Διευκολυντική και περιοριστική νομισματική πολιτική επηρεάζουν αναλόγως την οικονομική δραστηριότητα. Υπάρχουν βεβαίως παράγοντες που επίσης επηρεάζουν τόσο τη μετάδοση της πολιτικής αυτής όσο και την αποτελεσματικότητά της. Ίσως το πιο σημαντικό ζήτημα που αντιμετωπίζουν όλα τα εισοδηματικά μέρη της λεγόμενης μεσαίας τάξης, κυρίως στις δυτικές οικονομίες, είναι το ζήτημα της «προσιτότητας», αυτό που διεθνώς ονομάζεται “affordability”. Μερικές φορές, το ίδιο πρόβλημα αναφέρεται και ως «ακρίβεια», δηλαδή η αυξανόμενη απόσταση πραγματικών μισθών -ή και εισοδημάτων- με ένα τυπικό καλάθι τιμών αγαθών και υπηρεσιών.

Σε κάθε περίπτωση, σημαντική είναι και η αίσθηση που υπάρχει ότι σήμερα, περισσότερο από ποτέ, ακόμη και μια σημαντική άνοδος του πραγματικού μισθού δεν επαρκεί ώστε να αμβλύνει μια αίσθηση απαισιοδοξίας που υπάρχει σε όλο το φάσμα της μεσαίας τάξης διεθνώς. Φαίνεται πως οι ανάγκες πολλαπλασιάζονται ακόμη και όταν ένα μέσο νοικοκυριό ανεβαίνει σε υψηλότερο όροφο. Η αίσθηση απουσίας ευκαιριών ή και προοπτικών διαδραματίζει, φαίνεται, ένα σημαντικό ρόλο ιδιαιτέρως στις νέες γενεές, ακόμη και όταν ο μισθός είναι σχετικώς ικανοποιητικός.

Σε κάθε περίπτωση, ιδίως η αδυναμία απόκτησης ιδιόκτητης στέγης ή και η δαπάνη σημαντικού μέρους του εισοδήματος ή του μισθού για ενοίκιο μπορεί να περιορίζει ακόμη και ένα νοικοκυριό με ικανοποιητικό εισόδημα. Αυξημένες δαπάνες για εκπαίδευση, για τρόφιμα ή και για ενεργειακές ανάγκες ροκανίζουν ακόμη και τα σχετικώς ικανοποιητικά εισοδήματα.

Έχει κάποιο ρόλο να διαδραματίσει η νομισματική πολιτική σε όλα τα παραπάνω;

Η νομισματική πολιτική που ασκείται αρμοδίως από την Κεντρική Τράπεζα, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου η εντολή αφορά τον διπλό στόχο της στόχευσης πληθωρισμού -στο 2%- και της πλήρους απασχολήσεως, καίτοι παρακολουθεί στενά αγορές όπως αυτή της εργασίας, της εξελίξεως των τιμών επιμέρους αγαθών ή υπηρεσιών ή και της κτηματαγοράς, δεν στοχεύει στη θεραπεία ζητημάτων όπως η «προσιτότητα» ή και παρεμφερή όπως η εισοδηματική ανισότητα ή η ανεργία των νέων για παράδειγμα. Αφήνει, και αυτό είναι το ορθόν, τα ζητήματα αυτά στη δημοσιονομική πολιτική ή και την πολιτική αγορά. Δεν θα μπορούσε άλλωστε να είναι και αρκούντως αποτελεσματική ακόμη και αν της εδίδετο τέτοιου είδους εντολή.

Ωστόσο, η νομισματική πολιτική που ασκείται για παράδειγμα στην προσπάθεια επιβράδυνσης της αυξήσεως των τιμών ή αντιστρόφως στην προσπάθεια αυξήσεως της απασχόλησης, επιδρά αποφασιστικώς στην ένταση ή στον βαθμό της «προσιτότητας».

Χαρακτηριστική επίδραση είναι αυτή της νομισματικής πολιτικής στο κόστος της στέγασης των νοικοκυριών. Είτε αυτό αφορά την αγορά είτε την ενοικίαση. Μια τέτοια επίδραση λαμβάνει χώρα μέσω της επιτοκιακής πολιτικής καθώς η πολιτική αυτή είναι καθοριστική για τα επιτόκια με τα οποία χορηγούνται τα στεγαστικά δάνεια από τις εμπορικές τράπεζες.

Μία άνοδος των επιτοκίων της κεντρικής τράπεζας, ώστε να καταπολεμηθεί ο πληθωρισμός και να αποκατασταθεί η οικονομική σταθερότητα, επιδρά ανοδικώς στο κόστος απόκτησης κατοικίας ενώ δευτερογενώς, μέσω του περιορισμού της οικονομικής δραστηριότητας, ασκεί το ίδιο περιοριστική επίδραση στη δαπάνη και στα εισοδήματα. Σε μια τέτοια περίπτωση, η «προσιτότητα» επιδεινώνεται.

Σε σχετική έρευνα της ΕΚΤ, φαίνεται πράγματι η επίδραση της περιοριστικής νομισματικής πολιτικής από το τέλος του 2022 και εντεύθεν. Αντιθέτως, όλη η περίοδος 2012-2021, εις ό,τι αφορά τουλάχιστον την αγορά κατοικίας, ήταν ευνοϊκή από πλευράς νομισματικής πολιτικής, λόγω των χαμηλών επιτοκίων. Αυτό διακρίνεται καθαρά στο σχεδιάγραμμα 1, όπου οι τιμές κάτω του 100 επιδεινώνουν την «προσιτότητα» κατοικίας (blue line).

Στο σχεδιάγραμμα 2 διακρίνεται καθαρά η επίδραση στην τάση αυτή των επιτοκίων (κίτρινη στήλη, επίδραση κάτω από το μηδέν).

Σε κάθε περίπτωση, οπωσδήποτε υπάρχουν επιπρόσθετοι παράγοντες που επηρεάζουν τον κρίσιμο παράγοντα της αγοράς κατοικίας όσον αφορά το περιεχόμενο της «προσιτότητας». Στην εισαγωγική μικροοικονομική, γίνεται συνήθως λόγος για τον κρίσιμο παράγοντα της προσφοράς: κατά πόσο υπάρχει διαθέσιμη δυνατότητα επέκτασης του σχεδίου πόλης ή η δυνατότητα αυξημένου συντελεστή για κτήρια σε ύψος.

Το κόστος των υλικών ανακαίνισης σε παλιά διαμερίσματα είναι επίσης ένας άλλος κρίσιμος παράγων, όπως και η ένταση της αστυφιλίας ή και των νοικοκυριών ενός ατόμου, ζητήματα ιδιοκτησιακά, πολύπλοκων (υπερ)ρυθμίσεων, κ.α.

Σε τέτοιες ιδίως περιπτώσεις πάντως, το πρόβλημα δεν δύναται να επιλυθεί βραχυχρονίως, καθώς η επέκταση της προσφοράς απαιτεί μακροχρόνια προσπάθεια.

