Ηπροοπτική επανέναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν αποτελεί βασική πηγή ανησυχίας την τελευταία ημέρα της προεκλογικής περιόδου στο Ισραήλ, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να παρουσιάζει την παραμονή του στην πρωθυπουργία ως προϋπόθεση «για την εξάλειψη της ιρανικής απειλής». Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ παρεμβαίνει ανοιχτά υπέρ του, καλώντας τους Ισραηλινούς να τον επανεκλέξουν, ώστε οι δύο ηγέτες να «τελειώσουν τη δουλειά» που ξεκίνησαν με τον πόλεμο κατά της Τεχεράνης τον Φεβρουάριο.

Οι δηλώσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς οι μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις έχουν ανασταλεί εδώ και μήνες, ενώ οι διαπραγματεύσεις για την κατάπαυση του πυρός πραγματοποιήθηκαν χωρίς τη συμμετοχή του Ισραήλ. Η επαναφορά της στρατιωτικής επιλογής στο προσκήνιο, παραμονή των εκλογών της Τρίτης, συνδέει άμεσα την εκλογική αναμέτρηση με το ενδεχόμενο μιας νέας περιφερειακής κλιμάκωσης και του ανοίγματος ενός νέου κύκλου βίας στην περιοχή με ότι αυτό συνεπάγεται για τις περιφερειακές ισορροπίες, αλλά και την παγκόσμια οικονομία. Το θερμόμετρο ανεβάζουν επίσης δημοσιεύματα που αναφέρουν ότι ο αμερικανικός στρατός προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο πρόσθετων πληγμάτων κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ληφθεί οριστική απόφαση για την επανέναρξη των επιθέσεων.

Το μήνυμα Τραμπ: «Να τελειώσουμε τη δουλειά»

Ο Νετανιάχου αξιοποίησε τη δημόσια στήριξη του Αμερικανού προέδρου για να ενισχύσει το βασικό επιχείρημα της εκστρατείας του: ότι αποτελεί τον ηγέτη που μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα τους εχθρούς του Ισραήλ. Σε τηλεοπτική εμφάνισή του, εξήρε τη σχέση του με τον Τραμπ, κάνοντας σαφή αναφορά και στην εκλογική του παρέμβαση.

«Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ήρθε με μια φιλία που δεν είχε υπάρξει ποτέ στο παρελθόν μεταξύ ισραηλινού πρωθυπουργού και αμερικανού προέδρου. Και αμφιβάλλω αν θα έχουμε ποτέ ξανά έναν τόσο φιλικό πρόεδρο», δήλωσε. «Έχει ακόμη δύο χρόνια στην εξουσία και λέει ότι σας καλεί να ψηφίσετε εμένα».

Λίγο νωρίτερα, ο Τραμπ είχε γράψει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Ψηφίστε τον Μπίμπι Νετανιάχου για πρωθυπουργό, πρέπει να τελειώσουμε τη δουλειά που ξεκινήσαμε!».

Ο ισραηλινός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι ο αμερικανός πρόεδρος είναι διατεθειμένος να αναλάβει δράση για να εξαλειφθεί οριστικά η ιρανική απειλή, υπονοώντας ότι η συνεργασία τους θα συνεχιστεί μόνο εφόσον ο ίδιος παραμείνει στην εξουσία. «Έχω ήδη δώσει εντολή στη Μοσάντ και στις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις να ανατρέψουν αυτό το καθεστώς, επειδή αυτός είναι ο μόνος τρόπος να τερματιστεί αυτή η απειλή», δήλωσε, αναφερόμενος στην ισραηλινή υπηρεσία πληροφοριών και στον στρατό.

Δεν πρόκειται απλώς για μια υπόσχεση συνέχισης της στρατιωτικής πίεσης. Ο Νετανιάχου προβάλλει την ανατροπή της ιρανικής ηγεσίας ως τελικό στόχο και εμφανίζει τη δική του παραμονή στην πρωθυπουργία ως κρίσιμο παράγοντα για την επίτευξή του. Με αυτόν τον τρόπο, επιχειρεί να μετατοπίσει το επίκεντρο της εκλογικής συζήτησης από τις ευθύνες της κυβέρνησής του για την επίθεση της Χαμάς και τις συνέπειες των πολέμων που ακολούθησαν προς την ανάγκη διαρκούς αντιπαράθεσης με το Ιράν.

Η παρέμβαση του Τραμπ, ωστόσο, δεν είναι χωρίς πολιτικό κόστος. Ο πόλεμος κατά του Ιράν είναι ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ και έχει συνδεθεί με την αύξηση των τιμών και ιδίως των καυσίμων. Μία νέα στρατιωτική επιχείρηση θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις οικονομικές πιέσεις και να επιβαρύνει τους Ρεπουμπλικανούς, οι οποίοι κάνουν ότι μπορούν για να διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου στις ενδιάμεσες εκλογές της επόμενης εβδομάδας.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν φθορά, όχι κυβερνητική αλλαγή

Η εκλογική εικόνα, πάντως, δεν εξασφαλίζει στον Νετανιάχου την ανανέωση της κοινοβουλευτικής του πλειοψηφίας. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις πριν από την κάλπη δείχνουν ότι το Λικούντ σχεδόν σίγουρα θα χάσει έδρες, αλλά και ότι οι αντίπαλοί του δε διαθέτουν ακόμη σαφή δρόμο προς τον σχηματισμό βιώσιμης κυβέρνησης. Βασικοί ρυθμιστές της πολιτικής ζωής του Ισραήλ σύμφωνα με τις μετρήσεις αλλά και το γενικότερο κλίμα που διαμορφώνεται αναμένεται να αναδειχθούν τα αραβικά κόμματα στο Ισραήλ.

Δημοσκόπηση του Channel 13 έδινε 54 έδρες στο στρατόπεδο της αλλαγής, έναντι 50 στα κόμματα που στηρίζουν τον πρωθυπουργό, ενώ τα αραβικά κόμματα συγκεντρώνουν 16 έδρες. Το Channel 12 ανεβάζει στις 56 τις έδρες της αντιπολιτευόμενης πλευράς, διατηρεί τον κυβερνητικό συνασπισμό στις 50 και αποδίδει συνολικά 14 έδρες στην Κοινή Λίστα και στο Ράαμ. Η δημόσια ραδιοτηλεόραση Kan δίνει 52 έδρες στο αντί- Νετανιάχου στρατόπεδο, 50 στον κυβερνητικό συνασπισμό, 14 στα αραβικά κόμματα και τέσσερις στο κόμμα των Εφέδρων.

Για την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στην Κνεσέτ των 120 μελών απαιτούνται 61 έδρες. Καμία από τις τρεις δημοσκοπήσεις δεν εμφανίζει κάποιο από τα βασικά στρατόπεδα να φτάνει αυτοτελώς αυτό το όριο. Τα στοιχεία καταγράφουν, επομένως, την πιθανότητα σημαντικής εκλογικής φθοράς του Νετανιάχου, όχι όμως και μια αυτονόητη μετάβαση της εξουσίας στην αντιπολίτευση.

Σε επίπεδο κομμάτων, το κεντρώο Γιασάρ του πρώην αρχηγού του στρατού Γκάντι Άιζενκοτ καταγράφεται στις 22 έως 23 έδρες, ενώ το Λικούντ κινείται μεταξύ 19 και 21. Το Μπ’ Γιαχάντ του πρώην πρωθυπουργού Ναφτάλι Μπένετ συγκεντρώνει 14 έως 15 έδρες και οι Δημοκράτες του Γιαΐρ Γκολάν οκτώ έως δέκα. Η εικόνα αποτυπώνει τόσο την υποχώρηση του κόμματος του Νετανιάχου όσο και την πολυδιάσπαση του πολιτικού χώρου που επιδιώκει να τον αντικαταστήσει.

Το κρίσιμο ερώτημα αφορά πλέον τις μετεκλογικές συμμαχίες. Τα αραβικά κόμματα, με 14 έως 16 έδρες στις δημοσκοπήσεις, ενδέχεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο. Ο επικεφαλής του Ράαμ, Μανσούρ Αμπάς, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να στηρίξει κυβέρνηση που θα απομακρύνει τον Νετανιάχου, αλλά ορισμένα κόμματα της αντιπολίτευσης αποκλείουν τη συμμετοχή του σε κυβερνητικό σχήμα.

Αντίστοιχη αβεβαιότητα περιβάλλει το κόμμα των Εφέδρων του Γιοάζ Χέντελ, το οποίο περνά το εκλογικό όριο μόνο στη δημοσκόπηση της Kan, εξασφαλίζοντας τέσσερις έδρες. Η στάση του δεν έχει αποσαφηνιστεί. Ακόμη και αν τα κόμματα που αντιτίθενται στον Νετανιάχου συγκεντρώσουν περισσότερες έδρες από τον σημερινό κυβερνητικό συνασπισμό, θα χρειαστεί να συμφωνήσουν σε κοινή κυβερνητική λύση. Σε διαφορετική περίπτωση, ο πρωθυπουργός θα μπορούσε να παραμείνει επικεφαλής υπηρεσιακής κυβέρνησης, παρατείνοντας την πολιτική αβεβαιότητα.

Η 7η Οκτωβρίου παραμένει ανοιχτή πληγή

Η εκλογική αναμέτρηση είναι η πρώτη μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και αποτελεί, για πολλούς Ισραηλινούς, ευκαιρία να αποτιμήσουν την ευθύνη της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας για τη μεγαλύτερη αποτυχία ασφαλείας της χώρας εδώ και γενιές.

Η αιφνιδιαστική επίθεση στοίχισε τη ζωή σε περίπου 1.200 ανθρώπους και οδήγησε στην απαγωγή 251 ομήρων. Ακολούθησαν η ανηλεής επίθεση στην Γάζα, αλλά και οι πόλεμοι σε πολλαπλά μέτωπα, με βαθιές συνέπειες για την ισραηλινή κοινωνία, την οικονομία και τη θέση της χώρας στην περιοχή.

Ο Νετανιάχου έχει αρνηθεί ότι φέρει προσωπική ευθύνη για την αποτυχία και έχει αντισταθεί στις εκκλήσεις για ανεξάρτητη έρευνα. Οι αντίπαλοί του υποστηρίζουν ότι δεν μπορεί να ζητά νέα εντολή διακυβέρνησης χωρίς να λογοδοτήσει για τα γεγονότα που επέτρεψαν στη Χαμάς να εξαπολύσει την επίθεση.

Η δυσαρέσκεια παραμένει έντονη μεταξύ οικογενειών θυμάτων και ομήρων. Η απελευθέρωση των τελευταίων ομήρων στο πλαίσιο της εκεχειρίας που επιτεύχθηκε με αμερικανική διαμεσολάβηση δεν έκλεισε τη συζήτηση για τις ευθύνες της ηγεσίας. Για πολλούς, η κάλπη αποτελεί ευκαιρία να επανέλθει το ζήτημα στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής.

Ο Νετανιάχου, από την πλευρά του, επιμένει ότι η ασφάλεια του Ισραήλ απαιτεί συνέχιση της πίεσης στους αντιπάλους του, με ιδιαίτερη έμφαση στο Ιράν. Η αντιπαράθεση αυτή αντανακλά ένα βαθύτερο δίλημμα της ισραηλινής κοινωνίας: η απαίτηση για λογοδοσία συνυπάρχει με τον φόβο νέων επιθέσεων και την πεποίθηση ενός μέρους των ψηφοφόρων ότι η στρατιωτική ισχύς παραμένει η βασική εγγύηση ασφάλειας.

Μια αντιπολίτευση με διαφορετικές αφετηρίες

Το πρόβλημα για τους αντιπάλους του πρωθυπουργού δεν περιορίζεται στην αριθμητική των εδρών. Στο στρατόπεδο της αλλαγής συνυπάρχουν κεντρώοι, αριστεροί και δεξιοί πολιτικοί, με διαφορετικές προσεγγίσεις για τον πόλεμο, τους Παλαιστινίους, τη θρησκεία και τον χαρακτήρα του κράτους, αλλά και για το ενδεχόμενο συνεργασίας με τα αραβικά κόμματα.

Ο Άιζενκοτ επιχειρεί να προβληθεί ως πρώην στρατιωτικός που μπορεί να προσφέρει διαφορετική ηγεσία σε θέματα ασφάλειας. Ο Μπένετ εκπροσωπεί τη δεξιά πτέρυγα της αντιπολίτευσης, ενώ ο πρώην πρωθυπουργός Γιαΐρ Λαπίντ και ο Γιαΐρ Γκολάν προέρχονται από διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες. Κοινός τους στόχος είναι η απομάκρυνση του Νετανιάχου, όχι όμως απαραίτητα μια ενιαία στρατηγική για την επόμενη ημέρα.

Ο Άιζενκοτ, μάλιστα, επιχείρησε να διαχωρίσει τη δική του στάση απέναντι στον Τραμπ από την προεκλογική αξιοποίησή του από τον Νετανιάχου. Χαρακτήρισε τον αμερικανό πρόεδρο «πραγματικό φίλο του Ισραήλ», δηλώνοντας ότι θα συνεργαστεί πλήρως μαζί του εφόσον εκλεγεί. Παράλληλα, κατηγόρησε τον πρωθυπουργό ότι στηρίζει την εκστρατεία του στον φόβο, στα ψέματα και στις απειλές, αναφερόμενος και σε εικόνα που δημιουργήθηκε με υπολογιστή και απεικόνιζε πυρηνική έκρηξη πάνω από το Τελ Αβίβ.

