Ο Κοσμάς Μαρινάκης είναι αναπληρωτής καθηγητής (senior lecturer) Οικονομικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Διοίκησης Επιχειρήσεων της Σιγκαπούρης (Singapore Management University) και δημιουργός του δημοφιλούς καναλιού εκλαΐκευσης της Οικονομικής Επιστήμης «Greekonomics», που σήμερα αριθμεί πάνω από 400 χιλιάδες συνδρομητές.

Έχει εργαστεί ως Ερευνητής και Επίκουρος Καθηγητής Οικονομικής στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας, στο Πανεπιστήμιο του Wake Forest στις ΗΠΑ, στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, και στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας (Higher School of Economics).

Αποφοίτησε από το τμήμα Οικονομικής Επιστήμης της ΑΣΟΕΕ το 2002 και είναι Διδάκτορας του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνας. Η επιστημονική του έρευνα επικεντρώνεται στην Βιομηχανική Οργάνωση, την Θεωρία Συμβολαίων, και την Οικονομική της Εκπαίδευσης.

Το άρθρο Τιτανομαχία: Κοσμάς Μαρινάκης Vs Παζόπουλος Βασίλης εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο κόσμος αλλάζει ταχύτατα μπροστά στα μάτια μας. Ο τρόπος που μεταβάλλονται οι συνθήκες και ο ρυθμός με τον οποίο συντελούνται οι αλλαγές μας προκαλούν έκπληξη, συχνά οδυνηρή. Ωστόσο δεν θα έπρεπε να ξαφνιαζόμαστε. Τα περισσότερα από τα γεγονότα που βιώνουμε αυτή την περίοδο έχουν ξανασυμβεί. Μπορεί απλά να μην έχουν εμφανιστεί στην δικιά μας διάρκεια ζωής.

Αυτά ισχυρίζεται ο Ray Dalio, ιδρυτής της Bridgewater Associates, της μεγαλύτερης εταιρίας κεφαλαίων αντιστάθμισης κινδύνου (hedge fund) στον κόσμο, δίνοντας την δική του εκδοχή. Την οποία απέκτησε όπως ισχυρίζεται, μελετώντας την ιστορία.

Αυτή τη περίοδο, αναφέρει ο Dalio, έχουμε τρεις συνθήκες που εμφανίστηκαν ταυτόχρονα και κάνουν την κατάσταση «μοναδική» και κρίσιμη.

1. Τα κράτη ξέμειναν από χρήματα και για να μπορέσουν να αποπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους, επέλεξαν τη λύση της «εκτύπωσης» νομισματικών μονάδων.
2. Υφίστανται εσωτερικές διαμάχες μέσα στα ίδια τα κράτη, εξαιτίας της αυξανόμενης ανισότητας μεταξύ φτωχών και πλούσιων, καθώς η μεσαία τάξη συρρικνώνεται. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής, με τη δυσαρέσκεια να οδηγεί στην άνοδο του λαϊκισμού.
3. Αύξηση των εντάσεων μεταξύ χωρών. Όχι μόνο μεταξύ περιφερειακών κρατών, αλλά μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Από την μια έχουμε μια ανερχόμενη κυρίαρχη δύναμη, την Κίνα, και από την άλλη την ηγέτιδα δύναμη, τις ΗΠΑ, η οποία επιθυμεί να διατηρήσει την δεσπόζουσα θέση που κατέχει στον κόσμο για δεκαετίες.

Οι ιστορικοί κύκλοι

Όλα αυτά που συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα, έχουν ξαναεμφανιστεί στο παρελθόν αρκετές φορές τα τελευταία 500 χρόνια. Σχεδόν πάντοτε αποτελούν σαφείς ενδείξεις ότι ο κόσμος αλλάζει. Πάμε να δούμε πως:

Καταρχάς μεταμορφώνεται η κοινωνία με έντονους ρυθμούς εσωτερικά. Οι αναταραχές οδηγούν σε αλλαγή πολιτεύματος ή συντάγματος, ενώ στην ακραία τους μορφή φτάνουν μέχρι και τον εμφύλιο πόλεμο. Κατόπιν μεταβάλλεται και η διάταξη δυνάμεων μεταξύ εθνικών κρατών, με νέες διεθνείς συμφωνίες που συνήθως αλλάζουν μόνο μετά από πόλεμο. Αν οι αναθεωρητικές δυνάμεις αποδειχθούν ισχυρότερες από τις αποδυναμωμένες κυρίαρχες, οδηγούμαστε σε μια νέα τάξη πραγμάτων.

Οι μεγάλοι κύκλοι της ιστορίας, όπου διαγράφεται η άνοδος και η πτώση μιας κυρίαρχης χώρας-αυτοκρατορίας και του νομίσματος της είναι 250 χρόνια. Οι κύκλοι αυτοί είναι επικαλυπτόμενοι.

Την ώρα που υποχωρεί μια δύναμη, αναδύεται μια άλλη που τελικά την αντικαθιστά. Από αυτά τα 10-20 χρόνια αφορούν την μεταβατική περίοδο, όπου κορυφώνονται οι αντιπαραθέσεις. Οι κυρίαρχες δυνάμεις δεν παραδίδουν τα όπλα χωρίς μάχη. Τίποτε δεν αναπαράγεται με μεγαλύτερη επιμονή από την αποφασιστικότητα των προνομιούχων να κρατήσουν τα προνόμια τους.

Πως μετριέται ποσοτικά η ποιοτική δύναμη μιας αυτοκρατορίας; Υπάρχουν 8 στοιχεία που ο μέσος όρος τους φανερώνει τη συνολική ισχύ. Εκπαίδευση, καινοτομία και τεχνολογική ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα σε διεθνές επίπεδο, παραγωγικότητα και οικονομικό αποτέλεσμα, μερίδιο παγκόσμιας αγοράς, στρατιωτική ισχύς, χρηματοοικονομική δύναμη και τέλος, η δύναμη του νομίσματος ως αποθεματικό νόμισμα.

Υπολογίζοντας αυτά τα δεδομένα, μπορούμε να προσδιορίσουμε τη θέση που βρίσκεται κάθε κράτος σήμερα, αλλά και την πορεία του στο παρελθόν. Αν δηλαδή ενδυναμώνεται με τον καιρό ή αποδυναμώνεται.

Η αρχή του οικονομικού κύκλου

Κάθε νέος κύκλος μιας αυτοκρατορίας ξεκινάει μετά από ένα πόλεμο. Καθώς κανείς δεν επιθυμεί να προκαλέσει τη νικήτρια χώρα, ξεκινάει μια περίοδος ειρήνης και αυξανόμενης ευημερίας. Ηγετικής μορφής επαναστάτες εμπνέουν στους υπηκόους τους αισιοδοξία για το μέλλον. Οι πολίτες με την σειρά τους, καθώς συνηθίζουν στην ευμάρεια θεωρώντας δεδομένη την άνοδο της, δανείζονται. Αυτό οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης, οι οποίοι καθοδηγούνται από την εκπαίδευση και τις τεχνολογικές βελτιώσεις.

Το μερίδιο τους στις διεθνείς αγορές ενισχύεται λόγω της αυξημένης ανταγωνιστικότητας, αλλά και του στρατού που προστατεύει ή έστω διευκολύνει τις συναλλαγές με άλλες χώρες. Αυτές οι συνθήκες έχουν σαν αποτέλεσμα όλο και μεγαλύτερος όγκος συναλλαγών να γίνεται με το δικό τους νόμισμα. Ως φυσικό ακόλουθο, από ένα σημείο και μετά καθιερώνεται το νόμισμα τους παγκοσμίως.

Από εκεί και πέρα συντελείται μια θετική ανατροφοδότηση. Έχοντας ένα τόσο ισχυρό νόμισμα και αποκτώντας μεγάλη δύναμη, η αυτοκρατορία θεωρείται πιο αξιόχρεη, άρα μπορεί να δανειστεί ακόμα περισσότερα. Συνεπώς αυξάνει η ευημερία, καθώς τα επιπλέον έσοδα δαπανώνται σε εκπαίδευση, έρευνα, δημόσιες υποδομές, ανάπτυξη του χρηματοοικονομικού συστήματος.