*Ο κ. Θεόδωρος Πελαγίδης είναι Καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Υποδιοικητής της ΤτΕΕΛΛ -1,29%, πρώην Υπουργός Οικονομικών στην υπηρεσιακή κυβέρνηση Μαΐου-Ιουνίου 2023

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Νομισματική Πολιτική και «Προσιτότητα»… Του Θεόδωρου Πελαγίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η διεθνής οικονομία αντιμετωπίζει μια ακόμη διαταραχή της προσφοράς, η οποία πρέπει να ιδωθεί ως ένας ακόμη επιταχυντής των τεκτονικών μεταλλαγών της. Μεταλλαγών που οδηγούν σε περαιτέρω διάσπαση της συνοχής της, τουλάχιστον με τη μορφή που είχε στο παρελθόν. Αλλάζει τα επιχειρηματικά υποδείγματα επαναφέροντας τη λογική του just-in-case, δηλαδή τη διατήρηση και επαύξηση αποθεμάτων, εγκαταλείποντας την αποδοτική λογική του just-in-time, με την οποία περιορίστηκε το κόστος της διατήρησης των αποθεμάτων και μειώθηκαν οι σχετικές τιμές. Ηδη αυτό ανακαλύπτουμε ότι είχε υιοθετηθεί πριν και από την κρίση του κόλπου καθώς, επί παραδείγματι, χώρες ενεργειακά ισχυρώς εξαρτώμενες όπως η Ιαπωνία και η Ν. Κορέα διατηρούσαν ήδη στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου 254 και 210 ημέρες αντιστοίχως. Η πρακτική αυτή αναμένεται τώρα να επικρατήσει στο σύνολο των κρίσιμων εισροών και α’ υλών με πρακτικές περιορισμού των εξαγωγών τους διεθνώς κ.ά.

Αλλά και η σύσταση των εφοδιαστικών αλυσίδων αλλάζει ταχύτατα μέσω και του επιταχυντή των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Αυτό σημαίνει κυριαρχία της λογικής της ασφάλειας παρά της αποδοτικότητας. Οι αποστάσεις των ναυτιλιακών μεταφορών αλλάζουν επί το μακρύτερο με υψηλότερα ναύλα, ασφάλιστρα και κόστος μεταφοράς. Ο πληθωρισμός αυτός κόστους που διαδίδεται πρωτίστως από την άνοδο των τιμών των κρίσιμων καυσίμων, μεταξύ των οποίων και το LNG, δίδει μια πρώτη ώθηση στις τιμές γενικότερα ενώ το ίδιο συμβάλλουν και αγαθά όπως τα λιπάσματα που προέρχονται σε σημαντικό βαθμό από την περιοχή των συγκρούσεων. Ομως πιο σημαντική είναι η λεγόμενη «επίδραση του δευτέρου γύρου», δηλαδή οι πιέσεις ανατιμήσεων για όλα τα υπόλοιπα αγαθά και υπηρεσίες που εξαρτώνται, λίγο ή πολύ, από τα ενεργειακά αγαθά. Αλλωστε μην ξεχνάμε και τη νέα ενεργοβόρα βιομηχανία των Data Centers, απαραίτητων για την ταχύτατη ανάπτυξη της ΑΙ, η οποία διεκδικεί όλο και μεγαλύτερο μερίδιο στην ενεργειακή παραγωγή εκτοξεύοντας τη ζήτηση και πιέζοντας περαιτέρω τις τιμές.

Ολα τα παραπάνω, πέραν των άλλων δυσμενών οικονομικών επιπτώσεων και συνθηκών που προκαλούν, επιφέρουν ένα πλήγμα στη λεγόμενη «ψυχολογία του πληθωρισμού», η οποία αφορά κυρίως το πώς αντιλαμβάνονται τα νοικοκυριά την εξέλιξη των τιμών στο μέλλον. Εάν η κατάσταση αυτή συνεχιστεί και επιδεινωθεί, και οι πληθωριστικές προσδοκίες επιβεβαιωθούν, θα αναγκάσουν τις νομισματικές αρχές να επέμβουν περιορίζοντας τη ζήτηση. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο κίνδυνος του στασιμοπληθωρισμού είναι εμφανής ιδίως σε περιοχές ενεργειακά εξαρτώμενες όπως η ΕΕ.

Πέραν των ανωτέρω όμως, διακριτός είναι ένας κίνδυνος που μπορεί να απειλήσει περιοχές όπως οι ΗΠΑ – και λιγότερο η ΕΕ – και αφορά το λεγόμενο private credit. Μια κατάσταση με υψηλότερα επιτόκια και λιγότερη ζήτηση ενδεχομένως να οδηγήσει στο απευκταίο σενάριο απόσυρσης κεφαλαίων από τις λεγόμενες Business Development Companies, εάν διαπιστωθεί ότι οι δανεισθέντες δυσκολεύονται να επιστρέψουν πίσω τις πιστώσεις. Μια κατάσταση με δυσμενέστερες συνθήκες χρηματοδότησης στις αγορές ομολόγων μπορεί επίσης να δυσκολέψει εταιρείες και κυβερνήσεις με αυξημένες βραχυχρόνιες ανάγκες δανεισμού λόγω του πολέμου και του πληθωρισμού κόστους. Από την άλλη, η εκτεταμένη διασπορά κινδύνου από εταιρίες και – τις περισσότερες – κυβερνήσεις δημιουργεί καλύτερες συνθήκες αντιμετώπισης μιας κρίσης. Αλλά, όπως όλοι ομολογούν, η κατάσταση συνεχίζει να είναι αβέβαιη και κυρίως δεν ξέρουμε πώς και πότε θα ομαλοποιηθεί. Εστω σχετικώς.

*Ο κ. Θεόδωρος Πελαγίδης είναι καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και υποδιοικητής της ΤτΕ. Το τελευταίο βιβλίο του «Από τον Πληθωρισμό στους Δασμούς» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαζήση.

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Ο κίνδυνος της μετάστασης… Του Θεόδωρου Πελαγίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η ελληνική οικονομία έχει μια «ελαφριά δομή» και «αυτό που αποκαλείται μειονέκτημά της, ότι δηλαδή δεν έχει συμμετοχή σε μεγάλο ποσοστό στο ΑΕΠ η μεταποίηση, η βιομηχανία, είναι αυτή τη στιγμή κατά κάποιο τρόπο πλεονέκτημα, γιατί δεν έχει μεγάλη έκθεση στις εξωτερικές αγορές και ιδίως στην Αμερική».  

Αυτό υποστηρίζει ο υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Θεόδωρος Πελαγίδης μιλώντας στο Euro2day.gr και εκφράζοντας παράλληλα την αισιοδοξία ότι η ελληνική οικονομία θα διατηρήσει το θετικό momentum καταγράφοντας ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους του μέσου όρου της Ευρωζώνης. Συνεπικουρείται σε αυτή την πορεία από την πάταξη της φοροδιαφυγής, την οποία χαρακτήρισε δομικό πρόβλημα και μια προσπάθεια που δίνει μια αίσθηση στους πολίτες ότι υπάρχει τελικώς κοινωνική δικαιοσύνη.

Ο ίδιος θεωρεί ότι η συζήτηση για αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της ελληνικής οικονομίας είναι άνευ ουσίας, καθώς η «νηπιακή ελληνική βιομηχανία» δεν μπορεί να υποστηριχθεί αν δεν επιβληθεί μια πολιτική προστατευτισμού. Η οποία και δεν μπορεί να εφαρμοσθεί από τη στιγμή που η Ελλάδα είναι μια μικρή αγορά και με μια οικονομία που είναι ευρωπαϊκή όπου απαγορεύονται οι δασμοί και οι κάθετες βιομηχανικές πολιτικές.