Ο Νετανιάχου, αντίθετα, στηρίζεται σε μια συμμαχία με τα υπερορθόδοξα κόμματα και την ακροδεξιά. Οι υπουργοί Μπεζαλέλ Σμότριτς και Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ έχουν βρεθεί στο επίκεντρο διεθνών αντιδράσεων για τις θέσεις τους απέναντι στους Παλαιστινίους και την επέκταση των ισραηλινών οικισμών στη Δυτική Όχθη. Η συμμετοχή τους στην κυβέρνηση αποτελεί για τους επικριτές του πρωθυπουργού μέρος του προβλήματος, ενώ για τον ίδιο παραμένουν κρίσιμοι κοινοβουλευτικοί σύμμαχοι.

Η οικονομία αντέχει, αλλά οι κίνδυνοι παραμένουν

Παρά την πολιτική αβεβαιότητα και το κόστος των πολέμων, οι ισραηλινές χρηματιστηριακές αγορές έχουν καταγράψει ισχυρή άνοδο από το φθινόπωρο του 2023. Ο βασικός δείκτης του χρηματιστηρίου του Τελ Αβίβ έχει ενισχυθεί περίπου 130% μετά την επίθεση της Χαμάς, ενώ το σέκελ έχει καταγράψει άνοδο περίπου 25%. Η ισχύς του τεχνολογικού κλάδου, η διεθνής ζήτηση για εταιρείες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη και η αύξηση των αμυντικών δαπανών έχουν συμβάλει στην ανθεκτικότητα της αγοράς.

Ορισμένοι επενδυτές εκτιμούν ότι μια κυβέρνηση χωρίς τον Νετανιάχου και τους ακροδεξιούς συμμάχους του θα μπορούσε να βελτιώσει τις σχέσεις του Ισραήλ με τους δυτικούς συμμάχους και να περιορίσει το πολιτικό ρίσκο. Άλλοι θεωρούν ότι η ισραηλινή οικονομία έχει αποδείξει πως μπορεί να αντέχει την πολιτική αναταραχή, ανεξαρτήτως του ποιος βρίσκεται στην εξουσία.

Ωστόσο, η χρηματιστηριακή άνοδος δεν εξαλείφει τις δημοσιονομικές πιέσεις. Το δημόσιο χρέος έχει αυξηθεί κοντά στο 70% του ΑΕΠ, ενώ το έλλειμμα αναμένεται να παραμείνει σημαντικά υψηλότερο από τα προπολεμικά επίπεδα. Παράλληλα, η υποχώρηση της συμμετοχής ξένων επενδυτών στις ισραηλινές μετοχές υποδηλώνει ότι η άνοδος των δεικτών δεν ισοδυναμεί με πλήρη αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.

Ένα αποτέλεσμα που δε θα οδηγούσε σε λειτουργική κυβέρνηση θα μπορούσε να παρατείνει την αβεβαιότητα γύρω από τον προϋπολογισμό, τις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις. Αντίστοιχα, μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση με το Ιράν θα προσέθετε ένα ακόμη επίπεδο κινδύνου, τόσο για την οικονομία όσο και για τη διπλωματική θέση του Ισραήλ.

Το διακύβευμα της κάλπης υπερβαίνει, επομένως, το ερώτημα αν ο Νετανιάχου θα χάσει την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία. Αφορά το αν οι αντίπαλοί του θα μπορέσουν να μετατρέψουν την εκλογική φθορά του σε πραγματική κυβερνητική αλλαγή, αν θα ανοίξει ο δρόμος για τη διερεύνηση των ευθυνών της 7ης Οκτωβρίου και, κυρίως, αν η επόμενη ισραηλινή κυβέρνηση θα επιδιώξει την αποκλιμάκωση ή θα συνεχίσει να προβάλλει τη στρατιωτική αναμέτρηση με το Ιράν ως κεντρικό άξονα της πολιτικής της.

Πηγή: tovima.gr

Ένα τεράστιο φορτηγό αεροσκάφος, που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία και βρισκόταν σταθμευμένο σε αεροδρόμιο της ανατολικής Γερμανίας, δέχθηκε επίθεση από drones γεμάτα εκρηκτικά στις αρχές Αυγούστου. Γερμανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι τα drones πιλοτάρονταν από πράκτορες της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών.Ένα drone χτύπησε το φορτηγό αεροσκάφος Antonov, αλλά δεν εξερράγη. Ένα δεύτερο συγκρούστηκε με άλλο αεροσκάφος και ένα τρίτο εξερράγη κοντά στην περίμετρο του αεροδρομίου, σύμφωνα με τις αρχές. Αν η επίθεση είχε πετύχει όπως σχεδιάστηκε, το αποτέλεσμα θα ήταν χάος και θύματα σε ένα από τα σημαντικότερα αεροδρόμια αεροφορτίου της Ευρώπης, αναφέρουν οι ερευνητές.

Διαταγή Πούτιν για κλιμάκωση

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η αποτυχημένη επιχείρηση στο αεροδρόμιο Λειψίας φέτος το καλοκαίρι ήταν ένα από τα πρώτα πυρά μιας εντεινόμενης εκστρατείας δολιοφθορών και συγκαλυμμένων επιχειρήσεων κατά χωρών του ΝΑΤΟ, την οποία διέταξε απευθείας ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους που ενημερώθηκαν για τα πορίσματά τους.

Η εντατικοποίηση της ρωσικής εκστρατείας έρχεται τη στιγμή που οι ουκρανικές δυνάμεις, με ευρωπαϊκή στήριξη, έχουν σε μεγάλο βαθμό ακινητοποιήσει τον ρωσικό στρατό στο πεδίο της μάχης, προκαλώντας βαριές απώλειες και αποτρέποντας σημαντικά εδαφικά κέρδη το τελευταίο έτος. Το Κίεβο πλήττει όλο και συχνότερα στόχους βαθιά μέσα στη Ρωσία, μεταξύ αυτών διυλιστήρια και αποθήκες της μεγαλύτερης ρωσικής εταιρείας ηλεκτρονικού εμπορίου.

Στη Μόσχα υπήρχε αυξανόμενη απογοήτευση το καλοκαίρι, ανέφεραν οι αξιωματούχοι, επειδή ούτε οι μάχες στο πεδίο ούτε οι διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον οδηγούσαν την Ουκρανία να αποδεχθεί τις παραχωρήσεις που ήθελε ο Πούτιν.

«Το Κρεμλίνο είναι απογοητευμένο που οι συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν οδήγησαν στην ταχεία εξομάλυνση των σχέσεων που ήλπιζε», δήλωσε ο Τόμας Γκράχαμ, πρώην ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος που συμμετέχει πλέον σε ανεπίσημες συνομιλίες με το Κρεμλίνο.

Το ενδεχόμενο επίκλησης του Άρθρου 5

Συνεργάτες του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς αναφέρουν ότι, αν η επίθεση στη Λειψία είχε προκαλέσει μεγάλο αριθμό θυμάτων, θα εξέταζαν το ενδεχόμενο επίκλησης της ρήτρας συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, γνωστής ως Άρθρο 5, που θα υποχρέωνε την υπόλοιπη συμμαχία να σπεύσει να προστατεύσει τη Γερμανία.

Η διάταξη, που έχει επικληθεί μόνο μία φορά στο παρελθόν, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, δεσμεύει τα μέλη της συμμαχίας να βοηθήσουν έναν σύμμαχο που δέχεται ένοπλη επίθεση. Η αντίδραση, ωστόσο, μπορεί να κυμαίνεται από διπλωματική στήριξη έως στρατιωτικό πλήγμα.

Έξαρση επιθέσεων «γκρίζας ζώνης» στην Ευρώπη

Από την επίθεση στη Λειψία και μετά, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν δει έντονη αύξηση των λεγόμενων επιθέσεων «γκρίζας ζώνης». Τον Αύγουστο, εμπρηστές επιτέθηκαν σε κατασκευαστές drones στην Εσθονία και στην Πολωνία. Τον ίδιο μήνα, οι αρχές της Σλοβακίας ανέφεραν ότι ματαίωσαν σχεδιαζόμενη εμπρηστική επίθεση σε ουκρανικό εργοστάσιο drones στη χώρα.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η Πολωνία, η Λιθουανία και η Βουλγαρία έχουν αναφέρει δολιοφθορές σε σταθμούς Starlink. Έχει σημειωθεί επίσης σειρά επιθέσεων με drones σε εμπορικά πλοία στη Μαύρη Θάλασσα, κοντά στα ύδατα των μελών του ΝΑΤΟ, Βουλγαρίας και Ρουμανίας.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες προειδοποιούν δημόσια για τους κινδύνους και συζητούν ιδιωτικά πώς θα απαντήσουν. «Η Ρωσία διεξάγει πόλεμο κατά της Ευρώπης· όχι μόνο κατά της Ουκρανίας, αλλά και εναντίον μας», δήλωσε ο Μερτς νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

Το Κρεμλίνο δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Οι αντιδράσεις Μόσχας και Ουάσινγκτον

Η Ρωσία έχει αρνηθεί ότι εμπλέκεται σε επιχειρήσεις δολιοφθοράς στην Ευρώπη. Απαντώντας στις κατηγορίες του Βερολίνου για τη στόχευση του αεροδρομίου της Λειψίας, ο Πούτιν είπε στις αρχές Σεπτεμβρίου: «Πού είναι τα αποδεικτικά στοιχεία;».

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο προειδοποίησε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι η κλιμάκωση θα μπορούσε να επεκταθεί σε χώρες του ΝΑΤΟ και να μετατρέψει «γρήγορα έναν πόλεμο μεταξύ δύο χωρών σε μια πολύ ευρύτερη και πολύ πιο επικίνδυνη περιφερειακή σύγκρουση».

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι κατέληξε σε συμφωνία με τον Πούτιν για την προμήθεια diesel στις αγορές των ΗΠΑ και του κόσμου, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι τιμές. Την περασμένη εβδομάδα πάγωσε επίσης κυρώσεις που επρόκειτο να επιβληθούν στη Ρωσία βάσει δικομματικού νομοσχεδίου, προκαλώντας την κριτική μελών του Κογκρέσου. Ο Τραμπ ανέφερε σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Κυριακή ότι η απόφασή του για τη Ρωσία είχε στόχο να τη διατηρήσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να μην εμπλακεί στον πόλεμο με το Ιράν.

Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ ταξίδεψε στη Μόσχα στα τέλη Αυγούστου σε μια προσπάθεια να αναζωπυρώσει τις διαπραγματεύσεις και να προειδοποιήσει τη Ρωσία να μην κλιμακώσει τις επιθέσεις κατά των Ευρωπαίων συμμάχων. Στη συνέχεια, ο Ράτκλιφ προειδοποίησε προσωπικά τους Ευρωπαίους ομολόγους του στις υπηρεσίες πληροφοριών και επιλεγμένους πολιτικούς ηγέτες ότι η Μόσχα εντείνει τις επιχειρήσεις δολιοφθοράς κατά των χωρών τους, σύμφωνα με πρόσωπα που έλαβαν τις προειδοποιήσεις.

Η CIA δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Η Υπηρεσία Ειδικών Αποστολών της GRU

Οι μυστικές επιθέσεις της Ρωσίας διευθύνονται από έναν κλάδο της ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών (GRU), σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους. Ο κλάδος, γνωστός ως Υπηρεσία Ειδικών Αποστολών (SSD), δημιουργήθηκε το 2023 με τη συγχώνευση ορισμένων από τις πιο φονικές μυστικές μονάδες της Ρωσίας, με εντολή να διεξάγει συγκαλυμμένο πόλεμο κατά της Ευρώπης.

Την SSD διοικεί ο αντιστράτηγος Αντρέι Αβεργιάνοφ, βετεράνος του κρυφού πολέμου, του οποίου οι πράκτορες έχουν συνδεθεί με δολοφονίες, δηλητηριάσεις και βομβιστικές επιθέσεις σε όλη την Ευρώπη. Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν συνδέσει την επίθεση στη Λειψία με έναν από τους προϊσταμένους τμημάτων του, τον συνταγματάρχη Ντένις Σμολιανίνοφ, ο οποίος βρίσκεται υπό κυρώσεις της ΕΕ και της Βρετανίας επειδή διευθύνει ρωσικές συγκαλυμμένες επιχειρήσεις στην Ευρώπη.

Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν εντοπίσει παλαιότερα τον Σμολιανίνοφ ως έναν από τους διοικητές πίσω από σχέδιο λαθραίας διοχέτευσης εμπρηστικών μηχανισμών στο δίκτυο δεμάτων της DHL. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η επιχείρηση είχε τελικά στόχο να προκαλέσει τη συντριβή επιβατικών αεροσκαφών με προορισμό τη Βρετανία και τη Βόρεια Αμερική.

