τα δικαιούμαστε, αλλά επειδή έχουμε πεποίθηση στην αξία του ανθρώπου και θεωρούμε ότι η ελευθερία αποτελεί το καλύτερο συστατικό μιας κοινωνίας του ευημερεί. Για τον λόγο αυτό καταλαβαίνουμε ότι δεν μπορούμε να είμαστε υπέρ της ισότητας και των ευκαιριών μόνο για την Ευρώπη. Ιδίως επειδή τους είπαμε ότι δεν χρειάζονται μάχραμ…

Η κυριαρχία των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν και η άτακτη υποχώρηση των διεθνών συμμάχων είναι γεωστρατηγική ήττα. Αυτή η ήττα δεν σημαίνει ότι εξαλείφονται οι υποχρεώσεις μας απέναντι σε συνανθρώπους μας που βρίσκονται σε μεγάλο κίνδυνο. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραδεχτούμε ότι η σκιά του μάχραμ θα εξαφανίσει κάθε δικαίωμα των γυναικών που σπούδασαν, εργάστηκαν, δραστηριοποιήθηκαν, πίστεψαν πως μπορούν να πάρουν αποφάσεις για το ποιες είναι και το πώς θα ζήσουν…

Η γεωστρατηγική ήττα μεγαλώνει την ανθρωπιστική ευθύνη… Έχουμε και ευθύνη και ηθική υποχρέωση, επειδή θέλουμε να είμαστε αυτό που λέμε ότι είμαστε. Για όσες βρίσκονται πίσω από την κουρτίνα στο Αφγανιστάν υπάρχει χρόνος να σκεφτούμε ποια Θα είναι η καλύτερη στάση.

Το άρθρο «Πού είναι ο μάχραμ σου;»… Της Αντιγόνης Λυμπεράκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι εξελίξεις στο Αφγανιστάν με την κατάλυση της εξουσίας από τους Ταλιμπάν προκαλεί δικαιολογημένους φόβους για τον στοιχειώδη σεβασμό ορισμένων οικουμενικών αρχών για
την αξιοπρέπεια των διαβιούντων στη χώρα αυτή. Οι Ταλιμπάν ανακοίνωσαν ότι θα σεβαστούν τα δικαιώματα των γυναικών «στο πλαίσιο του ισλαμικού νόμου».

Εχουμε επομένως κάθε λόγο να ανησυχούμε για το μέλλον των γυναικών και των κοριτσιών στη χώρα αυτή.

Η Σαρία, ο ισλαμικός νόμος, αποτελεί ένα σύνολο θρησκευτικών κανόνων στηριγμένων στο Κοράνι, οι οποίοι καθοδηγούν τη ζωή των μουσουλμάνων, ενώ σε ορισμένες χώρες αρκετοί κανόνες έχουν θεσμοθετηθεί και τυπικά, ώστε η συμμόρφωση να ελέγχεται από τα  δικαστήρια.

Είναι προφανές ότι το Ισλάμ στο Αφγανιστάν λειτουργεί ως πολιτικό σύστημα. Η προηγούμενη θητεία των Ταλιμπάν στην εξουσία (1996-2001) κατέληξε σε καθεστώς φρίκης.

Οι γυναίκες ήταν στην πράξη απομονωμένες στον χώρο του σπιτιού. Δεν επιτρεπόταν να εργαστούν, να πάνε στο σχολείο ή να δεχτούν υγειονομική φροντίδα από άνδρα.

Στον δημόσιο χώρο όφειλαν να ενδύονται με νικάμπ, καλύπτοντας τελείως το πρόσωπό τους και να συνοδεύονται από άνδρα στις εξόδους εκτός σπιτιού.

Αυτή τη στιγμή δημιουργούνται οι νέοι θεσμοί δικαιοσύνης στην πολύπαθη αυτή χώρα.

Υπάρχει η πιθανότητα το δίκαιο και οι δικαστές να χρεωθούν με μία εντολή για μία ακραία εκδοχή του ισλαμικού νόμου, η οποία να περιλαμβάνει τους προαναφερθέντες περιορισμούς, ακόμη και βίαιες σωματικές τιμωρίες, όπως λιθοβολισμός και εκτελέσεις.

Μετά το 2000 με την ανάληψη των καθηκόντων της κυβέρνησης Karzai είχε σημειωθεί πρόοδος στις διακρίσεις εις βάρος των γυναικών και μέτρα προστασίας των δικαιωμάτων και της αξιοπρεπείας τους. Φαίνεται, όμως, ότι τα νέα θεσμικά πρότυπα δεν έχουν εδραιωθεί σε ισχυρές κοινωνικές αντιλήψεις. Περισσότερο από το 70% του πληθυσμού δεν ζει στις πόλεις, αλλά στην επαρχία. Στις περιοχές αυτές ο άτυπος κοινωνικός έλεγχος καθιστά ακόμη δυσκολότερη την αποδοχή του ρόλου των γυναικών στην εργασία και τον δημόσιο χώρο.

Αλλωστε, γνωρίζουμε ότι σε πολλές περιοχές της χώρας δεν υπήρξε ισχυρή αντίσταση στην προέλαση των Ταλιμπάν.

Αυτό είναι ίσως και το μεγαλύτερο πρόβλημα για την προοπτική της χώρας αυτής. Οτι, δηλαδή, η κοινωνική της συγκρότηση, οι κυρίαρχες ιδέες και αντιλήψεις βρίσκονται σε προφανή διάσταση με αυτό που μπορούμε να περιγράψουμε ως κεκτημένο μίας φιλελεύθερης δημοκρατίας στηριγμένης στα ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες, στη δημοκρατική διακυβέρνηση και την ανεξιθρησκεία.

Διαφοροποιείται έντονα ακόμη και συγκριτικά με άλλες μουσουλμανικές χώρες στις οποίες ένας κάποιος βαθμός κοινωνικού εκσυγχρονισμού έχει επιτευχθεί.

Είναι μάλλον εξαιρετικά απίθανο να επιτραπεί ένας βαθμός ελευθερίας έκφρασης και να δημιουργηθεί ένα θεσμικό πλαίσιο λογοδοσίας της κυβέρνησης. Τα καθεστώτα αυτά ελέγχουν πλήρως τους κοινωνικούς, δικαστικούς και πολιτικούς θεσμούς, ενώ τα μέσα ενημέρωσης θα
βρίσκονται σε καθεστώς αυστηρής λογοκρισίας.

Κρίσιμη θα είναι και η έλλειψη αντιπροσωπευτικότητας και ενσωμάτωσης στη νέα κυβέρνηση. Κυρίαρχο κριτήριο επιλογής των προσώπων της νέας υπηρεσιακής κυβέρνησης φαίνεται ότι είναι η αφοσίωση στους Ταλιμπάν.

Είναι γνωστό ότι το Αφγανιστάν συγκροτείται από πολλές διαφορετικές φυλετικές ομάδες με έντονες γεωγραφικές, γλωσσικές και πολιτισμικές αναφορές. Η καταπίεση φυλετικών ή κοινωνικών μειονοτήτων θα έχει αυτονόητα προβλήματα, ιδιαίτερα χωρίς τη δυνατότητα προσφυγής σε διεθνή δικαστικά όργανα. Το χειρότερο από όλα είναι ότι το καθεστώς αυτό με την προσήλωση στις αρχές του Κορανίου και του ισλαμικού νόμου δεν είχε και προφανώς
δεν θα έχει κανέναν δισταγμό να αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους παραγωγούς ναρκωτικών μέσω των οποίων χρηματοδοτούσε άλλωστε και τις δραστηριότητές του.

