Του Τίμοθυ Σνάιντερ

Το αγόρι μεγάλωσε σε μια ευτυχισμένη γειτονιά, ανάμεσα σε καλούς φίλους. Οι άνθρωποι μοιράζονταν ό,τι είχαν και φρόντιζαν ο ένας τον άλλον. Όταν ένας γείτονας χρειαζόταν βοήθεια για μια δουλειά, οι άλλοι ήταν εκεί για να βοηθήσουν. Αν κάποιος ήθελε να δανειστεί ένα εργαλείο, ή οτιδήποτε άλλο, του το παρείχαν εύκολα. Το αγόρι δεν γνώριζε τίποτα άλλο.

Στο αγόρι άρεσε να χαιρετά τον ταχυδρόμο και ενδιαφέρθηκε για τα γραμματόσημα. Ένας από τους γείτονές του, ένας έφηβος, προσκάλεσε το αγόρι να δει τη δική του συλλογή. Το αγόρι ενθουσιάστηκε. «Ορίστε», είπε ο έφηβος, δίνοντας στο αγόρι το άλμπουμ, «δανείσου το για όσο θέλεις». Και έτσι το αγόρι το πήρε σπίτι του. Το κράτησε για χρόνια, για δεκαετίες. Καθώς το αγόρι και ο έφηβος μεγάλωναν και γίνονταν άντρες, η δανεική συλλογή γραμματοσήμων ήταν ένα σημάδι φιλίας.

Καθώς όμως το αγόρι μεγάλωνε, το ενδιαφέρον του για τα γραμματόσημα εξελίχθηκε σε εμμονή. Έπαψε να απολαμβάνει τα γραμματόσημα, να σκέφτεται την ομορφιά και την ιστορία τους. Απλώς ήθελε να τα κατέχει. Άρχισε να λέει μπερδεμένα πράγματα στον γείτονα για τη συλλογή. Αντί να βλέπει τον δανεισμό ως σημάδι φιλίας, φαινόταν να δυσανασχετεί που ο γείτονας είχε οποιαδήποτε αξίωση πάνω στα γραμματόσημα.

Ένα βράδυ, παραβίασε το σπίτι του γείτονά του με ένα όπλο. Όταν ο γείτονας ξύπνησε, του έδειξε το όπλο και είπε: «Βλέπεις ότι μπορώ να εισβάλω στο σπίτι σου. Αν η συλλογή γραμματοσήμων ήταν εδώ αντί για το σπίτι μου, θα μπορούσα να την είχα κλέψει. Από τώρα και στο εξής αυτή η συλλογή γραμματοσήμων είναι δική μου, και πρέπει να το παραδεχτείς».

Τι είχε κάνει ο τρελός συλλέκτης γραμματοσήμων; Έχει τη συλλογή γραμματοσήμων, αλλά φυσικά την είχε και πριν. Θέλει όλοι να πουν ότι τώρα είναι δική του κτήση, αλλά κανείς δεν το κάνει, τουλάχιστον όχι ο γείτονάς του. Έχει χάσει τη γειτονιά, και όλες τις πιο σημαντικές μορφές συνεργασίας. Κάθεται στο σπίτι του και γυρίζει σελίδες του άλμπουμ. Γράφει το όνομά του με μεγάλα γράμματα στο εξώφυλλο.

Αν και ο συλλέκτης γραμματοσήμων είναι πολύ τρελός για να το δει, έχει καταστρέψει τα θεμέλια της δικής του ζωής. Μέχρι τη νύχτα της διάρρηξης, θα μπορούσε να είχε δανειστεί οτιδήποτε ήθελε από εκείνον τον γείτονα, ή από οποιονδήποτε στη γειτονιά. Τώρα κάθε σπίτι είναι κλειστό γι’ αυτόν, και δεν έχει πια φίλους, ούτε θα έχει ποτέ. Δεν έχει τίποτα παρά μόνο την τρέλα του.

•••

Η παραβολή του τρελού συλλέκτη γραμματοσήμων είναι η ιστορία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Εκφράζει την προσέγγιση του προέδρου προς την Γροιλανδία, τη Δανία και τους συμμάχους μας γενικότερα. Δεν υπάρχει τίποτα στην Γροιλανδία, ή για την ακρίβεια στην επικράτεια άλλων Αμερικανών συμμάχων, που να μην μπορούσαμε να έχουμε, αν το ζητούσαμε. Αυτή είναι η φύση των παλιών, έμπιστων σχέσεων, και της τάξης που αντιπροσωπεύει η συμμαχία του ΝΑΤΟ.

Όπως έχουν τα πράγματα αυτή τη στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τη χρήση της επικράτειας της Γροιλανδίας. Έχουμε μια στρατιωτική βάση στο Pituffik για δεκαετίες. Τώρα έχουμε περίπου διακόσιους στρατιώτες εκεί· αν θέλαμε να σταθμεύσουμε χιλιάδες αντί για εκατοντάδες, θα μπορούσαμε να το κάνουμε. Το κάναμε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Αν οι αμερικανικές εταιρείες ενδιαφέρονται για τους φυσικούς πόρους της Γροιλανδίας, μπορούν να υπογράψουν συμβόλαια.

Αν πιστεύουμε, όπως λένε συνεχώς ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος, ότι υπάρχει ρωσική ή κινεζική απειλή για το νησί, τότε θα μπορούσαμε να σταθμεύσουμε περισσότερους στρατιώτες εκεί, ή να προσκαλέσουμε τους Δανούς ή οποιονδήποτε άλλο σύμμαχο να το κάνει. Ή θα μπορούσαμε να ζητήσουμε από τους Δανούς να χτίσουν άλλη μια βάση σε άλλο σημείο του νησιού. Ή θα μπορούσαμε να κάνουμε κάτι ουσιαστικό για την ασφάλεια της Αρκτικής, αντί να αρνούμαστε την κλιματική αλλαγή και να αφήνουμε τη Ρωσία να χτίζει όλα τα παγοθραυστικά.