Πώς οργανώθηκε η επιχείρηση

Η επιχείρηση στη Λειψία περιλάμβανε τουλάχιστον τρία drones γεμάτα με στρατιωτικής κλάσης εκρηκτικό Semtex, τα οποία είχαν τοποθετηθεί σε θάμνους και κάτω από δέντρα έξω από την περίμετρο του αεροδρομίου, σύμφωνα με τους ερευνητές. Εφοδιασμένα με γερμανικές κάρτες SIM 5G, τα drones μπορούσαν να πιλοτάρονται εξ αποστάσεως μέσω διαδικτύου. Γερμανοί αξιωματούχοι κυβερνοπληροφοριών εντόπισαν την επικοινωνία σε διακομιστές που είχε χρησιμοποιήσει στο παρελθόν η GRU.

Η επίθεση αποτελούσε μέρος ευρύτερης προσπάθειας τοποθέτησης πρακτόρων, εκρηκτικών και όπλων σε όλη την Ευρώπη, ώστε να πληγούν στόχοι που στηρίζουν την Ουκρανία και να σπαρθεί χάος που θα μπορούσε να ενισχύσει την πολιτική αντίθεση στη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο, σύμφωνα με ερευνητές και αξιωματούχους πληροφοριών.

Οι ερευνητές έχουν αποκαλύψει δίκτυα που διακινούν εκρηκτικά, drones και όπλα στην ΕΕ, καθώς και κρησφύγετα και κρυμμένες υπόγειες αποθήκες κοντά σε αεροδρόμια, εργοστάσια όπλων και άλλους πιθανούς στόχους.

Γερμανοί ερευνητές πιστεύουν ότι την υλικοτεχνική υποστήριξη επί του εδάφους για την επιχείρηση στη Λειψία συντόνισε ο Όλεγκ Λεβούσκιν, πρώην Ρώσος στρατιωτικός που στρατολογήθηκε από τη GRU μετά από ποινική καταδίκη.

Ο Λεβούσκιν καθοδηγούσε αρκετούς Λευκορώσους πράκτορες, οι οποίοι μετέφεραν εκρηκτικά πέρα από τα σύνορα, συναρμολόγησαν τα drones και τα τοποθέτησαν για την επίθεση, σύμφωνα με ερευνητές και αξιωματούχους πληροφοριών.

Η σερβική διαδρομή και οι συλλήψεις

Το δίκτυο χρησιμοποίησε τη Σερβία ως κέντρο υλικοτεχνικής υποστήριξης για τη μεταφορά τροποποιημένων drones και εκρηκτικών μηχανισμών προς τη Γερμανία. Το στρατιωτικής κλάσης Semtex διακινούνταν σε ξανασφραγισμένες κονσέρβες τροφίμων με πυροκροτητές. Πρόσθετες χαλύβδινες πλάκες μετέτρεπαν τους μηχανισμούς σε βόμβες θραυσμάτων, σχεδιασμένες να σκορπούν θανατηφόρα θραύσματα, ανέφεραν οι ερευνητές.

Οι σερβικές αρχές συνέλαβαν στη συνέχεια επτά υπόπτους, μεταξύ αυτών και έναν διπλής υπηκοότητας, Ρώσο και Σέρβο, που κατηγορούνται ότι ανήκαν σε οργανωμένη ομάδα η οποία προμηθευόταν και αποθήκευε εκρηκτικά και drones πριν τα στείλει σε χώρες της ΕΕ, ανέφεραν Σέρβοι εισαγγελείς.

Δύο ημέρες πριν από την επίθεση στη Λειψία, ο Λεβούσκιν και τουλάχιστον ένας Λευκορώσος συνεργός πέταξαν από τη Γερμανία στη Σερβία και στη συνέχεια στη Ρωσία.

Η προειδοποίηση από το Κρεμλίνο

Μετά την αποτυχημένη επίθεση, αξιωματούχος του Κρεμλίνου που λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας με τη γερμανική κυβέρνηση επικοινώνησε με τον ομόλογό του στο Βερολίνο, σύμφωνα με αξιωματούχους που γνωρίζουν την επικοινωνία.

Η Λειψία, προειδοποίησε, δεν θα ήταν η τελευταία επίθεση.

Πηγή: tovima.gr

Το πιο δυσάρεστο πράγμα στην πολιτική δεν είναι τόσο οι ελπίδες που αποδεικνύονται αβάσιμες. Οσο οι ελπίδες που διαψεύδονται.

Διότι στην περίπτωση αυτή δεν έχεις να διαχειριστείς μόνο τις ελπίδες που πήγαν στον κουβά. Εχεις να διαχειριστείς και το γεγονός της ίδιας της διάψευσης που δεν είναι ποτέ ευχάριστη, ούτε κολακευτική.

Σε αυτή τη δύσκολη θέση βρίσκεται σήμερα το κομματικό εγχείρημα του Α. Τσίπρα.

Οι ελπίδες δεν φαίνεται να αποδίδουν. Και έτσι καταλήγουν να τσακώνονται με τα υπολείμματα του ΣΥΡΙΖΑ για τα υπολείμματα των βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ ή να αντιδικούν με το ΠαΣοΚ για τον Ανδρουλάκη.

Προ ημερών πήραν ανάποδες επειδή ο αρχηγός του ΠαΣοΚ είπε ότι πρωθυπουργός γίνεται ο αρχηγός του πρώτου κόμματος.

Και προφανώς είχε δίκιο ο άνθρωπος. Τι έπρεπε να πει; Ψηφίστε και μετά θα φέρουμε για πρωθυπουργό τον Γκουαρντιόλα;

Αλλά έως εδώ ανθρώπινο. Η διάψευση που λέγαμε.

Μόνο που όλα αυτά γίνονται με την επίφαση ότι δήθεν στρέφονται εναντίον του… Μητσοτάκη! Ο οποίος υποθέτω ότι θα διασκεδάζει πιο πολύ κι από την ιστορία με την Κίμπερλι.

Μεγάλη πλάκα. Από εκεί που η κυρία κοκορευόταν ότι μπορεί να αλλάξει κυβερνήσεις όπου γουστάρει, έδιωξαν τελικά την ίδια μαζί με τον στυλίστα της.

Τώρα ακόμη κι αν δεχτώ ότι η ΕΛΑΣ (του Τσίπρα, όχι του Χρυσοχοΐδη…) και το ΠαΣοΚ αγαπηθούν ξαφνικά κι αποφασίσουν να κάνουν κυβέρνηση, τι κυβέρνηση να κάνουν όταν μαζί και με το ζόρι μαζεύουν ένα 25%; Ούτε για διαχείριση πολυκατοικίας δεν φτάνει.

Υπάρχει λοιπόν ένα αντικειμενικό πρόβλημα. Οτι την επομένη των διαψευσμένων ελπίδων τα δυο κόμματα έχουν να διαχειριστούν και τη διάψευση αλλά και το πραγματικό μπόι τους.

Το οποίο στην πολιτική δεν ανακηρύσσεται. Προκύπτει από τη λαϊκή ψήφο και την αποδοχή.

Τι θα ήταν, λοιπόν, αυτή η περίφημη κυβερνητική συνεργασία εναντίον του Μητσοτάκη; Κάτι σαν συνέλευση φοιτητικού αμφιθεάτρου όπου λύνουν τα προβλήματα στην κουβέντα;

‘Ή μήπως θα πάρουν μαζί και την Καρυστιανού με τη Γρατσία, τον Βελόπουλο και την Ζωή για να βγουν οι αριθμοί; Σε αυτήν την περίπτωση καλύτερα να βάλουν και πούλμαν κατευθείαν για το Δρομοκαΐτειο.

Αυτά έχουν, όμως, οι διαψευσμένες ελπίδες. Εχεις να διαχειριστείς τη διάψευσή τους αλλά και την πραγματικότητα που προκύπτει από τη διάψευση.

Και γι’ αυτό οι παλαιοί σοφοί συνιστούσαν γενικά να αποφεύγουμε τα μεγάλα λόγια και τις πολλές φανφάρες.

Διότι κινδυνεύεις να διαψευστείς. Και μετά να σε πάρουν στο ψιλό οι εξυπνάκηδες.

Πηγή: tovima.gr

ΟΡώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν πρότεινε να συναντηθεί τον επόμενο μήνα με τον πρόεδρο Τραμπ και τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, για να συζητήσουν την Ουκρανία, σε μια προσπάθεια να διαπραγματευτεί τη λήξη της τετραετούς σύγκρουσης με όρους που θα ευνοούν τη Μόσχα, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις συζητήσεις.

Το σχέδιο αποτελεί προσπάθεια του Πούτιν να εκμεταλλευτεί την προσέγγιση μεταξύ του Τραμπ και του Ρώσου ηγέτη, η οποία έχει ανησυχήσει την Ουκρανία και τους συμμάχους της στην Ουάσιγκτον και την Ευρώπη. Μια τέτοια σύνοδος, χωρίς τη συμμετοχή του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, θα ήταν άνευ προηγουμένου και θα έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και πέρα από αυτές.

Ο Πούτιν έθεσε την ιδέα σε τηλεφωνική συνομιλία με τον Τραμπ στις 9 Οκτωβρίου, σύμφωνα με πρώην Ρώσο αξιωματικό των υπηρεσιών πληροφοριών που έχει ενημερωθεί για το θέμα. Η συνομιλία αυτή οδήγησε επίσης σε συμφωνία για την αγορά ρωσικού ντίζελ από τις ΗΠΑ και τη διευκόλυνση της πώλησής του στη διεθνή αγορά.

Οι αντιδράσεις Μόσχας και Ουάσιγκτον

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ επιβεβαίωσε ότι διεξάγονται συζητήσεις για πιθανή συνάντηση. «Δεν υπάρχει ακόμη σαφής αντίληψη για την ίδια τη συνάντηση ή για την πιθανή ατζέντα της, αν και τα τρία μέρη αναγνωρίζουν την υποθετική δυνατότητα να πραγματοποιηθεί μια τέτοια συνάντηση», δήλωσε στη Wall Street Journal.

Ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ ανέφερε ότι ο Τραμπ δεν έχει συμφωνήσει σε μια τέτοια σύνοδο. Σημείωσε, ωστόσο, ότι ο πρόεδρος θα μπορούσε να είναι δεκτικός στην ιδέα, δεδομένης της επιθυμίας του να τηρήσει την προεκλογική του υπόσχεση για τερματισμό του πολέμου. Ο Τραμπ είχε πει ότι ο πόλεμος θα τελείωνε την «πρώτη μέρα» της νέας θητείας του, όμως βρίσκεται πλέον κοντά στα δύο χρόνια στην εξουσία.

Το Σενζέν και ο ρόλος της Κίνας

Το Κρεμλίνο έχει προτείνει να πραγματοποιηθεί ο τριμερής διάλογος στο περιθώριο της επερχόμενης συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις συζητήσεις. Η σύνοδος διεξάγεται στις 18 και 19 Νοεμβρίου στο Σενζέν, το τεχνολογικό κέντρο της νότιας Κίνας.

Ένας τριμερής διάλογος σε κινεζικό έδαφος θα αποτελούσε μεγάλο βήμα για τον Σι στην προσπάθειά του να αναβαθμίσει τον ρόλο της Κίνας ως διπλωματικού διαμεσολαβητή, σύμφωνα με αναλυτές που μελετούν την Κίνα. Ρώσοι αξιωματούχοι πρότειναν την ιδέα στο Πεκίνο μέσω διπλωματικών διαύλων και η κινεζική πλευρά έχει υποδείξει ότι δεν θα φέρει αντίρρηση, εφόσον συμφωνεί ο Τραμπ, σύμφωνα με άλλα πρόσωπα που είναι κοντά στις πρόσφατες συζητήσεις Μόσχας και Πεκίνου.

«Η Κίνα θέλει να θεωρείται ο κεντρικός κρίκος των μεγάλων δυνάμεων και ενδεχομένως διαμεσολαβητής μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας», δήλωσε η Γιουν Σαν, διευθύντρια του προγράμματος για την Κίνα στο Stimson Center, δεξαμενή σκέψης της Ουάσιγκτον.

Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να σχολιάσει. Η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό.

Ντίζελ, κυρώσεις και πίεση στο Κίεβο

Ο Πούτιν έχει προτείνει τριμερή σύνοδο τόσο στον Τραμπ όσο και στον Σι και στο παρελθόν, σύμφωνα με τον πρώην Ρώσο αξιωματικό των υπηρεσιών πληροφοριών. Αυτή τη φορά, όμως, η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο μεταστροφής του κλίματος υπέρ της Μόσχας στις σχέσεις της με την Ουάσιγκτον.

Ο Τραμπ μόλις πέτυχε συμφωνία με τον Πούτιν για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ, σε μια προσπάθεια να μειώσει τις τιμές των καυσίμων που έχουν επιβραδύνει την αμερικανική οικονομία και έχουν πλήξει τις προοπτικές των Ρεπουμπλικανών ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Την Παρασκευή, πάγωσε την εφαρμογή κυρώσεων που επρόκειτο να επιβληθούν στη Ρωσία βάσει διακομματικού νομοσχεδίου που υπέγραψε τον περασμένο μήνα, προκαλώντας κριτική από βουλευτές, ανάμεσά τους και ορισμένους συμμάχους του. Ο ίδιος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ανέφερε ότι ο Τραμπ πήρε τις αποφάσεις αυτές επειδή δεν έβλεπε άλλες καλές επιλογές για τη μείωση των τιμών.