Με το τελευταίο μετατρέπουν τις αποταμιεύσεις τους σε επενδύσεις, κάτι που οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερο πλούτο. Για παράδειγμα οι Ολλανδοί όταν η χώρα τους ήταν ηγέτιδα δύναμη, δημιούργησαν την πρώτη εταιρία περιορισμένης ευθύνης και αργότερα μια χρηματιστηριακή αγορά όπου συγκέντρωναν κεφάλαια από όλο τον κόσμο. Το Άμστερνταμ έγινε το χρηματοοικονομικό κέντρο του πλανήτη. Όταν την θέση των Ολλανδών κατέλαβαν οι Βρετανοί, το νέο κέντρο έγινε το Λονδίνο, για να ακολουθήσει αργότερα η Νέα Υόρκη. Οι Κινέζοι ως ανερχόμενη ηγέτιδα δύναμη έχουν οικοδομήσει το δικό τους χρηματιστηριακό κέντρο.

Ιδιαίτερα σημαντικό για την πρόοδο κάθε αυτοκρατορίας, είναι πως κυβέρνηση, ιδιωτικές επιχειρήσεις και στρατός, συνεργάζονται αρμονικά. Μόνο έτσι μπορεί να εξαπλωθεί εμπορικά και να επιβάλλει το νόμισμα της ως το κυρίαρχο μέσο πληρωμής σε παγκόσμιο επίπεδο. Μόλις επιτύχει την ευρεία αποδοχή του νομίσματος, όλοι θα θέλουν να μετατρέψουν τις οικονομίες τους σε αυτό το νόμισμα. Τότε είναι που θα επιτύχει να γίνει το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να μπορεί να δανείζεται περισσότερο και πιο εύκολα από τα υπόλοιπα κράτη. Πρόκειται για ένα τεράστιο προνόμιο γιατί από όλο τον κόσμο θα εμφανίζονται πρόθυμοι να τους χρηματοδοτήσουν. Όλες οι αυτοκρατορίες τα τελευταία 500 χρόνια, αυτή την πορεία ακολούθησαν. Ολλανδοί, Βρετανοί, Αμερικάνοι.

Η αντίστροφη μέτρηση

Ωστόσο η επιτυχία εμπεριέχει τον σπόρο της ανατροπής. Η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν διατηρεί τον ρυθμό της σκληρής δουλειάς, όταν έχει κερδίσει την δυνατότητα μιας πιο άνετης ζωής. Η προσπάθεια χαλαρώνει, περισσότερα εισοδήματα δαπανώνται σε πολυτέλειες και λιγότερα σε παραγωγικές δραστηριότητες.

Αποτέλεσμα; Όσο αυξάνονται τα εισοδήματα των κατοίκων, τόσο λιγότερο ανταγωνιστικοί γίνονται, σε σχέση με άλλα κράτη με χαμηλότερο επίπεδο διαβίωσης. Που όχι μόνο είναι διατεθειμένοι να δουλέψουν με μικρότερους μισθούς και περισσότερο, αλλά και αντιγράφουν τις καινοτομίες των προηγμένων χωρών.

Η νέα γενιά των κατοίκων, ειδικά των πιο εύπορων πολιτών, επειδή δεν έχουν συναντήσει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες κατά τη διάρκεια της ζωής τους, πιστεύουν πως η ευημερία θα συνεχίσει για πάντα. Η αισιοδοξία τους κάνει να δανείζονται με ευκολία, αυξάνοντας τα χρέη τους προς άλλα κράτη. Ένας άλλος λόγος είναι τα δάνεια που συνάπτει η κυρίαρχη δύναμη για να ανταπεξέρθει στο κόστος των εξοπλισμών που απαιτείται προκειμένου να διατηρήσει την ηγετική της θέση.

Οι οικονομικές διαφορές δεν διευρύνονται μόνο μεταξύ κρατών, αλλά και μεταξύ των κατοίκων της ηγέτιδας δύναμης. Οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι, ενώ τα εισοδήματα των πιο αδύναμων δεν ακολουθούν την ίδια ανοδική πορεία. Αυτό συμβαίνει επειδή για παράδειγμα επηρεάζουν το πολιτικό σύστημα να νομοθετήσει υπέρ των συμφερόντων τους ή διότι τα παιδιά των πιο πλούσιων λαμβάνουν καλύτερη εκπαίδευση. Συνεπώς οι ευκαιρίες να αυξήσουν το εισόδημα τους είναι πολύ μεγαλύτερες από τους υπόλοιπους.

Μαζί με την ανισότητα, αυξάνεται και η δυσαρέσκεια. Ωστόσο δεν σημειώνονται γενικευμένες εξεγέρσεις επειδή το βιοτικό επίπεδο των πιο φτωχών αυξάνεται, έστω και αν αυτή η αύξηση πραγματοποιείται με μικρότερο ρυθμό. Όταν όμως η ανάπτυξη χάσει τη δυναμική της και οι πόροι που διανέμονται αρχίζουν να μειώνονται, αρχίζει η εσωτερική διαμάχη. Η υποχώρηση στην αρχή είναι σταδιακή, μέχρι που γίνεται απότομη.

Η αδυναμία να διατηρήσουν ένα υψηλό επίπεδο διαβίωσης επειδή μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση δανειακών υποχρεώσεων, τους κάνει να αρχίσουν να «τυπώνουν» χρήματα. Η εύκολη λύση, σε σχέση με την επιβολή φορολογίας ή περικοπή δαπανών.

Αυτοτροφοδοτούμενη παρακμή

Αυτό δεν έχει επιπτώσεις σε πρώτο στάδιο, ίσως και για δεκαετίες. Μέχρι να έρθει η στιγμή που θα σκάσει η φούσκα επειδή θα έχουν προβεί σε κατάχρηση του εκδοτικού προνομίου. Είναι η στιγμή που όσοι μέχρι χθες μετατρέπανε τις αποταμιεύσεις τους στο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, αρχίζουν να κάνουν δεύτερες σκέψεις κατά πόσο αυτό αποτελεί καλή ιδέα.

Η αδυναμία να βρουν πρόθυμους δανειστές οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερο «τύπωμα», προκειμένου να χρηματοδοτηθεί το δημοσιονομικό κενό. Αυτό τελικά καταλήγει σε υψηλό πληθωρισμό, ο οποίος πλήττει κυρίως τους πιο αδύναμους.

Τότε είναι που κορυφώνεται η δυσαρέσκεια στο εσωτερικό. Το κλίμα πολώνεται επειδή ορισμένοι θεωρούν πως πρέπει να υπάρξει πιο δίκαια αναδιανομή του πλούτου, ενώ οι υπόλοιποι επιδιώκουν να διατηρηθεί το status quo.

Η κυβέρνηση προσπαθεί να συμβιβάσει τις διαφορές επιδιώκοντας να φορολογήσει τους πιο εύπορους, αλλά εκείνοι προκειμένου να το αποφύγουν, επιλέγουν να τοποθετήσουν τον πλούτο τους σε φορολογικούς παραδείσους ή σε περιουσιακά στοιχεία του εξωτερικού ή στον χρυσό. Αυτό οδηγεί σε περιορισμό των δημοσιονομικών εσόδων και σε μια αυτοτροφοδοτούμενη παρακμή.

Πώς προκαλούνται οι πόλεμοι

Τα προβλήματα καθιστούν την αυτοκρατορία ευάλωτη και ενθαρρύνουν τον ανταγωνισμό από ανερχόμενες δυνάμεις. Είναι η πιο κρίσιμη περίοδος επειδή ο κίνδυνος για μια πολεμική σύρραξη αυξάνεται εκθετικά, ειδικά αν η ανερχόμενη δύναμη διαθέτει ισχυρό στράτευμα. Για να αντιμετωπίσει την πρόκληση η ηγέτιδα δύναμη αναγκάζεται να μετατοπίσει πόρους προς την άμυνα, κάτι που επιδεινώνει την δυσαρέσκεια στο εσωτερικό.

Όταν οι προκλήσεις φτάσουν σε ένα κρίσιμο σημείο, η ηγέτιδα δύναμη θα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στην ένοπλη διαμάχη και την υποχώρηση. Το χειρότερο αποτέλεσμα είναι να χάσει μετά από μάχη. Κακό αποτέλεσμα όμως αποδεικνύεται και η υποχώρηση. Πολλές από τις χώρες που είχαν συμφέρον να συμμαχήσουν μαζί της, επιλέγοντας να βρίσκονται στο πλευρό του ισχυρού, ίσως αλλάξουν στρατόπεδο.

Επίσης η κατήφεια της ήττας δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ακόμα πιο οξεία διαμάχη στο εσωτερικό. Η πληγωμένη αξιοπρέπεια και η ανάγκη για εσωτερική ενότητα είναι από τους βασικότερους παράγοντες που οδηγούν στον πόλεμο.