Οι Δανοί είναι από τους στενότερους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών για τρία τέταρτα του αιώνα. Η βάση στο Pituffik είναι ένα σημάδι αυτής της φιλίας. Όταν οι Αμερικανοί συνειδητοποίησαν το 1951 ότι είχαν επείγουσα ανάγκη αυτή την τοποθεσία της Γροιλανδίας για πυρηνική άμυνα, οι Δανοί συμφώνησαν πρόθυμα. Αυτή ήταν μια από τις κρίσιμες στιγμές στην ιστορία του ΝΑΤΟ, της συμμαχίας που και τα δύο έθνη είχαν βοηθήσει να ιδρύσουν δύο χρόνια νωρίτερα.

Είναι η συμμαχία του ΝΑΤΟ που επιτρέπει την αμερικανική παρουσία στη Γροιλανδία, και είναι η συμμαχία του ΝΑΤΟ που απειλεί οι Ηνωμένες Πολιτείες όταν απειλούν τον σύμμαχό τους, τη Δανία. Όσο οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Δανία υπόσχονται να υπερασπίζονται η μία την άλλη από επίθεση, η Γροιλανδία υπερασπίζεταιται και από τους δύο, και πράγματι από όλους τους άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ. Αν η συμμαχία του ΝΑΤΟ πάψει να υπάρχει, τότε η Γροιλανδία γίνεται αμέσως πολύ λιγότερο ασφαλής – και, για την ακρίβεια, το ίδιο συμβαίνει και με κάθε άλλο μέλος της συμμαχίας, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών. Τίποτα δεν θα μπορούσε να ενισχύσει τη Ρωσία και την Κίνα περισσότερο από το τέλος του ΝΑΤΟ.

Ο Τραμπ, ο τρελός συλλέκτης γραμματοσήμων, έχει ό,τι θα μπορούσε ποτέ να θέλει, εκτός από την ικανότητα να εκτιμά οτιδήποτε από αυτά, ή να είναι ευγνώμων για την εργασία που άλλοι κάνουν για να τα δημιουργήσουν. Δεν μπορεί να κερδίσει τίποτα για τις Ηνωμένες Πολιτείες επιμένοντας να κατέχει τη Γροιλανδία, αλλά μπορεί να χάσει τα πάντα που βοήθησαν να γίνουν οι Αμερικανοί ασφαλέστεροι και πιο ευημερούντες. Μπορεί να χάσει τη γειτονιά.

Μπορεί να φαίνεται περίεργο να περιγράψουμε όλα αυτά ως παραβολή – και λυπάμαι τους Γροιλανδούς που συνέκρινα το νησί τους με μια συλλογή γραμματοσήμων. Αλλά φόρμα παραβολής είναι πολύ πιο ειλικρινής από το να προσποιούμαστε ότι ο Τραμπ έχει μια αντίληψη για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τα συμφέροντά τους. Απλώς θέλει να δει μια σημαία στο χιόνι. Απλώς θέλει το όνομά του στο άλμπουμ. Δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο από την τρέλα, και από εκεί πρέπει να ξεκινήσουμε.”

Το άρθρο Ο Τρελός Συλλέκτης Γραμματοσήμων… Του Τίμοθυ Σνάιντερ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Τίμοθυ Σνάιντερ*

Θα ήταν κακό να καεί η πόλη σου. Αυτός είναι ένας πολύ εύλογος φόβος. Τότε τι πρέπει να κάνεις όταν το σπίτι του γείτονά σου έχει πιάσει φωτιά! Σίγουρα όχι να κατηγορήσεις την Πυροσβεστική για τη φωτιά και να οργανώσεις μια διαμαρτυρία έξω από τον πυροσβεστικό σταθμό και να εγκλωβίσεις τα πυροσβεστικά οχήματα. Αυτό πλέον δεν είναι φόβος, αλλά αυτοκαταστροφικός πανικός. Η υστερία κάνει την πόλη να καίγεται.

Θα ήταν κακό να γίνει ένας Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος. Αυτός είναι ένας πολύ εύλογος φόβος. Με την αντίστασή τους στη Ρωσία, οι Ουκρανοί μειώνουν τις πιθανότητες όλων των σεναρίων για μια τέτοια καταστροφή. Στην παγκόσμια κλίμακα, οι Ουκρανοί είναι οι πυροσβέστες. Κρατούν όλους εμάς τους υπόλοιπους ασφαλείς. Δεν είναι λογικό να τους κατηγορούμε για την εισβολή της Ρωσίας, ούτε να τους εμποδίζουμε να κάνουν τη δουλειά τους. Αυτό πλέον δεν είναι φόβος, αλλά αυτοκαταστροφικός πανικός. Η υστερία κάνει τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο πιο πιθανό.

Ας αναλογιστούμε ψύχραιμα τρία οικεία σενάρια για έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο: 1) κλιμάκωση από έναν συμβατικό πόλεμο στην Ευρώπη· 2) κλιμάκωση από έναν συμβατικό πόλεμο στον Ειρηνικό· και 3) διάδοση των πυρηνικών όπλων. Και στις τρεις περιπτώσεις η Ουκρανική αντίσταση μας κάνει πιο ασφαλείς. Οι Ουκρανοί περιορίζουν τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ευρώπη στη χώρα τους· αποτρέπουν τον πόλεμο στον Ειρηνικό· και παρεμποδίζουν τη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Αυτά τα σενάρια για έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο δεν έχουν πραγματοποιηθεί γιατί οι Ουκρανοί ρισκάρουν.