Αναφορικά με τους δασμούς των ΗΠΑ, εκτιμάει ότι αυτοί -και σύμφωνα με τις έως τώρα προβλέψεις- δεν θα έχουν μεγάλη επίδραση στην παγκόσμια οικονομία και τον πληθωρισμό καθώς στο τέλος θα υπάρξουν οι αναγκαίοι συμβιβασμοί και ως εκ τούτου η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν αντιμετωπίζει τον κίνδυνο να χρειασθεί να αυξήσει τα επιτόκια από μια δυνητική αύξησή του.

Αν είχε να διαλέξει, προτεραιότητα θα έδινε στην ασθμαίνουσα οικονομική ανάπτυξη της Ευρωζώνης και όχι στον πληθωρισμό. Διότι όπως τόνισε, η ΕΚΤ βρίσκεται πλέον κοντά στον στόχο της για τις τιμές καταναλωτή πέριξ του 2%.  

Το θέμα που βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων το τελευταίο διάστημα είναι η πολιτική των δασμών από τις ΗΠΑ. Θεωρείτε ότι εισερχόμαστε σε ένα νέο κύκλο αναταράξεων για την παγκόσμια οικονομία με τις προστατευτικές πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ;

Αναμφισβήτητα ο βασικός αντίπαλος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, των Ρεπουμπλικανών αλλά και των Δημοκρατικών είναι η Κίνα. Πιστεύουν ότι αποτελεί για αυτούς σοβαρή απειλή: οικονομική, πολιτική, γεωπολιτική. Και επομένως θέλουν οπωσδήποτε να αναστείλουν τις δυνατότητες επέκτασής της.

Αυτό είναι ένα βασικό στρατηγικό σχέδιο που διέπει όλο το αμερικανικό κατεστημένο, είτε είναι το βαθύ κατεστημένο, είτε είναι το πιο πρόσφατο που είναι ο κύκλος του προέδρου Τραμπ, ο οποίος αποτελείται αυτή τη φορά από ανθρώπους που είναι πάρα πολύ αφοσιωμένοι σε αυτόν. Έχουν τις ίδιες απόψεις και θα έλεγε κανείς ότι δεν υπάρχει περιθώριο -μέχρι στιγμής τουλάχιστον- διαφοροποιήσεων.

Στην πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ το φαινόμενο αυτό δεν ήταν τόσο έντονο;

Όχι. Υπήρχαν άνθρωποι όπως τότε ο υπουργός Εξωτερικών ο Μάικ Πομπέο και άλλοι, οι οποίοι είχαν έρθει ως Ρεπουμπλικανοί να επανδρώσουν την ομάδα του Τραμπ. Έκτοτε όμως -μετά την ήττα από τον Τζο Μπάιντεν το 2020-, έχει προετοιμασθεί και έχει συγκροτήσει μια δική του ομάδα και θέλει να φέρει την απότομη και γρήγορη αλλαγή τώρα, όχι με ένα τρόπο βαθμιαίο. Γι αυτό και οι αλλαγές που θέλει να φέρει είναι τόσο βίαιες, τεκτονικές και απότομες. Τώρα, ως προμετωπίδα, ως εργαλείο, χρησιμοποιεί την ιδέα των δασμών.

Οι επιδιώξεις του είναι πολύ συγκεκριμένες. Θέλει να αλλάξει τη διεθνή τάξη των πραγμάτων, οικονομική, πολιτική, γεωπολιτική. Και να μην ξεχνούμε ότι έχει κερδίσει τις εκλογές, έχει πάρει τη λαϊκή ψήφο, έχει τα χέρια του λυμένα, όμως ξέρει ότι πρέπει να κάνει αυτό που θέλει γρήγορα, τώρα, γιατί δεν υπάρχει χρόνος, μπορεί να χαθούν οι ενδιάμεσες εκλογές και να μην έχει την ίδια δύναμη. Άρα λέει, γι’ αυτά όλα που συμβαίνουν φταίνε οι ανεπιθύμητες εμπορικές πρακτικές των εταίρων μας που πλουτίζουν σε βάρος μας. Αυτή είναι μια πολύ απλή λογική για τον οργισμένο Αμερικανό του οποίου τον θυμό ξέρει πολύ καλά να χειρίζεται και να τον φέρνει στο δικό του το άρμα. Είναι μια πολιτική τεχνική και μια ικανότητα για το πολιτικό κοινό που έχει.

Το πραγματικό του πρόβλημα είναι το μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα. Δεν μπορεί να το περιστείλει αμέσως, γιατί θα σημαίνει τον πολιτικό του θάνατο, θα πρέπει να κάνει συσταλτική πολιτική, περιορισμό των δαπανών και αύξηση των φόρων. Αυτά τα πράγματα δεν γίνονται σήμερα, στην εποχή του λαϊκισμού, του θυμού και της οργής. Άρα θα πρέπει να ρίξει αλλού το φταίξιμο. Μέσα από αυτή την ιδέα που έχει ότι φταίνε οι άλλοι γι’ αυτό, θέλει να αλλάξει και την οικονομική ισορροπία του κόσμου την οποία την έχει δημιουργήσει το ελεύθερο εμπόριο, δηλαδή η ελεύθερη αγορά.

Όταν προσπάθησε να το κάνει βίαια, οι μεγάλοι παράγοντες της Wall Street τηλεφώνησαν στον υπουργό Οικονομικών (Σκοτ Μπέσεντ) και του είπαν «πες στον πρόεδρο ότι οι αγορές δεν είναι πάντα σωστές, αλλά υπάρχουν και φορές που είναι». Υπό την πίεση λοιπόν όλων αυτών, έκανε πίσω, έδωσε μια αναβολή. Σε αυτή την προσπάθειά του θέλει την Ευρώπη να ασχοληθεί με τα του οίκου της, χωρίς η Ευρώπη εν πάση περιπτώσει να βασίζεται σε τέτοιο μεγάλο βαθμό μέσω του ΝΑΤΟ στην αμερικανική ασφάλεια τα λέει αυτά ανοιχτά. Άρα πιέζει με αυτό τον τρόπο και φέρνει στα όριά της την Ευρώπη, ώστε να διαθέσει το 5% των δαπανών της στους εξοπλισμούς.

Η επιβολή των δασμών έχει πυροδοτήσει κύμα αβεβαιότητας αναφορικά με την πορεία του πληθωρισμού, ο οποίος ακόμη επιμένει να κινείται υψηλότερα του στόχου των κεντρικών τραπεζών. Στην περίπτωση που οι τιμές καταναλωτή αρχίσουν ξανά να κινούνται ανοδικά, θα επακολουθήσει ένας νέος κύκλος αύξησης των επιτοκίων από την ΕΚΤ προκειμένου να τον τιθασεύσει (την ώρα σχεδόν που έχει προεξοφληθεί ότι έως το τέλος του 2025 θα πέσουν στο επίπεδο του 2%);

Εάν συμβούν όλα αυτά που εξήγγειλε καταρχάς, η εκτίμηση που έχουν οι αναλυτές είναι ότι οι κινήσεις αυτές θα ανεβάσουν τον πληθωρισμό ένα επιπλέον ποσοστό της τάξης του 1%. Αλλά αυτό είναι μόνο μια πρώτη εκτίμηση.