Αν στην προηγμένη Ευρώπη έχει κακοποιηθεί ποσοστό περίπου 7% των γυναικών ηλικίας 18–74 ετών, τότε συνειδητοποιούμε τις διαστάσεις τις οποίες μπορεί να λάβει η αντίστοιχη
κρίση στο Αφγανιστάν

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με έντονη ανησυχία και απαισιοδοξία την κατάσταση στο Αφγανιστάν, η οποία θα έχει ιδιαίτερα μεγάλο κόστος για τα κορίτσια και τις γυναίκες της χώρας. Αν στην προηγμένη Ευρώπη με την ισχυρότατη προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και την αντιμετώπιση διακρίσεων λόγω φύλου, έχει κακοποιηθεί ποσοστό περίπου 7% των γυναικών ηλικίας 18 – 74 ετών, τότε συνειδητοποιούμε τις διαστάσεις τις οποίες μπορεί να λάβει η αντίστοιχη κρίση στο Αφγανιστάν. Μία χώρα στην οποία η ΕΣΣΔ και οι ΗΠΑ δεν κατόρθωσαν να εγκαθιδρύσουν ισχυρούς και παγιωμένους πολιτικούς και κοινωνικούς θεσμούς, γιατί σε μεγάλο βαθμό εξακολουθούν να κυριαρχούν αντιλήψεις και πρακτικές εντελώς παρωχημένες. Η Δύση και ιδίως οι Ηνωμένες Πολιτείες οφείλουν να μην παράσχουν την παραμικρή βοήθεια στη χώρα αυτή χωρίς αντίστοιχη ανάδειξη των δημοκρατικών αξιών και ιδιαιτέρως χωρίς μεταβολή στην κατάσταση των γυναικών.

Διαφορετικά θα αναδειχθεί ένα σύστημα υποκρισίας του δυτικού κόσμου στις σχέσεις με φρικτά καθεστώτα του τρίτου κόσμου, χωρίς μάλιστα να γνωρίζουμε ποια συμφέροντα
εξυπηρετούνται με αυτόν τον τρόπο. Οσο για τη Ρωσική Ομοσπονδία και την Κίνα, αυτές έσπευσαν πρώτες να δηλώσουν τη διάθεσή τους για καλές σχέσεις με το καθεστώς των Ταλιμπάν και μάλλον αποκλείεται να συγκινηθούν για την παραβίαση των δικαιωμάτων των γυναικών. Κατά συνέπεια οι υποχρεώσεις ανήκουν στις χώρες του ΝΑΤΟ και κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες που με τόση ευκολία εγκατέλειψαν το έργο που είχε πραγματοποιηθεί και τους ανθρώπους που το υποστήριξαν μέσα στο Αφγανιστάν.

*βουλευτής Επικρατείας της Νέας Δημοκρατίας, πρώην υπουργός

Το άρθρο Εχουμε κάθε λόγο να ανησυχούμε… Της Μαριέττας Γιαννάκου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξέφρασε «ανησυχία» για το γεγονός ότι η προσωρινή κυβέρνηση που ανακοινώθηκε στην Καμπούλ «αποτελείται αποκλειστικά από μέλη των Ταλιμπάν ή στενούς συμμάχους τους και καμία γυναίκα. Είμαστε επίσης ανήσυχοι για τους δεσμούς και το ιστορικό ορισμένων από τα πρόσωπα αυτά», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος, προσθέτοντας: «Πάντως, θα κρίνουμε τους Ταλιμπάν από τις πράξεις τους».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, Πέτερ Στάνο, ενώ ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας δήλωσε ότι η ανακοίνωση της κυβέρνησης των Ταλιμπάν και η καταστολή διαδηλώσεων και δημοσιογράφων στην Καμπούλ «δεν δικαιολογούν αισιοδοξία» για τις εξελίξεις στο Αφγανιστάν. Χθες, ο Χάικο Μάας συναντήθηκε με τον Αμερικανό ομόλογό του Αντονι Μπλίνκεν στην αμερικανική αεροπορική βάση Ραμστάιν, στη Γερμανία, όπου φιλοξενούνται προσωρινά δεκάδες παιδιά από το Αφγανιστάν, περιμένοντας τους γονείς τους.

Στη συνέχεια, οι δύο διηύθυναν τηλεδιάσκεψη υπουργών Εξωτερικών 20 χωρών για την από κοινού αντιμετώπιση της αφγανικής κρίσης. Στο Πεκίνο, εκπρόσωπος Τύπου του υπουργείου Εξωτερικών κάλεσε τους Ταλιμπάν «να ακούσουν με ευρύ πνεύμα ανθρώπους όλων των φυλών και φατριών για να ανταποκριθούν στους πόθους του λαού τους και τις προσδοκίες της διεθνούς κοινότητας». Πάντως, ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι τόνισε ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους έχουν το βασικό μερίδιο ευθύνης για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης στο Αφγανιστάν. Στο μεταξύ, συνεχίστηκαν για τρίτη ημέρα οι διαδηλώσεις κατά του νέου καθεστώτος στην Καμπούλ και σε άλλες πόλεις, με ομάδες γυναικών να καταγγέλλουν με συνθήματα το γεγονός ότι δεν περιλαμβάνεται καμία γυναίκα στη νέα κυβέρνηση. Αργά την Τρίτη, ο ανώτατος ηγέτης των Ταλιμπάν, Χαϊμπατουλάχ Αχουντζάντα, δήλωσε ότι οι νέες Αρχές θα εφαρμόσουν τον ισλαμικό νόμο (σαρία), ενώ το βράδυ της Τετάρτης το νέο υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε πως θα απαγορεύσει τις διαδηλώσεις στη χώρα.