Πρώτον: Η Ευρώπη. Το παραδοσιακό σενάριο για έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο από τη δεκαετία του 1940 ήταν μια σύγκρουση ανάμεσα στις Μεγάλες Δυνάμεις ως αποτέλεσμα μιας εισβολής καθοδηγούμενης από τη Μόσχα. Αυτή η εισβολή έγινε. Χάρη στην Ουκρανία ο συνεχιζόμενος πόλεμος έχει περιοριστεί μόνο σε μία χώρα, την δική τους, Η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία απρόκλητα το 2014, και έπειτα σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα το 2022. Παρά τις προβλέψεις σχεδόν όλων, η Ουκρανία αντιστάθηκε στην ολοκληρωτική εισβολή συγκρατώντας τον μεγαλύτερο πόλεμο από το 1945 εντός των εδαφών της. Αυτό είναι ένα τόσο εντυπωσιακό επίτευγμα που τείνουμε να το παραβλέπουμε. Έχει ανυπολόγιστο κόστος για τους Ουκρανούς. Η Ουκρανία εξαρτάται από τους συμμάχους της για τις προμήθειες όπλων. Εάν τις σταματήσουμε λόγω των δικών μας φόβων ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο, η Ουκρανία μπορεί να χάσει και ο πόλεμος πολύ πιθανόν θα εξαπλωθεί.

Δεύτερον: Ο Ειρηνικός. Κατά τον εικοστό πρώτο αιώνα το κύριο σενάριο για έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο είναι μια Κινεζική εισβολή στην Ταϊβάν που προκαλεί την Αμερικανική απάντηση. Αυτή η εισβολή δεν έχει γίνει και πιθανόν δεν θα γίνει όσο η Ουκρανία αντιστέκεται και είναι σε θέση να αντιστέκεται. Ενώ οι Ουκρανοί περιορίζουν έναν πόλεμο στην Ευρώπη, αποτρέπουν έναν πόλεμο στον Ειρηνικό. Όσο η Κίνα βλέπει έναν επιτυχημένο συνασπισμό και μια ουσιαστική Ουκρανική αντίσταση, είναι απίθανο να αναλάβει μια ριψοκίνδυνη επίθεση στον Ειρηνικό. Όπως οι ηγέτες της Ταϊβάν επιμένουν να μας λένε, μια Ουκρανική νίκη είναι ο καλύτερος τρόπος αποτροπής του πολέμου στην Ασία. Ως ο λαός που διατρέχει τον πιο άμεσο κίνδυνο, το σταθερό και συνεπές τους αίτημα από τους Αμερικανούς είναι να οπλίζουν την Ουκρανία.

Τρίτον: Διάδοση πυρηνικών. Ο πυρηνικός πόλεμος γίνεται πιο πιθανός όταν περισσότερες χώρες διαθέτουν πυρηνικά. Η Ουκρανική αντίσταση το αποτρέπει αυτό. Η Ρωσία εκβιάζει την Ουκρανία με πυρηνικό πόλεμο από τον Φεβρουάριο 2022. Εάν οι Ουκρανοί υπέκυπταν σε αυτόν τον πυρηνικό εκβιασμό και δεν αντιστέκονταν, ο κόσμος τώρα θα είχε γεμίσει με πυρηνικά όπλα. Το δίδαγμα θα ήταν πως όποια χώρα δεν τα έχει πρέπει να τα αποκτήσει για να μπορεί να αντισταθεί σε απειλές όπως της Ρωσίας. Αλλά η Ουκρανία αντιστάθηκε. Εάν σταματήσουμε να υποστηρίζουμε την Ουκρανία, δεν θα σκοτώσουμε απλώς τους ανθρώπους που μας κρατούν ασφαλείς, δημιουργούμε έναν κόσμο όπου τα πυρηνικά διαδίδονται και ο πυρηνικός πόλεμος καθίσταται πολύ πιο πιθανός.

Οι Ουκρανοί περιορίζουν, αποτρέπουν και προλαμβάνουν, στον κόσμο που πρέπει να ζήσουμε. Οι κίνδυνοι είναι πραγματικοί, αλλά όταν τους εξετάζουμε ψύχραιμα, χωρίς υστερίες, αντιλαμβανόμαστε ότι το να στηρίζουμε την Ουκρανία είναι ο καλύτερος τρόπος να τους περιορίσουμε.

Η υστερία οδηγεί στη λατρεία του Μεγάλου Ισχυρού Άνδρα και στο όνειρο μιας εύκολης λύσης. Οι άνθρωποι που μεταδίδουν την υστερία για τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο τείνουν να πιστεύουν στον Μεγάλο Ισχυρό Πούτιν και τον Μεγάλο Ισχυρό Τραμπ.

Ο Μεγάλος Ισχυρός Πούτιν μιλάει για πυρηνικό πόλεμο, οπότε πρέπει να πανικοβληθούμε και να αναγκάσουμε τους Ουκρανούς να παραδοθούν. Ο Πούτιν μιλάει για πυρηνικό πόλεμο ασταμάτητα για σχεδόν τρία χρόνια. Οι ίδιοι οι Ρώσοι δεν το παίρνουν στα σοβαρά αυτό (Ένας τρόπος να το μάθουμε είναι ότι κανένας απολύτως Ρώσος δεν έφερε τα παιδιά του πίσω από το Λονδίνο, το Παρίσι και τη Νέα Υόρκη). Το Κρεμλίνο γνωρίζει ότι υπάρχουν Αμερικανοί υστερικοί που είναι επιρρεπείς στην πυρηνική ρητορική και γι’ αυτό συνεχίζουν. Αλλά η πίστη τους στον Πούτιν είναι που τον κάνει ισχυρό. Και η υποχώρηση στον Μεγάλο Ισχυρό Πούτιν κάνει έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο πιο πιθανό.

Ο Μεγάλος Ισχυρός Τραμπ διέδωσε την ψευδαίσθηση ότι θα είναι σε θέση να τερματίσει τον Ρωσο-ουκρανικό πόλεμο μέσα σε είκοσι τέσσερις ώρες μετά την εκλογή του. Αυτή ήταν μια ανοησία όπως διαπιστώσαμε. Ο Τραμπ δεν έχει την εξουσία να αναγκάσει τους Ρώσους να σταματήσουν την εισβολή, ούτε έχει την εξουσία να αναγκάσει τους Ουκρανούς να σταματήσουν να αντιστέκονται. Οι Ρώσοι ελπίζουν να χειραγωγήσουν τον Τραμπ ώστε να σταματήσει να εξοπλίζει την Ουκρανία, κάτι που θα κάνει τον πόλεμο πιο εύκολο για εκείνους, αλλά δεν θα τον τερματίσει. Για να το καταφέρουν αυτό, προσπαθούν να προκαλέσουν υστερία στους Αμερικανούς για έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Εάν ο Τραμπ σταματήσει τις αποστολές όπλων στην Ουκρανία, αυτό θα κάνει την Ουκρανική ήττα πιο πιθανή, η οποία κάνει τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο πιο πιθανό.

