Η εισαγωγή της ηλεκτροκίνησης στα λατομεία αποτελεί μια καινοτόμο προσέγγιση με σημαντικά οφέλη, αλλά και προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν τόσο από τις επιχειρήσεις όσο και από το κράτος. Ακολουθεί μια αναλυτική επισκόπηση των θετικών και αρνητικών στοιχείων της εφαρμογής ηλεκτροκίνητων μηχανημάτων στα λατομεία.

Θετικά στοιχεία

1. Μείωση των εκπομπών ρύπων

Η ηλεκτροκίνηση συμβάλλει στη σημαντική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και άλλων ρύπων όπως CO₂, NOx και σωματίδια, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής και της ρύπανσης του αέρα. Η πλήρης ηλεκτροκίνηση στα λατομεία καθιστά την λειτουργία των φιλικότερη στο περιβάλλον συμβάλλει στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και στη  βελτίωση της ποιότητας του αέρα εντός και γύρω από τα λατομεία.

2. Μείωση θορύβου

Τα ηλεκτροκίνητα μηχανήματα είναι πολύ πιο αθόρυβα σε σύγκριση με τα παραδοσιακά που χρησιμοποιούν κινητήρες εσωτερικής καύσης. Αυτό βελτιώνει την ποιότητα ζωής των εργαζομένων στα λατομεία και μειώνει την ηχορύπανση στην ευρύτερη περιοχή. Τα ηλεκτροκίνητα μηχανήματα θα πρέπει για λόγους ασφάλειας να είναι εφοδιασμένα με τέτοια μέσα (φανούς σημαίες κλπ.) που να κάνουν ορατή και αισθητή την παρουσία τους.

3. Λιγότερο κόστος συντήρησης

Οι ηλεκτροκινητήρες έχουν λιγότερα κινούμενα μέρη σε σύγκριση με τους κινητήρες ντίζελ, κάτι που μειώνει την ανάγκη για τακτική συντήρηση και το κόστος επισκευών. Αυτό μπορεί να συμβάλλει σε σημαντική εξοικονόμηση μακροπρόθεσμα καθώς μειώνει τις στάσεις λειτουργίας και τα έξοδα συντήρησης.

4. Βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας

Τα ηλεκτρικά μηχανήματα είναι πιο αποδοτικά στη χρήση της ενέργειας σε σύγκριση με τα πετρελαιοκίνητα, αφού μετατρέπουν περισσότερο από την ενέργεια που καταναλώνουν σε παραγωγική ισχύ, κάτι που μπορεί να μειώσει το ενεργειακό κόστος λειτουργίας των λατομείων. Αυτό είναι σημαντικό καθώς τα λατομεία και η βιομηχανία εξόρυξης γενικότερα έχουν υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις, και η ηλεκτροκίνηση αποτελεί στρατηγικό βήμα προς την πράσινη μετάβαση​ και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

5. Μειωμένο κόστος καυσίμων και αύξηση της απόδοσης

Η ηλεκτροκίνηση μπορεί να βελτιώσει την απόδοση, καθώς τα ηλεκτρικά μηχανήματα επιτρέπουν καλύτερο έλεγχο στην κατανάλωση ενέργειας και την ισχύ, βελτιστοποιώντας τις διαδικασίες εκμετάλλευσης των λατομείων. Παράλληλα  τα ηλεκτροκίνητα μηχανήματα παρουσιάζουν χαμηλότερο κόστος κατανάλωσης ενέργειας σε σύγκριση με τον ντίζελ, ενώ συνήθως απαιτούν λιγότερη συντήρηση, μειώνοντας τις λειτουργικές δαπάνες μακροπρόθεσμα.

6. Κοινωνική υπευθυνότητα

Η ηλεκτροκίνηση δείχνει δέσμευση σε θέματα κοινωνικής ευθύνης, κάτι που μπορεί να βελτιώσει τη φήμη της εταιρείας να τύχει καλύτερης αποδοχής από την τοπική κοινωνία και να εξασφαλίσει πλεονεκτήματα σε θέματα αδειοδοτήσεων και συνεργασιών.

Αρνητικά στοιχεία

1. Αρχικό κόστος επένδυσης

Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση απαιτεί υψηλή αρχική επένδυση για την αγορά ηλεκτρικών μηχανημάτων και την εγκατάσταση της απαραίτητης υποδομής για τη φόρτιση, όπως σταθμούς φόρτισης και υποδομές ηλεκτρικού ρεύματος. Η αρχική επένδυση, που μπορεί να είναι δύσκολο να καλυφθεί, ειδικά στις  μικρότερες επιχειρήσεις ιδιαίτερα όταν εγείρονται  θέματα χρηματοδότησης.

2. Περιορισμένη αυτονομία και χρόνος φόρτισης

Τα ηλεκτρικά μηχανήματα μπορεί να έχουν περιορισμένη αυτονομία σε σύγκριση με τα πετρελαιοκίνητα και απαιτούν χρόνο φόρτισης. Αυτό μπορεί να δημιουργεί καθυστερήσεις στη λειτουργία του λατομείου κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε  συχνές διακοπές για φόρτιση, μειώνοντας την παραγωγικότητα, ειδικά στα λατομεία με εντατική λειτουργία και απαιτήσεις μεγάλης διάρκειας εργασίας.  Για τον σκοπό αυτό θα πρέπει να υπάρχει σωστός σχεδιασμός για τις διαδικασίες στο κύκλωμα φόρτισης.

3. Ανάγκη για αναβάθμιση της ηλεκτρικής υποδομής

Η πλήρης μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση προϋποθέτει την ύπαρξη κατάλληλων σταθμών φόρτισης σε κομβικά σημεία στο λατομείο. Αν δεν υπάρχουν, η εγκατάστασή τους προσθέτει κόστος και απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό. Η απαίτηση για φόρτιση πολλών μεγάλων μηχανημάτων μπορεί να απαιτεί την ενίσχυση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή, κάτι που μπορεί να είναι δαπανηρό και να απαιτεί χρόνο για να υλοποιηθεί  Επιπρόσθετα τα λατομεία που βρίσκονται μακριά από υποδομές ηλεκτρικού δικτύου μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην παροχή ενέργειας για τη φόρτιση των μηχανημάτων. Η σύνδεση στο δίκτυο ή η δημιουργία ανεξάρτητων ενεργειακών λύσεων μπορεί να είναι πολύ κοστοβόρα και μερικές φορές απαγορευτική.