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Διεθνείς επικρίσεις για την κυβέρνηση των Ταλιμπάν εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Μετά τις τελευταίες εξελίξεις στο Αφγανιστάν και την εμμονή και διάρκεια που δείχνουν οι μαχητές του Ισλάμ για την επιδίωξη των στόχων τους, αξίζει να αναζητήσουμε τις ιδεολογικές βάσεις του αγώνα τους (τζιχάντ) για να καταλάβουμε τα κίνητρα και τον χαρακτήρα τους. Υπάρχει εκτεταμένη βιβλιογραφία πάνω στον τρόπο που βλέπουν την ιδεολογία του αγώνα για την επικράτηση του Ισλάμ (τζιχάντ) οι οπαδοί του. Θα επιχειρήσω εδώ μια σύνοψη. Η τζιχάντ είναι δύο ειδών. Η «επιθετική», που αφορά την απόκτηση εδαφών και ζωτικού χώρου και στοχεύει στην επέκταση και διάδοση της ισλαμικής πίστης. Και η «αμυντική», που σχετίζεται με την υπεράσπιση των εδαφών και της κοινωνίας του Ισλάμ (ούμα) από εχθρική εισβολή, κατάκτηση, υπονόμευση, εσωτερική διάβρωση ή αναταραχή που διακινδυνεύει την ομαλή λειτουργία της κοινωνίας, τις παραδοσιακές της ιεραρχίες και τις κυρίαρχες μουσουλμανικές αξίες. Ενας αντίπαλος, μια κοινωνία δηλαδή απίστων – που δεν ανήκει στον «κόσμο του Ισλάμ» (Νταρ αλ Ισλάμ) αλλά στον «κόσμο του πολέμου» (Νταρ αλ Χαρμπ), που δεν είναι ακόμη μουσουλμάνοι -, κινδυνεύει να υποστεί και επιθετική και αμυντική τζιχάντ. Στην πρώτη περίπτωση, αυτό θα συμβεί όταν οι δυνάμεις του Ισλάμ αποφασίσουν να επεκταθούν σε εδάφη ελεγχόμενα από τους απίστους – μέσω πολεμικών επιχειρήσεων ή με μαζική μετανάστευση (haijiria). Στη δεύτερη, όταν εδάφη του Ισλάμ βρεθούν κάτω από τον έλεγχο ή την ενοχλητική παρουσία στρατευμάτων των απίστων (Αφγανιστάν, Ιράκ, Σαουδική Αραβία στη διάρκεια Πολέμου στον Κόλπο). Ευρύτερη ερμηνεία αυτής της δεύτερης περίπτωσης περιλαμβάνει κατάληψη εξουσίας από σιίτες (λ.χ. στην Υεμένη, Αλαουίτες στη Συρία, ΒΑ Συμμαχία στο Αφγανιστάν, πιθανό ενδεχόμενο σιιτών στο Μπαχρέιν και το Κατάρ). Στην πρώτη περίπτωση (επιθετική), χρειάζεται η κατηγορηματική εντολή κάποιου ηγέτη (σεΐχη). Στη δεύτερη (αμυντική), αποτελεί αυτόματη υποχρέωση κάθε μουσουλμάνου.

Ο τρόπος αντίληψης του κόσμου πηγάζει από τα κείμενα των θεωρητικών και των ηγετών του μαχητικού Ισλάμ. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα Αλ Κιμάχ, μελών της οργάνωσης Αλ Σαμπά (Σομαλία), «η ιδεολογία μας διαδίδεται, δόξα τον Αλλάχ, και όλοι οι νέοι της ούμα (κοινότητας) την ενστερνίζονται, γιατί είναι η ιδεολογία του Ισλάμ, και όχι μόνο της Αλ Κάιντα». Σύμφωνα με τον Αλ Ζαρκάουι, πρώην ηγέτη της Αλ Κάιντα στο Ιράκ και μέντορα του Αλ Μπαγκνταντί, μετέπειτα ηγέτη του ISIS: «Οι Αμερικανοί νομίζουν πως πολεμάμε για το χρήμα και τη δόξα – και δεν καταλαβαίνουν πως οι αρτηρίες μας είναι γεμάτες από την ιδεολογία της τζιχάντ. Ακόμα κι αν φτάσουν στον Αλ Ζαρκάουι… υπάρχει ένα εκατομμύριο νέοι Αλ Ζαρκάουι, γιατί η ούμα μας είναι η ούμα της τζιχάντ, και η τζιχάντ βρίσκεται στην κορυφή της ιεραρχίας της θρησκείας μας».

Οταν σκοτώθηκε ο εμβληματικός ηγέτης της Αλ Κάιντα στη Σαουδική Αραβία, Ανουάρ αλ Αουλάκι, η Αλ Κάιντα ανακοίνωσε: «Οι Αμερικανοί σκότωσαν τον σεΐχη Ανουάρ, αλλά δεν μπορούν ποτέ να σκοτώσουν την ιδεολογία του». Ενα «Βιβλίο της Τζιχάντ» που γράφτηκε το 1411 από τον Ιμπν Νουχάας θεωρήθηκε η αυθεντικότερη ιδεολογική έκφραση του αγώνα και μοιραζόταν στους αφγανούς μουτζαχεντίν από τις πρώτες ακόμα φάσεις των συγκρούσεων με τους Σοβιετικούς! Η τζιχάντ αποτελεί υποχρέωση κάθε μουσουλμάνου, η επιθετική από τη στιγμή που θα κηρυχθεί. Απλοί λοιπόν φιλήσυχοι άνθρωποι μπορεί να μετατραπούν ξαφνικά σε αιματοβαμμένους μαχητές – μόλις δοθεί και λάβουν το μήνυμα.

Ο περίφημος Αμπντάλα Αζάμ, θεωρητικός ηγέτης των εξεγερμένων στο Αφγανιστάν και ιδρυτής της ακραίας Λασκάρ – ι – Ταϊμπά στο Πακιστάν, τόνιζε: «Η τζιχάντ είναι ενσωματωμένη στην ουσία της πίστης. Δεν μπορεί να χωριστεί από την ύπαρξη της θρησκείας… Είναι ο τελειότερος τρόπος λατρείας για να φθάσεις στα ανώτερα επίπεδα (παράδεισο)… Αν αγνοήσεις την τζιχάντ είναι σαν να εγκαταλείπεις τη νηστεία και την προσευχή»! Σύμφωνα μάλιστα με τον μεγάλο ιστορικά θεωρητικό του Ισλάμ, τον Σαγίντ Κουτμπ: «Οποιος φθάσει στον θάνατο χωρίς να έχει πολεμήσει για την τζιχάντ, ή να έχει αποφασίσει να το κάνει, τελειώνει τη ζωή του μέσα στην υποκρισία». Ετσι, μπορεί να καταλάβει κανείς την οριοθέτηση της σχέσης του απλού μουσουλμάνου με την τζιχάντ…

Πηγή: in.gr

Το άρθρο Η ιδεολογία της «τζιχάντ»… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στις δύο δεκαετίας παρουσίας τους στο Αφγανιστάν οι ΗΠΑ δαπάνησαν 83 δισ. δολάρια για την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό των αφγανικών δυνάμεων ασφαλείας. Μόνο φέτος η στρατιωτική “συνεισφορά” των ΗΠΑ στις αφγανικές δυνάμεις ανήλθε σε 3 δισ. δολάρια.

Η κοστολόγηση του αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού που εγκαταλείφθηκε στο Αφγανιστάν δεν είναι εύκολη υπόθεση. Άλλωστε, εν μέσω της σκόνης του πολέμου -ή της αποχώρησης-, το Αφγανιστάν αποτελούσε πάντα ένα “μαύρο κουτί”.

Τα “δώρα” που άφησαν στους Ταλιμπάν οι ΗΠΑ φεύγοντας από το Αφγανιστάν

Η κυβέρνηση Μπάιντεν, μάλιστα, δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο το εγχείρημα, κρύβοντας εκθέσεις σχετικές με τον στρατιωτικό εξοπλισμό στο Αφγανιστάν. Την προηγούμενη εβδομάδα, οι ελεγκτές του παρατηρητηρίου OpenTheBooks.com αναδημοσίευσαν δύο σημαντικές εκθέσεις όσον αφορά τον στρατιωτικό εξοπλισμό των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, οι οποίες εξαφανίστηκαν από τους ιστοτόπους της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Πρόκειται για:

#1 Την έκθεση της Υπηρεσίας Λογοδοσίας της Κυβέρνησης (GAO) όσον αφορά τον στρατιωτικό εξοπλισμό που παρείχαν οι ΗΠΑ στο Αφγανιστάν (Αύγουστος 2017).