Ο Ρωσο-ουκρανικός πόλεμος δεν είναι τηλεοπτικό σόου ή εκπομπή στο διαδίκτυο. Δεν μπορεί να σταματήσει με ψεύτικη αρρενωπότητα ή αληθινή υστερία: Δεν μπορεί να σταματήσει ακούγοντας την προπαγάνδα αυτών που τον άρχισαν, ούτε τις δεσμεύσεις αυτών που υπόσχονται με μαγικό τρόπο ειρήνη. Η μια πλευρά θα κερδίσει και η άλλη θα χάσει. Οι Ουκρανοί παρέλαβαν μια τιτάνια δύσκολη κατάσταση και την έκαναν όσο πιο εύκολη γινόταν για εμάς. Με την αντίστασή τους βελτίωσαν την εθνική μας ασφάλεια με κάθε δυνατό τρόπο. Το κόστος στο πεδίο της μάχης, αναλογικά με τις απώλειες ζωών σε σχέση με τον πληθυσμό, είναι περίπου το ίδιο με το κόστος για τους Αμερικανούς και των δύο Παγκοσμίων Πολέμων μαζί. Και φυσικά, σε αυτές τις απώλειες στο πεδίο της μάχης θα πρέπει να προσθέσουμε τους δεκάδες χιλιάδες θανάτους αμάχων και τα εκατομμύρια των προσφύγων εξαιτίας της Ρωσικής κατοχής. Πρέπει να το εκτιμήσουμε αυτό.

Ακριβώς επειδή οι Ουκρανοί έχουν κάνει τα πράγματα εύκολα για εμάς, μπορούμε να θεωρούμε τη θυσία τους και τα βάσανά τους δεδομένα. Η Ουκρανική αντίσταση δημιουργεί έναν κόσμο όπου μπορούμε να εισακούμε τους φόβους μας αντί να αντιμετωπίζουμε τις στρατηγικές πραγματικότητες. Το θάρρος τους μας επιτρέπει να επιλέγουμε τη δειλία. Αλλά το να επιβάλλουμε τη δική μας υστερία στον γενναίο λαό που μας κάνει ασφαλείς είναι το πιο. επικίνδυνο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε. Κανείς λογικός άνθρωπος δεν επιθυμεί έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ας μην τον προκαλέσουμε εγκαταλείποντας τους ανθρώπους που τον αποτρέπουν.

*Καθηγητής, Ερευνητής στο Γέιλ στην έδρα Levin, όπου υπηρετεί επίσης ως σύμβουλος του Fortunoff Video Archive for Holocaust Testimonies (Αρχείο Φορτούνοφ Βιντεοσκοπημένων Μαρτυριών σχετικά με το Ολοκαύτωμα). Στα ελληνικά κυκλοφορούν τα βιβλία του: Αιματοβαμμένες χώρες: Η Ευρώπη μεταξύ Χίτλερ και Στάλιv (2017), Ακένωτα στην τυραννία. 20 μαθήματα από τον 20ό αιώνα (2017), Σκέψεις για τον εικοστό αιώνα (μαζί με τον Τόνι Τζαντ, (2017), Ο δρόμος προς την ανελευθερία: Ρωσία, Ευρώπη, Αμερική (2018), Τα Βαλκάνια ως Ευρώπη (1821-1914) (2021). Το τεύχος 148 (Μάρτιος 2023) της Athens Review of Books είναι αφιερωμένο στο έργο του.

Το άρθρο ΠΟΣΟ ΠΙΘΑΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΤΡΙΤΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ;… Του Τίμοθυ Σνάιντερ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ομιλία σχετικά με τη ρωσική ρητορική μίσους στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, κατά τη Σύνοδο που συγκάλεσε η Ρωσική Ομοσπονδία στις 14 Μαρτίου 2023 με θέμα τη «ρωσοφοβία». Ευχαριστούμε πολύ τον Καθηγητή Τίμοθυ Σνάιντερ που μας έστειλε το κείμενο της ομιλίας του για δημοσίευση.

1.

Κυρίες και κύριοι, βρίσκομαι ενώπιόν σας ως ιστορικός της περιοχής, ως ιστορικός της Ανατολικής Ευρώπης, και ειδικότερα ως ιστορικός μαζικών δολοφονιών και πολιτικών θηριωδιών. Χαίρομαι που μου ζητήθηκε να σας ενημερώσω σχετικά με τη χρήση του όρου «ρωσοφοβία» από τους Ρώσους κρατικούς παράγοντες. Πιστεύω ότι μια τέτοια συζήτηση μπορεί να ξεκαθαρίσει μερικά θέματα σχετικά με τον χαρακτήρα του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας και την παράνομη κατοχή ουκρανικών εδαφών. Θα μιλήσω εν συντομία και θα περιοριστώ σε δύο παρατηρήσεις.

Η πρώτη παρατήρηση είναι ότι η ζημιά στους Ρώσους, και η ζημιά στη ρωσική κουλτούρα, είναι κατά κύριο λόγο αποτέλεσμα των πολιτικών της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Εάν ανησυχούμε για την ζημιά στους Ρώσους και τον ρωσικό πολιτισμό, τότε θα πρέπει να μας ανησυχούν οι πολιτικές πρακτικές του ρωσικού κράτους.

Η δεύτερη παρατήρησή μου είναι ότι ο όρος «ρωσοφοβία» τον οποίο συζητάμε σήμερα χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου ως μια μορφή ιμπεριαλιστικής προπαγάνδας με την οποία ο επιτιθέμενος ισχυρίζεται ότι είναι το θύμα. Χρησίμευσε κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους ως δικαιολογία για τα ρωσικά εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία.