4. Περιορισμένη διαθεσιμότητα ηλεκτρικών βαρέων μηχανημάτων

Παρά την τεχνολογική πρόοδο, η ποικιλία ηλεκτροκίνητων βαρέων μηχανημάτων που χρησιμοποιούνται σήμερα στη εξορυκτική βιομηχανία δεν είναι τόσο μεγάλη όσο των παραδοσιακών μηχανημάτων εσωτερικής καύσης,  Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την δυνατότητα άμεσης προμήθειας ανταλλακτικών καθως και της ταχείας  συντήρησης των είναι κάτι που μπορεί να περιορίσει τις επιλογές των επιχειρήσεων στα λατομεία.

5. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις της παραγωγής μπαταριών

Αν και η χρήση ηλεκτρικών μηχανημάτων μειώνει τις άμεσες εκπομπές ρύπων, η παραγωγή και η απόρριψη μπαταριών μπορεί να έχει περιβαλλοντικό αντίκτυπο λόγω της εξόρυξης μετάλλων και της δυσκολίας ανακύκλωσης των μπαταριών. Είναι γνωστό ότι μεχρι σήμερα δεν εχουν θεσμικά διαμορφωθεί ασφαλείς χώροι απόσυρσης τέτοιων μπαταριών.

Συμπέρασμα

Η ηλεκτροκίνηση στα λατομεία μπορεί να προσφέρει σημαντικά περιβαλλοντικά και λειτουργικά οφέλη, αλλά συνοδεύεται από προκλήσεις που σχετίζονται με το κόστος, την υποδομή και την τεχνολογία. Οι επιχειρήσεις πρέπει να αξιολογήσουν προσεκτικά αυτές τις παραμέτρους πριν από τη μετάβαση, λαμβάνοντας υπόψη τα μακροπρόθεσμα οφέλη και τις ανάγκες της λειτουργίας τους.

Κράτος: ενέργειες & πρωτοβουλίες

Για την προώθηση της πλήρους ηλεκτροκίνησης στα λατομεία, το  κράτος από τη πλευρά του θα πρέπει να προχωρήσει σε μια σειρά ενεργειών προκειμένου να στηρίξει την μετάβαση από το παραδοσιακό θερμικό τρόπο κίνησης στη ηλεκτροκίνηση.

1. Προγράμματα επιδοτήσεων και κινήτρων

Προκειμένου να μειωθεί το κόστος επένδυσης για τις επιχειρήσεις ώστε να διευκολυνθεί η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση​ το κράτος θα πρέπει να θεσμοθετήσει  προγράμματα επιδοτήσεων και κινήτρων για ι) την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων και εξοπλισμού κατάλληλου για βαριές βιομηχανικές και εξορυκτικές χρήσεις.  ιι) παροχή επιδοτήσεων για τη μετατροπή συμβατικών μηχανημάτων σε ηλεκτρικά, διευκολύνοντας τη μετάβαση με μειωμένο κόστος για τις επιχειρήσεις.

2. Ανάπτυξη υποδομών φόρτισης

Δημιουργία δικτύου  υποδομών φόρτισης σε στρατηγικά σημεία εντός και γύρω από τα λατομεία, ειδικά διαμορφωμένο για βαριά μηχανήματα που χρειάζονται συχνή φόρτιση. Επένδυση σε σταθμούς γρήγορης φόρτισης με τη δυνατότητα φόρτισης σε περιορισμένο χρόνο, ώστε να μειώνεται ο χρόνος αναμονής και να αυξάνεται η παραγωγικότητα .Η τροφοδότηση των υποδομών φόρτισης θα μπορούσε γίνεται κύρια  από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας από  τοπικά φωτοβολταϊκά ή αιολικά πάρκα σε χώρους λατομείων.

3. Νομοθεσία και κανονισμοί

Θέσπιση τροποποίηση της περιβαλλοντικής και λατομικής  νομοθεσίας που  να υποστηρίζει την ηλεκτροκίνηση και να θέτει στόχους για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα στα λατομεία, προωθώντας παράλληλα τη χρήση ηλεκτρικών μηχανημάτων.

4. Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση

Εκπαίδευση εργαζομένων στα οφέλη και τη λειτουργία των ηλεκτρικών μηχανημάτων με τη διεξαγωγή σεμιναρίων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων για τη χρήση και συντήρηση ηλεκτρικών μηχανημάτων, εστιάζοντας στην ασφάλεια και στα οφέλη της ηλεκτροκίνησης. Εισαγωγή ανάλογων μαθημάτων σε όλες τις βαθμίδες  εκπαίδευσης και ειδικότερα στη τριτοβάθμια εκπαίδευση.

5. Έρευνα και καινοτομία

Στήριξη και χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων για την ανάπτυξη ηλεκτρικών μηχανημάτων και τεχνολογιών που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες της εξορυκτικής βιομηχανίας Προώθηση συνεργασιών με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, για τη βελτίωση της αποδοτικότητας των μπαταριών και της τεχνολογίας ηλεκτροκίνησης.

6. Στρατηγικά συμβόλαια και συνεργασίες

Θα πρέπει το κράτος να προχωρήσει στη δημιουργία  συνεργασιών με εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη παραγωγή ηλεκτρικών μηχανημάτων, ώστε να αναπτυχθούν καινοτόμα προϊόντα κατάλληλα για τα λατομεία. Παράλληλα να προχωρήσει στην ανάπτυξη  στρατηγικών συμβολαίων για τη προμήθεια και χρήση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Με αυτά τα μέτρα, το κράτος μπορεί να προωθήσει την ηλεκτροκίνηση στη βιομηχανία λατομείων, οδηγώντας σε περιβαλλοντική βιωσιμότητα και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.

*Διευθυντής Λατομείων & Πρώτων Υλών ΑΓΕΤ. ΗΡΑΚΛΗΣ και Αντιπρόεδρος του ΣΜΕ

Πηγή: sme.gr

Το άρθρο Εξορυκτική δραστηριότητα: εισαγωγή στην ηλεκτροκίνηση – επιχειρήσεις & κράτος… Του Κ. Ασημακόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στο πλαίσιο των θέσεων αυτών παρουσιάστηκαν στατιστικά στοιχεία που δείχνουν πως η ελληνική βιομηχανία βρίσκεται αρκετά πίσω από τον αντίστοιχο μέσο όρο της ΕΕ. Για παράδειγμα, η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία της ελληνικής βιομηχανίας βρίσκεται στο 8.8% του ΑΕΠ σε σχέση με την ΕΕ των 27 που επιδεικνύει ποσοστό της τάξης του 14.7%.

Επίσης η Ελλάδα φαίνεται να υπολείπεται σημαντικά, σε σχέση με χώρες όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία, σε επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό, ενώ οι εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων βρίσκονται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από χώρες αντίστοιχου πληθυσμιακού μεγέθους. 