Οι ειδικοί στην ενέργεια συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό ότι ο πόλεμος στο Ιράν αποτελεί την κύρια αιτία της αύξησης των τιμών του ντίζελ και ότι η ποσότητα καυσίμων που έχει υποσχεθεί να πουλήσει η Ρωσία δεν θα επηρεάσει σημαντικά την αγορά.

Παράλληλα, ο Τραμπ εμφανίζεται ξανά απογοητευμένος με τον Ζελένσκι, δηλώνοντας ότι ο Ουκρανός ηγέτης πρέπει να σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια και υπονοώντας ότι η χώρα χρειάζεται νέο πρόεδρο. Οι προσπάθειες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για μεσολάβηση προς τον τερματισμό του πολέμου έχουν, εν τω μεταξύ, σε μεγάλο βαθμό βαλτώσει.

Σε ανάρτηση στο Truth Social την Κυριακή, ο Τραμπ επιτέθηκε στον Ζελένσκι, μετά το πλήγμα της Ουκρανίας σε τερματικό πετρελαίου στην Αγία Πετρούπολη, γενέτειρα του Πούτιν, νωρίτερα την ίδια ημέρα. Τον κατηγόρησε ότι στοχεύει ρωσικά διυλιστήρια ντίζελ και είπε ότι «δεν θέλει να τελειώσει αυτός ο πόλεμος, και μάλλον ποτέ δεν ήθελε». Ο Τραμπ ανέφερε ότι δεν προχωρά προς το παρόν στην επιβολή κυρώσεων επειδή δεν θέλει να απομακρύνει τη Ρωσία από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «ΘΕΛΩ ΝΑ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ ΑΥΤΟΣ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ!» έγραψε.

Τι επιδιώκει το Κρεμλίνο

Η Μόσχα βλέπει έναν πιθανό τριμερή διάλογο ως τρόπο παγίωσης της θέσης της Ρωσίας σε μια λέσχη μεγάλων παγκόσμιων δυνάμεων, καθεστώς που επιδιώκει ο Πούτιν από τότε που ανέλαβε την εξουσία στο Κρεμλίνο το 2000. Η μορφή αυτή αποκλείει επίσης την Ευρώπη, την οποία το Κρεμλίνο θεωρεί το βασικό εμπόδιο για την επίτευξη νίκης στην Ουκρανία.

Ο πρώην Ρώσος αξιωματικός των υπηρεσιών πληροφοριών ανέφερε ότι ο Πούτιν έχει ευρείες, αν και μη ρεαλιστικές, φιλοδοξίες για την τριμερή μορφή ως μια δεύτερη σύνοδο της Γιάλτας, που θα μοίραζε τον κόσμο σε σφαίρες επιρροής.

Ακόμη κι αν είναι απίθανο να συμφωνήσουν σε κάτι τέτοιο ο Σι και ο Τραμπ, η εικόνα των ηγετών της Αμερικής, της Ρωσίας και της Κίνας να διαπραγματεύονται την τύχη ενός κράτους θα ήταν ισχυρό μήνυμα. Στην Ταϊπέι θα μπορούσε να ενισχύσει τους φόβους ότι το μέλλον της ίδιας της Ταϊβάν θα μπορούσε κάποτε να γίνει αντικείμενο παζαριού σε ένα παρόμοιο φόρουμ, ιδίως καθώς το Πεκίνο δεν έχει αποκηρύξει ποτέ τη χρήση βίας για να θέσει υπό τον έλεγχό του το αυτοδιοικούμενο δημοκρατικό νησί.

Τα ρίσκα για τον Σι

Η σύνοδος δεν είναι χωρίς ρίσκο για τον Σι. Κινέζοι αξιωματούχοι ανησυχούν μήπως ένα γεωπολιτικό πάρεργο επισκιάσει τα σχέδιά τους να χρησιμοποιήσουν την APEC ως βιτρίνα του ρόλου της Κίνας στην περιοχή, σύμφωνα με ορισμένα από τα πρόσωπα που είναι κοντά στις συζητήσεις.

Ο Σι προσπαθεί να ακολουθήσει μια λεπτή ισορροπία: να συνεχίσει να στηρίζει τον Πούτιν και ταυτόχρονα να διατηρήσει τους οικονομικούς δεσμούς της Κίνας με την Ευρώπη, ανέφεραν τα ίδια πρόσωπα. Μια τέτοια τριμερής συνάντηση θα μπορούσε να εμπλέξει την Κίνα πιο άμεσα στη σύγκρουση της Ουκρανίας και να προκαλέσει αντίδραση από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, που ήδη εκφράζουν επιφυλάξεις για την κλίση του Πεκίνου προς τη Μόσχα.

Πηγή: tovima.gr

Σύμφωνα με τη στοχευμένη διαρροή στον τουρκικό Τύπο, ο Ιμπραήμ Καλίν μετέφερε στην Αθήνα μήνυμα για το Αιγαίο: «Οχι τετελεσμένα, όχι διατάραξη του status quo, όχι στρατιωτικοποίηση».

Οι προειδοποιήσεις του επικεφαλής της ΜΙΤ και στενού συνεργάτη του Ταγίπ Ερντογάν ήταν ακόμα ένας κρίκος στην αλυσίδα μιας σειράς ενεργειών που υποδεικνύουν ότι η Αγκυρα, χωρίς να αφήνει στην άκρη την επίμονη προσπάθεια επιβολής στην Ανατολική Μεσόγειο, στρέφεται ξανά τις τελευταίες εβδομάδες εκεί απ’ όπου στις αρχές της δεκαετίας του 1970 αναπτύχθηκαν για πρώτη φορά οι διεκδικήσεις της: στο Αιγαίο Πέλαγος.

Η επιθετική επαναφορά της Τουρκίας στην περιοχή προβληματίζει, προφανώς, την Αθήνα, ενώ ως «πυροκροτητής» προσλαμβάνεται η ανακήρυξη του θαλάσσιου πάρκου στις Νότιες Κυκλάδες, καθώς διά της συμπερίληψης του συμπλέγματος Κινάρου-Λεβίθων, του οποίου η Αγκυρα αμφισβητεί την κυριαρχία, καταρρίπτεται επί χάρτου η ανυπόστατη τουρκική θεωρία των «γκρίζων ζωνών». Εκείνες τις ημέρες, η Τουρκία διαμήνυσε ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί την εργαλειοποίηση περιβαλλοντικών ζητημάτων, καθώς υποκρύπτει στρατηγική αλλαγής του καθεστώτος στο Αιγαίο.

Εκτοτε έως και σήμερα, με αποκορύφωμα την παράνομη χάραξη του θαλάσσιου πάρκου μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου, η Αγκυρα επαναφέρει σε κάθε ευκαιρία τα συνδεδεμένα – κατά την ίδια – ζητήματα της κυριαρχίας και της αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών, ανεβάζοντας επικίνδυνα τη θερμοκρασία στις διμερείς σχέσεις.

Στο Αιγαίο ξανά η ένταση

Σύμφωνα με την επικρατούσα αντίληψη στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών, η κλιμάκωση της τουρκικής επιθετικότητας στο Αιγαίο, συμπεριλαμβανομένων των παραβιάσεων του εθνικού εναέριου χώρου, ήταν αποτέλεσμα της απόφασης του ΚΥΣΕΑ (Μάρτιος 2026) να αποσταλούν οι πύραυλοι Patriot στην Κάρπαθο και τα επιπλέον F-16 στη Λήμνο, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στην Κύπρο.

Ο παράγων «Ασπίδα του Αχιλλέα»

Πέντε μήνες μετά, η συμφωνία Ελλάδας – Ισραήλ για τη δημιουργία της «Ασπίδας του Αχιλλέα», η υλοποίηση της οποίας προϋποθέτει εγκατάσταση οπλικών συστημάτων στα νησιά του Αιγαίου, λειτούργησε ως το πλέον πρόσφορο έδαφος προκειμένου να καλλιεργηθεί έτι περαιτέρω το «σύνδρομο της περικύκλωσης», το οποίο εδώ και δεκαετίες κατατρύχει την τουρκική δημόσια σφαίρα: για όσους επιβουλεύονται την εδαφική ακεραιότητα της Τουρκίας, τα ελληνικά νησιά δύνανται να λειτουργήσουν αποτελεσματικά ως επιθετικές πλατφόρμες. Κι αυτό είναι κάτι που δεν πρόκειται να γίνει ανεκτό στην Αγκυρα.

«Ο αιώνας της Τουρκίας»

Η απάντηση της Αθήνας, ότι «η αμυντική διάταξη και οι στρατηγικές συμμαχίες της χώρας δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης, ούτε απειλούν τρίτους», δεν έφερε την επιθυμητή αποσυμπίεση, κι αυτό αποδεικνύεται με μια σύντομη ματιά σε όσα γράφονται και κυρίως όσα λέγονται δημοσίως, με το Αιγαίο να κυριαρχεί ξανά στα τηλεοπτικά πάνελ των τουρκικών τηλεοπτικών σταθμών. Πράγματι, το αφήγημα ότι η Ελλάδα δίνει ζωτικό χώρο στο Ισραήλ ώστε από κοινού, ως «κακοί ξένοι», να περικυκλώσουν και εν τέλει να επιτεθούν στη χώρα «πουλάει» κατά κόρον, ειδικά στο κοινό που ακολουθώντας τον πρόεδρο Ερντογάν οραματίζεται τον «Αιώνα της Τουρκίας» ως την εποχή της απόλυτης κυριαρχίας της στην ευρύτερη περιοχή.

Πέραν, όμως, της επικοινωνιακής διάστασης, στην Αγκυρα εκτιμούν ότι τόσο η ελληνοϊσραηλινή συμμαχία, όσο κυρίως το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών αποτελούν την αχίλλειο πτέρνα της Αθήνας.

Οσον αφορά τη σχέση με το Τελ Αβίβ, η τουρκική προσέγγιση είναι ότι η Ελλάδα έχει εγκλωβιστεί, όπως καμία άλλη ευρωπαϊκή δύναμη, στη σχέση της με «τον απομονωμένο διεθνώς, επιθετικό και φιλοπόλεμο Νετανιάχου», ενώ μάλιστα ουδείς γνωρίζει τι μέλλει γενέσθαι μετά τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου. Βεβαίως, το γεγονός ότι μόλις την περασμένη Πέμπτη το Στέιτ Ντιπάρτμεντ χαιρέτισε τη συμφωνία για τον αντιπυραυλικό θόλο αποδεικνύει τη σημασία αυτού του είδους συνεργειών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το αγκάθι της αποστρατιωτικοποίησης

Αναφορικά με την αποστρατιωτικοποίηση, στην τουρκική ηγεσία είναι πλέον εμπεδωμένο ότι η θέση περί παραβίασης των Συνθηκών Λωζάννης (1923) και Παρισίων (1947) – διά των οποίων παραχωρήθηκε στην Ελλάδα η κυριαρχία του Βορείου Αιγαίου και των Δωδεκανήσων – βρίσκει όλο και περισσότερα ευήκοα ώτα στη διεθνή κοινότητα, καθώς, αν μη τι άλλο, βασίζεται στις συμβατικές υποχρεώσεις που καταγράφονται σε αυτά τα θεμελιώδη κείμενα. Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, τα επιχειρήματα της Αθήνας υπέρ της ανάπτυξης στρατιωτικής άμυνας στα νησιά είναι αστήρικτα και απαρχαιωμένα.

Υπενθυμίζεται ότι διαχρονικά οι ελληνικές κυβερνήσεις αναδεικνύουν, πρώτον, το γεγονός ότι το καλοκαίρι του 1974 η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο, δεύτερον, το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών ως προς το δικαίωμα αυτοάμυνας, τρίτον, τη διατήρηση της τουρκικής Στρατιάς του Αιγαίου, η οποία διαθέτει αποβατικές δυνάμεις και, τέταρτον, τη διακηρυγμένη απειλή πολέμου (casus belli, 1995).

Η Aγκυρα σε αντίστιξη διατείνεται ότι ουδέποτε έχει επιτεθεί εναντίον ελληνικού εδάφους, ενώ ακόμα και αν η Ελλάδα έκρινε ότι όφειλε να εξοπλίσει τα νησιά, θα έπρεπε να λάβει την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί, ως ενδεικτικό της δυναμικής που υποκρύπτεται στο εν λόγω ζήτημα, ότι με την απάντησή της τον Απρίλιο του 2022 στον ΟΗΕ έναντι των τουρκικών αιτιάσεων σύνδεσης της αποστρατιωτικοποίησης του Αιγαίου με την κυριαρχία των νησιών, η Αθήνα ανέδειξε ένα επιπλέον επιχείρημα: η εδαφική διευθέτηση (όπως αυτές του 1923 και του 1947) αποτελεί κατά μόνας «πραγματικό γεγονός», το οποίο πλέον δεν εξαρτάται από τις Συνθήκες και κυρίως από μια πιθανή αλλαγή ορισμένων εκ των όρων τους.