Το τέλος του πολέμου οδηγεί στην οικοδόμηση ενός νέου κόσμου. Στην αναδιανομή της εξουσίας που αποτελεί την αρχή του νέου μεγάλου κύκλου της ιστορίας, υπό την ηγεσία μια άλλης χώρας. Η προηγούμενη ηγετική δύναμη καταρρέει υπό το βάρος των χρεών. Η αδυναμία να εξοφλήσουν τους δανειστές τους, μια που εκείνοι δεν επιθυμούσαν να ανανεώσουν τα δάνεια τους, τους οδηγεί σε ατελείωτα ποσά εκτύπωση χρήματος που τελικά απαξιώνει το άλλοτε πανίσχυρο νόμισμα τους.

Αυτή ήταν η μοίρα των Ολλανδών όταν ηττήθηκαν από τους Άγγλους και δεν μπορούσαν να εξοφλήσουν τις τεράστιες υποχρεώσεις που είχαν συσσωρευτεί. Παρόμοια κατάσταση βίωσε και η Βρετανία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Παρά τη νίκη της, λύγισε υπό το βάρος των χρεών.

Πηγή: Principles for Dealing with the Changing World Order by Ray Dalio

Η πιθανότητα αναστροφής της υποχώρησης

Οι ΗΠΑ που διαδέχτηκαν τους Βρετανούς, δεν έχουν φτάσει σε αυτό το σημείο. Τουλάχιστον όχι ακόμα παρά το γεγονός ότι έχουν θηριώδη χρέη, εξακολουθούν να ξοδεύουν περισσότερα από όσα κερδίζουν και να χρηματοδοτούν το κενό με περισσότερα δανεικά, ενώ ταυτόχρονα τυπώνουν τεράστιες ποσότητες χρήματος.

Το δολάριο ακόμα εξακολουθεί να απολαμβάνει την εμπιστοσύνη, ίσως επειδή δεν έχει εμφανιστεί ακόμα κάποιος περισσότερο αξιόπιστος αντικαταστάτης του.

Κοιτάζοντας πίσω την ιστορία, παρατηρούμε πάνω κάτω να συμβαίνουν τα ίδια. Οι ηγέτιδες δυνάμεις περνάνε από την άνοδο στην καθιέρωση και κατόπιν στην παρακμή. Αυτό που βασικά αλλάζει είναι οι εθνικότητες και τα τεχνολογικά μέσα που χρησιμοποιούνται.

Η επανάκαμψη από την περίοδο της παρακμής προς τα πάνω και πάλι αποδεικνύεται εξαιρετικά δυσχερής υπόθεση. Για να οδηγηθεί σε αυτό το δυσάρεστο σημείο μια χώρα, σημαίνει πως έχουν υπάρξει πολλά λάθη τα οποία είναι δύσκολο να επουλωθούν. Δύσκολο αλλά όχι αδύνατο. Ίσως αναγνωρίσουν τις ενδείξεις, παραμερίσουν τις διαφορές τους και επιχειρήσουν να αναστρέψουν την κατάσταση.

Δεν μπορεί να γνωρίζει κάποιος την ακριβή χρονική στιγμή που θα καταρρεύσει η ηγέτιδα δύναμη, αλλά μπορεί να κάνει εκτιμήσεις με βάση τα 8 στοιχεία που αναφέραμε στην αρχή. Εκπαίδευση, καινοτομία και τεχνολογική ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα σε διεθνές επίπεδο, παραγωγικότητα και οικονομικό αποτέλεσμα, μερίδιο παγκόσμιας αγοράς, στρατιωτική ισχύς, χρηματοοικονομική δύναμη και τέλος, η δύναμη του νομίσματος τους ως αποθεματικό νόμισμα.

Όπως κάποιος άνθρωπος 60 χρονών. Αν διατηρείται υγιής, με σωστή διατροφή και σωματική άσκηση, χωρίς να επιβαρύνει τον οργανισμό του με τσιγάρα, ποτά, λιπαρά κτλ, είμαστε σε θέση να προβλέψουμε πως εκτός απροόπτου θα ζήσει περισσότερο από κάποιον που δεν προσέχει καθόλου την υγεία του και έχει επιδοθεί σε καταχρήσεις.

Αντίστοιχα, αν αρχίσει ένα κράτος να λαμβάνει σοφές αποφάσεις, κερδίζει περισσότερα από όσο ξοδεύει και εξασφαλίσει εσωτερική αρμονία, θα διατηρηθεί περισσότερο χρόνο σε κατάσταση ισχύος και ευημερίας. Αυτό θα πρέπει να επιτευχθεί συλλογικά και από τον καθένα ξεχωριστά, ισχυρίζεται καταλήγοντας ο Ray Dalio.

Επίλογος

Σήμερα δεν ασχοληθήκαμε άμεσα με τα κρυπτονομίσματα. Εστιάσαμε στα μαθήματα του Ray Dalio, επειδή μόνο όσοι κατανοούν τον μεταβαλλόμενο χαρακτήρα της οικονομικής και νομισματικής πραγματικότητας, θα είναι οι ωφελημένοι της εποχής. Χωρίς να γνωρίζεις νομισματική ιστορία, είναι αδύνατο να ερμηνεύσεις τις οικονομικές εξελίξεις και βέβαια να αντιληφθείς την ανατρεπτική σπουδαιότητα του Bitcoin.

Απλά να υπενθυμίσουμε πως ο Dalio αποτελούσε έναν από τους πιο διάσημου επικριτές του Bitcoin, χαρακτηρίζοντας το μια άχρηστα φούσκα. Ωστόσο τον τελευταίο χρόνο, πραγματοποιώντας μια θεαματική μεταστροφή, παραδέχτηκε πως όχι μόνο κατέχει Bitcoin αλλά και ότι πρόκειται για μια καταπληκτική εφεύρεση (one hell of an invention) που μοιάζει με τον χρυσό.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Ray Dalio: Η αναπόφευκτη πορεία προς νέα τάξη πραγμάτων… Του Βασίλη Παζόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Jen Psaki μάς είχε προειδοποιήσει. Ο πληθωρισμός του Μαρτίου θα είναι εξαιρετικά αυξημένος. Πράγματι, το νούμερο που ανακοινώθηκε χθες έσπασε τα κοντέρ, φτάνοντας το υψηλότερο επίπεδο από το 1981. Κατά την άποψή της φταίει ο Πούτιν, ο οποίος με την εισβολή στην Ουκρανία δημιούργησε αναστάτωση στην αγορά τροφίμων και ενέργειας.

Ωστόσο αυτός ο ισχυρισμός έχει ένα πρόβλημα, πέρα από το ότι δεν ακούγεται καθόλου πειστικό το να προκλήθηκε ο υψηλότερος πληθωρισμός τα τελευταία 40 χρόνια σε χρόνο μικρότερο των 6 εβδομάδων. Δεν εξηγεί πώς γίνεται και ο δομικός δείκτης να έχει φτάσει το 6,5% σε ετήσια βάση, από τη στιγμή που δεν λαμβάνει υπόψη τις τιμές στις ευμετάβλητες κατηγορίες των τροφίμων και της ενέργειας.

Η αιτία της εμφάνισης του πληθωρισμού

Οι σημερινές συνθήκες είναι τόσο ιστορικά σημαντικές, που όταν θα τις εξετάζουν οι άνθρωποι μετά από 40-50 χρόνια πιθανότατα θα τις έχουν για σημείο αναφοράς. Ίσως με παρόμοιο τρόπο που κοιτάζουμε εμείς σήμερα τα γεγονότα του 1971, δηλαδή την αποδέσμευση του δολαρίου από τη συνθήκη του Breton Woods, την πετρελαϊκή κρίση που ακολούθησε το 1973 και την έξαρση του πληθωρισμού.

Οι κεντρικές τράπεζες «τύπωσαν» τρισεκατομμύρια για να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις του περιορισμού των μετακινήσεων λόγω της πανδημίας. Πού πήγαν αυτά τα χρήματα; Διοχετεύτηκαν κυρίως στο τραπεζικό σύστημα. Κάποια από αυτά τα έλαβαν οι κυβερνήσεις και τα μοίρασαν άμεσα στους πολίτες τους.

Για παράδειγμα, η ελληνική κυβέρνηση μοίρασε από 800 € ή κάτι παρόμοιο, ανάλογα την περίπτωση. Μόνο που τώρα μας έχει έρθει ο λογαριασμός με μορφή πληθωρισμού.