#2 Και την έκθεση του Ειδικού Επιθεωρητή για την Ανασυγκρότηση του Αφγανιστάν (SIGAR) για την απώλεια drones ScanEagle, αξίας 174 εκατ. δολαρίων (Ιούλιος 2020).

Οι φορολογούμενοι των ΗΠΑ πλήρωσαν για την εκπόνηση αυτών των ελέγχων αλλά και για τον εξοπλισμό που παρείχαν οι ΗΠΑ, επομένως θα πρέπει να ξέρουν που πήγαν τα χρήματά τους.

Μετά τη δημοσίευση του παρόντος άρθρου, ο εκπρόσωπος της GAO απάντησε στο αίτημα του Forbes να σχολιάσει το θέμα, λέγοντας ότι “το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ζήτησε να κατεβάσουμε προσωρινά και να αναθεωρήσουμε τις εκθέσεις για το Αφγανιστάν προκειμένου να προστατευτούν οι αποδέκτες της αμερικανικής βοήθειας, οι οποίοι θα μπορούσαν να ταυτοποιηθούν μέσω των εκθέσεών μας και να υποστούν αντίποινα”. Ωστόσο, οι εν λόγω εκθέσεις παραθέτουν μόνο αριθμούς και καμία πληροφορία για τους παραλήπτες.

Επιπλέον, με εξαίρεση συγκεκριμένα στοιχεία για τα οποία υπάρχουν σχετικές διευκρινίσεις, για τον υπολογισμό της “αξίας κτήσης”, η πηγή μας αποτέλεσε η Υπηρεσία Υλικοτεχνικής Υποστήριξης (DLA) και οι βάσεις δεδομένων της για τον στρατιωτικό εξοπλισμό.

Ας δούμε, όμως, πιο αναλυτικά τι έστειλαν οι ΗΠΑ στο Αφγανιστάν όλα αυτά τα χρόνια:

Οχήματα και αεροσκάφη

Μεταξύ 2003 και 2016, οι ΗΠΑ αγόρασαν και παρείχαν στον αφγανικό στρατό και τις δυνάμεις ασφαλείας της χώρας 75.898 οχήματα και 208 αεροσκάφη, σύμφωνα με την έκθεση της Υπηρεσίας Λογοδοσίας της Κυβέρνησης.

Ενδεικτικά αναφέρονται οι εκτιμώμενες τιμές ορισμένων στρατιωτικών οχημάτων: 

– Τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού M113A2 ή M577A2: τιμή 170.000 ή 333.333 δολάρια έκαστο, αντίστοιχα.

– Τεθωρακισμένα οχήματα προστασίας από νάρκες: τιμή από 412.000 έως 767.000 δολάρια έκαστο.

– Οχήματα ανάκτησης: τιμή από 168.960 έως 880.674 δολάρια έκαστο.

– Οχήματα τακτικών επιχειρήσεων: τιμή από 67.139 έως 800.865 δολάρια έκαστο, ανάλογα με το μοντέλο.

– Humvees: τιμή από 37.943 έως 329.000 δολάρια έκαστο, ανάλογα με το μοντέλο.

– Ελαφρά οχήματα τακτικών επιχειρήσεων: από 42.273 έως 69.400 δολάρια έκαστο, ανάλογα με τον τύπο.

Εν τω μεταξύ, αυτόν τον μήνα οι Ταλιμπάν κατέλαβαν ελικόπτερα Black Hawk και επιθετικά αεροσκάφη A-29 Super Tucano. Μόλις τον προηγούμενο μήνα, δε, το αφγανικό υπουργείο Άμυνας παρέλαβε επτά νέα ελικόπτερα.

Το κόστος των ελικοπτέρων Black Hawk φτάνει τα 21 εκατ. δολάρια, ενώ των A-29 Super Tucano υπολογίζεται στα 21,3 εκατ. δολάρια έκαστο.

Επίσης, τον Μάρτιο του 2018 η πολεμική αεροπορία του Αφγανιστάν υπέγραψε συμβόλαιο για επτά εξελιγμένα ελαφρά επιθετικά αεροσκάφη C-208, που φέρουν πυραύλους HELLFIRE, αντιαρματικούς πυραύλους και άλλα όπλα, έναντι τιμήματος 12,1 εκατ. δολαρίων έκαστο.

Όσο για τα αεροσκάφη PC-12 (παρακολούθησης, αναγνώρισης και επιτήρησης), χρησιμοποιούν την τελευταία λέξη της τεχνολογίας και το να πέσουν στα χέρια των Ταλιμπάν είναι ανησυχητικό. Τα μοντέλα εμπορικής χρήσης κοστίζουν περίπου 5 εκατ. δολάρια έκαστο, αλλά τα στρατιωτικής χρήσης έχουν πολλαπλάσιο κόστος.

Μεγάλες διαφορές έχουν, όμως, και οι τιμές των ελικοπτέρων, καθώς το κόστος τους εξαρτάται από την τεχνολογία και τον εξοπλισμό που φέρουν αλλά και την χρήση τους. Για παράδειγμα, σύμφωνα με το DLA, τα ελικόπτερα γενικής χρήσης κοστίζουν από 92.000 έως 922.000 δολάρια.

Ακόμη κι αν οι Ταλιμπάν δεν μπορούν να πετάξουν τα αμερικανικά αεροσκάφη, τα διάφορα μέρη τους έχουν μεγάλη αξία. Για παράδειγμα, μόνο το πηδάλιο ελέγχου ορισμένων στρατιωτικών αεροσκαφών έχει τιμή πώλησης 17.808 δολάρια, ενώ μια δεξαμενή καυσίμων πωλείται έως και 35.000 δολάρια.

Drones που “έκαναν φτερά”

Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι το 2017 ο αμερικανικός στρατός έχασε μη επανδρωμένα αεροσκάφη αξίας 174 εκατ. δολαρίων, που αποτελούσαν μέρος της συνδρομής του στον αμυντικό μηχανισμό του Εθνικού Στρατού του Αφγανιστάν (ΑΝΑ). Αλλά ο ANA δεν χρησιμοποίησε άμεσα τα εν λόγω drones και έπειτα έχασε τα ίχνη τους.

Την προηγούμενη εβδομάδα, η σχετική έκθεση του SIGAR σχετικά με την απώλεια των συγκεκριμένων drones εξαφανίστηκε από τον ιστότοπό του.

Όπλα, εξοπλισμός επικοινωνίας και νυχτερινής όρασης

Από το 2003 έως το 2017, οι ΗΠΑ παρείχαν στις αφγανικές δυνάμεις ασφαλείας τουλάχιστον 600.000 όπλα πεζικού, συμπεριλαμβανομένων τυφεκίων Μ16, 162.000 τεμάχια συσκευών επικοινωνίας και 16.000 συσκευές νυχτερινής όρασης, σύμφωνα πάντα με την έκθεση του GAO.