Χαμηλά οι δαπάνες για έρευνα

Παράλληλα, οι δαπάνες των ελληνικών επιχειρήσεων σε έρευνα και ανάπτυξη προσεγγίζουν το 0.73% του ΑΕΠ σε σχέση με το αντίστοιχο 1.48% της ΕΕ. Τέλος, η Ελλάδα βρίσκεται στην τέταρτη θέση από το τέλος, όσον αφορά στον αριθμό των ρομπότ που χρησιμοποιούνται ανά εργαζόμενο σε σχέση με τις υπόλοιπες οικονομίες της ΕΕ υποδεικνύοντας την υστέρησή της στον πυλώνα της αυτοματοποίησης.

Πλέον των στατιστικών που αναφέρονται στη βιομηχανία της χώρας παρουσιάστηκαν στοιχεία που δείχνουν τη θέση της Ελλάδας στα DESI scores που αφορούν στο ανθρώπινο δυναμικό και δείχνουν την Ελλάδα να βρίσκεται στην 22η θέση από τις 27, ενώ το rank που αφορά σε επιχειρήσεις που προσφέρουν στους εργαζόμενούς τους εκπαίδευση σε τεχνικές δεξιότητες ήταν 12% το 2022 σε σχέση με το 20% της ΕΕ.

Επένδυση σε upskilling και reskilling

Στη συζήτηση επισημάνθηκε πόσο σημαντική είναι η επένδυση στο upskilling και reskilling του ανθρώπινου δυναμικού με όρους τεχνολογίας και ψηφιοποίησης, η οποία συνδέεται άμεσα με την επαναβιομηχανοποίηση. Προς αυτή την κατεύθυνση είναι εξαιρετικά σημαντικό να δοθούν κίνητρα στις επιχειρήσεις για την ψηφιακή κατάρτιση των υπαλλήλων τους, καθώς επίσης και να επιβραβευθούν οι εργοδότες που έχουν αυξήσει τις θέσεις εργασίας και έχουν επενδύσει στις ψηφιακές δεξιότητες, μέσω της μείωσης του μη μισθολογικού κόστους.

Συγκεκριμένα, η πρόταση της Ε.ΕΝ.Ε. αφορά σε μια γενναία μείωση του μη μισθολογικού κόστους, στην απασχόληση, που θα επιμερίζεται μεταξύ επιχειρήσεων και εργαζομένων, με του τελευταίους να λαμβάνουν και ένα ψηφιακό πιστοποιητικό. Μια τέτοια στοχευμένη ενίσχυση του upskilling, θα είναι αποτελεσματική, καθώς αξιοποιεί κίνητρα που ξεκινούν από κάτω προς τα πάνω και όχι το αντίθετο, όπως συμβαίνει συνήθως με ευρωπαϊκά και κρατικά κονδύλια, ενώ συνδέει άμεσα τις επιχειρήσεις στη διαδικασία της κατάρτισης.

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο ΕΕΝΕ: H επαναβιομηχανοποίηση πυξίδα για την αντιμετώπιση του παραγωγικού ελλείματος εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η βιομηχανία κρατάει ζωντανή την περιφέρεια, προσφέροντας ένα μεγάλο αριθμό καλών θέσεων εργασίας, αλλά και αμοιβών. Επενδύει στους εργαζόμενους και στη διαρκή τους εξέλιξη και δίνει στους νέους σταθερές δουλειές. Σε κάθε εθνική δυσκολία, προσφέρει αρωγή σε κάθε γωνιά της χώρας με υψηλό αίσθημα κοινωνικής ευθύνης. Συμβάλει σημαντικά στα δημόσια έσοδα και δημιουργεί ευρύτερα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα μέσω της αλληλεπίδρασής της με άλλους τομείς της οικονομίας. Η ανάπτυξη σε κλάδους όπως το εμπόριο, οι υπηρεσίες, η εφοδιαστική αλυσίδα, κ.ά., είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη βιομηχανία. Τα κατεξοχήν εμπορεύσιμα προϊόντα που δημιουργεί, είναι η βάση των εξαγωγών και της βελτίωσης του εμπορικού ισοζυγίου. Στην εποχή της 4ης βιομηχανικής επανάστασης, πρωτοπορεί, καινοτομεί και επενδύει, συχνά πριν από τους υπόλοιπους κλάδους της οικονομίας. Τέλος ηγείται της προσπάθειας για πράσινη μετάβαση και κλιματική ουδετερότητα.

Δείτε εδώ ολόκληρη την έρευνα

Όμως, η ανοδική πορεία δεν είναι νομοτελειακή μιας και η βιομηχανία είναι μπροστά σε νέες προκλήσεις. Για να τις αντιμετωπίσει, η Ελλάδα πρέπει να ανέβει κατηγορία στην ανάπτυξη, με σχέδιο, τομές και μικρές επαναστάσεις.

Η συνεισφορά της βιομηχανίας σε αριθμούς

– Η βιομηχανία αυξάνει το αποτύπωμά της στην οικονομία. Το 2022 δημιούργησε το 14,4% του ΑΕΠ, έναντι 13,2% το 2010. Η μεταποίηση μόνο δημιούργησε το 10,3% του ΑΕΠ το 2022, από το 8,9% το 2010.

– Η βιομηχανία είναι πάνω από όλα οι άνθρωποι της. Μετά το 2014, αύξησε τις θέσεις εργασίας κατά 31%. Πλέον, 1 στους 4 εργαζόμενους απασχολείται σε βιομηχανικές δραστηριότητες ή δραστηριότητες που οφείλονται στη βιομηχανία. Δίνει εργασία υψηλής εξειδίκευσης σε 3.500 ερευνητές πλήρους απασχόλησης έναντι 1.900 το 2011. Επίσης, προσφέρει 32% υψηλότερες μέσες αμοιβές σε σχέση με την υπόλοιπη οικονομία, επίδοση που είναι η υψηλότερη στην ΕΕ.

– Παράγει διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα καλύπτοντας το 90% των εξαγωγών αγαθών. Η συνεισφορά των βιομηχανικών εξαγωγών στο ΑΕΠ τριπλασιάστηκε το 2022 σε σχέση με το 2010 (23,6% έναντι 8%).

– Καινοτομεί, διπλασιάζοντας τα τελευταία δέκα χρόνια, τις δαπάνες για Έρευνα & Ανάπτυξη.

– Είναι διαχρονικά σημαντική πηγή επενδύσεων με €22δισ. επενδύσεις από το 2010 σε μηχανολογικό και τεχνολογικό εξοπλισμό και €38 δισ. ύψος συνολικών επενδύσεων.. Στη δημοσιονομική κρίση συνεισέφερε το 22-25% των επενδύσεων, τη στιγμή που η συμμετοχή της στο ΑΕΠ ήταν 12%.