Το μέλλον είναι εδώ, όχι μακριά. Τώρα βρίσκεται στην κυκλοφορία περισσότερο χρήμα, που αντιστοιχεί σε λιγότερα αγαθά. Περισσότερο χρήμα, όχι μεγαλύτερος πλούτος. Όταν λιώνεις τον «printer», θα υπάρξουν παρενέργειες. Αν ήταν τόσο εύκολο τυπώνοντας χρήμα να δημιουργείς πλούτο, δεν θα υπήρχε φτωχός σε όλο τον πλανήτη, ούτε φτωχό κράτος. Η Βενεζουέλα και η Αργεντινή θα ήταν τα πιο πλούσια έθνη. Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι πως όταν αυξάνεται η ποσότητα του χρήματος, χωρίς ταυτόχρονα να αυξάνεται τουλάχιστον ισόποσα ο πλούτος μιας χώρας, το νόμισμα υποτιμάται.

Αυτή είναι μία αιτία. Ωστόσο υπάρχει και δεύτερη, η οποία αφορά στη σπανιότητα των αγαθών. Η μείωση της προσφοράς εμπορευμάτων και πρώτων υλών οφείλεται στα προβλήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας από τον συνδυασμό περιορισμών στη μετακίνηση, στην παραίτηση εργαζομένων από παραγωγικές δουλειές λόγω της πανδημίας (δεν μπορούσαν όλοι να κάνουν τη δουλειά τους on-line), των κυρώσεων και βέβαια στην αύξηση των τιμών στην ενέργεια, εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.

Τα σενάρια

Με αυτά τα δεδομένα, αν είμαστε λίγο καχύποπτοι, τίθεται ένα άλλο ερώτημα: Μήπως εξυπηρετεί τις κυβερνήσεις ο πληθωρισμός; Ακούγεται απίθανο, αλλά επειδή μόνο απίθανα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα, ας ρίξουμε μια ματιά σε αυτό το ενδεχόμενο. Όλα ξεκινάνε από την αντιμετώπιση των τεράστιων βουνών του χρέους. Το κρατικό χρέος ισοδυναμεί με φορολογική πίστωση στην οικονομία. Η εξυπηρέτησή του απαιτεί την καταβολή φόρων. Η λύση της μεταφοράς του στο μέλλον σημαίνει προεξόφληση της παραγωγής μελλοντικού πλούτου και κατανάλωσής του από τις σημερινές γενιές.

Συνεπώς υπάρχουν τρεις διαθέσιμες επιλογές που οι κυβερνήσεις θα αναγκαστούν να ακολουθήσουν για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα και καμία τους δεν είναι ευχάριστη:

α) Να χρεοκοπήσουν τις χώρες τους, αθετώντας μέρος των υποχρεώσεων. Ωστόσο κάτι τέτοιο θα ήταν αδιανόητο, ειδικά όταν μιλάμε για μεγάλες οικονομίες όμως η αμερικανική. Η αθέτηση πληρωμών από πλευράς τους θα ήταν καταστροφική για όλες τις οικονομίες του πλανήτη, δεδομένου ότι το δολάριο αποτελεί παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.

β) Να περικόψουν δραστικά τις δημόσιες δαπάνες ή/και να αυξήσουν τους φόρους. Το πρόβλημα είναι πως όταν μια κυβέρνηση εφαρμόζει πολιτικές λιτότητας, συχνά έρχεται αντιμέτωπη με διαμαρτυρίες και ταραχές. Κυρίως όμως υπάρχουν αμφίβολα αποτελέσματα, επειδή συρρικνώνεται το ΑΕΠ, επιδεινώνοντας περαιτέρω τους δείκτες χρέους.

γ) Να «τυπώσουν» πληθωρίζοντας το χρήμα, διαβρώνοντας την αγοραστική αξία του νομίσματός, άρα και την πραγματική αξία του χρέους. Αυτή η πολιτική φαίνεται λιγότερο επιζήμια. Σε αυτό το σενάριο οι δανειστές θα πληρωθούν στο ακέραιο το ποσό που δικαιούνται, όμως τα χρήματα που θα λάβουν, αξίζουν λιγότερο. Με μικρότερη παραγωγή πλούτου, εξοφλείς μεγαλύτερα ποσά χρέους.

Ειδικά στην ευρωζώνη, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Η ΕΚΤ επιμένει να κρατάει το βασικό επιτόκιο σε μηδενικά επίπεδα και να αγοράζει ομόλογα. Ο λόγος είναι απλός. Δεν αντέχουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες την αύξηση του κόστους των δανειακών υποχρεώσεων. Είναι πολλές οι επιχειρήσεις και τα κράτη που βρίσκονται στην υπερχρεωμένη ζώνη. Μόνο με τεχνητά χαμηλά επιτόκια μπορούν να κρατηθούν στη ζωή. Διαφορετικά τα κανόνια θα αρχίσουν να σκάνε το ένα πίσω από το άλλο, οδηγώντας σε ένα ντόμινο χρεοκοπιών.

Ακόμα και αν αυξήσουν τα επιτόκια οι επικεφαλής των μεγάλων κεντρικών τραπεζών πιο σύντομα από όσο σκόπευαν, πάλι θα είναι χαμηλά. Πιο χαμηλά από όσο είχαμε συνηθίσει εδώ και σχεδόν έναν αιώνα και σίγουρα μικρότερα από τον πληθωρισμό. Όσο και αν τους επικρίνουν ορισμένοι, η αλήθεια είναι πως δεν υπάρχουν μεγάλα περιθώρια να εφαρμόσουν κάτι διαφορετικό. Ουσιαστικά έχουν να επιλέξουν ανάμεσα στην ύφεση και τον πληθωρισμό, με ό,τι και να σημαίνει αυτό για την οικονομία.

Τα ιστορικά δεδομένα

Η τρίτη λύση δεν εφαρμόζεται για πρώτη φορά. Τις πρώτες δεκαετίες μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο ο πληθωρισμός συχνά ήταν μεγαλύτερος από τα επιτόκια. Τα αρνητικά πραγματικά επιτόκια είχαν ως αποτέλεσμα το ροκάνισμα της αγοραστικής αξίας των ομολόγων. Έτσι η αξία των χρεών που είχαν συσσωρευτεί μειώθηκαν δραστικά. Όχι μόνο εξαιτίας της ανάπτυξης, αλλά και λόγω του πληθωρισμού.

Για να το εξηγήσουμε με ένα παράδειγμα, ας υποθέσουμε πως χρωστάς 100.000 € και ο μισθός σου είναι 1.000 €. Κάθε μήνα η δόση που πληρώνεις αποτελεί τον μισό σου μισθό, δηλαδή 500 €. Πότε θα εξοφλήσεις; Σε 200 μήνες. Αν όμως ο μισθός διπλασιαστεί λόγω πληθωρισμού, τότε θα εισπράττεις 2.000 €. Παρόλη την αύξηση, η αγοραστική σου δύναμη θα παραμείνει η ίδια, όμως θα δίνεις 1.000 τον μήνα για το δάνειο. Θα εξοφλήσεις το ίδιο ποσό με τη μισή δουλειά.

Ωστόσο αυτό έμελλε να αλλάξει. Από ένα σημείο και μετά άρχισε να κυριαρχεί η κουλτούρα των πραγματικών θετικών αποδόσεων επί των ομολόγων. Προκειμένου να ικανοποιήσουν το μεγάλο πλήθος (σε αριθμό και δύναμη) των δανειστών τους, αλλά και να τους έχουν πρόθυμους να αναχρηματοδοτήσουν τα χρέη, οι κυβερνήσεις έχουν βάλει πρωταρχικό στόχο τις ελκυστικές αποδόσεις των ομολόγων.

Η αναλογία του πληθυσμού που βασίζει το εισόδημά του από αυτές τις τοποθετήσεις αυξήθηκε μαζί με το μέσο προσδόκιμο ζωής. Οι ανεπτυγμένες χώρες έχουν φτάσει στο σημείο να δημιουργούν περισσότερους συνταξιούχους και εισοδηματίες, από ό,τι εισοδήματα από παραγωγικές δραστηριότητες και μισθούς. Μην ξεχνάμε πως εκείνοι που κατέχουν την ισχύ επιβάλλουν και τους κανόνες. Όμως κάπου εδώ το σύστημα έφτασε στα όριά του και αναγκαστικά θα πρέπει να αλλάξει ρότα, πριν χτυπήσει στο παγόβουνο και βυθιστεί.

Βέβαια η άνοδος του πληθωρισμού είναι εξαιρετικά αμφίβολο, αν αυτή τη φορά θα βοηθήσει οικονομίες σαν την ελληνική. Τότε υπήρχε η δυνατότητα της υποτίμησης του νομίσματος και του προστατευτισμού.