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω από το πρώτο σημείο. Όταν συζητάμε για «ρωσοφοβία» προϋποτίθεται πως μας ανησυχεί η ζημία στους Ρώσους. Αυτή είναι μια προϋπόθεση που σίγουρα συμμερίζομαι. Συμμερίζομαι την ανησυχία για τους Ρώσους. Συμμερίζομαι την ανησυχία για τη ρωσική κουλτούρα. Ας θυμηθούμε λοιπόν, τις ενέργειες οι οποίες κατά την χρονιά που μας πέρασε προκάλεσαν τη μεγαλύτερη ζημιά στους Ρώσους και στον ρωσικό πολιτισμό. Θα αναφέρω εν συντομία δέκα.

1. Αναγκάζοντας τους πιο δημιουργικούς και παραγωγικούς Ρώσους να μεταναστεύσουν. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είχε ως αποτέλεσμα περίπου 750.000 Ρώσοι να εγκαταλείψουν τη Ρωσία, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται μερικοί από τους πιο δημιουργικούς και παραγωγικούς ανθρώπους. Αυτό είναι ανεπανόρθωτο κακό για τον ρωσικό πολιτισμό και είναι αποτέλεσμα της ρωσικής πολιτικής.

2. Η καταστροφή της ανεξάρτητης ρωσικής δημοσιογραφίας ώστε οι Ρώσοι να μην μπορούν να γνωρίζουν τον κόσμο γύρω τους. Και αυτή είναι ρωσική πολιτική και προκαλεί ανεπανόρθωτη ζημιά στον ρωσικό πολιτισμό.

3. Γενική λογοκρισία και καταστολή της ελευθερίας του λόγου στη Ρωσία. Στην Ουκρανία μπορεί κάποιος να λέει ό,τι θέλει, είτε στα ρωσικά είτε στα ουκρανικά. Στη Ρωσία δεν μπορεί.

Εάν σταθείτε στον δρόμο στη Ρωσία κρατώντας ένα πανό που λέει «Όχι στον πόλεμο», θα συλληφθείτε και πιθανότατα θα φυλακιστείτε. Εάν σταθείτε στην Ουκρανία με ένα πανό που λέει «Όχι στον πόλεμο», ανεξάρτητα σε ποια γλώσσα, δεν θα συμβεί τίποτα. Η Ρωσία είναι μια χώρα μίας κύριας γλώσσας όπου κάποιος μπορεί να πει λίγα. Η Ουκρανία είναι μια χώρα δύο γλωσσών όπου κάποιος μπορεί να λέει ό,τι θέλει.

Όταν επισκέπτομαι την Ουκρανία οι άνθρωποι μου καταθέτουν τις μαρτυρίες τους για τα ρωσικά εγκλήματα πολέμου χρησιμοποιώντας και τις δύο γλώσσες, είτε ουκρανικά είτε ρωσικά, όπως προτιμούν.

4. Η επίθεση εναντίον της ρωσικής κουλτούρας μέσω της λογοκρισίας των σχολικών βιβλίων, της αποδυνάμωσης των ρωσικών πολιτιστικών ιδρυμάτων στο εσωτερικό και της καταστροφής μουσείων και μη κυβερνητικών οργανώσεων που ασχολούνται με τη ρωσική ιστορία. Όλα αυτά είναι ρωσική πολιτική.

5. Η διαστροφή της μνήμης του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου μέσω της διεξαγωγής ενός επιθετικού πολέμου το 2014 και το 2022, στερώντας έτσι αυτή την κληρονομιά από όλες τις μελλοντικές γενιές των Ρώσων. Αυτή είναι η ρωσική πολιτική. Έχει κάνει μεγάλο κακό στη ρωσική κουλτούρα.

6. Η υποβάθμιση της ρωσικής κουλτούρας σε όλο τον κόσμο και το τέλος αυτού που παλαιότερα ονομαζόταν «russkiy mir», του ρωσικού κόσμου, στο εξωτερικό. Υπήρχαν πολλοί άνθρωποι στην Ουκρανία που έτρεφαν φιλικά αισθήματα προς τη Ρωσία και την ρωσική κουλτούρα. Αυτό τερματίστηκε από δύο ρωσικές εισβολές. Αυτές οι εισβολές ήταν ρωσική κρατική πολιτική.

7. Η μαζική δολοφονία ρωσόφωνων στην Ουκρανία. Ο ρωσικός επιθετικός πόλεμος στην Ουκρανία έχει σκοτώσει περισσότερους ομιλητές της ρωσικής από οποιαδήποτε άλλη ενέργεια μέχρι τώρα.

8. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία οδήγησε στον μαζικό θάνατο Ρώσων πολιτών που πολεμούσαν ως στρατιώτες στον επιθετικό της πόλεμο. Περίπου 200.000 Ρώσοι είναι νεκροί ή έχουν ακρωτηριαστεί. Αυτή είναι, φυσικά, απλώς ρωσική πολιτική. Είναι πολιτική της Ρωσίας να στέλνει νέους Ρώσους να πεθάνουν στην Ουκρανία.

9. Εγκλήματα πολέμου, τραύματα και ενοχή. Αυτός ο πόλεμος σημαίνει ότι μια γενιά νεαρών Ρώσων, αυτοί που θα επιβιώσουν, θα συμμετάσχουν σε εγκλήματα πολέμου και θα κατατρύχονται από το τραύμα και την ενοχή για το υπόλοιπο της ζωής τους. Αυτό είναι μεγάλη ζημιά για τη ρωσική κουλτούρα.

Όλη αυτή η ζημιά στους Ρώσους και στον ρωσικό πολιτισμό είναι κατόρθωμα της ίδιας της ρωσικής κυβέρνησης, κυρίως κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους. Έτσι, αν ανησυχούμε ειλικρινά για το κακό που υφίστανται οι Ρώσοι, αυτά είναι μερικά από τα ζητήματα που θα πρέπει να σκεφτούμε. Αλλά ίσως η χειρότερη ρωσική πολιτική όσον αφορά τους Ρώσους είναι η τελευταία.