Η υφαλοκρηπίδα και τα χωρικά ύδατα

Το Αιγαίο, όμως, χρησιμοποιείται εδώ και πέντε δεκαετίες από την Αγκυρα ως το κύριο πεδίο αμφισβήτησης και των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, με βασική θέση της Αγκυρας ότι η τουρκική υφαλοκρηπίδα τέμνει το Πέλαγος στη μέση, καθώς τα νησιά διαθέτουν αποκλειστικά και μόνο χωρικά ύδατα 6 ναυτικών μιλίων. Πλέον αυτής της δομικής αντιπαράθεσης, η Τουρκία μιλά διαχρονικά για «αλληλένδετα ζητήματα», υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα αποφεύγει τις ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, «κρυπτόμενη» διεθνώς πίσω από τη θέση τής «μόνο μίας διαφοράς», δηλαδή την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Επιπλέον, για την Αγκυρα οι προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας δεν εφαρμόζονται στο Αιγαίο, καθότι πρόκειται για «κλειστή θάλασσα», στην οποία ισχύουν οι περίφημες «ειδικές περιστάσεις».

Σε αυτό το πλαίσιο, χαρακτηριστικά δίνης έχει λάβει στην Τουρκία η συζήτηση – ως αποτέλεσμα εν πρώτοις μιας άλλης στοχευμένης διαρροής και εν συνεχεία της απάντησης του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ – περί πιθανής επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια, ενός κατά τα άλλα αναφαίρετου δικαιώματος, το οποίο ως είθισται να λέγεται θα ασκηθεί «όταν αυτό κριθεί σκόπιμο». Ανεξαρτήτως αν η επέκταση αφορά το Αιγαίο ή όχι, οι δημοσιολογούντες στη γείτονα – και μάλιστα αυτοί απηχούν τις απόψεις του Προεδρικού Μεγάρου – μιλούν ανοικτά για «αιτία πολέμου» ακόμα κι αν η Ελλάδα προχωρήσει «έστω κι ένα μέτρο», καθώς πράγματι η Τουρκία θίγεται πολλαπλώς: η επέκταση θα καθιστούσε το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας ήσσονος σημασίας, διότι η Ελλάδα θα είχε υπό την κυριαρχία της περισσότερο από το 70% του Αιγαίου, περιορίζοντας κατά κόρον τον ζωτικό χώρο της Αγκυρας, ενώ παραλλήλως θα ματαιώνονταν οι περισσότερες τουρκικές διεκδικήσεις.

Αυτά, βεβαίως, δεν ισχύουν στην περίπτωση επέκτασης ανατολικά της Κρήτης, όπου όμως δεσπόζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, πολλώ δε μάλλον στα νότια και δυτικά του νησιού. Σε κάθε περίπτωση, μια απλώς και μόνο θεωρητική συζήτηση περί επέκτασης των εθνικών χωρικών υδάτων είναι κατά γενική ομολογία ατελέσφορη και αναποτελεσματική, ανεξαρτήτως του επιθυμητού στόχου.

Πηγή: tovima.gr

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν από το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο κατά την έκτη ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, έκανε έναν εξαιρετικά εκτενή απολογισμό σχετικά με το που βρίσκεται σήμερα η Ευρώπη, ενώ παράλληλα έδωσε και τον τόνο για το που η Επιτροπή θα ήθελε να κατευθυνθεί.

Η ομιλία της έρχεται σε μια εξαιρετικά δύσκολη στιγμή για την ΕΕ, η οποία από τη μια είναι αντιμέτωπη με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις ρωσικές απειλές και τον υβριδικό πόλεμο και από την άλλη με την επιθετική εναντίον της πολιτική από τον Ντόναλντ Τραμπ. Ταυτόχρονα δίνει εσωτερικά τη δική της μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής και των συνεπειών της, μεταξύ των οποίων και η μετανάστευση, ενώ παράλληλα προσπαθεί να βρει τον τρόπο για να συνεχίσει να αναπτύσσεται οικονομικά και να είναι ανταγωνιστική σε μια εποχή που η κινεζική βιομηχανία και το εμπόριο έχουν πλημμυρίσει τις αγορές.

Στην αίθουσα βρίσκεται -όχι τυχαία- και ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, καθώς η Οτάβα επιδιώκει να εμβαθύνει τους στρατηγικούς της δεσμούς με την Ευρώπη, την ώρα που οι σχέσεις της με την Ουάσιγκτον επιδεινώνονται.

Η ομιλία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προσπάθησε να καλύψει όλα τα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν την Ευρώπη, και σε αρκετά σημεία, όπως στην περίπτωση του Δανού και του Έλληνα πιλότου στην Ψάθα έγινε απίστευτα στοχευμένη και συγκεκριμένη.

Ακολουθούν κάποια από τα βασικά θέματα με τα οποία ασχολήθηκε η ομιλία της:

1. Ασφάλεια, άμυνα και «υβριδικές» απειλές

Η φον ντερ Λάιεν ζήτησε τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού «Πρωτοκόλλου Έκτακτης Ασφάλειας», στα πρότυπα του άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, για την αντιμετώπιση της κλιμάκωσης κυβερνοεπιθέσεων, δολιοφθορών, εμπρησμών και παραβιάσεων από drones.

«Οι υβριδικές απειλές που αντιμετωπίζει η Ευρώπη είναι όλο και λιγότερο υβριδικές και όλο και λιγότερο απλώς απειλές», προειδοποίησε.

Το πρωτόκολλο θα επιτρέπει σε οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ που αντιμετωπίζει σοβαρή απειλή για την ασφάλειά της, κάτω όμως από το επίπεδο μιας ένοπλης επίθεσης, να συγκαλεί όλα τα κράτη-μέλη ώστε να συντονίσουν την αντίδρασή τους και να αποτρέψουν περαιτέρω κλιμάκωση.

Η πρόεδρος της Επιτροπής ανακοίνωσε επίσης μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας, την οποία θα καταρτίσει μαζί με την ύπατη εκπρόσωπο της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική Κάγια Κάλας, υποστηρίζοντας ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί δεν έχουν προσαρμοστεί με την απαιτούμενη ταχύτητα στις σημερινές απειλές.

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αξιοποιήσει αδιάθετα κονδύλια από το πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ, που αφορά δάνεια για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, για κοινά προγράμματα με ουκρανικές εταιρείες.

«Με τα υπόλοιπα κεφάλαια του SAFE θα δημιουργήσουμε ένα νέο πρόγραμμα για κοινά έργα με ουκρανικές εταιρείες», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν.

Χώρες της ΕΕ, όπως η Ιταλία, αναμένεται να χρησιμοποιήσουν λιγότερα από τα φθηνά δάνεια που είχαν αρχικά προβλεφθεί, γεγονός που έχει προκαλέσει ερωτήματα για το τι θα κάνει η Επιτροπή με τα κεφάλαια που θα περισσέψουν.

2. Κράτος δικαίου και ευρωπαϊκά κονδύλια

Η φον ντερ Λάιεν έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη σύνδεση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων με τον σεβασμό του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ενόψει του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ.

«Ο σεβασμός του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τα ευρωπαϊκά κονδύλια», δήλωσε απευθυνόμενη στους ευρωβουλευτές. «Με τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό πρέπει να προχωρήσουμε ακόμη περισσότερο».

Αναφερόμενη στην πολιτική αλλαγή στην Ουγγαρία, η πρόεδρος της Επιτροπής είπε ότι η 12η Απριλίου «θα μείνει στη μνήμη μας για πολύ καιρό». Στις εκλογές εκείνης της ημέρας ο Πέτερ Μαγιάρ επικράτησε του επί μακρόν πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν, τον οποίο η ΕΕ είχε κατηγορήσει για οπισθοδρόμηση σε θέματα δημοκρατίας.

Η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε την ημερομηνία «την ημέρα που ο ουγγρικός λαός πήρε το μέλλον του στα χέρια του. Επέλεξε τη δημοκρατία. Επέλεξε την Ευρώπη. Επανέφερε την Ουγγαρία εκεί όπου ανήκει: στην καρδιά της Ένωσής μας».

Η νέα πολιτική κατάσταση στην Ουγγαρία δημιουργεί διαφορετικό πλαίσιο για την πρόταση της Επιτροπής να ενισχυθεί η σύνδεση των ευρωπαϊκών πόρων με τα δημοκρατικά πρότυπα στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό.

3. Καναδάς: πρόταση να είναι το «πρώτο συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ

Η φον ντερ Λάιεν πρότεινε να «ανοίξει η πόρτα» ώστε ο Καναδάς να γίνει το «πρώτο συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ενέργεια θα είναι ένα από τα βασικά πεδία συνεργασίας καθώς η ΕΕ εμβαθύνει τη σχέση της με την Οτάβα, όπως δήλωσε η πρόεδρος της Επιτροπής στους ευρωβουλευτές.

Δεν έδωσε πολλές λεπτομέρειες, όμως η ΕΕ και ο Καναδάς ήδη συνεργάζονται στην πυρηνική ενέργεια, στις καθαρές τεχνολογίες και στον περιορισμό των εκπομπών μεθανίου.

Το υγροποιημένο φυσικό αέριο αποτελεί έναν ακόμη πιθανό τομέα στενότερης συνεργασίας. Η Γερμανία υπέγραψε νωρίτερα φέτος συμφωνία για την προμήθεια καναδικού LNG διάρκειας 20 ετών, αν και θα χρειαστεί χρόνος για να αυξήσει ο Καναδάς την απαραίτητη εξαγωγική του δυναμικότητα, ενώ παραμένουν και οι περιβαλλοντικές ανησυχίες.

4. Ενέργεια και ηλεκτροδότηση της Ευρώπης

Η φον ντερ Λάιεν έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ηλεκτροδότηση, καλώντας τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να «κάνουν το μέλλον της Ευρώπης ηλεκτρικό».

«Πρέπει να επενδύσουμε ταχύτερα. Πρέπει να επιταχύνουμε τις συνδέσεις στα δίκτυα. Πρέπει να αναπτύξουμε την αποθήκευση», δήλωσε, υπογραμμίζοντας τον στόχο της Επιτροπής να διπλασιάσει έως το 2040 το ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης.

Ωστόσο, δεν παρουσίασε περαιτέρω σχέδια ή πρωτοβουλίες για την αύξηση του ρυθμού ηλεκτροδότησης, ο οποίος παραμένει στάσιμος εδώ και χρόνια. Δεν αναφέρθηκε σε ηλεκτρικά οχήματα, αντλίες θερμότητας, μπαταρίες, εξηλεκτρισμό της βιομηχανίας ή άλλες σχετικές υποδομές.

Η Επιτροπή είχε, βεβαίως, παρουσιάσει Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροδότηση πριν από τις θερινές διακοπές. Φαίνεται όμως ότι προς το παρόν δεν θα υπάρξει κάτι περισσότερο.

Η Ευρώπη, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, πρέπει επίσης να επιδιώξει ένα μείγμα καθαρής ενέργειας «τεχνολογικά ουδέτερο», στο οποίο θα περιλαμβάνονται αμφιλεγόμενες πηγές όπως το βιομεθάνιο και η πυρηνική ενέργεια, αλλά και οι ανανεώσιμες πηγές, όπως η αιολική και η ηλιακή ενέργεια.

Υποστήριξε ότι αυτό είναι κρίσιμο καθώς η κρίση στα Στενά του Ορμούζ πιέζει τον ενεργειακό εφοδιασμό, προσθέτοντας 90 δισ. ευρώ στις ενεργειακές εισαγωγές της ΕΕ φέτος «χωρίς να έχει προστεθεί ούτε ένα μόριο ενέργειας».

Για τον ίδιο λόγο, η ΕΕ πρέπει να εξαπλασιάσει την ισχύ των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να διπλασιάσει το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας στο ενεργειακό της μείγμα έως το 2040.

5. Τεχνητή νοημοσύνη και γεωργία

Η φον ντερ Λάιεν ενέταξε τη γεωργία και τα τρόφιμα στους πέντε τομείς στους οποίους θέλει να δώσει ώθηση μέσω της τεχνητής νοημοσύνης.

Αναφέρθηκε ειδικά στη «γεωργία ακριβείας», όρος που μπορεί να περιλαμβάνει από drones ψεκασμού και έξυπνη δοσολογία λιπασμάτων μέχρι μετρήσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε μεμονωμένες αγελάδες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παρουσιάσει και στο παρελθόν αυτή την κατεύθυνση. Η προσδοκία της είναι ότι η καινοτομία μπορεί να καταστήσει τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις πιο ανταγωνιστικές ή ακόμη και πιο φιλικές προς το περιβάλλον.

Η πρόκληση είναι ότι η Ευρώπη διαθέτει εκατομμύρια μικρές αγροτικές εκμεταλλεύσεις, πολλές από τις οποίες δεν έχουν καν σύνδεση στο διαδίκτυο. Οι «έξυπνες» αγροτικές μονάδες δεν δημιουργούνται από μόνες τους.

6. Τεχνητή νοημοσύνη: η κούρσα με ΗΠΑ και Κίνα

Παράλληλα, μολονότι η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι παραμένει «αισιόδοξη» για την τεχνολογία, αναγνώρισε ότι αντιμετωπίζει το κύμα προειδοποιήσεων και τις εκκλήσεις για επιβράδυνση της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης.

Αναφέρθηκε στο περιστατικό κατά το οποίο πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης της OpenAI παραβίασαν συστήματα της εταιρείας AI HuggingFace το φετινό καλοκαίρι.

Υποστήριξε ότι η ΕΕ διαθέτει ήδη νομοθεσία για το ζήτημα, τον Νόμο για την Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά δήλωσε ότι θέλει να συνεργαστεί με το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά για τη δοκιμή και την αξιολόγηση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.