Μπορούσαν να αυξηθούν οι ονομαστικοί μισθοί, χωρίς φόβο ότι θα μετατρέπονταν σε αγορές καταναλωτικών εισαγόμενων προϊόντων. Επίσης το σημερινό εξωτερικό χρέος δεν είναι συνδεμένο με τοπικό νόμισμα, έτσι ώστε να διαβρωθεί η αξία του μέσω εσκεμμένης διολίσθησης.

Και τώρα τι;

Όποιοι και αν είναι οι λόγοι, εσκεμμένα ή όχι, με τον δείκτη τιμών καταναλωτή να έχει σκαρφαλώσει σε ρεκόρ δεκαετιών και μη δείχνοντας διάθεση να υποχωρήσει, αναδύεται ένα πιεστικό ερώτημα. Πώς θα βγούμε από αυτό το αδιέξοδο; Ποια λύση θα επιλέξουν οι αποταμιευτές και οι επενδυτές στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν την αγοραστική δύναμη των χρημάτων τους;

Η ευτέλεια είναι το κυριότερο αποτέλεσμα του στασιμοπληθωρισμού. Δεν καθίσταται μόνο το νόμισμα ευτελές. Το ίδιο ισχύει για όλες τις μορφές πλούτου και σταθερού εισοδήματος που καθορίζονταν από το χρήμα, όπως τα ομόλογα. Τα ομόλογα που αντιστοιχούν σε κρατικό χρέος παύουν να αποτελούν μέσο διαφύλαξης της αξίας. Αυτός είναι ο λόγος που εξαναγκάζονται πολλά κεφάλαια να στραφούν σε κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων που θεωρούνται μεγαλύτερου ρίσκου. Ακριβώς διότι έπαψαν να είναι επικίνδυνες σε σύγκριση με τη σίγουρη ζημιά των ομολόγων. Μέρος των ομολόγων μετατρέπονται σε ακίνητα, μετοχές, χρυσό και άλλα εμπορεύματα.

Το παράδειγμα της Τουρκίας, μιας χώρας που μαστίζεται από πληθωρισμό, είναι χαρακτηριστικό. Ο δείκτης BIST 100 στο χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης έχει σχεδόν διπλασιαστεί από τις αρχές του 2021.

Ωστόσο, αν κάνουμε την αποτίμηση σε όρους δολαρίου, είναι αρνητικός. Παρ’ όλα αυτά αντιλαμβανόμαστε πως οι μετοχές βοήθησαν να μετριαστούν τα μειονεκτήματα της υποτίμησης.

Υπάρχει ένας ωκεανός από χρήματα, τριψήφιος αριθμός τρισεκατομμυρίων, που είναι τοποθετημένα σε τίτλους με αρνητική πραγματική απόδοση. Όλοι αυτοί οι διαχειριστές κεφαλαίων που τα έχουν στα ταμεία τους χάνουν απίστευτα ποσά λόγω πληθωρισμού. Η αγοραστική δύναμη των χρημάτων λιώνει σαν παγάκι. Είναι λογικό να περιμένουμε πως θα αρχίσουν να αναζητούνται λύσεις.

Υπό αυτές τις συνθήκες, αποκλείεται να μην εξετάσουν το περιουσιακό στοιχείο με τη μεγαλύτερη απόδοση στη δεκαετία. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που ευνοείται η κατοχή Bitcoin και γενικότερα των κρυπτονομισμάτων. Αποτελεί μια λογική απάντηση στο πρόβλημα της ανεύρεσης αποδόσεων που θα αντισταθμίσουν τη διάβρωση της αγοραστικής δύναμης των κεφαλαίων τους από τις τοποθετήσεις τους στα ομόλογα.

Μέχρι το 2030, με βάση τους υπολογισμούς που έχει διενεργήσει η ARK, το 2,5% των διαθέσιμων κεφαλαίων θα τοποθετηθεί στο Bitcoin. Μπορεί να ακούγεται μικρό αυτό το ποσοστό, αλλά αρκεί για να εκτινάξει την αξία του κοντά στο ένα εκατομμύριο δολάρια, μέσα στα επόμενα 8 χρόνια. Άραγε πόσο δύσκολο είναι να βρεθούν μιμητές του Michael Saylor και να αρχίσουν σύντομα να τοποθετούν δισεκατομμύρια;

Σεμινάρια για τα κρυπτονομίσματα

Τα αναβαθμισμένα σεμινάρια διεξάγονται on-line, ζωντανά και απευθύνονται σε όσους θέλουν να δραστηριοποιηθούν στην αγορά των κρυπτονομισμάτων. Στην τιμή περιλαμβάνονται δύο μαθήματα συνολικής διάρκειας 8 ωρών σε γκρουπ 10 ατόμων. Στο πρώτο εξηγούμε τις ιδιαιτερότητες του Bitcoin, τη φιλοσοφία και τη λειτουργία του, καθώς και τη διαφορά του με το ευρώ (4,5 ώρες). Αναφερόμαστε επίσης στο Ethereum και στα NFTs.

Στο δεύτερο, την επόμενη ημέρα, βλέπουμε πώς δουλεύει στην πράξη. Σας δείχνουμε πώς μπορείτε να αγοράσετε με τον οικονομικότερο και ασφαλέστερο τρόπο, να φυλάξετε και να μεταφέρετε τα νομίσματά σας (4,5 ώρες). Τελειώνοντας θα έχετε αποκτήσει ένα μικρό ποσό από τα πρώτα σας κρυπτονομίσματα.
Σε όσους κάνουν το σεμινάριο, θα παρέχεται ΔΩΡΕΑΝ προνομιακή σχέση με το γνωστό ανταλλακτήριο Kraken. Συγκεκριμένα, αν επιθυμείτε να γίνετε πελάτες του Kraken, θα έχετε σχεδόν την ίδια αντιμετώπιση που έχουν οι VIP πελάτες του.

Συμμετοχή μπορείτε να δηλώσετε στο https://www.media2day.gr/seminars.

* Το άρθρο δεν αποτελεί προτροπή για αγορά ή πώληση των αναφερόμενων τίτλων. Παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Για ποιους ο πληθωρισμός είναι… ευλογία… Του Βασίλη Παζόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι διαρκείς παρεμβάσεις των Κεντρικών Τραπεζών αποδεικνύουν μια πραγματικότητα που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση: Πόσο ευαίσθητο είναι το οικοδόμημα. Δεν επιτρέπεται να αφεθούν οι κύκλοι της οικονομίας να επιτύχουν την λεγόμενη «δημιουργική καταστροφή». Απαγορεύεται να μειωθούν οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων, για να ανέβουν ξανά υπό μια πιο υγιή βάση. Τι φοβούνται; Ότι μέχρι να το βρεθεί το σημείο ισορροπίας, το νέο επίπεδο επανεκκίνησης, θα έχουν καταρρεύσει όλα.

Σημαντικό μέρος των εύκολων δανείων κατευθύνεται σε αναχρηματοδότηση παλαιοτέρων, επιτρέποντας σε μεγάλες επιχειρήσεις που έχουν αποτύχει, αν και καταδικασμένες, να συνεχίζουν να λειτουργούν. Δεν επιτρέπεται να κλείσουν. Σαν ζόμπι εξακολουθούν να περπατούν, νοθεύοντας τον ανταγωνισμό, μετατρέποντας το περιβάλλον δίπλα τους σε τοξικό. Κρατούνται τεχνητά στην ζωή από τις Κεντρικές Τράπεζες και τις κυβερνήσεις, για να μην καταστραφεί κάθε ελπίδα ανάκαμψης.

Αποτελεί βολική ψευδαίσθηση ότι οι κρατικές παροχές είναι χωρίς κόστος. Οι ενισχύσεις με οποιαδήποτε μορφή είναι δανεικά και όχι αγύριστα. Τα μηδενικά επιτόκια και η άνευ προηγουμένου ρευστότητα, προσωρινά κάλυψαν το πρόβλημα. Το κάλυψαν, δεν το έλυσαν.

Η τακτική δεν είναι καινούργια. Η χρηματιστηριακή κατάρρευση του 2000 οδήγησε σε μείωση επιτοκίων ώστε να μετριαστούν οι συνέπειες. Τότε φάνηκε σωστό, όμως οι επιπτώσεις φάνηκαν λίγο αργότερα, όταν οδήγησαν στην φούσκα των ενυπόθηκων δανείων. Αποτέλεσμα; Το 2009 είχαμε νέες παρεμβάσεις, ακόμα πιο έντονες, που απλά κλώτσησαν το ντενεκεδάκι παραπέρα, φουσκώνοντας το χρέος.