– Ηγείται της προσπάθειας για πράσινη μετάβαση και κλιματική ουδετερότητα, επενδύοντας στη μείωση των εκπομπών και στο ενισχυμένο αποτύπωμα των ΑΠΕ με αποτέλεσμα τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου πάνω από 40%, καθώς στην προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών με πράσινα χαρακτηριστικά.

– Έχει μεγάλη αλληλεπίδραση με την υπόλοιπη οικονομία με σημαντικά πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα: Για κάθε €1 άμεσης συνεισφοράς στο ΑΕΠ, προστίθενται συνολικά €2,8 στο ΑΕΠ. Επίσης, για κάθε νέα θέση εργασίας, η απασχόληση συνολικά στη χώρα αυξάνεται κατά 3,5 θέσεις εργασίας.

Η ισχυρή και σύγχρονη βιομηχανία περνάει μέσα από την αντιμετώπιση σύγχρονων προκλήσεων

Η ανοδική πορεία της ελληνικής βιομηχανίας τα τελευταία χρόνια έχει επιτευχθεί σε ένα περιβάλλον μεγάλων προκλήσεων και ανατροπών. Με την ενεργειακή κρίση να επιβαρύνει τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, έρχεται στο προσκήνιο μια υπαρξιακή απειλή στην ευρωπαϊκή παραγωγή. Μια απειλή, που έχει επιδεινώσει τα ήδη υπάρχοντα δομικά προβλήματα στην Ευρώπη (μαζί και στην Ελλάδα), όπου το κόστος φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας διατηρείται σε αρκετά υψηλότερα επίπεδα των ανταγωνιστών (ειδικά των ΗΠΑ).

Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη βιομηχανία στην ΕΕ (και την Ελλάδα) δημιουργείται λόγω του παγκόσμιου επενδυτικού ανταγωνισμού. Τα σημαντικά επενδυτικά κίνητρα στις ΗΠΑ σε συνδυασμό με τη σημαντική διαφορά ενεργειακού κόστους και  τη δραστικά μειωμένη γραφειοκρατία δημιουργούν συνθήκες για μαζική φυγή επιχειρήσεων (κυρίως ενεργοβόρων) από την ΕΕ και το ενδεχόμενο ενός νέου κύματος αποβιομηχανοποίησης.

Οι προκλήσεις όμως δεν αφορούν μόνο στο κόστος. Είναι πολυποίκιλες και εκτείνονται από την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού, με περισσότερες επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής, την αύξηση των εξαγωγών, την παραγωγική μεγέθυνση των μεσαίων και μικρών επιχειρήσεων, την ανάπτυξη της ικανότητάς τους να καινοτομούν, την ενίσχυση της απασχόλησης υψηλής εξειδίκευσης και τεχνολογικής έντασης, την μετάβαση σε οικονομία μηδενικών εκπομπών με προώθηση και της κυκλικής οικονομίας, και της ενεργειακής εξοικονόμησης. Παράλληλα, η εντατική ανάπτυξη σύγχρονων γνώσεων και δεξιοτήτων με επίκεντρο την παραγωγή και η συστηματική ωρίμανση συνεργασιών μεταξύ επιχειρήσεων, πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και χρηματοδοτικών φορέων θα διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο, τόσο για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, όσο και για την προοπτική των νέων.

Ο δρόμος μέχρι το 2030

Η ελληνική βιομηχανία βρίσκεται σε μία νέα εποχή, όπου δομικές αλλαγές μετασχηματίζουν τα διεθνή παραγωγικά οικοσυστήματα και νέες επιτακτικές προκλήσεις αναζητούν πειστικές απαντήσεις. Από τους δείκτες του ΣΕΒ (εδώ) διαφαίνονται σημαντικές δυνατότητες επιτυχίας εφόσον αντιμετωπιστούν οι σημαντικές προκλήσεις. Υπό αυτό το πρίσμα, είναι εφικτός ο μεσοπρόθεσμος στόχος του 15% του ΑΕΠ για τη μεταποίηση, και του 20% του ΑΕΠ για τη βιομηχανία. Και αυτό γιατί η θετική συγκυρία της ευρωπαϊκής προσπάθειας «επαναπατρισμού» μέρους της παραγωγής προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας στην Ευρώπη, δημιουργεί και ευκαιρίες για τη χώρα που δεν πρέπει να χαθούν. Πρόκειται για κεντρικής σημασίας ζητήματα σε μια περίοδο που ξεκινάει ο δημόσιος διάλογος σε ευρωπαϊκό επίπεδο μπροστά σε καινοφανή και πιεστικά διλήμματα στη χάραξη βιομηχανικής πολιτικής πέρα από την στρατηγική αυτονομία και την πράσινη μετάβαση.

Όμως, η ανάπτυξη δεν είναι νομοτελειακή. Για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις, συγκλίνοντας με τις επιδόσεις της ΕΕ, η Ελλάδα πρέπει να “ανέβει κατηγορία” με σχέδιο, τομές και μικρές επαναστάσεις.

Προϋποθέσεις για τη βιομηχανία των δυνατοτήτων μας

1. Μεγέθυνση των επιχειρήσεων για περισσότερη καινοτομία, εξωστρέφεια και διεθνή ανταγωνιστικότητα

2. Ενίσχυση των επενδύσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας με εγχώριο αποτύπωμα και δουλειές σε πράσινες ή ψηφιακές τεχνολογίες, τεχνολογίες βελτίωσης περιβαλλοντικών επιδόσεων, παραγωγή κρίσιμων πρώτων υλών για την απεξάρτηση από τρίτες χώρες, ώστε να αποφευχθεί η αποβιομηχάνιση

3. Ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων στην πράσινη μετάβαση με διασφάλιση ανταγωνιστικών τιμών ενέργειας.

4. Εκσυγχρονισμός της αγοράς εργασίας και ένα άλμα μπροστά στην ανάπτυξη ταλέντου. Η ποσοτική και ποιοτική έλλειψη εργαζομένων σε τεχνικά επαγγέλματα αλλά και σε επαγγέλματα υψηλής εξειδίκευσης πρέπει να καλυφθεί ώστε να μην εξελιχθεί σε αναπτυξιακό ανάχωμα, σε συνδυασμό με τις χρόνιες γραφειοκρατικές αγκυλώσεις στην αγορά εργασίας

5. Ισότητα στην εργασία, χωρίς αποκλεισμούς με ανάδειξη του πλούτου ιδεών που φέρνει κάθε εργαζόμενη/ος

6. Δομική μείωση της γραφειοκρατίας. Η προσέλκυση επενδύσεων βασίζεται μεν σε επιδοτήσεις, αλλά κερδίζεται με την απλούστερη λειτουργία των επιχειρήσεων. Πλέον, κανένας νόμος για τη βιομηχανία δεν πρέπει να ψηφίζεται αν προσθέτει περισσότερη γραφειοκρατία από ό,τι αφαιρεί.