10. Η συνεχής εκπαίδευση των Ρώσων στο να πιστεύουν ότι η γενοκτονία είναι κάτι φυσιολογικό. Το βλέπουμε αυτό στους επανειλημμένους ισχυρισμούς του Προέδρου της Ρωσίας ότι η Ουκρανία δεν υπάρχει. Το βλέπουμε αυτό στις γενοκτονικές φαντασιώσεις στα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. Το βλέπουμε αυτό στη διάρκεια ενός ολόκληρου χρόνου που η κρατική τηλεόραση φτάνει σε εκατομμύρια ή δεκάδες εκατομμύρια Ρώσους πολίτες τηλεθεατές κάθε μέρα. Το βλέπουμε αυτό όταν η ρωσική κρατική τηλεόραση παρουσιάζει τους Ουκρανούς σαν γουρούνια. Το βλέπουμε αυτό όταν η ρωσική κρατική τηλεόραση παρουσιάζει τους Ουκρανούς σαν παράσιτα. Το βλέπουμε αυτό όταν η ρωσική κρατική τηλεόραση παρουσιάζει τους Ουκρανούς σαν σκουλήκια. Το βλέπουμε αυτό όταν η ρωσική κρατική τηλεόραση παρουσιάζει τους Ουκρανούς σαν σατανιστές ή δαίμονες. Το βλέπουμε αυτό όταν η ρωσική κρατική τηλεόραση διακηρύσσει ότι τα παιδιά της Ουκρανίας πρέπει να πνιγούν. Το βλέπουμε αυτό όταν η ρωσική κρατική τηλεόραση διακηρύσσει ότι τα σπίτια της Ουκρανίας πρέπει να καούν με τους ανθρώπους μέσα. Το βλέπουμε αυτό όταν εμφανίζονται άνθρωποι στη ρωσική κρατική τηλεόραση και λένε: «Δεν πρέπει να υπάρχουν καθόλου. Πρέπει να τους οδηγήσουμε στο εκτελεστικό απόσπασμα». Το βλέπουμε όταν κάποιος εμφανίζεται στη ρωσική κρατική τηλεόραση και λέει «θα σκοτώσουμε 1 εκατομμύριο, θα σκοτώσουμε 5 εκατομμύρια, μπορούμε όλους να σας εξοντώσουμε», εννοώντας όλους τους Ουκρανούς.

Τώρα, αν ανησυχούσαμε ειλικρινά για τις βλάβες στους Ρώσους, θα ανησυχούσαμε για το τι σημαίνει η ρωσική πολιτική για τους Ρώσους. Ο ισχυρισμός ότι οι Ουκρανοί είναι «ρωσόφοβοι» είναι ένα ακόμη στοιχείο της ρωσικής ρητορικής μίσους στη ρωσική κρατική τηλεόραση. Στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης, όλοι οι άλλοι ισχυρισμοί για τους Ουκρανούς αναμιγνύονται με τον ισχυρισμό ότι οι Ουκρανοί είναι ρωσόφοβοι. Έτσι, για παράδειγμα, στην παραπάνω δήλωση στη ρωσική κρατική τηλεόραση όπου ο ομιλητής προτείνει να εξοντωθούν όλοι οι Ουκρανοί, το σκεπτικό του ήταν ότι πρέπει να εξοντωθούν όλοι επειδή επιδεικνύουν «ρωσοφοβία».

Ο ισχυρισμός ότι οι Ουκρανοί πρέπει να εξοντωθούν επειδή πάσχουν από μια ψυχική ασθένεια γνωστή ως «ρωσοφοβία» βλάπτει τους Ρώσους, γιατί τους εκπαιδεύει στη γενοκτονία. Αλλά φυσικά ένας τέτοιος ισχυρισμός είναι πολύ χειρότερος για τους Ουκρανούς.

Αυτό με φέρνει στο δεύτερο σημείο που θέλω να επισημάνω. Ο όρος «ρωσοφοβία» είναι μια ρητορική στρατηγική που γνωρίζουμε από την ιστορία του ιμπεριαλισμού.

Όταν μια αυτοκρατορία επιτίθεται, η αυτοκρατορία ισχυρίζεται ότι είναι το θύμα. Το ρωσικό κράτος χρησιμοποιεί τη ρητορική ότι οι Ουκρανοί είναι κατά κάποιο τρόπο «ρωσόφοβοι» για να δικαιολογήσει έναν επιθετικό πόλεμο. Η γλώσσα είναι πολύ σημαντική. Αλλά αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το σκηνικό στο οποίο χρησιμοποιείται η γλώσσα. Το σκηνικό είναι αυτό: η ρωσική εισβολή στην ίδια την Ουκρανία, η καταστροφή ολόκληρων ουκρανικών πόλεων, η εκτέλεση τοπικών Ουκρανών ηγετών, η απέλαση παιδιών Ουκρανών, ο εκτοπισμός σχεδόν του μισού ουκρανικού πληθυσμού, η καταστροφή εκατοντάδων νοσοκομείων και χιλιάδων σχολείων, η εσκεμμένη στοχοποίηση των πηγών νερού και ενέργειας κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Αυτό είναι το σκηνικό. Αυτό συμβαίνει στην πραγματικότητα.

Ο όρος «ρωσοφοβία» χρησιμοποιείται σε αυτό το σκηνικό για να προβάλλει τον ισχυρισμό ότι η ιμπεριαλιστική δύναμη είναι το θύμα, ακόμη και όταν η ιμπεριαλιστική δύναμη, η Ρωσία, διεξάγει έναν πόλεμο θηριωδίας. Αυτή ιστορικά είναι μια τυπική συμπεριφορά. Η ιμπεριαλιστική εξουσία απανθρωποποιεί το πραγματικό θύμα και ισχυρίζεται ότι η ίδια είναι θύμα. Όταν το θύμα (στην προκειμένη περίπτωση η Ουκρανία) αντιστέκεται ενάντια στην επίθεση, στη δολοφονία, στην αποικιοκρατία, η αυτοκρατορία λέει ότι το να επιθυμεί κάποιος να τον αφήσουν στην ησυχία του είναι παράλογο, μια ασθένεια. Αυτό είναι μια «φοβία».