Στην Ευρώπη έχουμε ήδη μια πολύ αργή οικονομική ανάπτυξη που προβλέπεται φέτος να βρεθεί κάτω από το 1% και μπορεί χαμηλότερα, αλλά είναι πάρα πολύ νωρίς. Έχω την εκτίμηση όμως ότι οι χώρες του Νότου θα τα πάνε καλύτερα. Ισπανία, Ελλάδα, Πορτογαλία. Η Γερμανία κι έχει σημασία αυτό είναι περισσότερο εκτεθειμένη.

Η ΕΚΤ θα μειώσει τα επιτόκια κι άλλο. Υπάρχουν κάποιες αντιρρήσεις, αλλά νομίζω ότι βρισκόμαστε πολύ κοντά και λόγω της χαμηλής ανάπτυξης στον στόχο του πέριξ του 2%. Νομίζω αν έδινα μια προτεραιότητα στον πληθωρισμό ή στην ανάπτυξη θα την έδινα στην καταπολέμηση του χαμηλού ρυθμού μεγέθυνσης.

Από την άλλη, βρισκόμαστε σε χρονική στιγμή που η ελληνική οικονομία καταγράφει ρυθμούς ανάπτυξης ισχυρότερους του μέσου όρου της ευρωζώνης. Στη δεδομένη συγκυρία με τον διαφαινόμενο σε παγκόσμιο επίπεδο εμπορικό πόλεμο, αλλά και τις γεωπολιτικές εντάσεις, μπορεί να διατηρηθεί αυτή η θετική ορμή;

Η ελληνική οικονομία έχει μια ελαφριά δομή. Αυτό που λένε ότι το μειονέκτημά της είναι ότι δεν έχει συμμετοχή σε μεγάλο ποσοστό στο ΑΕΠ η μεταποίηση, η βιομηχανία, είναι αυτή τη στιγμή πλεονέκτημα, γιατί δεν έχει μεγάλη έκθεση στις εξωτερικές αγορές και ιδίως στην Αμερική. Επίσης το πλεονέκτημά της είναι ο τουρισμός και οι δορυφόροι -η κτηματαγορά, η μεταποίηση που σχετίζεται με τους τομείς αυτούς σε κάποιο βαθμό, οι μεταφορές-.

Αυτά τα πλεονεκτήματα, φαίνεται -με τα δεδομένα που έχουμε σήμερα- είτε με άμεσο είτε και με έμμεσο ακόμη τρόπο,- δεν θα πληγούν σε τέτοιο βαθμό ώστε να συζητάμε για μια σημαντική υποχώρηση των προβλέψεων που έχουμε κάνει για 2,3% ανάπτυξη. Επισημαίνω ότι η Γερμανία και η Βρετανία ή και άλλες χώρες φαίνεται ότι θα ταλαιπωρηθούν πολύ περισσότερο. Και πάλι λέω με αυτά που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. Είναι σημαντικό να συνεχίσουμε να έχουμε αυτή την πορεία γιατί η χώρα έχει προβλήματα εισοδηματικά, με τους μισθούς και τα συναφή.

Ένα ζήτημα που επισημαίνεται από φορείς, αναλυτές και αξιωματούχους είναι ότι η Ελλάδα για να διατηρηθεί σε αυτή την τροχιά ανάπτυξης που καταγράφει τα τελευταία χρόνια πρέπει να αλλάξει το παραγωγικό της μοντέλο. Από μια οικονομία που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις υπηρεσίες και στις εισαγωγές, να παράξει αγαθά και να τα εξάγει μεταξύ άλλων. Με τα τωρινά δεδομένα κατά πόσο είναι ρεαλιστικό να γίνει μια τέτοια αλλαγή. Και αν είναι, τι απαιτείται για να γίνει εφικτή;

Η συζήτηση είναι καλή. Πολλά θα έπρεπε να είναι η ελληνική οικονομία, αλλά πρέπει να είμαστε και ρεαλιστές. Δεν βρίσκω ότι έχει τόσο σημασία αυτή η συζήτηση περί παραγωγικού μοντέλου. Διότι να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Η ελληνική οικονομία είναι μια ευρωπαϊκή οικονομία και στο πλαίσιο αυτής απαγορεύεται κάθε είδους κάθετη βιομηχανική πολιτική, γιατί περί αυτού πρόκειται αν είναι να κάνεις πολιτική στοχευμένη σε κάποιους συγκεκριμένους τομείς της μεταποίησης οι οποίοι έχουν πιθανώς κάποιο υψηλότερο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα.

Εάν θέλεις να κάνεις επίσης κάτι τέτοιο πρέπει να επιβάλεις δασμούς. Πώς θα προστατέψεις τη νηπιακή σου βιομηχανία; Έτσι γίνεται αυτό, λέει η θεωρία. Επομένως επειδή δασμούς δεν μπορείς να επιβάλεις η συζήτηση αυτή παρέλκει σε κάποιο βαθμό. Ακόμα και να μπορούσες να επιβάλεις δασμούς πρέπει να είσαι μια οικονομία πολυπληθυσμιακή, με μεγάλη εσωτερική αγορά. Δεν μπορείς να κάνεις βιομηχανική πολιτική ή πολιτική δασμών όταν είσαι μια πολύ μικρή οικονομία και μάλιστα όχι μόνο πληθυσμιακά και εις ότι αφορά τον αριθμό των επιχειρήσεων που είναι εν πάση περιπτώσει σημαντικές.

Είναι λίγες χιλιάδες αυτές που δανειοδοτούνται από το τραπεζικό σύστημα, λέγεται περί τις 30.000. Και το τελευταίο που θέλω να επισημάνω είναι ότι υπάρχει ένας κίνδυνος εδώ. Ποιοι είναι οι πραγματικοί κλάδοι στους οποίους πρέπει να επικεντρωθείς, ποιος θα μας το πει αυτό; Ο υπουργός, η κυβέρνηση, η οποιαδήποτε κυβέρνηση; Δεν νομίζω ότι είναι σωστό αυτό.

Οι κοινωνικοί εταίροι και φορείς ίσως;

Όχι κανένας, η αγορά στο λέει αυτό. Άρα μπορεί αυτή η συζήτηση να έχει νόημα, εφόσον συνεχίσουμε να προσπαθούμε να διώξουμε τα εμπόδια που αυτή τη στιγμή ορθώνονται για την ελληνική οικονομία, ούτως ώστε να αναδείξει, να αποκαλύψει (reveal) τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα. Αυτά (τα εμπόδια) είναι τα γνωστά θεσμικά προβλήματα που συζητάμε, η Δικαιοσύνη, η εξειδίκευση και τα skills των εργαζομένων κ.τλ.

Είναι όμως και συγκεκριμένα πράγματα, όπως είναι το χωροταξικά, το χωροταξικό της βιομηχανίας που συζητείται αυτό τον καιρό, το χωροταξικό του τουρισμού, σε συνδυασμό μάλιστα με την προστασία του περιβάλλοντος κάτι που αποτελεί και συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας. Έχουν περάσει τόσα χρόνια και δεν έχουμε μπορέσει να βάλουμε τάξη ακόμα στα βιομηχανικά πάρκα. Υπάρχουν διάφορα ζητήματα που ταλαιπωρούν επιχειρήσεις που είναι μικρομεσαίες αλλά είναι καλές.