Ένα όπλο πεζικού κοστίζει 150 δολάρια, το περίστροφο 350 δολάρια, ο εκτοξευτής χειροβομβίδων από 1.000 έως 5.000 δολάρια (και κάποιοι 15.000 δολάρια), ένα πυροβόλο M240 από 6.600 έως 9.000 δολάρια, ένα M16 από 749 έως 12.032 δολάρια (αν έχει και εκτοξευτή χειροβίδων), ενώ ένα οβιδοβόλο κοστίζει περίπου 200.000 δολάρια (φτάνει τις 500.000 δολάρια αν φέρει GPS). Οι διόπτρες νυχτερινής όρασης κοστίζουν από 5.000 έως 10.000 δολάρια, ενώ φτάνουν και τα 35.000 δολάρια οι τελευταίας τεχνολογίας.

Σε ό,τι αφορά τον εξοπλισμό επιτήρησης, ένα αεροστατο επιτήρησης κοστίζει 8,9 εκατ. δολάρια, ένα drone ScanEagle περίπου 1,4 εκατ. δολάρια, ενώ ένα σύστημα παρακολούθησης ραδιοεπικοινωνιών Wolfhounds περί τα 874.000 δολάρια.

Το κόστος των 16.000 συσκευών νυχτερινής όρασης κυμαίνεται ανάλογα με το μοντέλο, αλλά θα μπορούσε να έχει κοστίσει έως και 80 εκατ. δολάρια, καθώς μεμονωμένα τα γυαλιά υψηλής τεχνολογίας κοστίζουν από 2.742 έως 5.000 δολάρια, ενώ οι ενισχυτές εικόνας από 10,747 έως 66.000 δολάρια, οι πιο εξελιγμένοι, έκαστος.

Βέβαια, εάν οι Ταλιμπάν δεν διαθέτουν την τεχνογνωσία ή την τεχνολογία για τον προγραμματισμό αυτού του εξοπλισμού, θα καταστεί παρωχημένος πολύ σύντομα. Έχουν, ωστόσο, πάντα την εναλλακτική να πουλήσουν τον εξοπλισμό αυτό σε άλλες χώρες που θα ήθελαν να αποκτήσουν τεχνολογία των ΗΠΑ.

Η περίοδος 2017-2019

Και οι συνεισφορές των ΗΠΑ δεν σταματούν στα παραπάνω. Από το 2017 έως το 2019, οι ΗΠΑ παρείχαν στις αφγανικές δυνάμεις ασφαλείας 7.035 πολυβόλα, 4.702 Humvees, 20.040 χειροβομβίδες, 2.520 βόμβες και 1.394 εκτοξευτές χειροβομβίδων, σύμφωνα με έκθεση του SIGAR το 2020.

Αξιωματούχος που διατήρησε την ανωνυμία του δήλωσε στο Reuters ότι, με βάσει τις τρέχουσες εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών, οι Ταλιμπάν έχουν υπό τον έλεγχό τους περισσότερα από 2.000 τεθωρακισμένα οχήματα, μεταξύ αυτών και αμερικανικά Humvees, καθώς και 40 αεροσκάφη, στόλος που δεν αποκλείεται να περιλαμβάνει ελικόπτερα UH-60 Black Hawks, ελικόπτερα ανίχνευσης-επίθεσης αλλά και μη επανδρωμένα αεροσκάφη ScanEagle.

Οι ΗΠΑ, πάντως, σίγουρα δεν ξέρουν -επί του παρόντος- τι άφησαν στα χέρια των Ταλιμπάν. “Δεν έχουμε μια πλήρη εικόνα, προφανώς, πού έχει καταλήξει όλος ο εξοπλισμός, αλλά σίγουρα μεγάλο μέρος του έπεσε στα χέρια των Ταλιμπάν”, δήλωσε την Τρίτη ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Λευκού Οίκου, Τζέικ Σάλιβαν, σύμφωνα με τον ιστότοπο The Hill. “Και προφανώς, δεν έχουμε την αίσθηση ότι θα μας το παραδώσουν στο αεροδρόμιο”, πρόσθεσε ο Σάλιβαν.

Eπικρίσεις και φόβος

Εν τω μεταξύ, Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές απαίτησαν πλήρη καταγραφή του αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού που εγκαταλήφθηκε στο Αφγανιστάν.

Σε επιστολή προς τον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ Λόιντ Όστιν, μάλιστα, οι γερουσιαστές δήλωσαν “τρομοκρατημένοι” στη θέα φωτογραφιών με μαχητές των Ταλιμπάν εξοπλισμένων με αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό, ακόμη και με ελικόπτερα Black Hawk.

“Είναι αδιανόητο ότι στρατιωτικός εξοπλισμός υψηλής τεχνολογίας που πληρώθηκε από τους φορολογούμενους των ΗΠΑ έπεσε στα χέρια των Ταλιμπάν και των τρομοκρατών συμμάχων τους”, ανέφεραν στην επιστολή τους, προσθέτοντας: “Η διασφάλιση των περιουσιακών στοιχείων των ΗΠΑ θα έπρεπε να συγκαταλέγεται στις κορυφαίες προτεραιότητες του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ πριν ακόμη ανακοινωθεί η αποχώρηση από το Αφγανιστάν”.

Πηγή: Forbes, philenews.com

Το άρθρο Τα «δώρα» που άφησαν στους Ταλιμπάν οι ΗΠΑ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Μόλις ηττήθηκαν οι Ταλιμπάν, στον πόλεμο του 2001, τα πρώτα αντικείμενα που επανήλθαν στην κυκλοφορία, στο Αφγανιστάν, ήταν τα ραδιόφωνα, τα μουσικά όργανα και το σκάκι, όπως γράφει η Marilyn Yalom, στο βιβλίο της «Η γέννηση της βασίλισσας του σκακιού».

Τώρα, με την ανακατάληψη της εξουσίας από τους ακραίους ισλαμιστές, η γεωπολιτική «σκακιέρα» του Αφγανιστάν, θα μείνει πάλι χωρίς σκακιστές και πιόνια που απαγορεύονται πλέον ξανά, όπως και οι κινηματογραφικές ταινίες, η τηλεόραση, το αλκοόλ, τα βερνίκια των νυχιών, οι χαρταετοί, το μπιλιάρδο, τα βαρελότα και η κοσμική μουσική. Για την πυροδότηση των συμπεριφορών της τυφλής βίας που συνοδεύουν την παλινόρθωση του καθεστώτος των Ταλιμπάν μεγάλο μερίδιο ευθύνης βαρύνει και την αλαζονεία του Δυτικού κόσμου που, είτε πιστεύει πως κατέχει την απόλυτη πολιτισμική αλήθεια και προσπαθεί να την επιβάλλει μονολιθικά στους ‘αδύνατους’ και ‘διαφορετικούς’, εν προκειμένω μουσουλμανικούς, πληθυσμούς είτε προωθεί βάναυσα και απροκάλυπτα τα γεωπολιτικά και οικονομικά του συμφέροντα εις βάρος των τελευταίων.