7. Έγκαιρη αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, που απαιτεί νέα λογική στο σχεδιασμό των υποδομών, αλλά και νέες διαδικασίες πολιτικής προστασίας και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών.

Στο επερχόμενο Βιομηχανικό Συνέδριο στις 9 Οκτωβρίου και στο ανοικτό σκέλος της ετήσιας Γενικής Συνέλευσης στις 10 Οκτωβρίου, ο ΣΕΒ φέρνει στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου πώς οι τομές αυτές μπορούν να γίνουν πράξη ώστε οι επιχειρήσεις και η κοινωνία να δημιουργήσουν το μέλλον των δυνατοτήτων τους.

Πηγή: in.gr

Το άρθρο ΣΕΒ: Η βιομηχανία σήμερα και στο μέλλον εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το Ελληνικό Pledge δημιουργήθηκε στο πρότυπο του αντίστοιχου -πολύ επιτυχημένου- ευρωπαϊκού (EUpledge) και απαντά καθοριστικά στις εξελίξεις σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο που δείχνουν ότι το θέμα της σωστής διατροφής, σε συνδυασμό με τη διαφήμιση τροφίμων & ποτών στα παιδιά, είναι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο η Στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» θέτει μια σειρά από στόχους και προκλήσεις για τη μετάβαση σε πιο βιώσιμα συστήματα τροφίμων και είναι ιδιαίτερα σημαντική για τον κλάδο μας, καθώς αγγίζει περιοχές στις οποίες η Βιομηχανία Τροφίμων & Ποτών δραστηριοποιείται ενεργά εδώ και χρόνια.

Το Ελληνικό Pledge αποτελεί ένα πλαίσιο κοινών εθελοντικών δράσεων & δεσμεύσεων, είναι δηλαδή ένας Κώδικας Αυτοδέσμευσης από επιχειρήσεις του κλάδου που -μεταξύ άλλων- αποκλείει τη διαφήμιση  τροφίμων & ποτών με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, αλάτι, ζάχαρη σε παιδιά κάτω των 13 ετών. Στόχος η αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας και των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων και η υποστήριξη των γονέων στην προσπάθειά τους για πιο υγιεινή διατροφή των παιδιών.

Οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στο Ελληνικό Pledge δεσμεύονται:

• Να μην πραγματοποιούν διαφημίσεις (στην τηλεόραση και στο διαδίκτυο) που απευθύνονται σε παιδιά κάτω των 13 ετών, για προϊόντα δηλαδή που δεν πληρούν συγκεκριμένα διατροφικά κριτήρια, είτε να μη διαφημίζουν καθόλου σε παιδιά κάτω των 13 ετών.
• Να αποδέχονται την παρακολούθηση και πιστοποίηση της συμμόρφωσής τους από τρίτους ανεξάρτητους φορείς.

Στο Ελληνικό Pledge, που ξεκίνησε τον Μάιο 2022, συμμετέχουν ήδη 18 επιχειρήσεις!

Στην ιστοσελίδα της πρωτοβουλίας υπάρχουν αναλυτικές πληροφορίες και διευκρινίσεις για κάθε ενδιαφερόμενο.

Ο κ. Γρ. Αντωνιάδης (Αντιπρόεδρος ΣΕΒΤ, Πρόεδρος ΣΔΕ & Συντονιστής Πρωτοβουλίας Ελληνικού Pledge) δήλωσε: «Η πρωτοβουλία αυτή αναδεικνύει έμπρακτα την υπευθυνότητα με την οποία η Βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών βελτιώνει την επικοινωνία των προϊόντων της, έχοντας πάντα τον καταναλωτή στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Στόχος μας είναι να συμβάλλουμε, στο μέτρο που μας αναλογεί, στην αντιμετώπιση ενός πολυπαραγοντικού προβλήματος υγείας, όπως είναι αυτό της παιδικής παχυσαρκίας».

Το άρθρο Ελληνικό Pledge: Μια πρωτοβουλία της βιομηχανία τροφίμων & ποτών για τη διαφήμιση σε παιδιά εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Τα δώδεκα χρόνια της κρίσης, η βιομηχανία ειδών διατροφής, αύξησε τις εξαγωγές της, ανέβασε την απασχόληση, επένδυσε σε έρευνα και ανάπτυξη, ενίσχυσε την πανεπιστημιακή παιδεία και βέβαια, χωρίς τυμπανοκρουσίες προάγει και τις αρχές της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης.(ΕΚΕΙ)

Όπως έγραψε σε τελευταίο άρθρο του στο γνωστό περιοδικό «Σελφ-Σέρβις», ο νέος πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνικών Βιομηχάνιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ) κ. Γιάννης Γιώτης, «για τον κλάδο των τροφίμων και ποτών οι δράσεις Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, αποτελούν εδώ και χρόνια μέρος της φιλοσοφίας του. Έτσι, οι επιχειρήσεις του κλάδου αφήνουν το θετικό τους αποτύπωμα, στην κοινωνία των πολιτών συμβάλλοντας στην πρόοδό της».

Στο πλαίσιο αυτό, με δεδομένες τις πληθωριστικές πιέσεις, την εισοδηματική δυσκολία των νοικοκυριών και τα σοβαρά ενεργειακά προβλήματα, κατά τον κ. Γ.Γιώτη, ένα φαινόμενο που απασχολεί ιδιαίτερα τη Βιομηχανία και κινητοποιεί την κοινωνική της προσφορά, είναι αυτό της σπατάλης των τροφίμων. Τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, και το θέμα αποτελεί προτεραιότητα του ΟΗΕ, της EE, αλλά και της Ελληνικής Πολιτείας, συγκυρίες που προκύπτουν (οικονομική, πανδημική, ουκρανική κρίση), η ανάγκη αντιμετώπισης αυτού του φαινομένου γίνεται ακόμη πιο έντονη.

«Στον ΣΕΒΤ για να συμβάλουμε στην προσπάθεια που γίνεται, έχουμε αναπτύξει μία μακροχρόνια συνεργασία με την Τράπεζα Τροφίμων και παροτρύνουμε τα Μέλη μας να βοηθήσουν στο έργο προσφοράς της. Από το ξεκίνημα της λειτουργίας της, περισσότερες από 550 επιχειρήσεις του κλάδου μας έχουν διαθέσει και συνεχίζουν να διαθέτουν τα προϊόντα τους και να συνδράμουν ουσιαστικά το δίκτυο φιλανθρωπίας και αλληλεγγύης της Τράπεζας, χτίζοντας σχέσεις εμπιστοσύνης και μία αποτελεσματική συνεργασία, προς όφελος χιλιάδων συνανθρώπων μας.