Άρα μπορεί η προσοχή μας να εστιασθεί εκεί και μπορεί το παραγωγικό μοντέλο να διαφοροποιηθεί και πράγματι η μεταποίηση τελικώς να υπερβεί το 10% του ΑΕΠ και να προσεγγίσει καλύτερα επίπεδα. Γιατί όλοι το θέλουμε να είναι πιο διαφοροποιημένη η οικονομία, όμως δεν είναι εύκολο για μια μικρή χώρα αυτό να γίνει σε μια ανοικτή αγορά. Η θεωρία λέει, όταν είσαι μια μικρή περιοχή εξειδικεύεσαι σε αυτό που μπορείς να κάνεις σχετικά πιο φτηνά. Άρα ωραία είναι η κουβέντα, αλλά να ξέρουμε και τι γίνεται.

Πρόσφατα, η ΑΑΔΕ δημοσιοποίησε αναλυτική έκθεση αναφορικά με τα φορολογικά έσοδα με αύξηση κατά 2,6 δισ. ευρώ του ΦΠΑ το 2024. Σίγουρα ένα ποσό που μόνο ευκαταφρόνητο δεν είναι. Πιστεύετε ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής;

Όταν πριν σχεδόν 2 χρόνια ήμουν υπηρεσιακός υπουργός Οικονομικών, επισκέφθηκα την ΑΑΔΕ. Και δεν είναι μόνον αυτό, διότι κατά καιρούς είχα και φοιτητές που ήτανε στελέχη της ΑΑΔΕ στα μεταπτυχιακά τους και αλλού. Πρόκειται για μια υπηρεσία με σοβαρή αξιολόγηση, σοβαρή ιεραρχία, δομή, καθήκοντα, και καλές συνθήκες εργασίας. Κάνει δουλειά. Τα διευθυντικά στελέχη και ο κύριος Πιτσιλής έχουν φέρει αποτελέσματα πρέπει να το αναγνωρίσουμε. Ωστόσο, υπάρχει κι ένα μεγάλο απόθεμα παραοικονομίας στην Ελλάδα.

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Γιάννης Στουρνάρας είχε δηλώσει το 2023 ότι υπήρχε ένα κενό σχεδόν 60 δισ. ευρώ. Δηλαδή δηλωθέντα εισοδήματα 82 δισ. ευρώ, με την ιδιωτική κατανάλωση στα 140 δισ. ευρώ και μάλιστα δίχως μείωση των καταθέσεων.

Η ψηφιακή εποχή φέρνει επάνω στην επιφάνεια της θάλασσας, ένα μεγάλο κομμάτι της παραοικονομίας.Αλλά το σημαντικό είναι πώς αυτή η προσπάθεια θα συνεχίσει να αποδίδει. Προφανώς κάποια στιγμή θα εξαντληθούν σημαντικά οι δυνατότητες γιατί η παραοικονομία θα έχει περιοριστεί περισσότερο. Πρέπει να πάμε, όπως είχα πει και τότε σε μια συνέντευξη, σε κίνητρα που θα κάνουν αυτούς που ζητάνε το ρευστό να είναι συνεχώς λιγότεροι, γιατί δεν θα έχουν πού να το χρησιμοποιήσουν!

Επομένως, έχει σημασία εάν μπορούσαμε κάποια στιγμή να έχουμε τη δυνατότητα να δώσουμε κίνητρα στον καταναλωτή να χρησιμοποιήσει μόνο το ψηφιακό χρήμα, αυτό θα συνεχίσει να μας δίνει πολλά έσοδα και το καταφύγιο τότε θα ήταν μόνον η κτηματαγορά.

Άρα υπάρχει δουλειά να γίνει, γίνεται σημαντική δουλειά έχει αποδώσει. Κι αυτό είναι ένα πλεονέκτημα γιατί θα δίνει στον κόσμο την αίσθηση ότι λειτουργεί επίσης ο θεσμός και υπάρχει κάποια σχετική κοινωνική δικαιοσύνη, καθώς το πρόβλημα είναι δομικό.

* Υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Πρ. Υπηρεσιακός Υπουργός Οικονομικών.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Πελαγίδης (ΤτΕ): Ασκοπη η συζήτηση για αλλαγή παραγωγικού μοντέλου… Του Γιάννη Παγκαλία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ δείχνει να σφραγίζει μια νέα εποχή ενός «μη-συνεργατικού παιγνίου» στο πεδίο της διεθνούς οικονομίας. Κορωνίδα του παιγνίου αυτού η επιβολή δασμών, με σκοπό την εξάλειψη του ελλείμματος στο αμερικανικό εξωτερικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (ΙΤΣ), έλλειμμα το οποίο θεωρείται ότι αφαιρεί ευημερία. Ωστόσο, αυτή η νεο-μερκαντιλιστική εκδοχή της διεθνούς οικονομίας την οποία φαίνεται να υιοθετεί ο αμερικανός πρόεδρος δεν μπορεί να αποδώσει, εν τέλει, αυτά που υπόσχεται.

Εάν οι ΗΠΑ επιβάλουν δασμούς στα εισαγόμενα αγαθά, τότε είναι πολύ πιθανό οι υπόλοιπες χώρες να ανταπαντήσουν με τον ίδιο τρόπο. Στο τέλος θα έχουμε το ίδιο περίπου αμερικανικό έλλειμμα αλλά αυτή τη φορά με υψηλότερες τιμές. Αλλά ακόμη κι αν κάποιες από αυτές δεν προχωρήσουν στην επιβολή δασμών ως αντίπραξη, η ανατίμηση του δολαρίου θα επιφέρει, σε δεύτερο χρόνο είναι αλήθεια, μείωση των – ακριβότερων – αμερικανικών εξαγωγών και αύξηση των – φθηνότερων – εισαγωγών.

Επισημαίνουμε ότι και στην περίπτωση αυτή έχουμε υψηλότερες τιμές λόγων των δασμών. Στην πραγματικότητα, το κλείσιμο της ψαλίδας του ΙΤΣ δεν διατάσσεται καθώς καθορίζεται από την αποδοτική ανισορροπία μεταξύ εθνικών αποταμιεύσεων και επενδύσεων. Αποδοτική γιατί οι ΗΠΑ αποτελούν παραδοσιακά χώρο προσέλκυσης διεθνών επιχειρηματικών κεφαλαίων λόγω υψηλής αποδοτικότητας με αποτέλεσμα το σύνολο των επενδύσεων να υπερβαίνει τις εθνικές αποταμιεύσεις.

Το έλλειμμα αυτό των εθνικών αποταμιεύσεων είναι η άλλη πλευρά του ελλείμματος στο ΙΤΣ. Στη βιβλιογραφία μάλιστα επισημαίνεται αυτό ως μόνιμος παράγοντας που οδηγεί το δολάριο σε ανατίμηση διαχρονικώς. Το έλλειμμα στο ΙΤΣ είναι πράγματι επικίνδυνο στον βαθμό που τροφοδοτείται από ένα δημοσιονομικό έλλειμμα, περίπτωση στην οποία πάντως εντάσσονται οι ΗΠΑ. Σε κάθε περίπτωση, καθώς αυτό το μη-συνεργατικό παίγνιο θα οδηγήσει μακροχρονίως τις οικονομίες σε χαμηλότερους ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης, δεν πρόκειται να βοηθήσει ούτε τα ταμεία του κράτους. Βέβαια, στην πολιτική αγορά σημασία δεν έχει τόσο το μακροχρόνιο αλλά η στενή εκλογική περίοδος. Οι ΗΠΑ έχουν εκλογές για θέσεις στη Βουλή και στη Γερουσία σε λιγότερο από δύο έτη.