Αναμφισβήτητα το Ισλάμ, στις ακραίες θεολογικές μορφές και πολιτικές εφαρμογές του, υποτιμά, ανάμεσα στα άλλα, τη γυναίκα, την απογυμνώνει από κάθε θεμελιακό δικαίωμα, ενώ ταυτόχρονα την υποχρεώνει να καλύπτεται ολόσωμα αφήνοντας το παράπονο και την γοητευτική προσδοκία της θηλυκιάς Ανατολής να ξεχειλίζει απ’ τη γραμμή των ματιών της μπούρκας. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι τα αραβικό σκάκι, όταν δεν απαγορεύεται από αυστηρούς θεοκρατικούς νόμους, όπως στο Ιραν του Χομεϊνί, παίζεται ακόμη όπως το πρωτοέπαιζαν Ινδοί και Πέρσες, χωρίς βασίλισσα, αλλά με στρατηγό ή βεζίρη ως το ισχυρότερο κομμάτι της σκακιέρας.

Τα παραπάνω τα είδαμε να αποτυπώνονται στις σκηνές που προέβαλλαν, με συνέπεια σχεδόν προπαγανδιστική, τα τηλεοπτικά δίκτυα. Σκηνές απείρου κάλλους όπου οι Ταλιμπάν χτυπούν βάναυσα με σιδερόβεργες τις μαντηλοφορεμένες γυναίκες τους επειδή εκείνες διεκδικούσαν το δικαίωμά στην παιδεία, όταν φυσικά δεν τις κρεμούν και δεν τις λιθοβολούν. Πριν όμως αποδώσουμε εύσημα στον φιλελεύθερο Δυτικό μας πολιτισμό που έσπευσε δυναμικά στα ενδότερα της Ασίας για να εγκαταστήσει ένα πιο πολιτισμένο και πιο συμβατό με τα δικά του πρότυπα καθεστώς, το οποίο όμως εν τέλει ετράπη σε άτακτη φυγή, παραδίδοντας και πάλι τα κλειδιά στους Ταλιμπάν, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας και κάποιες άλλες ειδήσεις που περνάνε, πολλές φορές, στα ‘ψιλά’ περιθώρια της ενημέρωσης. Ειδήσεις που αναφέρανε, για παράδειγμα, πως αρκετοί Αμερικανοί στρατιωτικοί που επέστρεψαν από την εκστρατεία του Αφγανιστάν σκότωσαν τις γυναίκες τους πάνω σε ενδοοικογενειακή διαμάχη.

Ίσως προσφέρονται για παραλληλισμούς και για εξαγωγή συμπερασμάτων οι κοινωνιολογικές μελέτες που καταδεικνύουν δραματική αύξηση των κρουσμάτων ενδοοικογενειακής βίας στα ανδρόγυνα όπου ο σύζυγος μετείχε στα εκστρατευτικά σώματα που οι σύγχρονοι σταυροφόροι έχουν εξαπολύσει ανά την υφήλιο. Και επειδή εκτός από τους παραλληλισμούς του παρόντος, πολύτιμοι είναι και οι παραλληλισμοί της ιστορίας, ας μη διαφεύγουν από την πολιτισμική μας μνήμη οι ‘ζώνες αγνότητας’ που αναγκάζονταν να φορούν οι γυναίκες των σταυροφόρων του Μεσαίωνα.

Στη βάση πολλών από τα δεινά που αντιμετωπίζει ο σημερινός δυτικός (ή δυτικοποιημένος) πολιτισμός βρίσκεται η απουσία ανοχής της διαφορετικότητας. Τα δύσκαμπτα και αλαζονικά –πολλές φορές – πολιτιστικά μας πρότυπα αδυνατούν να συνυπάρξουν και να αλληλεπιδράσουν με το διαφορετικό και προτού επιχειρήσουμε να τα επιβάλλουμε αποικιοκρατικά στους ‘απολίτιστους’ μουσουλμάνους που κακοποιούν τις γυναίκες τους, πρέπει να αναλογιστούμε το ηθικό περιεχόμενο των δικών μας κοινωνιών που εξευτελίζουν διαφημιστικά το γυναικείο σώμα και εμπορεύονται καταναλωτικά τη γυναικεία αξιοπρέπεια, σε κάθε ευκαιρία και παρά την αδιαμφισβήτητη πρόοδο των κοινωνικών ελευθεριών. Ας το σκεφτούμε αυτό την επόμενη φορά που θα μας ξενίσουν οι εικόνες των μουτζουρωμένων από τους Ταλιμπάν διαφημιστικών πορτραίτων των γυναικείων μοντέλων στις προθήκες των λεηλατημένων καταστημάτων μόδας του Αφγανιστάν.

*Ψυχίατρος – Διδάκτωρ Παν/μίου Αθηνών
Πρόεδρος ΔΣ ΚΕΘΕΑ

Το άρθρο Οι Ταλιμπάν και η βασίλισσα του σκακιού… Του Χρίστου Λιάπη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο ΒΟΥΔΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΖΩΝΕΣ ΑΓΝΟΤΗΤΑΣ

ένας φοιτητής ιατρικής έγραφε…..

“All the world’ s a stage and all the men and womenmerely players: they have their exits and their entrancesand one man in his time plays many parts’’ ( Όλος ο κόσμος είναι μια σκηνή και όλοι οι άντρες και οι γυναίκες απλοί ηθοποιοί: έχουν τις εξόδους και τις εισόδους τους και κάθε άνθρωπος στον χρόνο του παίζει πολλούς ρόλους) όπως ανέφερε, προφητικά, στο έργο του ο Σαίξπηρ. Προφητικά γιατί, στις μέρες μας, διαπιστώσαμε δραματικά το επίκαιρο της παραπάνω φράσης βλέποντας τις σκηνές που μετέδιδαν τα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία από το καταληφθέν υπό των Τσετσένων τρομοκρατών θέατρο της Μόσχας. Προφητικά γιατί, στους θεατρικά παράλογους καιρούς μας, είδαμε την ‘ποιητική αδεία’ της ελισαβετιανής εποχής να συναντά την κυριολεκτική επαλήθευσή της στη σκηνή ενός θεάτρου της μετακομουνιστικής Ρωσίας.

Είναι πραγματικά οδυνηρές οι εικόνες που έφτασαν στους δέκτες μας. Δεκάδες αθώων θυμάτων που δεν άντεξαν το αναισθητικό αέριο και από ανυποψίαστοι θεατές μιας μουσικοχορευτικής παράστασης μετατράπηκαν σε βουβό, τραγικό χορό των νεκρών ενός παγκόσμιου δράματος· και ανάμεσα σε αυτούς, με τους μαύρους φερετζέδες να καλύπτουν ακόμη τα πρόσωπά τους, οι γυναίκες της τρομοκρατικής ομάδας των Τσετσένων. Ζωσμένες με τα εκρηκτικά που δεν πρόλαβαν να πυροδοτήσουν, ριγμένες στις πορφυρές καρέκλες, με τη στάση των σωμάτων τους παγωμένη στη στιγμή όπου τις βρήκε, ο θάνατος, σαν ύπνος. Ακόμη και ο πιο αισιόδοξος δεν μπορεί να αμφισβητήσει πως η τρομοκρατία έχει πάρει πια παγκόσμιες διαστάσεις, καθώς αναδεικνύεται εξακολουθητικά η ογκούμενη αντιπαλότητα του Δυτικού με τον Μουσουλμανικό κόσμο. Φανατικοί ισλαμιστές δολοφονούν, σχεδόν καθημερινά, αθώους υπενθυμίζοντας στην περιχαρακωμένη, ομφαλοσκοπική ευημερία του δυτικού μας πολιτισμού πως δεν υπάρχουν πια ασφαλείς τόποι. Από τη μια στιγμή στην άλλη η Νέα Υόρκη μπορεί να μετατραπεί σε Βηρυτό, η Μόσχα σε Ραμάλα και το Μπαλί σε Σεράγεβο. Δίπλα στην χωρίς περιστροφές καταδίκη της τυφλής βίας των τρομοκρατών πιστεύουμε ότι χωρούνε, έστω ως υποσημείωση, κάποιες παρατηρήσεις.