Η εμπειρία μας όλο αυτό το διάστημα έχει αποδείξει ότι μία συντονισμένη και καλά οργανωμένη προσπάθεια, μέσα από αξιόπιστα δίκτυα, μπορεί να κάνει τη διαφορά, ώστε περισσότεροι συνάνθρωποι μας που χρειάζονται βοήθεια, να έχουν πρόσβαση σε βασικά είδη διατροφής. Μάλιστα και στην περίπτωση της πρόσφατης ουκρανικής κρίσης, οι Τράπεζες Τροφίμων έχουν αναλάβει συντονισμένη δράση, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για να φτάσει με ασφάλεια η ανθρωπιστική βοήθεια εκεί που πραγματικά υπάρχει ανάγκη. Όμως, οι δράσεις Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης των επιχειρήσεων τροφίμων & ποτών δεν σταματούν στις δωρεές προϊόντων διατροφής. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι οι επιχειρήσεις μας αναπτύσσουν και άλλες δράσεις, που σχετίζονται με θέματα υγείας, ζητήματα περιβαλλοντικά, κοινωνικά, επιχειρηματικότητας, πολιτισμού, κ.α.», γράφει ο κ. Γ.Γιώτης.

Και από την άποψη αυτή, θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ιδιαίτερα ότι πρόσφατα ο ΣΕΒΤ πραγματοποίησε μια έρευνα μεταξύ των Μελών του, για την αποτύπωση των δράσεων ΕΚΕ που αναπτύσσουν. Στην έρευνα αυτή αναδείχτηκε και ουσιαστικά επιβεβαιώθηκε η έντονη κοινωνική συμβολή των επιχειρήσεων του κλάδου. Μόνο την περίοδο 2019-2021 αναφέρονται εκατοντάδες δράσεις ΕΚΕ, ουσιαστικής αξίας για τους ωφελούμενους. Αυτή σίγουρα είναι μόνο μία ενδεικτική εικόνα από την πραγματική συνολική προσφορά του βιομηχανικού αυτού κλάδου.

Οι βασικοί άξονες Εταιρικής Κοινωνικής δράσης που καταγράφηκαν στην έρευνα αφορούν κυρίως σε:

• Δράσεις κοινωνικής ωφέλειας (π.χ. δωρεές σε τράπεζες τροφίμων, συσσίτια, κοινωνικά παντοπωλεία ορφανοτροφεία, γηροκομεία, ειδικά σχολεία, εκκλησίες, ΜΚΟ, στήριξη ευπαθών ομάδων μέσω προγραμμάτων δωρεών τροφίμων με επίκεντρο το παιδί και την οικογένεια).
• Δράσεις για την πανδημία (π.χ. στήριξη Ε.Σ.Υ. – δωρεές αναπνευστήρων και άλλου υλικού για τον εξοπλισμό Μονάδων Εντατικής Θεραπείας και γενικότερα των νοσοκομείων αναφοράς)
• Δράσεις για φυσικές καταστροφές (π.χ. στήριξη πληγέντων από σεισμούς, πυρκαγιές, πλημμύρες, δωρεές οχημάτων, drones, ελαστικών για ανάγκες Πυροσβεστικής, Αστυνομίας, λιμενικών αρχών)
• Δράσεις περιβαλλοντικού σκοπού (π.χ. αναδάσωση, καθαρισμοί περιοχών, συμβολαιακή καλλιέργεια).

Πρόκειται για δράσεις που επικυρώνουν ότι η παραγωγή ειδών διατροφής στην Ελλάδα είναι η βιομηχανία της ευθύνης, με τεράστιο ζωτικό ρόλο στη συνολική ανάπτυξη και πρόοδο της χώρας και σε ποικίλα επίπεδα.

Το άρθρο Τρόφιμα: η υπεύθυνη βιομηχανία… Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Την τελευταία δεκαετία, ο Έλον Μασκ, διευθύνων σύμβουλος της Tesla και ιδρυτής της SpaceX, έχει γίνει ένα παγκόσμιο σύμβολο διαταραχής της βιομηχανίας (industry disruption). Καθώς ο Μασκ «δοκιμάζει» κατ’ επανάληψη τα τεχνολογικά όρια, οι ριζοσπαστικές του ιδέες σε συνδυασμό με την επιθυμία του να αλλάξει τον κόσμο τον έχουν κατατάξει ως μία από τις πιο προβεβλημένες και ηγετικές προσωπικότητες, διεθνώς. Ο Μασκ επιδεικνύει τακτικά πόσο επιδραστικά μπορεί να είναι τα social media και η ψυχολογία της μάζας για τις παγκόσμιες αγορές. Ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας εκφράζει άφοβα τη γνώμη του μέσω Twitter, και με περισσότερους από 60 εκατομμύρια ακόλουθους που ολοταχώς αυξάνονται, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι άνθρωποι τον ακούν και αντιδρούν, ακριβώς όπως και οι αγορές.

Η ειδοποιός διαφορά στην προσέγγιση του Μασκ είναι το εύρος και το βάθος των πρωτοπόρων πραγμάτων που κάνει, σε συνδυασμό με το στυλ του λόγου του. Ενώ συνήθως η επικοινωνία ενός CEO του βεληνεκούς του Μασκ διεξάγεται από μια ομάδα δημοσίων σχέσεων, ο Μασκ εκφράζεται και τοποθετείται ευθέως για πάμπολλα ζητήματα της παγκόσμιας οικονομίας και του πλανήτη, δεν φοβάται να εκτεθεί και, κυρίως, αλληλεπιδρά.. Τολμά και μιλά απευθείας ο ίδιος για ποικίλα θέματα, από το παγκόσμιο βασικό εισόδημα και τον κορωνοϊό μέχρι τα βιντεοπαιχνίδια και τις μετοχές του. Και το πιο εκπληκτικό είναι ότι είναι πρόθυμος να αναλάβει πραγματικούς οικονομικούς κινδύνους, προκειμένου να πει αυτό που πραγματικά σκέφτεται, και για να υλοποιήσει τα οράματά του.

Ο Μασκ για κάποιους αποτελεί παράδειγμα «παράτολμης» χρήσης των κοινωνικών δικτύων και κατά άλλους, ίσως, πρότυπο για το πώς ένας επαγγελματίας μπορεί να χρησιμοποιεί στις μέρες μας τα κοινωνικά δίκτυα, Χωρίς «φίλτρο» – και ειδικά το Twitter. Με αμεσότητα, ευθύτητα και ανεπιτήδευτη ειλικρίνεια. Πάντως ως εμβληματικός εκπρόσωπος ενός νέου, γενναίου κόσμου καινοτομίας αξιοποιεί αριστοτεχνικά τα νέα εργαλεία επικοινωνίας που η ίδια η γενιά του ανέδειξε.