Η απορρύθμιση που υπόσχεται ο αμερικανός πρόεδρος, η διατήρηση στο 21% και ίσως η περαιτέρω μείωση των φορολογικών συντελεστών των επιχειρήσεων, οι απολύσεις στον δημόσιο τομέα κ.τ.λ., πιθανόν να δώσουν στην αρχή μια ισχυρότερη ώθηση στην ανάπτυξη, υπερθερμαίνοντας όμως την αμερικανική οικονομία, η οποία έχει παραδοθεί στον νέο πρόεδρο σε κατάσταση πλήρους απασχόλησης και σημαντικά χαμηλότερου πληθωρισμού.

Με άλλα λόγια, όλα τα παραπάνω θα επιταχύνουν βραχυχρονίως πράγματι το «αυτοκίνητο της οικονομίας», πέρα όμως από τις δυνατότητές του (potential growth) με αποτέλεσμα την υπερθέρμανση (πληθωρισμός). Ολα θα καταλήξουν λοιπόν στον κεντρικό τραπεζίτη και το διοικητικό συμβούλιο της Fed. Οι αναμενόμενες αποφάσεις της Fed για την καταπολέμηση του πληθωρισμού μπορεί να μην αρέσουν. Προσώρας, η πορεία του Τζερόμ Πάουελ δείχνει ότι θα αντισταθεί σε οποιεσδήποτε πιέσεις, όμως η θητεία του λήγει το 2026. Ενας πειθήνιος στην πολιτική, ένας τραμπικός πολιτικός ή και ένας επιχειρηματίας… στη θέση αυτή θα μπορούσαν να τινάξουν στον αέρα κάτι που κατακτήθηκε με πολύ κόπο, σε πολλές δεκαετίες: την αξιοπιστία.

*Ο κ. Θεόδωρος Πελαγίδης είναι καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος,
πρ. υπηρ. υπουργός Οικονομικών.

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, ot.gr

Το άρθρο Η Fed και τα trumponomics… Του Θεόδωρου Πελαγίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το άρθρο Αναταράξεις στην πορεία μείωσης του πληθωρισμού… Του Θεόδωρου Πελαγίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι χώρες-μέλη της ΕΕ βιώνουν τους τελευταίους μήνες μια συνεχή επιτάχυνση του πληθωρισμού. Η ερμηνεία που κυριάρχησε αρχικώς με τον πληθωρισμό είναι ότι πρόκειται για «προσωρινό φαινόμενο». Πράγματι, ο «πληθωρισμός κόστους» είναι συνήθως ένα σοκ με βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Η καθυστερημένη απάντηση των Κεντρικών Τραπεζών στο φαινόμενο αυτό εξηγείται από την υιοθέτηση της ερμηνείας αυτής μέχρι τουλάχιστον τον περσινό χειμώνα.

Όμως τουλάχιστον στην Αμερική είχαμε μια φανερή, ισχυρή επιδότηση της δαπάνης από τη διοίκηση Biden με αφορμή την πανδημία. Γι’ αυτούς δε που συνεχίζουν να πιστεύουν ότι η Ευρώπη βιώνει απλώς ένα ενεργειακό σοκ που μεταφέρεται στις τιμές, υπενθυμίζεται ότι η δημοσιονομική θέση των χωρών-μελών έχει χειροτερέψει την προηγούμενη δεκαετία, ενώ ο ισολογισμός της ΕΚΤ έφτασε τα 9 τρις ευρώ σχεδόν.

Ο ωκεανός ρευστότητος, λοιπόν, που διοχετεύθηκε για να στηριχθούν οι δυτικές οικονομίες όλη την προηγούμενη δεκαετία έφτασε στο όριό του με την πανδημία, γεγονός που σήμερα δίνει τη θέση του σε μια επιθετική ρητορική αλλά και ενέργειες ύψωσης των επιτοκίων, σαν να πρέπει να κερδηθεί ο χαμένος χρόνος. Υπάρχει όμως ένα ζήτημα «χρονικής ασυνέπειας» στην εσπευσμένη αυτή νομισματική σύσφιξη, υπάρχει ένα ζήτημα του εάν θα ήταν περισσότερο αποδοτικό μια τέτοια σύσφιξη να είχε ξεκινήσει πέρσι τέτοιον καιρό όταν υπήρχαν ήδη τα πρώτα σημάδια.

Με δεδομένη πάντως την ισχυρή δημοσιονομική επέκταση από τότε, ακόμη και μια έγκαιρη άνοδος των επιτοκίων πέρσι το φθινόπωρο μπορεί να περιλάμβανε μεγάλες απώλειες σε χαμένο προϊόν.

Κι αυτό καθώς η νομισματική πολιτική, εξαρτώμενη από την επεκτατική δημοσιονομική πολιτική των ελλειμμάτων, περιορίζεται όσον αφορά την ανεξαρτησία και κυρίως την αποδοτικότητα της όσον αφορά εν προκειμένω τον πληθωρισμό. Να μην εκπλαγούμε λοιπόν αν παρά την επιθετική αύξηση των επιτοκίων ένας πληθωρισμός μακριά από τον στόχο του 2% συνεχίζει να επιμένει για πολλούς μήνες.

* Ο Θεόδωρος Πελαγίδης είναι υποδιοικητής της ΤτΕ και καθηγητής οικονομικής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Πηγή: Τα Νέα – Κύκλος Ιδεών, ot.gr

Το άρθρο Πληθωρισμός: Εξαιρετικά αμφίβολη η ομαλή προσγείωση… Του Θεόδωρου Πελαγίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τον Σεπτέμβριο του 2021 ο υπογράφων έκανε τη διάγνωση ότι ο πληθωρισμός δεν είναι παροδικός, θα είναι πιο επίμονος, υψηλότερος και μεγαλύτερος σε διάρκεια, παρουσιάζοντας δε στοιχεία εμπέδωσης από τότε. Σε τέτοιες περιπτώσεις ο υψηλότερος πληθωρισμός πλήττει ταχέως την ανάπτυξη. Η ελληνική οικονομία προσώρας παρουσιάζει ταυτοχρόνως υψηλότατο πληθωρισμό αλλά και υψηλούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης, οι οποίοι επί του παρόντος δεν φαίνεται να κάμπτονται.

Πράγματι τα στοιχεία που έρχονται στη δημοσιότητα είναι ικανοποιητικά αν λάβει κανείς υπόψη τις υψηλότατες τιμές. Η αγορά εργασίας έχει βελτιωθεί και βελτιώνεται εντυπωσιακά. 270.000 περισσότερες θέσεις εργασίας απασχόλησης από το 2019, ενώ τα άτομα εκτός εργατικού δυναμικού μειώνονται συνεχώς. Η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε 3,2% σε ετήσια βάση τον Μάιο λόγω της αύξησης της μεταποιητικής παραγωγής, 4,9% σε ετήσια βάση. Η βιομηχανική παραγωγή συνεχίζει να βρίσκεται σε θετικό έδαφος, ενώ οι αυξήσεις στον κύκλο εργασιών των ελληνικών επιχειρήσεων έχουν πρωταγωνιστή τη μεταποίηση και το εμπόριο με μεταβολή σε ένα χρόνο πάνω από 50%. Το λιανικό και χονδρικό εμπόριο εντυπωσιάζουν με ετήσιες μεταβολές 18,8% και 25,6%, αντιστοίχως. Ο δείκτης κύκλου εργασιών στη βιομηχανία είχε φτάσει τον Μάιο του 2022 στο 183,27 έναντι 87,05 τον Μάιο του 2020. Οσον αφορά τις εξαγωγές, οι πραγματικές εξαγωγές αγαθών με δείκτη το 2015=100, έχουν φτάσει σήμερα το 160, πολύ πάνω από την αντίστοιχη επίδοση των ευρωπαϊκών εξαγωγών ή και των ελληνικών εξαγωγών με πετρελαιοειδή. Οι εξελίξεις αυτές, μαζί με την εκρηκτική άνοδο του τουρισμού, η οποία φαίνεται ότι σε εισόδημα θα ξεπεράσει τα 20 δισ., συνεχίζουν να αυξάνουν το διαθέσιμο εισόδημα κατά 3,8% το α΄ τρίμηνο του 2022. Η αυξημένη οικονομική δραστηριότητα εκτοξεύει και τα δημόσια έσοδα. Τα φορολογικά έσοδα είναι 3,7 δισ. το πρώτο εξάμηνο του 2022 πάνω από τις εκτιμήσεις του προϋπολογισμού, γεγονός που καταδεικνύει εκ των πραγμάτων την αυξημένη οικονομική δραστηριότητα.