Αυτός ο ισχυρισμός, ότι τα θύματα είναι παράλογα, ότι είναι «φοβικά», ότι έχουν «φοβία», έχει σκοπό να αποσπάσει την προσοχή από την πραγματική εμπειρία των θυμάτων στον πραγματικό κόσμο, που είναι φυσικά μια εμπειρία επιθετικότητας, πολέμου και θηριωδίας. Ο όρος «ρωσοφοβία» είναι μια ιμπεριαλιστική στρατηγική που έχει σχεδιαστεί για να μεταθέσει το θέμα από έναν πραγματικό επιθετικό πόλεμο στα συναισθήματα των επιτιθέμενων, εξαλείφοντας έτσι την ύπαρξη και την εμπειρία των ανθρώπων που υφίστανται το κακό περισσότερο. Ο ιμπεριαλιστής λέει: «Είμαστε οι μόνοι άνθρωποι εδώ. Είμαστε τα πραγματικά θύματα. Και τα πληγωμένα συναισθήματά μας μετρούν περισσότερο από τις ζωές των άλλων».

Τώρα, τα εγκλήματα πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία μπορούν και θα κριθούν από την Ουκρανική Δικαιοσύνη, επειδή λαμβάνουν χώρα στο ουκρανικό έδαφος, καθώς και από το διεθνές δίκαιο. Διά γυμνού οφθαλμού μπορούμε να δούμε ότι συντελούνται ένας επιθετικός πόλεμος, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονία.

Η χρήση της λέξης «ρωσοφοβία» σε αυτό το σκηνικό, ο ισχυρισμός ότι οι Ουκρανοί είναι ψυχικά άρρωστοι παρά το γεγονός ότι βιώνουν μια θηριωδία, είναι αποικιακή ρητορική. Λειτουργεί ως μέρος μιας ευρύτερης πρακτικής ρητορικής μίσους. Γι’ αυτό είναι σημαντική αυτή η Σύνοδος: μας βοηθά να εξετάσουμε την γενοκτονική ρητορική μίσους της Ρωσίας. Η ιδέα ότι οι Ουκρανοί πάσχουν από μια ασθένεια που ονομάζεται «ρωσοφοβία» χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για την καταστροφή τους, μαζί με τα επιχειρήματα ότι είναι παράσιτα, σατανιστές και ούτω καθεξής.

Το να παριστάνεις το θύμα όταν στην πραγματικότητα είσαι ο επιτιθέμενος δεν είναι άμυνα. Στην πραγματικότητα είναι μέρος του εγκλήματος. Η ρητορική μίσους που στρέφεται κατά των Ουκρανών δεν αποτελεί μέρος της άμυνας της Ρωσικής Ομοσπονδίας ή των πολιτών της. Είναι ένα στοιχείο των εγκλημάτων που Ρώσοι πολίτες διαπράττουν στο ουκρανικό έδαφος. Υπ’ αυτήν την έννοια, συγκαλώντας ετούτη τη Σύνοδο, το ρωσικό κράτος βρήκε έναν νέο τρόπο να ομολογήσει εγκλήματα πολέμου. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.

[Το δεύτερο μέρος της ομιλίας του Τίμοθυ Σνάιντερ είναι η απάντηση σε σχετική ερώτηση του Ρώσου αντιπροσώπου]

2.

Ο Ρώσος εκπρόσωπος θεώρησε σκόπιμο να με ρωτήσει για τις πηγές μου, και θα απαντήσω με μεγάλη χαρά. Εάν μας ενδιαφέρουν πηγές από δηλώσεις ανώτατων αξιωματούχων της Ρωσικής Ομοσπονδίας, παραπέμπω τον Ρώσο εκπρόσωπο στον ιστότοπο του Προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Εκεί θα βρει ομιλίες του Προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας που αρνούνται την ύπαρξη της Ουκρανίας με το σκεπτικό ότι η Ουκρανία εφευρέθηκε από τους Ναζί, που αρνούνται την ύπαρξη της Ουκρανίας με το σκεπτικό ότι επινοήθηκε από κομμουνιστές και που αρνούνται την ύπαρξη της Ουκρανίας με το επιχείρημα ότι ένας Βίκινγκ βαφτίστηκε πριν από χίλια χρόνια. Δεν θα σχολιάσω τώρα εδώ την ιστορική εγκυρότητα ή τη λογική αυτών των επιχειρημάτων. Επισημαίνω απλώς ότι αυτό αφορά ένα θέμα δημόσιας ιστορίας, ότι αυτές είναι οι δηλώσεις του Προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Ομοίως, ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, μέλος του Ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας, στο κανάλι του στο Telegram, διατυπώνει επανειλημμένως την ιδίου είδους γενοκτονική γλώσσα που συζητήθηκε σήμερα.[1]

Όσον αφορά τις πηγές της ρωσικής κρατικής τηλεόρασης, αυτό είναι πολύ απλό. Παρέθεσα λόγια της ρωσικής κρατικής τηλεόρασης. Η ρωσική κρατική τηλεόραση είναι όργανο του ρωσικού κράτους. Όπως έχει δηλώσει ο ίδιος ο Πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας, η ρωσική κρατική τηλεόραση εκπροσωπεί τα ρωσικά εθνικά συμφέροντα[2]. Ως εκ τούτου, οι δηλώσεις[3] που γίνονται στη ρωσική κρατική τηλεόραση[4] και σε άλλα κρατικά μέσα ενημέρωσης είναι σημαντικές, όχι μόνο ως εκφράσεις της ρωσικής πολιτικής, αλλά και ως απόδειξη της γενοκτονικής κινητοποίησης του ρωσικού πληθυσμού. Αυτό ισχύει σε τέτοιο βαθμό που οι ίδιοι οι παρουσιαστές της ρωσικής τηλεόρασης έχουν εκφράσει δημόσια την ανησυχία τους για το ενδεχόμενο να διωχθούν για εγκλήματα πολέμου. Παραπέμπω λοιπόν τον εκπρόσωπο της Ρωσικής Ομοσπονδίας στα αρχεία των βίντεο των κρατικών τηλεοπτικών καναλιών της Ρωσίας. Για όσους από εσάς δεν ξέρετε ρωσικά, σας παραπέμπω στην εξαιρετική δουλειά της Τζούλια Ντέιβις που έχει συγκεντρώσει ένα σχετικό αρχείο συλλέγοντας βίντεο από την ρωσική τηλεόραση.[5]