Κατά τη γνώμη μου, δεν πρόκειται να συναντήσουμε αντίστοιχη περίπτωση σαν του Μασκ.

Ενός «αντισυμβατικού» επιχειρηματία, που προβάλλει μία τόσο αιχμηρή και πολύπλευρη δημόσια εικόνα και ασκεί μία τόσο πολυεπίπεδη επιρροή, με τον τρόπο που το κάνει ο Μασκ. Τόσο άμεσα, τόσο προκλητικά, αλλά και τόσο άφοβα. Ο Μασκ έσπασε το «καλούπι». Και δεν θα μπορούσε να έχει γίνει διαφορετικά.

*διευθυντής Τομέα ΜΜΕ, θέσεων και Ενημέρωσης του Συλλόγου Ελλήνων Βιομηχάνων

Το άρθρο «Εν αρχή ην ο λόγος και το έργο του Μασκ»… Του Δημήτρη Βεργάδου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Oπως επισημαίνει ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων(ΣΕΒΤ),οι επιχειρήσεις του κλάδου επενδύουν σε καινοτόμες και βιώσιμες μεθόδους παραγωγής, αναγνωρίζοντας τις νέες διατροφικές ανάγκες των καταναλωτών και τις σύγχρονες κοινωνικές και περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Αναπτύσσουν πρωτοβουλίες και εθελοντικές δεσμεύσεις που ανταποκρίνονται στα ζητούμενα της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με στόχο ένα δίκαιο, υγιές και φιλικό προς το περιβάλλον σύστημα τροφίμων. Ένα από τα κύρια ζητήματα που τίθενται στη Στρατηγική και το οποίο αποτελεί προτεραιότητα της Βιομηχανίας Τροφίμων, είναι η Ανασύνθεση των τροφίμων. Αφορά στη σταδιακή μείωση των επιπέδων πρόσθετων σακχάρων, κορεσμένων λιπαρών, αλατιού και ενεργειακής αξίας στα προϊόντα διατροφής.

Στο πλαίσιο αυτό και με γνώμονα τη μετάβαση σε πιο ισορροπημένες και υγιεινές διατροφικές συνήθειες, ο ΣΕΒΤ ανανέωσε την έρευνα που ξεκίνησε το 2018, που αποτυπώνει τις δράσεις που έχουν αναλάβει τα τελευταία χρόνια οι βιομηχανίες του κλάδου για την Ανασύνθεση των προϊόντων τους, καθώς και για την ανάπτυξη νέων προϊόντων, τα οποία αποτελούν υγιεινότερες επιλογές.

Από τα αποτελέσματα, αναδεικνύεται για μια ακόμη φορά η συνεχής προσπάθεια των επιχειρήσεων να βελτιστοποιήσουν, κατά το δυνατό, τα προϊόντα διατροφής, σύμφωνα με τους παραπάνω άξονες, χωρίς συμβιβασμούς στη γεύση τους. Πιο έντονη όμως καταγράφεται η τάση για ανάπτυξη νέων διατροφικών προτάσεων, με πιο υγιεινά χαρακτηριστικά, προκειμένου να ανταποκριθούν στις νέες τάσεις και στο αυξημένο ενδιαφέρον για πιο υγιεινές επιλογές.

Ο Πρόεδρος του ΣΕΒΤ, κ. Ευάγγελος Καλούσης, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής, αναφέρει: «Σε μία εποχή που οι καταναλωτές αξιολογούν συνειδητά την ποιότητα, τη διατροφική αξία αλλά και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των προϊόντων που επιλέγουν, η Ελληνική Βιομηχανία Τροφίμων & Ποτών στέκεται αντάξια των προσδοκιών τους και αποτελεί τον θεματοφύλακα της διατροφής τους».

Το άρθρο Ελληνική Βιομηχανία Τροφίμων & Ποτών: θεματοφύλακας της υγιεινής διατροφής εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Γιώργου Α. Τσάτσου*

Σήμερα, πολλοί ασχολούνται πάλι με την βιομηχανία/μεταποίηση και την επαναφορά της στην πρώτη γραμμή για το μέλλον. Επίσης, διερευνάται από επιστήμονες το τι συνέβη μετά την δεκαετία του ΄70 και μαράθηκε τόσο πολύ αυτός ο κλάδος. Με την ευκαιρία λοιπόν αυτής της συζήτησης, θεώρησα ότι οι σκέψεις αυτές που διατυπώνω, θα μπορούσαν να βοηθήσουν όποιον θέλει να έχει μια εικόνα που να ενσωματώνει και την εμπειρία που έχω ζήσει προσωπικά. Η σκοπιμότητά μας σήμερα δεν είναι τόσο να αναλύσουμε γεγονότα και καταστάσεις του παρελθόντος, αλλά να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη γνώση για να οικοδομήσουμε ένα καλύτερο μέλλον.

Πρόσφατα, σε συζήτηση με έναν διακεκριμένο επιστήμονα που ερευνά τη σύγχρονη οικονομική ιστορία της Ελλάδος, μου επισημάνθη ότι είναι εξαιρετικά μικρός ο αριθμός των μεγάλων Ελληνικών οικογενειακών επιχειρήσεων, οι οποίες μεσουρανούσαν την περίοδο 1950-80, που έχουν επιβιώσει μέχρι σήμερα. Η συζήτηση αυτή προκάλεσε διάφορες σκέψεις στο θέμα αυτό, που είχαν σαν αποτέλεσμα να γραφεί το συνημμένο κείμενο.

Το κείμενο θέλει να τονίσει πόσο «κλειστή» ήταν τότε η Ελληνική οικονομία και πόσο μεγάλος ήταν ο παρεμβατισμός του Ελληνικού Κράτους στον οικονομικό τομέα. Οι πολιτικές που ακολουθήθηκαν την περίοδο εκείνη, είχαν και πολλά αρνητικά αποτελέσματα και ήταν μία από τις αιτίες για την πρόωρη εξαφάνιση πολλών επιχειρήσεων ή επιχειρηματιών. Επίσης, βέβαια, η τότε επικρατούσα αντίληψη περί «μικτής οικονομίας» οδήγησε στην κρατικοποίηση, άμεσα ή έμμεσα, μεγάλου αριθμού τραπεζών, επιχειρήσεων ή κλάδων, πράγμα που σήμερα θεωρείται ζημιογόνο και οικονομικό σφάλμα.