Ας σταθούμε για λίγο στις γυναίκες του θεάτρου της Μόσχας, σ’ αυτό το σαικσπηρικό “and women”, σ’ αυτές τις επονομαζόμενες και ‘ μαύρες χήρες’ που, έχοντας χάσει τους άντρες τους στον πόλεμο της Τσετσενίας, εισέβαλαν στο θέατρο για να σκοτώσουν αθώους, για να εκδικηθούν, για να εκβιάσουν την κατάπαυση του πυρός, για να υπερασπιστούν την ανεξαρτησία της πατρίδας τους. Μιας πατρίδας της οποίας ο ισλαμικός νόμος τις ντύνει με ολόσωμα τσαντόρ, μιας πατρίδας που έχει δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, έστω και αν αρνείται, φονταμενταλικά, στις γυναίκες της το δικαίωμα αυτό. Ο αποτροπιασμός μας αναμειγνύεται με έναν ασυνείδητο φόβο, καθώς βλέπουμε την φύσει και θέσει ευαίσθητη θηλυκότητα, την προικισμένη με το δώρο της μητρότητας και την προορισμένη να γεννήσει ζωή, να μετατρέπεται σε δολοφόνο που κρύβει στον κόρφο του εκρηκτικά. Δεν είναι όμως μόνο το μίσος και ο περιθωριακός φανατισμός υπεύθυνοι για αυτήν τη φρικτή μετάλλαξη. Για την πυροδότηση των συμπεριφορών της τυφλής βίας μεγάλο μερίδιο ευθύνης βαρύνει και την αλαζονεία του Δυτικού κόσμου που, είτε πιστεύει πως κατέχει την απόλυτη πολιτισμική αλήθεια και προσπαθεί να την επιβάλλει μονολιθικά στους ‘αδύνατους’ και ‘διαφορετικούς’ (εν προκειμένω μουσουλμανικούς πληθυσμούς), είτε προωθεί βάναυσα και απροκάλυπτα τα γεωπολιτικά και οικονομικά του συμφέροντα εις βάρος των τελευταίων.

Αναμφισβήτητα το Ισλάμ, στις ακραίες θεολογικές μορφές και πολιτικές εφαρμογές του, υποτιμά –κοντά στα άλλα- τη γυναίκα, την απογυμνώνει από κάθε θεμελιακό δικαίωμα, ενώ ταυτόχρονα την υποχρεώνει να καλύπτεται ολόσωμα αφήνοντας το παράπονο και την γοητευτική προσδοκία της θηλυκιάς Ανατολής να ξεχειλίζει απ’ τη γραμμή των ματιών του φερετζέ. Τα παραπάνω τα είδαμε να αποτυπώνονται στις σκηνές που προέβαλλαν, με συνέπεια σχεδόν προπαγανδιστική, τα τηλεοπτικά δίκτυα, καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου στο Αφγανιστάν. Σκηνές απείρου κάλλους όπου οι Ταλιμπάν χτυπούσανε βάναυσα με σιδερόβεργες τις μαντηλοφορεμένες γυναίκες τους επειδή εκείνες διεκδικούσαν το δικαίωμά στην παιδεία. Πριν όμως αποδώσουμε εύσημα στον φιλελεύθερο Δυτικό μας πολιτισμό που έσπευσε δυναμικά στα ενδότερα της Ασίας για να εγκαταστήσει ένα πιο πολιτισμένο και πιο συμβατό με τα δικά του πρότυπα καθεστώς, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας και κάποιες άλλες ειδήσεις που περνούνε στα ‘ψιλά’ της ενημέρωσης. Ειδήσεις που αναφέρουν πως τέσσερις Αμερικανοί στρατιωτικοί που επέστρεψαν από την εκστρατεία του Αφγανιστάν σκότωσαν τις γυναίκες τους πάνω σε ενδοοικογενειακή διαμάχη. Ίσως προσφέρονται για παραλληλισμούς και για εξαγωγή συμπερασμάτων οι κοινωνιολογικές μελέτες που καταδεικνύουν δραματική αύξηση των κρουσμάτων συζυγικής βίας στα ανδρόγυνα όπου ο σύζυγος μετείχε στα εκστρατευτικά σώματα που οι σύγχρονοι σταυροφόροι έχουν εξαπολύσει ανά την υφήλιο. Και επειδή εκτός από τους παραλληλισμούς του παρόντος πολύτιμοι είναι και οι παραλληλισμοί της ιστορίας, ας μη διαφεύγουν από την πολιτισμική μας μνήμη οι ‘ζώνες αγνότητας’ που αναγκάζονταν να φορούν οι γυναίκες των σταυροφόρων του Μεσαίωνα για να είναι σίγουροι οι τελευταίοι πως δε θα τους απατήσουν κατά τη διάρκεια της απουσίας τους στην εκστρατεία εναντίον των πολιτισμικά υποδεέστερων, ‘απίστων’ Αράβων. Φυσικά όταν, σήμερα, βλέπουμε τη Δυτική πολεμική μηχανή να οργανώνει καινούριες σταυροφορίες στο Ιράκ και τον μεγαλομανή Σαντάμ να ταυτίζεται με τον θρυλικό Σαλαντίν – τον Άραβα Σουλτάνο που έδιωξε τους ‘άπιστους’ σταυροφόρους από την Ιερουσαλήμ- βρίσκουμε αμέσως άλλοθι για τους βομβαρδισμούς των αμάχων χαρακτηρίζοντας τον Ιρακινό ηγέτη τρελό. Και μιας και η κουβέντα έφτασε στα περί διαπολιτισμικής ψυχικής νόσου αξίζει να αναφέρουμε πως το 705 μ.Χ., όταν η Αμερική περίμενε τις καραβέλες του Κολόμβου να την ανακαλύψουν και η Χριστιανική Ευρώπη έκαιγε τους «τρελούς» της στην πυρά επειδή απλώς ήτανε διαφορετικοί, ο Αραβικός πολιτισμός ίδρυε στη Βαγδάτη το πρώτο ψυχιατρείο.

Στη βάση πολλών από τα δεινά που αντιμετωπίζει ο σημερινός δυτικός (ή δυτικοποιημένος) πολιτισμός βρίσκεται η απουσία ανοχής της διαφορετικότητας. Τα δύσκαμπτα και αλαζονικά –πολλές φορές – πολιτιστικά μας πρότυπα αδυνατούν να συνυπάρξουν και να αλληλεπιδράσουν με το διαφορετικό και προτού επιχειρήσουμε να τα επιβάλλουμε αποικιοκρατικά στους ‘απολίτιστους’ μουσουλμάνους που δέρνουν τις γυναίκες τους, πρέπει να αναλογιστούμε το ηθικό περιεχόμενο των δικών μας κοινωνιών που εξευτελίζουν διαφημιστικά το γυναικείο σώμα και εμπορεύονται καταναλωτικά τη γυναικεία αξιοπρέπεια, σε κάθε ευκαιρία και παρά την αδιαμφισβήτητη πρόοδο των κοινωνικών ελευθεριών.