Εάν αναζητούμε πηγές που αφορούν τις πραγματικές ρωσικές θηριωδίες στην Ουκρανία[6], αυτές είναι γνωστές[7] και υπάρχουν άφθονα[8] τεκμήρια[9]. Το πιο απλό πράγμα που θα μπορούσε να κάνει το ρωσικό κράτος θα ήταν να επιτρέψει στους Ρώσους δημοσιογράφους να μεταδίδουν ελεύθερα ειδήσεις από την Ουκρανία. Για όλους τους υπόλοιπους, το απλούστερο πράγμα που θα μπορούσαν να κάνουν θα ήταν να επισκεφθούν την Ουκρανία, μια χώρα με έναν δημοκρατικά εκλεγμένο δίγλωσσο πρόεδρο που εκπροσωπεί μια εθνική μειονότητα, και να ρωτήσουν τον λαό της Ουκρανίας για τον πόλεμο είτε στα ουκρανικά είτε στα ρωσικά. Οι Ουκρανοί μιλούν και τις δύο γλώσσες και μπορούν να σας απαντήσουν και στις δύο.

Ο εκπρόσωπος της Ρωσικής Ομοσπονδίας θεώρησε σκόπιμο να αμφισβητήσει τα προσόντα μου. Θεωρώ ότι με τιμά αυτή η μομφή του ρωσικού κράτους, καθώς αποτελεί ένα πολύ δευτερεύον στοιχείο σε μια μεγαλύτερη επίθεση ενάντια στη ρωσική ιστορία και πολιτισμό. Το έργο μου είναι αφιερωμένο, μεταξύ άλλων, στην καταγραφή της μαζικής δολοφονίας των Ρώσων, συμπεριλαμβανομένης της πολιορκίας του Λένινγκραντ[10]. Είμαι περήφανος που κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας μου διδάχθηκα από ιστορικούς της Ουκρανίας, της Πολωνίας, της Ευρώπης γενικότερα, καθώς και από ιστορικούς της Ρωσίας. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι δεν επιτρέπεται στους κορυφαίους ιστορικούς και κορυφαίους μελετητές της Ρωσίας να ασκούν ελεύθερα τα πεδία έρευνάς τους στη δική τους χώρα. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι οργανώσεις όπως η Memorial,[11] που έχουν επιτελέσει ηρωικό έργο σχετικά με την ρωσική ιστορία, τώρα ποινικοποιούνται στη Ρωσία.

Είναι επίσης λυπηρό που οι νόμοι της μνήμης[12] στη Ρωσία εμποδίζουν τον ανοιχτό διάλογο για την ρωσική ιστορία[13]. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι η λέξη Ουκρανία έχει απαγορευτεί στα ρωσικά σχολικά βιβλία[14]. Ως ιστορικός της Ρωσίας ανυπομονώ να έρθει η στιγμή που η συναρπαστική ιστορία της Ρωσίας θα μπορεί να συζητείται ελεύθερα.

Μιλώντας για ιστορία, ο Ρώσος εκπρόσωπος αρνήθηκε ότι υπήρχε κάποια έννοια όπως η ιστορία της Ουκρανίας. Παραπέμπω τον Ρώσο εκπρόσωπο σε εξαιρετικές έρευνες[15] ιστορικών που γνωρίζουν τόσο ουκρανικά όσο και ρωσικά, όπως η πρόσφατη εργασία του συναδέλφου μου Σέρχι Πλόχι στο Χάρβαρντ.[16] Παραπέμπω όλους γενικά στο ανοιχτό μου μάθημα για την ιστορία της Ουκρανίας στο Γέιλ,[17] το οποίο ελπίζω να εξηγεί τη σημασία της ουκρανικής ιστορίας με πιο εύγλωττο τρόπο από ό,τι μπορώ εδώ.

Πράγμα ακόμη ουσιαστικότερο, οφείλω να ευχαριστήσω τον Ρώσο εκπρόσωπο που με βοήθησε να τονίσω αυτό που προσπαθούσα στην παρουσίασή μου. Αυτό που προσπαθούσα να εξηγήσω είναι πως δεν είναι αρμοδιότητα του εκπροσώπου μιας μεγαλύτερης χώρας να πει ότι μια μικρότερη χώρα δεν έχει ιστορία. Εκείνο που μόλις μας είπε ο Ρώσος εκπρόσωπος είναι ότι κάθε φορά που οι Ουκρανοί, στο παρελθόν ή σήμερα, ισχυρίζονται ότι υπάρχουν ως κοινωνία, αυτό συνιστά «ιδεολογία» ή «ρωσοφοβία». Ο Ρώσος εκπρόσωπος μας βοήθησε αποτελώντας παράδειγμα της συμπεριφοράς που προσπαθούσα να περιγράψω. Όπως προσπάθησα να εξηγήσω, το να απορρίπτεις την ιστορία κάποιου άλλου ή να την αποκαλείς ασθένεια, είναι μια αποικιακή στάση[18] με γενοκτονικές συνέπειες. Η αυτοκρατορία δεν έχει το δικαίωμα να λέει ότι μια γειτονική χώρα δεν έχει ιστορία. Ο ισχυρισμός ότι μια χώρα δεν έχει παρελθόν είναι γενοκτονική ρητορική μίσους. Αυτή η συνεδρία ήταν χρήσιμη γιατί μας βοήθησε να συνδέσουμε τα ρωσικά λόγια με τις ρωσικές πράξεις. Σας ευχαριστώ.

© Timothy Snyder 2023
– Μετάφραση: Μιμή Βασιλάκη

Πηγή: athensreviewofbooks.com

Το άρθρο Παριστάνοντας το θύμα… Του Τίμοθυ Σνάιντερ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.