Οι ΗΠΑ και η Κίνα δεν αναφέρθηκαν σε αυτό το σημείο της ομιλίας.

Πιο αξιοσημείωτα, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι θα καλέσει τις κορυφαίες εταιρείες ανάπτυξης μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης σε συζητήσεις για το πώς η ΕΕ μπορεί να στηρίξει τις προσπάθειες της βιομηχανίας να «προχωρήσει στα όρια της τεχνολογίας», χρησιμοποιώντας τη φρασεολογία που είχε χρησιμοποιήσει για πρώτη φορά ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, το περασμένο Σαββατοκύριακο.

7. Κλιματική αλλαγή, πυρκαγιές και ανθεκτικότητα

Όπως και στην περυσινή ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, η φον ντερ Λάιεν εξήρε τις προσπάθειες των ευρωπαίων πυροσβεστών για την αντιμετώπιση των σφοδρών πυρκαγιών του καλοκαιριού.

Στην ολομέλεια βρισκόταν η οικογένεια του Δανού πιλότου Ρούνε Κίνταλ, ο οποίος σκοτώθηκε σε αποστολή στην Ελλάδα.

Η φον ντερ Λάιεν κάλεσε την οικογένεια του πιλότου στην αίθουσα και η αναφορά στη θυσία του προκάλεσε το μεγαλύτερο μέχρι εκείνη τη στιγμή χειροκρότημα και όρθια επευφημία από το ακροατήριο.

Ωστόσο, οι ευρωπαίοι πυροσβέστες ζητούν από τις κυβερνήσεις και τις Βρυξέλλες περισσότερους εργαζομένους, περισσότερους πόρους και καλύτερες συνθήκες εργασίας αντί για χειροκροτήματα.

Η φον ντερ Λάιεν έδειξε ότι έχει ακούσει τις διαμαρτυρίες τους.

«Είμαι τόσο περήφανη για την αντίδραση της Ευρώπης. Για τα ευρωπαϊκά μας μέσα που πετούν σε ολόκληρη την ήπειρο. Αλλά σαφώς πρέπει να σκεφτούμε μεγαλύτερα. Και να μαθαίνουμε γρηγορότερα», είπε, προσθέτοντας ότι θέλει έναν «μελλοντικό Ευρωπαϊκό Στόλο Πυρόσβεσης».

Η ΕΕ θα παρουσιάσει επίσης ένα νέο σχέδιο για το νερό, την «Πρωτοβουλία για το Νερό», όπως την αποκάλεσε η φον ντερ Λάιεν, με στόχο την αντιμετώπιση της λειψυδρίας μετά το καλοκαίρι-ρεκόρ σε ξηρασία.

Το σχέδιο θα αφορά επίσης τη διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με το νερό στον αγροτικό τομέα, δίνοντας έμφαση στη σημασία του για τη βιομηχανία και την επισιτιστική ασφάλεια.

Ωστόσο, δεν διευκρινίστηκε εάν πρόκειται να παρουσιαστεί ως νομοθετική πρόταση ή ως ακόμη μία «στρατηγική» με μη δεσμευτικούς στόχους, όπως η Στρατηγική για την Ανθεκτικότητα του Νερού που παρουσίασαν οι Βρυξέλλες πέρυσι.

Η φον ντερ Λάιεν έδωσε επίσης ορισμένες λεπτομέρειες για το επερχόμενο πακέτο της Επιτροπής για την κλιματική ανθεκτικότητα, το οποίο αναμένεται στα τέλη Οκτωβρίου.

Όπως είπε, η πρόταση θα «εντοπίζει 100 από τις πλέον ευάλωτες περιοχές της Ευρώπης» και θα έχει ως στόχο να καταστήσει την Ευρώπη «πρωταθλήτρια στις τεχνολογίες προσαρμογής», όπως οι ανθεκτικές στην ξηρασία καλλιέργειες και η πρόληψη πλημμυρών.

Η πρόεδρος της Επιτροπής υπερασπίστηκε σθεναρά τις πράσινες φιλοδοξίες της ΕΕ, καλώντας την Ένωση να «παραμείνει στην πορεία προς την επίτευξη των κλιματικών στόχων της» και να «ενισχύσει δραματικά την ετοιμότητά της», μετά από ένα καλοκαίρι με ακραίους καύσωνες και πυρκαγιές σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Παράλληλα, δήλωσε ότι έχει έρθει η ώρα η ΕΕ να βελτιώσει την ασφαλιστική κάλυψη έναντι των κλιματικών καταστροφών.

«Σήμερα, μόνο περίπου το 25% των ζημιών από καταστροφές στην Ευρώπη καλύπτεται από ιδιωτική ασφάλιση. Αυτό σημαίνει ότι πολύ συχνά οι εθνικοί προϋπολογισμοί γίνονται ο ασφαλιστής έσχατης ανάγκης», είπε.

«Πρέπει να δράσουμε για να κλείσουμε αυτό το κενό. Γι’ αυτό η Επιτροπή θα δημιουργήσει μια Συμμαχία για την Κλιματική Ασφάλιση».

Χωρίς να δώσει λεπτομέρειες, υποσχέθηκε επίσης την παρουσίαση ενός «Ευρωπαϊκού Σχεδίου για τους Καύσωνες» και μιας «Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για το Νερό».

8. Μετανάστευση, Θέουτα και ευρωπαϊκή αλληλεγγύη

Στο μεταναστευτικό, η φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε την αυξανόμενη δύναμη των «ακραίων» πολιτικών κομμάτων που αξιοποιούν τη λαϊκή δυσαρέσκεια και προειδοποίησε ότι οι παράτυποι μετανάστες μεταφέρονται στα σύνορα της ΕΕ όχι μόνο από «αδίστακτους διακινητές», αλλά και από «τους αντιπάλους μας».

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα επικαλέστηκε την κρίση στη Θέουτα της Ισπανίας, όπου σημειώθηκε ξαφνική εισροή μεταναστών τον περασμένο μήνα.

Ο ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ είχε κατηγορήσει την ΕΕ ότι δεν επέδειξε την απαιτούμενη αλληλεγγύη απέναντι στην Ισπανία κατά την κρίση. Η φον ντερ Λάιεν δεν αναφέρθηκε ονομαστικά στον Σάντσεθ, απευθύνθηκε όμως ευθέως στους Ισπανούς.

«Θέλω να απευθυνθώ απευθείας στον λαό της Ισπανίας. Τα σύνορα της Θέουτα είναι ευρωπαϊκά σύνορα. Γιατί η Θέουτα είναι Ισπανία. Η Θέουτα είναι Ευρώπη. Και η Ευρώπη θα είναι εκεί για εσάς», δήλωσε.

«Όλα τα εξωτερικά μας σύνορα είναι ευρωπαϊκά σύνορα», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι τα διαθέσιμα εργαλεία της Ένωσης «πρέπει να εξελιχθούν».

Γι’ αυτό, όπως ανακοίνωσε, η Επιτροπή θα προτείνει ένα νέο «Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών» για περιπτώσεις όπου μαζικές μετακινήσεις ανθρώπων οργανώνονται ή «εργαλειοποιούνται» σκόπιμα.

Το πλαίσιο θα επιτρέπει στα κράτη-μέλη, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, να εφαρμόζουν προσωρινή και αυστηρά καθορισμένη ευελιξία στις συνήθεις διαδικασίες για την εξέταση των αιτημάτων όσων επιθυμούν να παραμείνουν στην ΕΕ.

Η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε επίσης ότι θέλει να ενισχύσει τη Frontex, ιδίως προκειμένου να επιταχυνθούν οι επιστροφές, καθώς και να αντιμετωπιστούν οι παράγοντες που τροφοδοτούν την παράτυπη μετανάστευση.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα δρομολογήσει την «Πρωτοβουλία για τις Δεξιότητες και τις Θέσεις Εργασίας των Νέων στη Μεσόγειο», με στόχο να περιορίσει ορισμένες από τις αιτίες που ωθούν τους νέους στην παράτυπη μετανάστευση.

9. Γάζα και Δυτική Όχθη: η λύση των δύο κρατών

Η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε και στην κατάσταση στη Μέση Ανατολή, υπογραμμίζοντας ότι «τα βαθιά δεινά στη Γάζα και η ανεξέλεγκτη βία των εποίκων στη Δυτική Όχθη έχουν επηρεάσει βαθιά τους Ευρωπαίους».

«Είναι ρόλος της Ευρώπης να κρατήσει ζωντανή τη φλόγα της λύσης των δύο κρατών», δήλωσε.

Η πρόεδρος της Επιτροπής αναφέρθηκε παράλληλα στην αδυναμία της ΕΕ να εξασφαλίσει τις απαραίτητες πλειοψηφίες για την επιβολή κυρώσεων κατά των ισραηλινών εποικισμών και υπουργών, κάτι που είχε υποσχεθεί στην περυσινή ομιλία της.

Η αποτυχία αυτή, όπως είπε, είναι «οδυνηρή για πολλούς Ευρωπαίους».

10. Εμπόριο και νέοι εμπορικοί δρόμοι

Η ΕΕ ενισχύει τους δεσμούς της με χώρες στον Καύκασο και την Κεντρική Ασία, επιδιώκοντας να ενισχύσει τις εμπορικές της συμμαχίες.

Η Επιτροπή έχει επιταχύνει την προσπάθεια για εμπορικές συμφωνίες, υπογράφοντας συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με την Ινδία, το Μεξικό, την Αυστραλία και άλλες χώρες, στον απόηχο του παγκόσμιου εμπορικού πολέμου που ξεκίνησε ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

Τώρα η προσπάθεια αυτή περιλαμβάνει ένα νέο σχέδιο διασύνδεσης μεταξύ του Νότιου Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας, το οποίο, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, θα «τριπλασιάσει τις εμπορικές ροές και θα μειώσει δραστικά τους χρόνους μεταφοράς εμπορευμάτων έως το 2030».

Ενώ άλλες εμπορικές συμφωνίες αφορούσαν χώρες που θεωρούνται πολιτικά πιο κοντά στην ΕΕ, το νέο σχέδιο θα φέρει την Ένωση πιο κοντά σε ηγέτες όπως ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ.

11. Ενιαία αγορά και «gold-plating»

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τα κράτη-μέλη να υπογράψουν ένα «σύμφωνο κατά του gold-plating», ανακοίνωσε η φον ντερ Λάιεν αναφερόμενη στην αναμόρφωση της ενιαίας αγοράς.

Η πρόταση, για την οποία δόθηκαν ελάχιστες λεπτομέρειες, στοχεύει στην πρακτική των εθνικών κυβερνήσεων να προσθέτουν επιπλέον εθνικούς κανόνες στις ευρωπαϊκές οδηγίες κατά τη μεταφορά τους στο εθνικό δίκαιο.

Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, το σωρευτικό αποτέλεσμα αυτών των πρόσθετων ρυθμίσεων είναι περισσότερη γραφειοκρατία.

«Η απλοποίηση δεν μπορεί να είναι μονόδρομος», είπε η πρόεδρος της Επιτροπής. «Όλα τα επίπεδα πρέπει να έχουν ευθύνη».

Η Επιτροπή έχει μειώσει, όπως δήλωσε, περίπου 17 δισ. ευρώ ετησίως το διοικητικό βάρος μέσω 12 πακέτων omnibus και τώρα θέλει τα κράτη-μέλη να κάνουν το ίδιο με τους δικούς τους κανόνες.

Η λογική αυτή ακολουθεί τη θέση του Μάριο Ντράγκι ότι αυτό που κρατά πίσω τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεν είναι τόσο το ίδιο το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο όσο οι 27 διαφορετικές εθνικές εκδοχές του.

Η ίδια προσέγγιση βρίσκεται πίσω και από τον «Οδικό Χάρτη Μία Ευρώπη, Μία Αγορά», τον οποίο η φον ντερ Λάιεν θέλει να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του επόμενου έτους.

Το πρόβλημα είναι ότι το gold-plating είναι κατά κύριο λόγο νόμιμο και συχνά δημοφιλές σε εθνικό επίπεδο.

Οι ευρωπαϊκές οδηγίες θέτουν ένα ελάχιστο επίπεδο απαιτήσεων, όχι ανώτατο όριο, και οι πρόσθετοι κανόνες συγκεντρώνονται κυρίως στους τομείς των τροφίμων, της εργασίας και της προστασίας των καταναλωτών, όπου οι κυβερνήσεις τους πρόσθεσαν επειδή το ζητούσαν οι ψηφοφόροι.

Η Γαλλία, για παράδειγμα, υπερασπίζεται εδώ και χρόνια τους εθνικούς κανόνες της για την επισήμανση τροφίμων απέναντι στις Βρυξέλλες.

Η φον ντερ Λάιεν δεν διευκρίνισε εάν το σύμφωνο θα αφορά και τα υφιστάμενα πρόσθετα εθνικά μέτρα ή μόνο τη μελλοντική αποφυγή επαναλήψεων στη νομοθεσία.

12. Νέοι ευρωπαϊκοί φόροι και ο επόμενος προϋπολογισμός

Η φον ντερ Λάιεν άσκησε πίεση στις εθνικές κυβερνήσεις να εγκρίνουν νέους φόρους σε επίπεδο ΕΕ για τη χρηματοδότηση του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού της Ένωσης.