Είναι όλα ρόδινα; Προφανώς όχι. Το α΄ πεντάμηνο του 2022 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειμμα που ξεπέρασε τα 10 δισ., περίπου 6% του ΑΕΠ. Αυτό είναι εξαιρετικά ανησυχητικό αν συνεχιστεί, αν και βεβαίως κάπως αναμενόμενο λόγω της ελληνικής υπερβάλλουσας ανάπτυξης σε σχέση με τους εμπορικούς εταίρους. Επίσης φαίνεται ότι ένα αυξημένο μέρος των εισαγωγών αυτών αφορά την αύξηση ενδιάμεσων βιομηχανικών αγαθών, ενώ ευτυχώς οι άμεσες ξένες επενδύσεις έχουν ξεπεράσει τα 3,5 δισ. από την αρχή του 2022. Ο δε υψηλότατος πληθωρισμός πλήττει τα σχετικώς σταθερά εισοδήματα μισθωτών και συνταξιούχων, πλήττει δηλαδή την αγοραστική δύναμη. Εκ των πραγμάτων διαμορφώνονται νέες συνθήκες ανισότητας. Σε συνολικό επίπεδο όμως τα στοιχεία δείχνουν ότι το πρώτο εξάμηνο του 2022 οι καταθέσεις έχουν αυξηθεί περίπου 2 δισ., ενώ ταυτοχρόνως η δαπάνη συνεχίζει να αυξάνεται, που σημαίνει ότι νοικοκυριά και επιχειρήσεις δεν δαπανούν από την ισχυρότατη επιδοτούμενη αποταμίευση της πανδημίας. Αυτό επιβεβαιώνεται από την ανάπτυξη 7% του α΄ τριμήνου, ρυθμός που μπορεί να συνεχιστεί σύμφωνα με κάποια καλά στοιχεία που υπάρχουν ήδη για το β΄ τρίμηνο και προφανώς για το κλασικό γ΄ τρίμηνο του τουρισμού, ο οποίος πάντως τροφοδοτεί με ζήτηση από το λιανικό εμπόριο και τη βιομηχανία μέχρι την εστίαση και τα καταλύματα. Για την ανάπτυξη του 2022 όλα θα κριθούν το τέταρτο τρίμηνο.

Το τελευταίο τρίμηνο του έτους θα είναι και το πλέον κρίσιμο, γιατί αυτό θα καθορίσει την ανάπτυξη του 2022.

Το γεγονός είναι ότι η νομισματική πολιτική συνεχίζει να είναι εξαιρετικά διευκολυντική και τα πραγματικά επιτόκια μακράν αρνητικά. Επιπροσθέτως, εισέρχονται στην οικονομία ευρωπαϊκά κεφάλαια RRF, τα οποία για το 2022-23 υπολογίζονται σε 10,5 δισ. πέραν των υπολοίπων, και όλα αυτά δείχνουν συνολικώς μια επεκτατική οικονομική πολιτική. Καθώς δε το παραγωγικό κενό της οικονομίας πλησιάζει στο μηδέν, είναι επιτακτική στο κρίσιμο αυτό σημείο η καθοριστική αύξηση των επενδύσεων και της παραγωγικότητας που συνεχίζουν να υστερούν σε σχέση με τις δυνατότητες. Στη λογική αυτή οι αρχές ίσως πρέπει να ξανασκεφτούν την κατεύθυνση των άμεσων επιστροφών στην κοινωνία των επιπλέον φορολογικών εσόδων.

* Ο κ. Θεόδωρος Πελαγίδης είναι υποδιοικητής της ΤτΕ και καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς.

Πηγή: kathimerini.gr

Το άρθρο Άρθρο του Θ. Πελαγίδη στην «Κ»: H ανάπτυξη μπορεί να μας εκπλήξει εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι τιμές θα παραμείνουν σε υψηλό επίπεδο, ακόμη κι αν ο πληθωρισμός αρχίσει να αποκλιμακώνεται από το επόμενο φθινόπωρο. Αυτή είναι η εκτίμηση του υποδιοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Θεόδωρου Πελαγίδη, ο οποίος μίλησε στον OT, λίγο μετά τις χθεσινές αποφάσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Ο ίδιος αποδίδει την συνεχιζόμενη άνοδο του πληθωρισμού στην Ελλάδα στην ισχυρή ζήτηση, η οποία απορρέει από τον ρυθμό της ισχυρής ανάπτυξης, ενώ υπενθυμίζει πως είχε προβλέψει ότι ο πληθωρισμός «θα είναι πιο επίμονος, πιο ψηλός και μακρύς σε χρονικό διάστημα».

Αναφορικά με τα όσα είπε χθες η επικεφαλής της ΕΚΤ, ο υποδιοικητής της ΤτΕ σημειώνει με νόημα πως η απόφασή της  σημαίνει σχεδόν «whatever it takes», θυμίζοντας την πασίγνωστη φράση του Μάριο Ντράγκι. Παράλληλα, αναφέρει πως θα υπάρξει άνοδος των spread στην ευρωζώνη, τονίζοντας ωστόσο πως θα παρασχεθεί στήριξη από την πλευρά της ΕΚΤ.

Επίσης, εξέφρασε την ανησυχία του για την άνοδο των επιτοκίων των ελληνικών ομολόγων, κυρίως σε ό,τι αφορά την αύξηση του κόστους για τον ιδιωτικό τομέα, καθότι η παρουσία των ελληνικών ομολόγων στην αγορά είναι «υβριδική».

Αναλυτικά, τα όσα είπε ο κ. Πελαγίδης στον OT:

-Τι σημαίνει η απόφαση της ΕΚΤ για την Ελλάδα;

Σημαίνει σχεδόν «whatever it takes». Η άνοδος των  επιτοκίων φυσιολογικά θα πιέσει προς τα πάνω τις διαφορές στις αποδόσεις των επιμέρους ομολόγων των χωρών-μελών της ευρωζώνης. Αυτό φυσικά δεν μπορεί να είναι αποδεκτό. Η ομιλία της προέδρου Λαγκάρντ δείχνει ότι η στήριξη στις χώρες που αντιμετωπίζουν διεύρυνση του λεγόμενου spread θα συνεχιστεί με πρόσθετη μη συμβατική νομισματική πολιτική, στις χώρες-μέλη εκείνες που κινδυνεύουν από νομισματική ασφυξία.