Αρκετό καιρό πριν από την τρομοκρατική επίθεση στο Μανχάταν και τον πόλεμο στο Αφγανιστάν οι Ταλιμπάν είχανε καταστρέψει δυο μεγάλα αγάλματα, με τη μορφή του Βούδα, που βρίσκονταν -από την αρχαιότητα- στην επαρχία Μπαμπιγιάν του Αφγανιστάν. Επιτέθηκαν, λοιπόν, οι μουλάδες, με πυρά βαρέως πυροβολικού στα γιγαντιαία γλυπτά και τα κονιορτοποίησαν, θέλοντας να εξαφανίσουν τα ίχνη του βουδιστικού πολιτισμού από τη χώρα τους. Όπως ακριβώς ισοπέδωσαν και τους ουρανοξύστες που υψώνονταν ως φαραωνικά μνημεία της ματαιοδοξίας του Δυτικού μας πολιτισμού. Οι δίδυμοι πύργοι, που ατένιζαν ως σύγχρονοι υπερμεγέθεις Βούδες την τεχνοκρατική νιρβάνα του νεοϋορκέζικου ορίζοντα επλήγησαν από τον ίδιο τυφλό φανατισμό που γκρέμισε και τα αγάλματα του Μπαμπιγιάν. Έπεσαν θύματα του μίσους για το διαφορετικό, για το «άλλο». Την ίδια όμως άρνηση της πολιτισμικής διαφορετικότητας εμφανίζει και η Δύση, όταν επιχειρεί να επιβάλλει αδιακρίτως την πολιτιστική ομογενοποίηση, όταν αντιλαμβάνεται την ιστορία ως μια διαδικασία μονόδρομης σύγκρουσης και όχι πολύτροπης σύνθεσης των διαφορετικών πολιτισμών. Το ‘σωστό’ και το ‘λάθος δεν αποτελούν αποκλειστικότητα κανενός πολιτισμού και κάθε λαός καλείται να διαδραματίσει τον ιστορικό του ρόλο όχι μέσα από την επιβολή αλλά μέσα από την συνθετική προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις της σκηνής του θεάτρου της παγκόσμιας ιστορίας.

Οι κατεστραμμένοι Βούδες του Αφγανιστάν θα βρούνε τη θέση της δικαίωσής τους στον ιστορικό χρόνο δίπλα στα ακρωτηριασμένα και ανεπίστρεπτα –ακόμη- ελγίνεια της αποικιοκρατίας των ‘πολιτισμένων’ Δυτικών. Καθώς οι ζώνες αγνότητας της καταναλωτικής ευημερίας αδυνατούν να προφυλάξουν τη διερρηγμένη αθωότητα του δυτικού μας πολιτισμού, ίσως έχουμε να διδαχτούμε κάτι από τα λόγια του στρατηγού Μακρυγιάννη: «βρήκα δυο αγάλματα περίφημα, ένα αγόρι και ένα κορίτσι, ως και οι φλέβες φαίνονταν………γιατί γι’ αυτά πολεμήσαμε». Ίσως σε μια τέτοια προσέγγιση των συγκρούσεων, της ιστορίας και της διαφορετικότητας, τόσο στο επίπεδο των δύο φύλων όσο και στο επίπεδο των λαών, να εμπεριέχεται η δυνατότητα της ισόρροπης, ειρηνικής και δημιουργικής συμμετοχής όλων των ανθρώπων στο διαπολιτισμικό κεκτημένο.

Xρίστος Χ. Λιάπης MD, MSc,PhD
Ψυχίατρος – Διδάκτωρ Παν/μίου Αθηνών
Πρόεδρος ΔΣ ΚΕΘΕΑ

Το άρθρο Χρίστος Λιάπης: Ένας φοιτητής Ιατρικής έγραφε, το 2002, για τους Ταλιμπάν…. εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Αμερικανοί, Κινέζοι, Ρώσοι και Δυτικοευρωπαίοι, διαβάζουν την σημερινή κατάσταση στο Αφγανιστάν με κριτήρια διεθνούς γεωπολιτικής και με αρχές διεθνών σχέσεων. Από μόνο του το γεγονός αυτό σημαίνει ότι βρίσκονται εκτός πραγματικότητας. Απέναντι τους δεν έχουν ούτε φιλόσοφους, ούτε διπλωμάτες, ούτε καιροσκόπους πολιτικούς, ούτε καν κανονικούς μαφιόζους.

Οι Ταλιμπάν και το ακραίο ισλάμ γενικά δεν θέλουν ούτε καλύτερο κόσμο, ούτε βελτίωση της ζωής, ούτε πρόοδο, ούτε ανάπτυξη. Ο στόχος είναι η εξαφάνιση του ανθρώπου και κυρίως του ανθρωπισμού. Ο συνομιλητής των Ταλιμπάν δεν έχει απέναντί του κανονικά ανθρώπινα όντα, που σκέπτονται και διαθέτουν ίχνη συναισθηματικής νοημοσύνης. Έχει να κάνει με πορωμένους δολοφόνους, οι οποίοι πριν απ’ όλα σιχαίνονται τον εαυτό τους. Τους είναι αδύνατον έτσι να σκεφτούν με κριτήρια ζωής. Μόνον με θάνατο και καταστροφή μπορούν να συνομιλήσουν. Στόχος τους είναι να κυριαρχήσουν και να επιβάλλουν στο ισλάμ την πλήρη εκμηδένιση αυτής της ίδιας της ανθρώπινης ύπαρξης. Υπό αυτή την έννοια, τα ζώα τα θεωρούν πολυτιμότερα του ανθρώπου. Τα υποζύγια τους είναι πιο χρήσιμα για παράδειγμα από τις γυναίκες. Γι’ αυτό επιβάλλουν στις τελευταίες την μπούρκα, που στα αραβικά, μεταξύ άλλων σημαίνει και υποζύγιο. Επαναλαμβάνουμε έτσι ότι με τους ταλιμπάν δεν κουβεντιάζει κανείς. Δεν έχει τίποτε να πει. Εκτός και αν από μαζοχισμό συζητά κανείς με έναν κανίβαλο πως θα τον ψήσει!!

Το ίδιο βέβαια ισχύει και για τους βάρβαρους του Ισλαμικού Κράτους, οι οποίοι κατηγορούν τους ταλιμπάν για … έλλειψη βαρβαρότητας..!!

Αν το G7 δεν βάλει τέλος αμέσως στην παγκοσμιοποίηση της κτηνωδίας, για να περισώσει και κάποια δισεκατομμύρια μουσουλμάνους στον κόσμο μας, το μέλλον του ανθρώπινου είδους θα έχει σβήσει πολύ πριν την ολοκλήρωση της περίφημης κλιματικής αλλαγής.

Το άρθρο Το G7 απέναντι στην κτηνωδία… Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.