«Για να είμαι απολύτως σαφής, ο προϋπολογισμός μας αφορά το μέλλον μας. Και κάθε σύγχρονος προϋπολογισμός χρειάζεται νέους ίδιους πόρους», δήλωσε, χρησιμοποιώντας τον όρο με τον οποίο η ΕΕ αναφέρεται στους ευρωπαϊκούς φόρους και άλλα έσοδα που εισρέουν απευθείας στον προϋπολογισμό της.

Η πρόταση της Επιτροπής να συγκεντρώσει περισσότερα από 60 δισ. ευρώ μέσω νέων επιβαρύνσεων έχει συναντήσει αντιδράσεις στις εθνικές πρωτεύουσες.

Η φον ντερ Λάιεν, ωστόσο, ζήτησε από τις κυβερνήσεις να μετακινηθούν από τις σημερινές τους θέσεις.

13. Γυναίκες και δικαιώματα

Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι, ενώ ορισμένοι επιθυμούν να κάνουν πίσω στα δικαιώματα των γυναικών, «οι γυναίκες είναι εδώ για να μείνουν» στις θέσεις εξουσίας στην Ευρώπη.

Η αναφορά της προκάλεσε θερμό χειροκρότημα και επευφημίες από το ακροατήριο.

14. Social media και ανήλικοι

Η πρόεδρος της Επιτροπής αναφέρθηκε επίσης συγκεκριμένα στο σχέδιο της Κομισιόν για την απαγόρευση της πρόσβασης στα social media των ανηλίκων, αναπτύσσοντας ένα κλιμακωτό μοντέλο πρόσβασης ανά ηλικία για τους εφήβους από 13 ετών και πάνω.

Πηγή: tovima.gr

Με εκπλήσσει η έκπληξη. Με εκπλήσσουν δηλαδή όλοι εκείνοι που υποδέχτηκαν με ανοιχτό στόμα και γουρλωμένα μάτια το εκλογικό αποτέλεσμα του γερμανικού AfD στη Σαξονία-Ανχαλτ.

Καλά, τώρα πήραν χαμπάρι ότι η Ακροδεξιά ανεβαίνει στη Γερμανία όπου το AfD είναι πια πρώτο κόμμα; Οπως ανεβαίνει και σε όλη σχεδόν την Ευρώπη;

Τώρα συνειδητοποίησαν ότι η Μαρίν ΛεΠεν είναι πρώτο φαβορί για τη γαλλική προεδρία το επόμενο έτος;

Τώρα άκουσαν για τη Μελόνι και τον Σαλβίνι που κυβερνούν ήδη την Ιταλία;

Τώρα κατάλαβαν τη συντηρητική στροφή της Ευρώπης μετά το «προοδευτικό» ξεσάλωμα των τελευταίων δεκαετιών;

Τώρα αντιλαμβάνονται ότι αυτή η στροφή είναι το κόστος για μια κοινωνία που αισθάνεται ότι αγνοείται από αδιάφορες και απροσπέλαστες πολιτικές ηγεσίες;

Τώρα προβληματίζονται μήπως το «κράτος δικαίου και δικαιωμάτων» με τα Στρασβούργα και τα απίθανα δικαστήρια που οικοδόμησε ιδεοληπτικά η Ευρώπη μιας άλλης εποχής γίνεται έμμεσα αρωγός κάθε παραβατικότητας και γενναιόδωρος προμηθευτής κάθε ακραίας επιχειρηματολογίας; Δεν έχουν αναρωτηθεί μήπως έτσι γεννήθηκε ένα τέρας;

Τώρα, λοιπόν, φοβήθηκαν ξαφνικά ότι τα Waffen-SS προελαύνουν στο Μαγδεβούργο;

Είναι εντυπωσιακό που τόσα χρόνια δεν είχαν πάρει τίποτα χαμπάρι. Που πίστευαν ότι η αριστερή σαχλαμάρα είναι δωρεάν κι η «προοδευτική» ιδεοληψία δεν έχει αντίτιμο. Ή που νόμιζαν ότι οι άνθρωποι είναι καταδικασμένοι να ζουν την ζωή τους ερήμην τους.

Πρόσφατα η Αλις Βάιντελ, μία από τις ηγετικές προσωπικότητες του AfD, έλεγε ότι μια χώρα που διώκει κάποιον επειδή ψαρεύει χωρίς άδεια, αλλά αποδέχεται όποιον περνάει τα σύνορά της χωρίς χαρτιά πρέπει να διοικείται από παράφρονες.

Τι να της αντιτείνεις;

Αντιλαμβάνομαι ότι κυκλοφορεί η θεωρία πως η «ακροδεξιά στροφή» προκύπτει επειδή η παραδοσιακή Δεξιά (και γενικότερα το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα) υιοθετεί και νομιμοποιεί «ακροδεξιές ιδέες».

Από πότε, όμως, η διαφύλαξη του αστικού χώρου ή η ασφάλεια και η εγγύτητα ή η προστασία του αποτελούν «ακροδεξιές ιδέες»;

Και γιατί θεωρείται Ακροδεξιά η γριούλα που τρομάζει με τους αλλόκοτους μουσουλμάνους στη γειτονιά του Μάνχαϊμ όπου μεγάλωσε και έζησε όλη της την ζωή;

Τελικά αυτή η εξήγηση με τις «ακροδεξιές ιδέες» είναι τόσο βλακώδης που φοβάμαι πως μόνο σε μπερδεμένα αριστερά μυαλά μπορούσε να αναπτυχθεί.

Διότι «ακροδεξιές ιδέες» υπήρχαν πάντα κι είναι αγαπημένο σπορ της Αριστεράς να τις ανακαλύπτει και να τις στηλιτεύει. Να θυμίσω ότι ο Αρθούρος ντε Γκομπινό, που είναι ο πατέρας της λευκής φυλετικής υπεροχής, έζησε στον 19ο αιώνα.

Αλλά αυτό δεν εξηγεί γιατί η Ακροδεξιά φουντώνει τώρα κι όχι πριν από τριάντα ή σαράντα χρόνια όταν κυκλοφορούσαν οι ίδιες ιδέες.

Απλό. Διότι τότε δεν τριγύριζαν Σουδανοί ή Σομαλοί έξω από την πόρτα του σπιτιού σου. Σε όλη την Ευρώπη, η μετανάστευση λειτούργησε ως πολιορκητικός κριός της Ακροδεξιάς.

Ακόμη και σοσιαλδημοκρατικά κόμματα (όπως στη Δανία) αισθάνθηκαν την ανάγκη να πάρουν μέτρα, από αυτά που κάποιοι ονομάζουν «ακροδεξιά».

Κακά τα ψέματα, λοιπόν, η Ακροδεξιά θεριεύει επειδή της το επιτρέπει η κοινωνία. Κι η κοινωνία δίνει αυτήν την ευκαιρία, επειδή εμείς οι ίδιοι δημιουργήσαμε ή ανεχτήκαμε ένα κοινωνικό πλαίσιο που λειτουργεί ως θερμοκήπιο της ακρότητας.

Οχι μόνο σε επίπεδο ιδεών. Αλλά και σε επίπεδο πολιτικής εκπροσώπησης.

Οταν στη δεκαετία του ’80 απόκτησε υπόσταση, το Εθνικό Μέτωπο του Ζαν-Μαρί Λε Πεν εξέφραζε έναν λόγο ακραίο και προκλητικό. Ηταν μια αποκρουστική κι ανεξιχνίαστη ρητορική.

Στη Γερμανία κάτι ακροδεξιά γκρουπούσκουλα που κυκλοφορούσαν τότε (όσα δεν είχαν απαγορευτεί…) ήταν περισσότερο παρέες πρώην SS και skinheads. Δεν νομίζω ότι φιλοδόξησαν ποτέ να παίξουν πολιτικό ρόλο.

Τώρα, η ευρωπαϊκή Ακροδεξιά έχει οικειοποιηθεί μια ολόκληρη θεματολογία. Εγινε mainstream. Απέκτησε αρχή, μέση και τέλος.

Οχι βεβαίως επειδή τσιμπολόγησε τις ιδέες της η Δεξιά. Αλλά επειδή πρώτα τις εγκατέλειψαν τα παραδοσιακά κόμματα. Η διαμόρφωση δηλαδή της ακροδεξιάς θεματολογίας ήταν πολύ πιο σύνθετη.

Και αποδεικνύει εκ των πραγμάτων ότι αυτήν τη θεματολογία η κοινωνία την είχε ανάγκη. Την αναζήτησε τελικά σε εκείνους που την υιοθέτησαν.

Φυσικά δεν είναι αυτή η μόνη πηγή που τροφοδότησε την ευρωπαϊκή Ακροδεξιά. Κάθε χώρα έχει τις επιμέρους ιδιαιτερότητές της.

Στη Γαλλία και τώρα στη Γερμανία φαίνεται ότι υπάρχει μια γενικότερη δυσλειτουργία του παραδοσιακού πολιτικού συστήματος.

Σε ένα κομμάτι της ανατολικής Γερμανίας επιβιώνουν ακόμη και νοσταλγίες του παλιού κομμουνιστικού καθεστώτος («Le Monde», 8/9).

Η Ακροδεξιά συνεπώς δεν είναι καν πρόσφατο ή περιθωριακό φαινόμενο. Στη Γαλλία ανδρώθηκε κυρίως μετά τις βουλευτικές εκλογές του 1986 όταν το Εθνικό Μέτωπο πήρε σχεδόν 10%.

Στη Γερμανία και πριν τη Σαξονία-Ανχαλτ, το AfD έχει μια συνεχή ανοδική πορεία από τις ευρωεκλογές του 2014 έως τις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025. Είναι σήμερα δεύτερο κόμμα στη Βουλή.

Στην Ολλανδία και στη Σουηδία οι ακροδεξιοί σχηματισμοί κλείνουν εικοσαετία σε πρώτο πλάνο. Στην Αυστρία και στην Ιταλία κυβέρνησαν ή κυβερνούν.

Στην ανατολική Ευρώπη, τα ακροδεξιά πολιτικά φυτώρια που ευδοκιμούν φαίνεται να οφείλουν πολλά δάνεια στα παλαιά σοβιετικά καθεστώτα.

Με λίγα λόγια, η σημερινή Ακροδεξιά δεν ήλθε για να φύγει. Δεν είναι περαστική.

Και προφανώς δεν έχει σχέση με τον ακροαριστερό παροξυσμό της προηγούμενης δεκαετίας (ΣΥΡΙΖΑ, Podemos κ.λπ.) που βρίσκεται σε παρατεταμένη αποδρομή.

Για έναν πολύ απλό λόγο. Αυτή η Ακροδεξιά έχει λαϊκές ρίζες και κοινωνική θεματολογία. Κανείς δεν μπορεί να προδικάσει το μέλλον της κι ακόμη λιγότερο να το προεξοφλήσει.

Θα ζήσουμε μαζί της με την ελπίδα να την εξομαλύνει η δημοκρατία μας. Και ο Θεός βοηθός.

Πηγή: tovima.gr

Ησυνάντηση των ηγετών των τριών κυβερνώντων κομμάτων στο Κάρντιφ πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη πολιτική συγκυρία. Για πρώτη φορά στην ιστορία και οι τρεις αποκεντρωμένες κυβερνήσεις της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας διοικούνται ταυτόχρονα από εθνικιστικά και αυτονομιστικά κόμματα.

Ο Τζον Σουίνι, ηγέτης του «Σκωτσέζικού Εθνικού Κόμματος» (SNP), ο Ραν απ Ιόουερθ του Πλάιντ Κάμρι (δηλαδή «Κόμμα της Ουαλίας»), η Μισέλ Ο’Νιλ και η Μέρι Λου Μακντόναλντ από το Σιν Φέιν (ιρλανδικά για το «Εμείς οι Ίδιοι») συγκεντρώθηκαν στο Κάρντιφ. Οι ηγέτες συμμετείχαν στη συνάντηση με τον κομματικό τους ρόλο και όχι αυστηρά ως θεσμικοί εκπρόσωποι των κυβερνήσεών τους.

Η Συμφωνία του Κάρντιφ

Στο πλαίσιο της συνάντησής τους, οι ηγέτες υπέγραψαν μια κοινή διακήρυξη και ένα μνημόνιο συνεργασίας, εκδίδοντας ένα οκτασέλιδο κείμενο, τη λεγόμενη «Συμφωνία του Κάρντιφ». Όπως αναφέρουν οι ίδιοι, το έγγραφο αυτό καθορίζει έναν «κοινό σκοπό και όραμα για συνεργασία σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος για τα έθνη τους».

Westminster’s time is coming to an end.

We believe there is a better way. Our nations working together as equals, sharing ideas and expertise, building relationships based on mutual respect and common interests.

Today marks a further step in building our cooperation. pic.twitter.com/pd8EWzQGED

— John Swinney (@JohnSwinney) September 14, 2026

Με τη διακήρυξη αυτή, καλούν επίσημα την κυβέρνηση του Γουέστμινστερ να προετοιμάσει, να σχεδιάσει και να διευκολύνει τη συνταγματική αλλαγή. Οι πρώτοι υπουργοί δηλώνουν με έμφαση ότι «η συνταγματική αλλαγή έρχεται». Τονίζουν επίσης ότι τα έθνη τους έχουν το «δικαίωμα στην αυτοδιάθεση». Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι καμία κυβέρνηση στο Γουέστμινστερ δεν έχει το δικαίωμα να μπλοκάρει τη δημοκρατία ή να υπονομεύσει την αρχή ότι οι ίδιοι οι λαοί θα αποφασίσουν το δικό τους μέλλον.