Η τακτική δεν είναι καινούργια. Η χρηματιστηριακή κατάρρευση του 2000 οδήγησε σε μείωση επιτοκίων ώστε να μετριαστούν οι συνέπειες. Τότε φάνηκε σωστό, όμως οι επιπτώσεις φάνηκαν λίγο αργότερα, όταν οδήγησαν στην φούσκα των ενυπόθηκων δανείων. Αποτέλεσμα; Το 2008 είχαμε νέες παρεμβάσεις, ακόμα πιο έντονες, που απλά κλώτσησαν το ντενεκεδάκι παραπέρα, φουσκώνοντας το χρέος.

Ωστόσο στην παρούσα κρίση οι παρεμβάσεις ξέφυγαν από κάθε όριο. Οι μεγάλες Κεντρικές Τράπεζες άρχισαν να συμπεριφέρονται όπως οι συνάδελφοι τους στις υπό ανάπτυξη χώρες. Εκείνες που έχουν βρει ως μέθοδο χρηματοδότησης το τύπωμα και ως διέξοδο για την ανταγωνιστικότητα την υποτίμηση του νομίσματος.

Το Bitcoin δεν είναι η απάντηση σε όλα αυτά. Είναι η ερώτηση. Είναι η αφορμή, ο ζωογόνος αέρας που σε κάνει να προβληματιστείς. Να διερωτηθείς πως δουλεύει το σημερινό νομισματικό σύστημα και να αναζητήσεις τις απαντήσεις στις στρεβλώσεις του. Να αναρωτηθείς πως στο καλό γίνεται η νέα γενιά να ζήσει σε μια οικονομικά χειρότερη κατάσταση από την προηγούμενη, παρά την αλματώδη αύξηση της παραγωγικότητας λόγω της τεχνολογικής προόδου.

Μόνο αυτό το δεδομένο, αρκεί για να αποδείξει πως το σύστημα είναι βαθιά προβληματικό. Έπαψε να δίνει λύσεις επειδή έχει φτιαχτεί για μια άλλη εποχή. Όχι για τον νέο ψηφιακό κόσμο.

Πολλοί έχουν ακούσει για το Bitcoin και το Ethereum. Λίγοι έχουν καταλάβει. Οι περισσότεροι δεν δείχνουν καμία διάθεση να προβληματιστούν, να κουραστούν. Βολεύονται με την καθιερωμένη “αλήθεια” που τους σερβίρουν, σε έναν κόσμο που αλλάζει με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ο συνδυασμός της τεχνολογικής καινοτομίας, των οικονομικών επιπτώσεων και της τεράστιας παρεξήγησης για το τι είναι, κάνει το χώρο των κρυπτονομισμάτων τόσο ενδιαφέρουσα ευκαιρία.

Από την επενδυτική οπτική δεν είναι έξυπνο δεν είναι όταν είσαι αντι-κάτι. Αυτή η τοποθέτηση υποκρύπτει εγωισμό, συναισθηματική εμπλοκή και υπεροψία. Τα τρία θανάσιμα λάθη.

Όσο και αν απωθεί πολλούς η ιδέα του Bitcoin, κανείς δεν μπορεί να αποφύγει τις συνέπειες της άρνησης του. Οποιοδήποτε περιουσιακό στοιχείο και να έχει αποκτήσει κάποιος την τελευταία δεκαετία, έχει υποτιμηθεί σε σχέση με το Bitcoin. Πόσο συνετό είναι να απορρίπτεις τον παγκόσμιο πρωταθλητή των αποδόσεων, επειδή αλαζονικά αρνείσαι να ξοδέψεις κάποιες ώρες να μάθεις για αυτό; Τις οικονομίες σου όμως έκανες μια ολόκληρη ζωή να τις αποκτήσεις.

Το πρόβλημα δεν βρίσκεται σε εκείνους που έχουν μελετήσει και δεν αποδέχονται την φιλοσοφία ή την χρησιμότητα του. Το πρόβλημα το έχουν όσοι το απορρίπτουν χωρίς να το έχουν εξετάσει στα αλήθεια. Άτομα που δεν έχουν πραγματική γνώση ή εμπειρία, προωθούν τις δικές τους θεωρίες και επικρίνουν τις στρατηγικές των άλλων. Σαν ένας παχύσαρκος να συμβουλεύει πώς θα επιτύχουμε εύκολα ωραίο σώμα. Ορισμένοι από αυτούς το κάνουν από προσωπική ιδιοτέλεια, κάποιοι ειλικρινά πιστεύουν ότι βοηθάνε. Όμως γνωρίζουμε πολύ καλά πως ακόμα και έξυπνοι άνθρωποι, σοβαροί, με αγνές προθέσεις, δεν είναι άτρωτοι στο λάθος.

Όχι πως έχουν επενδυτικά απαραίτητα δίκιο οι οπαδοί των crypto. Καμία μορφή επένδυσης δεν ταιριάζει σε όλους. Υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα σε κάθε χρηματιστηριακή αξία. Υπάρχουν και άλλοι που θεωρούν πως η χρονική στιγμή δεν είναι κατάλληλη. Πράγματι, οι συνθήκες αλλάζουν και δεν επηρεάζουν πάντα με τον ίδιο τρόπο. Άλλες έχουν θετικό αντίχτυπο και σε άλλες αρνητικό.

Ερωτήματα ηθικής φύσης

Το οικοσύστημα που έχει δημιουργηθεί γύρω από το Bitcoin, ακόμα και αν χάσει ολοσχερώς την αξία του, δεν πρόκειται να ζημιώσει κανέναν άλλο, εκτός από εκείνους που έχουν αποκτήσει κρυπτονομίσματα. Δεν πρόκειται ποτέ να βλάψει τον κοινωνικό περίγυρο. Δεν θα ζητηθεί από τους φορολογούμενους να πληρώσουν την αποτυχία του, όπως τακτικά συμβαίνει με το ισχύον τραπεζικό σύστημα.

Οι σκεπτικιστές δεν έχουν κανέναν, μα απολύτως κανένα, λόγο να φανατίζονται εναντίον του Bitcoin. Να τάσσονται παθιασμένα κατά της χρήσης του ή της αγοράς του από άλλους. Εκτός αν το κάνουν ωθούμενοι από φθόνο επειδή δεν αγόρασαν έγκαιρα όπως έκανε ο «άσχετος» διπλανός τους. Ζηλεύουν επειδή εκείνος βρήκε την τόλμη να σηκώσει το κεφάλι, αμφισβήτησε τη δομή του συστήματος και αξίωσε σεβασμό, ισότητα και αξιοπρέπεια. Είτε επειδή σκέφτονται με ιδιοτέλεια. Θεωρούν πως προέχουν τα προσωπικά τους συμφέροντα που κινδυνεύουν από την ανατροπή του κατεστημένου.

Σήμερα 1,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζούνε σε κράτη με διψήφιο ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού ή ακόμα και υπερπληθωρισμού. Πολλά εθνικά νομίσματα τα τελευταία 4-5 χρόνια έχουν χάσει 99% την αξία τους έναντι του Bitcoin. Γιατί να μην δίνεται η δυνατότητα να προστατέψουν την αγοραστική δύναμη των χρημάτων τους, ακόμα και εκείνοι που βρίσκονται εκτός τραπεζικού συστήματος;

Αρκετά φτωχά κράτη οφείλουν διψήφιο ποσοστό του ΑΕΠ τους σε εισροές συναλλάγματος από μετανάστες. Γιατί να πληρώνουν από 10% μέχρι 40% σε ενδιάμεσους για να στηρίξουν τις οικογένειες τους στην πατρίδα τους; Η Strike που θα ξεκινήσει στο Ελ Σαλβαδόρ, η οποία στηρίζεται στην τεχνολογία του Bitcoin θα εξαλείψει το κόστος σχεδόν στο μηδέν. Με ποιο σκεπτικό δεν επιθυμεί κάποιος να δοθεί μια ευκαιρία στους λιγότερο τυχερούς της ζωής;

Από που πηγάζει το ηθικό και κοινωνικό δικαίωμα της απαγόρευσης της πρόσβασης στην απόκτηση περιουσιακών δικαιωμάτων για εκείνους που είχαν την ατυχία να γεννηθούν στη λάθος πλευρά των συνόρων; Να εμποδιστεί να διασφάλιση του πλούτου από την αυθαιρεσία της εξουσίας για όσους ζουν σε διεφθαρμένα ή απολυταρχικά καθεστώτα; Να μπορούν να μεταφέρουν τις οικονομίες τους όσοι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τον τόπο τους επειδή έχει υποστεί σοβαρή φυσική καταστροφή ή εισβολή από κάποιο εχθρό;

Τελικές σκέψεις

Για μισό λεπτό. Πολύ ειδυλλιακά μας τα παρουσιάζεις σήμερα. Δεν υπάρχουν μεταξύ των Bitcoiners άνθρωποι που δεν ενδιαφέρονται για το ιδεολογικό μέρος και τους ενδιαφέρει μόνο να βγάλουν επιπλέον χρήματα; Φυσικά και υπάρχουν. Και είναι καλοδεχούμενοι, όσο τουλάχιστον η κερδοσκοπία βρίσκεται μέσα στα νόμιμα πλαίσια. Εξάλλου χωρίς την προοπτική του πλουτισμού το Bitcoin δεν θα είχε τραβήξει την προσοχή.