-Σας ανησυχεί η άνοδος των επιτοκίων των ελληνικών ομολόγων;

Με ανησυχεί αλλά μην ξεχνάτε ότι η παρουσία τους στην αγορά είναι υβριδική. Στην πραγματικότητα η χρηματοδότηση της χώρας δεν εξαρτάται από τις αγορές αλλά από την στήριξη των νομισματικών αρχών. Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο είναι το τι σημαίνει αυτή η άνοδος για τη χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας. Εκεί το κόστος είναι ήδη αυξημένο.

-Πώς εκτιμάτε ότι θα κινηθεί ο πληθωρισμός στην Ελλάδα κατά το επόμενο διάστημα;

Έχω εκτιμήσει πολλούς μήνες πριν ότι θα είναι πιο επίμονος, πιο υψηλός και μακρύς σε χρονικό διάστημα. Και ότι τείνει να εμπεδωθεί στις προσδοκίες. Στην Ελλάδα πιέζεται ανοδικά και από την ισχυρή ζήτηση, πράγμα το οποίο αποδεικνύεται από τον ρυθμό της ισχυρής ανάπτυξης που ανακοινώθηκε προχθές. Αυτό σημαίνει ότι οικονομία δουλεύει στον ανώτατο όριο της αφού το παραγωγικό κενό είναι πια κοντά στο μηδέν. Το αποτέλεσμα είναι να πιέζονται οι τιμές και από την ισχυρή μέχρι στιγμής δαπάνη της οικονομίας. Ο υψηλότατος σημερινός ρυθμός μπορεί να αρχίσει να αποκλιμακώνεται από το φθινόπωρο αλλά οι τιμές θα παραμείνουν σε υψηλό επίπεδο.

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Πελαγίδης στον OT: Οι τιμές θα παραμείνουν σε υψηλό επίπεδο… Του Γιάννη Αγουρίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

ΗΕΚΤ, ως γνωστόν, προχώρησε προσφάτως σε μια αναθεώρηση στρατηγικής για τη νομισματική πολιτική. Για πρώτη φορά από την ίδρυσή της εγκατέλειψε τον στόχο για πληθωρισμό κάτω του 2% και υιοθέτησε ένα «συμμετρικό» στόχο του πληθωρισμού στο 2% μεσοπρόθεσμα. Αυτό συνεπάγεται στην πράξη μια κάποια ανοχή για μια ήπια υπέρβαση ή αδυναμία από τα κάτω επίτευξης του στόχου 2%, αν και η ίδια χαρακτηρίζει εξίσου ανεπιθύμητες τις όποιες αποκλίσεις.

Είναι πράγματι μια πιο ευέλικτη, προσαρμοσμένη στις ιδιαίτερες συνθήκες, αλλά και πολύ πιο συγκεκριμένη και με καθαρή στόχευση στρατηγική. Νομίζω επίσης ότι ικανοποιεί όλες τις πλευρές και δεν θα έλεγα ότι είναι μια μονόπαντη απόφαση. Επί παραδείγματι, δεν μπορεί να είναι ανεκτός ένας υπερβολικός πληθωρισμός που εξελίσσεται σε σημαντική υπέρβαση του 2% όπως στην περίπτωση των ΗΠΑ. Είναι σημαντικό επίσης ότι αρχικώς κερδήθηκε συναίνεση καθώς η απόφαση ήταν ομόφωνη. Αναμενόμενο, ίσως, καθώς οι νομισματικές αρχές, σύμφωνα με την απόφαση, δεν θα επιδιώκουν πληθωρισμό ούτε πάνω αλλά ούτε κάτω του 2%.

Αυτό σημαίνει ότι βεβαίως από τη μια πλευρά εάν ο πληθωρισμός είναι πολύ κάτω του 2% ότι η νομισματική πολιτική, σε ένα περιβάλλον χαμηλοτάτων ορίων των  επιτοκίων, θα πρέπει να είναι έντονα και κυρίως επίμονα  επεκτατική. Ομοίως, αν είναι μετρίως πάνω από 2% θα μπορεί ενδεχομένως να συνεχίσει να ασκείται μια ήπια διευκολυντική πολιτική στην περίπτωση που ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης είναι εξαιρετικά αδύναμος. Αυτό για παράδειγμα θα μπορούσε να συμβεί σε μια περίπτωση όπου ενώ η ανάκαμψη είναι αδύναμη, εμφανίζεται ένας επίμονος πληθωρισμός κόστους ο οποίος με τη σειρά του υπονομεύει την ανάκαμψη.

Από την άλλη, η απομάκρυνση από τη λογική του μέσου όρου της FED «σβήνει» το παρελθόν της προηγούμενης μακράς περιόδου πληθωρισμού πολύ κάτω του 2% στην ευρωζώνη. Αρα το κοντέρ μηδενίζεται με συνέπεια να μη γίνεται αποδεκτή μια ενδεχόμενη κατάσταση ενός έστω και προσωρινού υπερβολικού πληθωρισμού ο οποίος να ισοφαρίζει μια προηγούμενη περίοδο πολύ χαμηλού ή μηδενικού πληθωρισμού.

Νομίζω πάντως ότι πρέπει να περιμένουμε να δούμε την πολιτική αυτή στην πράξη και κυρίως στο πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στην πραγματική οικονομία. Ιδίως σε ζητήματα παραγωγικότητας αλλά και δημογραφικών εξελίξεων.

Σε κάθε περίπτωση, η 5y5y inflation swap, δηλαδή η προσδοκία των αγορών για τον μέσο πληθωρισμό πέντε ετών, πέντε χρόνια από τώρα, ουδέποτε στο πρόσφατο παρελθόν βρέθηκε στο 2%. 1,7% μέσος όρος πέντε ετών πριν από την εισαγωγή των αρνητικών επιτοκίων και 0,9% μετά.

Επομένως φαίνεται πως υπάρχει μια βάσιμη εκτίμηση ότι εφόσον επιστρέψουμε σε μια περίοδο που μπορεί να κανονικοποιηθεί και πάλι η νομισματική πολιτική, αυτή τη φορά με την υπόθεση ότι ο πληθωρισμός θα κινείται σε σχετικώς λογικά για το ευρωσύστημα επίπεδα, η αλλαγή στρατηγικής πλαισίου νομισματικής πολιτικής για την ΕΚΤ μπορεί σε γενικές γραμμές να κινείται επίμονα προς μια περισσότερο διευκολυντική κατεύθυνση από ό,τι την προηγούμενη δεκαετία. Αυτό κυρίως τονίζεται τόσο από τον επικεφαλής οικονομολόγο της ΕΚΤ όσο και από την Κριστίν Λαγκάρντ, όταν αναφέρουν ιδίως με έμφαση τη λέξη-κλειδί «επίμονα».

Ο Θεόδωρος Πελαγίδης είναι καθηγητής οικονομικής ανάλυσης του Πανεπιστημίου Πειραιώς και υποδιοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος. Πρόσφατα εκδόθηκε το βιβλίο του Who’s to Blame for Greece? Life after Bankruptcy. Between Optimism and Substandard Growth, από τις εκδόσεις Palgrave Springer.

Πηγή: tanea.gr

Το άρθρο Το νέο πλαίσιο στρατηγικής της ΕΚΤ… Του Θεόδωρου Πελαγίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.