Αυτή η εξέλιξη φέρνει στο προσκήνιο την ευαλωτότητα και τα προβλήματα συνοχής του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο σκωτσέζος ηγέτης, Τζον Σουίνι, δήλωσε μάλιστα ότι ο βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ πρέπει να συνειδητοποιήσει πως κινδυνεύει να μείνει στην ιστορία ως «ο τελευταίος πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου».

Οι τομείς συνεργασίας και η Ευρωπαϊκή Ένωση

Στη συμφωνία τους, οι ηγέτες καθόρισαν συγκεκριμένους τομείς, όπου η μεταξύ τους συνεργασία θα αποφέρει οφέλη για τις χώρες τους. Αυτοί οι τομείς περιλαμβάνουν τις θέσεις εργασίας, την οικονομία, καθώς και την ενέργεια. Επιπλέον, οι τρεις ηγέτες διατύπωσαν μια πολύ καθαρή θέση για το διεθνές μέλλον τους. Δήλωσαν χαρακτηριστικά: «Πιστεύουμε ότι το μέλλον των εθνών μας ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση».

Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις;

Είναι όμως αυτή η συνάντηση το πραγματικό τέλος της βρετανικής ένωσης; Πίσω από την κοινή διακήρυξη και τις χαμογελαστές φωτογραφίες, κρύβονται σημαντικές διαφορές. Η υποστήριξη των πολιτών στην ανεξαρτησία ποικίλλει αισθητά από χώρα σε χώρα.

Στη Σκωτία, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το 47% των ψηφοφόρων τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας. Παράλληλα, το 50% των Σκωτσέζων επιθυμεί τη διεξαγωγή νέου δημοψηφίσματος, μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Στη Βόρεια Ιρλανδία, το ποσοστό υπέρ της επανένωσης με την Ιρλανδία βρίσκεται στο 36%. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται ραγδαία, όταν η επανένωση συνδέεται με την άμεση επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην Ουαλία, τα ποσοστά υπέρ της πλήρους ανεξαρτησίας παραμένουν αισθητά χαμηλότερα, κυμαινόμενα ανάμεσα στο 20% και το 32%.

Πόσο εφικτή είναι η ανεξαρτητοποίηση κάθε χώρας;

Οι νομικές και πολιτικές δυνατότητες για αποχώρηση διαφέρουν ριζικά μεταξύ των τριών εθνών. Στη Βόρεια Ιρλανδία υπάρχει η πιο ξεκάθαρη νομική διαδικασία. Σύμφωνα με τη Συμφωνία της Καλής Παρασκευής του 1998, ο βρετανός υπουργός υποχρεούται να προκηρύξει δημοψήφισμα («Border Poll»), αν φανεί πιθανό ότι η πλειοψηφία επιθυμεί την επανένωση. Αν υπάρξει απλή πλειοψηφία, η αποχώρηση υλοποιείται χωρίς να απαιτούνται περίπλοκες διαπραγματεύσεις με το Λονδίνο.

Στη Σκωτία, η κοινωνία παραμένει μοιρασμένη σχεδόν μισή-μισή. Στο δημοψήφισμα του 2014, το 55% είχε ψηφίσει υπέρ της παραμονής στο ΗΒ. Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε το 2022 ότι το Κοινοβούλιο του Εδιμβούργου δεν έχει τη νομική εξουσία να προκηρύξει μονομερώς δημοψήφισμα. Απαιτείται ειδική έγκριση από το βρετανικό κοινοβούλιο, το οποίο την αρνείται.

Στην Ουαλία, η ανεξαρτητοποίηση θεωρείται αυτή τη στιγμή εξαιρετικά απίθανη. Ο ηγέτης του Πλάιντ Κάμρι, Ραν απ Ιόουερθ, έχει αποκλείσει την απαίτηση για άμεσο δημοψήφισμα. Αντίθετα, εστιάζει στην εξασφάλιση μεγαλύτερης αυτονομίας, μεταφοράς εξουσιών και δίκαιης χρηματοδότησης.

Πώς φτάσαμε ως εδώ;

Για να κατανοήσουμε τη σημερινή κρίση, χρειάζεται μια σύντομη ιστορική ανασκόπηση. Το Ηνωμένο Βασίλειο, με τη σημερινή του μορφή, δημιουργήθηκε το 1922. Τότε, μετά τον ιρλανδικό πόλεμο ανεξαρτησίας, η Ιρλανδία χωρίστηκε. Οι νότιες περιοχές αποσχίστηκαν, ενώ έξι βόρειες κομητείες παρέμειναν στη βρετανική ένωση.

Καταλυτικό ρόλο στη σύγχρονη αναζωπύρωση της κρίσης έπαιξε το Brexit. Στο δημοψήφισμα του 2016, η πλειοψηφία των ψηφοφόρων στη Σκωτία και τη Βόρεια Ιρλανδία ψήφισε υπέρ της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και οι τρεις ηγέτες των περιοχών αυτών είχαν ταχθεί υπέρ της παραμονής. Η τελική αποχώρηση του ΗΒ δημιούργησε σοβαρή πολιτική απόκλιση με την Αγγλία και ενίσχυσε τα αυτονομιστικά αιτήματα.

Τα οικονομικά εμπόδια της ανεξαρτητοποίησης

Σε ένα υποθετικό σενάριο ανεξαρτητοποίησης, οι δυσκολίες για τα τρία έθνη θα ήταν τεράστιες. Η Αγγλία αποτελεί τον βασικότερο εμπορικό εταίρο της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας. Τυχόν αποχώρηση από το ΗΒ και ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα δημιουργούσε «σκληρά σύνορα» (Hard Border) με την αγγλική αγορά. Αυτό θα ανέτρεπε δεκαετίες ελεύθερου εσωτερικού εμπορίου.

Επιπλέον, ανακύπτει το μεγάλο δίλημμα του νομίσματος. Η Αγγλία θα διατηρούσε τη στερλίνα, ενώ η Βόρεια Ιρλανδία, μέσω της επανένωσης, θα υιοθετούσε το ευρώ. Αν η Σκωτία και η Ουαλία δημιουργούσαν δικά τους νομίσματα ή υιοθετούσαν το ευρώ, το διασυνοριακό εμπόριο θα αντιμετώπιζε σοβαρούς συναλλαγματικούς κινδύνους.

Η στάση του Μπέρναμ και το «λάδι στη φωτιά» από τον Τραμπ

Η πολιτική αντιπαράθεση οξύνθηκε πρόσφατα στο Βρετανικό Κοινοβούλιο. Ο βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ άνοιξε τους ασκούς του Αιόλου, όταν δήλωσε ότι ένα δημοψήφισμα στη Σκωτία θα μπορούσε να εξεταστεί, αν υπάρξει «ξεκάθαρη συναίνεση». Ωστόσο, η Ντάουνινγκ Στριτ έσπευσε άμεσα να διευκρινίσει τη στάση της. Ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει ατζέντα και δυνατότητα να γίνουν δημοψηφίσματα πριν τις επόμενες εθνικές εκλογές.

Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ έβαλε «λάδι στη φωτιά». Κατά την πρόσφατη άτυπη επίσκεψή του στην Ιρλανδία, ο αμερικανός πρόεδρος εγκατέλειψε τη διαχρονική ουδετερότητα των ΗΠΑ. Δήλωσε ανοιχτά ότι θα «λάτρευε» να δει μια ενωμένη Ιρλανδία, χαρακτηρίζοντάς την ως κάτι απόλυτα φυσικό.

Επικοινωνιακή ευκαιρία ή ασταμάτητη τάση;

Στην παρούσα φάση, η συνάντηση στο Κάρντιφ αποτελεί μια εξαιρετική επικοινωνιακή ευκαιρία. Οι τρεις ηγέτες φωτογραφήθηκαν μαζί και πέρασαν τις θέσεις τους στο ευρύ κοινό. Αν και οι επικριτές τους μιλούν για μια απλή παράσταση, χωρίς άμεσο νομικό αντίκρισμα, η ουσία παραμένει: η τάση για αυτοδιάθεση και ανεξαρτητοποίηση υπάρχει, δυναμώνει και ασκεί όλο και μεγαλύτερη πίεση στο Λονδίνο.

Πηγή: tovima.gr

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Brookings, «η αυξανόμενη ισχύς της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή είναι μία πραγματικότητα. Ομως η Αγκυρα απέχει ακόμη πολύ από το σημείο που θα έχει τη δυνατότητα να διαμορφώσει μια περιφερειακή τάξη πραγμάτων, ακόμη και στην περίπτωση που θα το επιθυμούσε». Η περιγραφή αυτή αποτυπώνει συνοπτικά και ταυτόχρονα εύστοχα τις φιλοδοξίες και τα όρια της ισχύος της Τουρκίας και του προέδρου της Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τη γειτονιά του. Οσο για τον πόλεμο στο Ιράν, προφανώς παίζει τον ρόλο του καταλύτη.

Σε σχετική έρευνα των «ΝΕΩΝ» (14-16/8) υπογραμμίζεται ότι οι αριθμοί που αφορούν την Τουρκία δεν επιτρέπουν σε καμία χώρα της περιοχής να την αγνοήσει, καθώς αποδεικνύουν ότι διαθέτει σημαντική ισχύ και σημαντικά διαπραγματευτικά χαρτιά σε όλους τους τομείς. Οι αριθμοί που ακολουθούν το αποδεικνύουν:

_• 86 εκατομμύρια είναι ο πληθυσμός της Τουρκίας, που την καθιστά την τρίτη πολυπληθέστερη στην περιοχή πίσω από την Αίγυπτο (107 εκατομμύρια) και το Ιράν (92 εκατομμύρια).

_• 1,6 τρισεκατομμύρια δολάρια προβλέπεται να είναι φέτος το ονομαστικό της ΑΕΠ, τοποθετώντας τη στην κορυφή ανάμεσα στις χώρες της Μέσης Ανατολής με δεύτερη τη Σαουδική Αραβία.

_• 635 δισεκατομμύρια δολάρια ήταν το 2025 οι συνολικές εμπορικές συναλλαγές της Τουρκίας με έλλειμμα ύψους 92 δισεκατομμυρίων. Κίνα και Ρωσία είναι οι βασικές χώρες προέλευσης των εισαγωγών της, ενώ Γερμανία, Βρετανία και ΗΠΑ οι βασικοί προορισμοί των εξαγωγών της. 17% των εξαγωγών της Τουρκίας κατευθύνθηκαν το 2025 σε χώρες της Εγγύς και Μέσης Ανατολής και 41,5% προς τα κράτη μέλη της ΕΕ. Μερικοί ακόμα σημαντικοί αριθμοί:

_• 355.000 είναι τα ενεργά μέλη των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, ένας αριθμός που της δίνει τη δεύτερη θέση ανάμεσα στα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, πίσω μόνο από τις ΗΠΑ.

_• 10 δισεκατομμύρια δολάρια ήταν πέρυσι οι εξαγωγές της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας, τριπλάσιες σε σύγκριση με το 2021, ήτοι μέσα σε μία πενταετία, κάτι που αποτυπώνει την αλματώδη ανάπτυξή της.

Οσον αφορά τις χώρες που την περιβάλλουν:

α) Η Συρία, υπό τον πρώην τζιχαντιστή Αχμέντ αλ Σαράα είναι ένας σημαντικός περιφερειακός σύμμαχος.

β) Τα οικονομικά συμφέροντα και οι βίαιες ανατροπές στην περιοχή έχουν φέρει κοντά Τουρκία και Αίγυπτο σε όλα τα επίπεδα.

γ) Η Σαουδική Αραβία, παλαιός εχθρός της Τουρκίας, βρίσκεται και πάλι κοντά της όπως αποδεικνύει η τριμερής συμφωνία με το Πακιστάν.

δ) Το Κατάρ είναι ο παραδοσιακός σύμμαχος της Τουρκίας στον αραβικό κόσμο. Διατηρεί σταθερή στρατιωτική βάση στο έδαφός του και της έχει προσφέρει σε χρήσιμες στιγμές μια «γραμμή ζωής ύψους 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων».

ε) Οι διμερείς σχέσεις της Τουρκίας με το Ιράκ είναι πολύπλευρες. Εχει συνάψει σημαντικές συμφωνίες με τη διοίκηση του ημιαυτόνομου Κουρδιστάν, που αποτελεί δίοδο για την εξαγωγή πετρελαίου που παράγει.

στ) Από το 2021 η βελτίωση των σχέσεων της Τουρκίας με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι εντυπωσιακή, κάτι που αποτυπώνεται στις οικονομικές συμφωνίες ΗΠΑ – ΗΑΕ να πραγματοποιούν σημαντικές επενδύσεις στην Τουρκία.

ζ) Αντίθετα οι σχέσεις της Τουρκίας με το Ιράν χαρακτηρίζονται από ελεγχόμενη αντιπαλότητα. Οι δύο χώρες μοιράζονται σύνορα μήκους 560 χιλιομέτρων αμετάβλητα εδώ και τέσσερεις αιώνες, κάτι που έχει οικοδομήσει κλίμα εμπιστοσύνης παρά τον περιφερειακό ανταγωνισμό τους.

Πηγή: tovima.gr