Όλοι από την προοπτική της κερδοσκοπίας ξεκινάνε, αλλά αρκετοί, οι πιο ανήσυχοι, δεν μένουν εκεί. Όσο το μελετάς, τόσο αντιλαμβάνεσαι πως δεν ισχύει το κυρίαρχο αφήγημα που θέλει το Bitcoin να παράγεται από κοπανιστό αέρα ή να πρόκειται για το νόμισμα των παρανόμων. Κυρίως σε εντυπωσιάζει ο τρόπος λειτουργίας και η φιλοσοφία του. Είναι η στιγμή της επιφοίτησης. Η στιγμή που αντιλαμβάνεσαι πως βρίσκεσαι στο σωστό σημείο.

Πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί; Οπωσδήποτε. Πολλές ωραίες ιδέες έχουν καεί σε μια Πομπηία ματαιωμένων ελπίδων. Το λελογισμένο ρίσκο δεν κρύβεται στην πιθανή τεράστια απόδοση που ίσως μετατρέψει έναν φτωχό σε εκατομμυριούχο, όσο στην τελική επιβεβαίωση πως θα επαληθευθούν οι προσδοκίες που οραματίζονται οι φίλοι του. Σαν μια καινοτόμα τεχνολογία, η οποία θα αλλάξει τον κόσμο.

Πάντοτε εκείνοι που αλλάζουν την ιστορία, που σπρώχνουν την εξέλιξη, είναι αυτοί που σκέφτονται διαφορετικά. Σκοπός του πλοίου είναι να ταξιδεύει, όχι να παραμένει στην ασφάλεια του λιμανιού.

* Τα σεμινάρια που αφορούν το Bitcoin θα συνεχιστούν ξανά τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο μπορείτε να προμηθευτείτε το βιβλίο «Το επενδυτικό εγχειρίδιο του Bitcoin», από εδώ (https://www.media2day.gr/seminars) Το βιβλίο είναι μοιρασμένο σε δύο μέρη. Η πρώτη ενότητα αναφέρεται στο bitcoin. Σε όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζετε για τη φιλοσοφία και τη λειτουργία των κρυπτονομισμάτων. Η δεύτερη ενότητα αποτελεί ένα πρακτικό επενδυτικό εγχειρίδιο. Περνάμε από το στάδιο του «γιατί να ασχοληθείτε», στο «πώς» να εμπλακείτε με τον πιο ασφαλή και αποτελεσματικό τρόπο. Σε όσους αγοράσουν το βιβλίο, θα παρέχεται ΔΩΡΕΑΝ προνομιακή σχέση με το γνωστό ανταλλακτήριο Kraken. Συγκεκριμένα, αν επιθυμείτε να γίνετε πελάτες του Kraken, θα έχετε σχεδόν την ίδια αντιμετώπιση που έχουν θα έχουν οι VIP πελάτες του.

* Το άρθρο δεν αποτελεί προτροπή για αγορά ή πώληση των αναφερόμενων τίτλων. Παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Το τσάμπα χρήμα των κεντρικών τραπεζών δεν είναι… τσάμπα… Του Βασίλη Παζόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η νέα γενιά επενδυτών έχει θολώσει τα όρια μεταξύ των θεσμικών «έξυπνων χρημάτων» και των «χαζών χρημάτων» των μικροεπενδυτών. Μεγάλο μέρος της ζήτησης στο έπος του GameStop δημιουργήθηκε μέσω των options. Αυτό δείχνει ότι οι σημερινοί επενδυτές είναι πιο ενημερωμένοι και πιο εκπαιδευμένοι από όσο πιστεύουν πολλοί. Τρανή απόδειξη είναι πως δικαιώθηκαν τόσο για το Bitcoin όσο και για την Tesla. Επιλογές που χλευάζονταν από την πλειονότητα των στελεχών της Wall Street.

Η σύγκρουση των συνηθισμένων ανθρώπων με τα hedge funds στα χαρακώματα της GameStop υπήρξε ιστορικής σημασίας για πολλούς λόγους. Για πρώτη φορά οι ιδιώτες μικροεπενδυτές έχουν βρει έναν τρόπο όχι μόνο να αμυνθούν αλλά και να επιτεθούν. Πώς; Μετατράπηκαν σε ένα μεγάλο συνεργατικό fund. Ωστόσο αυτό δεν φτάνει. Τα hedge funds δεν θα είναι ανυποψίαστα την επόμενη φορά. Είναι ψυχροί «εκτελεστές», έχουν πολλά χρήματα, προσαρμόζονται γρήγορα. Δεν μπορούν να νικηθούν στη Wall Street. Είναι ο προνομιακός τους χώρος.

Τι μένει λοιπόν για τους μικροεπενδυτές; Να αλλάξουν τον τρόπο διεξαγωγής της αναμέτρησης. Πού; Στα κρυπτονομίσματα. Αυτό είναι το πνεύμα που αρχίζει να καταλαμβάνει χώρο ανάμεσα στους εξεγερμένους μικροεπενδυτές των r/WallStreetBets.

Τα αποκεντρωμένα ανταλλακτήρια

Όταν η Robinhood περιόρισε τις συναλλαγές για χιλιάδες χρήστες, κανείς δεν φανταζόταν ότι θα άνοιγε ο ασκός του Αιόλου. Κανείς, εκτός από τους ανθρώπους των crypto και ειδικότερα των DeFi, οι οποίοι αντιλήφθηκαν αμέσως πως παρουσιάζεται μια τεράστια ευκαιρία να εκμεταλλευτούν τη δυσαρέσκεια για τις παραδοσιακές χρηματιστηριακές. Οι αποκεντρωμένες εφαρμογές έχουν τη δυνατότητα να μαζεύουν εκατομμύρια κόσμο και βέβαια να τους δίνουν τη δυνατότητα να συντονίζονται. Χωρίς να μπορούν να παρεμποδιστούν! Κανείς δεν μπορεί να κλείσει το Bitcoin. Κανείς δεν μπορεί να σταματήσει τις αποκεντρωμένες συναλλαγές.

Γιατί; Επειδή στα αποκεντρωμένα ανταλλακτήρια όπως το Uniswap, δεν υπάρχει δυνατότητα παρέμβασης οποιουδήποτε. Πρόκειται για αγνό, ανόθευτο καπιταλισμό. Οι τιμές ορίζονται αποκλειστικά και μόνο από την προσφορά και τη ζήτηση. Χωρίς καμία κυβερνητική ή τραπεζική ή οποιαδήποτε άλλη παρέμβαση. Δεν υπάρχει καν κάποια κεντρική αρχή, όπως ένα χρηματιστήριο που να συνδέει τις εντολές συναλλαγών μεταξύ τους. Αυτό σημαίνει πως κανένας, μα κανένας, δεν μπορεί να εμποδίσει τις συναλλαγές να εκτελεστούν.

Μια χρηματιστηριακή έχει τη δυνατότητα να αρνηθεί να εκτελέσει μια εντολή, όπως και μια τράπεζα μπορεί να σε παρεμποδίσει να έχεις πρόσβαση στα χρήματά σου. Στην Ελλάδα, η εφαρμογή των capital controls έχει διαλύσει κάθε περιθώριο αμφισβήτησης για αυτό το ενδεχόμενο. Στην Κύπρο, ακόμα χειρότερα. Δεν τους παγώσανε απλώς τις καταθέσεις, τις κούρεψαν. Αυτό δεν σημαίνει πως οι αρχές το έκαναν από κακία ή από συμφέρον ή ότι τα κίνητρα τους δεν ήταν αγνά. Δεν έχει σημασία. Αυτό που έχει σημασία είναι πως έγινε, επειδή μπορούσαν να το κάνουν. Αρκούσε μια πολιτική απόφαση.

Η εξέλιξη των DEX

Τα αποκεντρωμένα ανταλλακτήρια μόλις έκλεισαν τον καλύτερό τους μήνα από πλευράς όγκου συναλλαγών, με πάνω από 63 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία του Dune Analytics. Μόνο τον Ιανουάριο ξεπέρασαν το ήμισυ του συνολικού όγκου που πραγματοποιήθηκε όλο το 2020. Η συνολική αξία που είναι κλειδωμένη στα πρωτόκολλα (TVL) ανέρχεται στα 33 δισεκατομμύρια δολάρια. Συγκριτικά είναι σαν να έχουμε περιουσιακά στοιχεία υπό διαχείριση (AUM) στην παραδοσιακή τραπεζική. Η Uniswap αξίζει σήμερα 6 δισεκατομμύρια δολάρια, έχοντας επεξεργαστεί όγκο συναλλαγών 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων τον Ιανουάριο.

Ένα νέο ψηφιακό χρηματοοικονομικό σύστημα έχει δημιουργηθεί από το μηδέν, για να εξυπηρετεί χρήστες από όλο τον κόσμο, χωρίς διακρίσεις. Ένα σύστημα όπου κανείς δεν μπορεί να το χρησιμοποιήσει για να βλάψει κάποιο άλλο. Κανείς δεν θα διαθέτει υπερβολικό πλεονέκτημα. Είναι δίκαιο, ενσάρκωση του ήθους του Διαδικτύου, που οι ψηφιακοί πολίτες έχουν γνωρίσει και αγαπούν. Και αυτό είναι εφικτό χάρη στο Bitcoin και το Ethereum και τις εφαρμογές που χτίζονται πάνω τους. Το μόνο που μένει, είναι οι κάτοικοι του μεγάλου παγκόσμιου ψηφιακού χωριού να ενημερωθούν για τις ιδιότητές τους.

Τα παραδοσιακά ιδρύματα κυριαρχούσαν επειδή μέχρι σήμερα δεν υπήρχε εναλλακτική. Ωστόσο, αν η συμπεριφορά τους δυσαρεστήσει τους πελάτες τους, δεν θα επιβιώσουν στον ανταγωνισμό. Οι DeFi δεν ευνοούν όποιον έχει τα περισσότερα χρήματα ή τις καλύτερες διασυνδέσεις. Ανταμείβει τους πιο έξυπνους, τους πιο θαρραλέους. Όσους κάνουν έγκαιρα τη σωστή εκτίμηση και δείχνουν επάρκεια στις δεξιότητες που απαιτούνται στον νέο ψηφιακό κόσμο. Όσους έχουν την πεποίθηση και την αποφασιστικότητα να ενεργήσουν νωρίτερα. Δεν έχει τόσο σημασία το ύψος των κεφαλαίων. Εάν έχετε δίκιο, κερδίζετε. Εάν κάνετε λάθος, χάνετε. Η χειραγώγηση της αγοράς γίνεται πολύ πιο δύσκολα.

Τα πρωτόκολλα των DeFi εξαπλώνονται όλο και πιο αποτελεσματικά σε όλες τις λειτουργίες των παραδοσιακών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Όπως τα πρωτόκολλα διαδικτύου που θεωρούμε δεδομένα σήμερα (TCP/IP, HTTP), τα πρωτόκολλα των DeFi δεν υπόκεινται σε συγκεκριμένη δικαιοδοσία. Είναι διαθέσιμα παντού (εύκολα στην πρόσβαση) και δεν έχουν φυσικό «σπίτι» (δύσκολο να σταματηθεί). Πρόκειται για ένα θανατηφόρο συνδυασμό, σε μια ανατρεπτική τεχνολογία.

Ο Mike Novogratz, Διευθύνων Σύμβουλος της Galaxy Digital, ένα από τα μεγαλύτερα funds που επενδύουν σε κρυπτονομίσματα, αποκάλυψε ποιες DeFi εφαρμογές θεωρεί πως θα αντικαταστήσουν το σημερινό τραπεζικό μοντέλο. Διευκρίνισε βέβαια πως πρόκειται για ριψοκίνδυνη επένδυση, αλλά αν αποδειχθεί πως έχει δίκιο, θα έχουν πολύ μεγαλύτερη απόδοση, σε σχέση με τα υπόλοιπα κρυπτονομίσματα. Αυτά είναι τα Aave, Chainlink, Compound, Yearn.Finance, Uniswap.

Υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά να γίνει για την υλοποίηση αυτού του οράματος, αλλά τα πρωτόκολλα DeFi βρίσκονται στον σωστό δρόμο. Δεν είναι καθόλου απίθανο σε κάποια χρόνια να έχουν ξεπεράσει σε μέγεθος τα παραδοσιακά χρηματοοικονομικά ιδρύματα. Δεν δεσμεύονται από σύνορα, θα έχουν ανταγωνιστικές τιμές, διαφάνεια. Ο εκδημοκρατισμός της οικονομίας στην πράξη. Πλεονεκτήματα που θα τους βοηθήσουν να επεκταθούν πολύ πιο γρήγορα από ό,τι φαντάζονται πολλοί.

Άραγε στα DeFi θα επικρατήσει ένα μόνο πρωτόκολλο, όπως έχει συμβεί στο e-mail και στο Internet; Αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη ερώτηση. Δεν είναι σαφές πόσα πρωτόκολλα θα ξεχωρίσουν με διαφορετικές ιδιότητες ή αν θα προκύψει ένα μόνο, που θα συγκεντρώνει όλες μαζί τις λειτουργίες. Ωστόσο τα πρώτα σημάδια δείχνουν ότι το τελευταίο είναι το πιο πιθανό.

Σεμινάρια και βιβλίο για το Bitcoin

Τα σεμινάρια διεξάγονται on-line, ζωντανά και απευθύνονται σε όσους δεν έχουν εμπειρία στην αγορά των κρυπτονομισμάτων. Στην τιμή περιλαμβάνονται δύο μαθήματα συνολικής διάρκειας 4,5 ωρών. Στο πρώτο εξηγούμε τις ιδιαιτερότητες του bitcoin, τη φιλοσοφία και τη λειτουργία του, καθώς και τη διαφορά του με το ευρώ (γκρουπ 10 ατόμων, 3 ώρες). Στο δεύτερο, την επόμενη ημέρα, βλέπουμε πώς δουλεύει στην πράξη. Σας δείχνουμε πώς μπορείτε να αγοράσετε με τον οικονομικότερο και ασφαλέστερο τρόπο, να φυλάξετε και να μεταφέρετε τα νομίσματα σας. Τελειώνοντας θα έχετε αποκτήσει ένα μικρό ποσό από τα πρώτα σας κρυπτονομίσματα (γκρουπ 5 ατόμων, 1,5 ώρα).

Συμμετοχή μπορείτε να δηλώσετε στο https://www.media2day.gr/seminars. Από το ίδιο link μπορείτε να προμηθευτείτε το βιβλίο «Το επενδυτικό εγχειρίδιο του Bitcoin». Το βιβλίο είναι μοιρασμένο σε δύο μέρη. Η πρώτη ενότητα αναφέρεται στο bitcoin. Σε όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζετε για τη φιλοσοφία και τη λειτουργία των κρυπτονομισμάτων. Η δεύτερη ενότητα αποτελεί ένα πρακτικό επενδυτικό εγχειρίδιο. Περνάμε από το στάδιο του «γιατί να ασχοληθείτε», στο «πώς» να εμπλακείτε με τον πιο ασφαλή και αποτελεσματικό τρόπο.

Σε όσους αγοράσουν το βιβλίο, θα παρέχεται ΔΩΡΕΑΝ προνομιακή σχέση με το γνωστό ανταλλακτήριο Kraken. Συγκεκριμένα, αν επιθυμείτε να γίνετε πελάτες του Kraken, καταθέτοντας έστω και 1€, θα έχετε σχεδόν την ίδια αντιμετώπιση που έχουν οι VIP πελάτες του. Μέχρι τώρα ίσχυε μόνο για όσους έχουν παρακολουθήσει το σεμινάριο. Φυσικά το ίδιο προνόμιο θα έχουν και όσοι έχουν ήδη προμηθευτεί το βιβλίο. Θα ενημερωθούν σύντομα με e-mail για τη διαδικασία.

* Το άρθρο δεν αποτελεί προτροπή για αγορά ή πώληση των αναφερόμενων τίτλων. Παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Οι 5 DeFi έχουν βάλει στόχο να… αντικαταστήσουν τις τράπεζες… Του Βασίλη Παζόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.