Σκοπός του παρόντος είναι να διατυπωθούν απόψεις για μερικούς από τους λόγους που δεν επέτρεψαν στους Έλληνες επιχειρηματίες να γιγαντωθούν και γίνουν διεθνείς παίχτες. Δεύτερος λόγος του κειμένου αυτού είναι να υπενθυμίσει στους ανθρώπους που ζουν στην Ελλάδα, τη δεκαετία του 2020, μερικές από τις συνθήκες που επικράτησαν στη μεταπολεμική Ελλάδα του 1950-90, οι οποίες είναι τελείως διαφορετικές απ’ τις σημερινές. Σε άλλο κόσμο έδρασαν οι βιομήχανοι του 1950-90 και σε τελείως άλλο κόσμο καλούνται να επιτύχουν οι σημερινοί επιχειρηματίες. Για την ιστορία, είναι χρήσιμο να περιγραφούν οι καταστάσεις που επικρατούσαν τότε και τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν όσοι διηύθυναν επιχειρήσεις. Πολλά απ’ αυτά είχαν και τότε επισημανθεί. Η οργάνωση όμως της Ελληνικής κοινωνίας τότε και οι επικρατούσες αντιλήψεις δεν επέτρεψαν να γίνουν αυτά που τότε μπορούσαν να είχαν γίνει. Τα πράγματα άλλαξαν μόνο μετά την είσοδο της χώρας στην Ε.Ε.

Κατά την περίοδο 1967-83 υπήρξα μέλος της διοίκησης της ΑΓΕΤ Ηρακλής και μεταξύ 1970-78 ενεργό μέλος τους διοικητικού συμβουλίου του ΣΕΒ. Μέσα από αυτές τις δύο θέσεις έζησα τη διαδρομή και την περιπέτεια της βιομηχανίας, αλλά και τα χρόνια μεταξύ 1950-1967 είχα άμεση επαφή με τα βιομηχανικά θέματα από τις συνεχείς συζητήσεις και διδασκαλία από τον πατέρα μου Αλέξανδρο Τσάτσο, ο οποίος διαδραμάτισε σημαντικότατο ρόλο στην ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας.

Θα ήθελα τέλος να τονίσω, ότι μεταφέροντας αυτές τις βιωματικές εμπειρίες, συνειδητά προσπάθησα το προσωπικό μου στοιχείο να μην εκτοπίσει την ψύχραιμη, κατά το δυνατόν, θεώρηση των καταστάσεων αυτής της περιόδου.

1) Παραμορφώσεις στην Οικονομία της Μεταπολεμικής Περιόδου 1950-1990

Εδώ καταγράφονται μερικές από τις διαστρεβλώσεις ή απαγορεύσεις που ήταν μέρος της ζωής του εκάστοτε διευθύνοντος μίας επιχείρησης, στην Ελλάδα του 1950-1990.
Η ΤτΕ καθόριζε:
– Ποιοι μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν και υπό ποιους όρους.
– Το ύψος των επιτοκίων των τραπεζών για δανεισμό και καταθέσεις.
– Τη μετατρεψιμότητα της δραχμής σε ξένο νόμισμα (δηλαδή την απαγόρευε)
– Την ισοτιμία των ξένων νομισμάτων προς τη δραχμή.
– Τα επίπεδα επιτρεπόμενου δανεισμού για επιχειρήσεις.

Το Υπουργείο Εμπορίου καθόριζε τις τιμές πώλησης πάρα πολλών προϊόντων (όπως το τσιμέντο).

Οι τιμές ενέργειες – δηλαδή πετρελαίου, βενζίνης, αερίου, καθορίζονταν από το Υπουργείο όχι την αγορά.

Το συνάλλαγμα ελεγχόταν. Δεν υπήρχε δυνατότητα π.χ. να αγοράσει μόνος του κανείς ξένο νόμισμα ή να επενδύσει σε ξένους τίτλους. Για επενδύσεις, εκτός Ελλάδος, υπήρχε διαδικασία μέσω της ΤτΕ που ήταν απαγορευτική. Ούτε χορηγούσαν, παρά ελάχιστο, ταξιδιωτικό συνάλλαγμα.

Υπήρχαν υψηλοί δασμοί εισαγωγής για την «προστασία» της εγχώριας παραγωγής. Αυτό όμως έπληττε και τις πρώτες ύλες ή άλλα απαραίτητα προϊόντα. Για εισαγωγές χρειάζονταν διάφορες άδειες.

Τα ασφαλιστικά ταμεία δεν είχαν δικαίωμα να διαχειρίζονται τα χρηματικά τους αποθέματα και άλλα περιουσιακά τους στοιχεία. Υποχρεωτικά τα διαχειρίζονταν η ΤτΕ. Το ΝΑΤ π.χ., υποχρεώθηκε να δραχμοποιήσει τα αποθέματά του σε λίρες Αγγλίας και να χάσει σχεδόν όλη την περιουσία του. Παρόμοια τύχη είχαν σχεδόν όλα τα ασφαλιστικά ταμεία. Το καθεστώς αυτό έχει διαιωνιστεί μέχρι σήμερα.

Επιβάλλονταν στους καταναλωτές, υποχρεωτικοί «κοινωνικοί πόροι» υπέρ λίγων, προνομιούχων (τραπεζοϋπάλληλοι, δικηγόροι, συμβολαιογράφοι, τσιμεντοϋπάλληλοι κτλ) (Έμμεσος φορολογία).

Απαγορεύονταν οι ομαδικές απολύσεις (μέγιστο 2%). Ακόμη και εάν η επιχείρηση είχε προβλήματα, ήταν υποχρεωμένη να μισθοδοτεί το προσωπικό και δεν μπορούσε να μειώσει τον αριθμό του. Αυτό οδηγούσε σε αδιέξοδα.

Φυλάκιση των διοικούντων για χρέη προς το Δημόσιο ή χρέη προς τα Ταμεία. Ως εκ τούτου, σχεδόν αδύνατον να τεθεί μία επιχείρηση σε χρεωκοπία, γιατί οι ιθύνοντες θα πήγαιναν φυλακή. Έτσι, με διάφορα ανορθόδοξα μέσα, συνέχιζαν να λειτουργούν προβληματικές επιχειρήσεις που θα έπρεπε να είχαν κλείσει.

Περιοριστικοί κανόνες για την απασχόληση και υποχρεωτικές προσλήψεις παλαιών πολεμιστών κτλ.. Υψηλό κόστος υποχρεωτικής ασφάλισης (60%). Δεν επιτρεπόταν η αμοιβή με την ώρα ή ελαστικά ωράρια.
Ασφαλώς, υπήρχαν και άλλες, σημαντικές παραμορφώσεις ή απαγορεύσεις οι οποίες δεν έχουν περιληφθεί στον κατάλογο.

Όλοι αυτοί οι περιορισμοί και οι τεχνητές διαστρεβλώσεις ανάγκαζαν τον εκάστοτε επιχειρηματία, ήθελε δεν ήθελε, να προσαρμόζεται σε μία ανορθολογική κατάσταση, στην οποία πολλοί νόμοι της αγοράς είχαν αντικατασταθεί με νόμους, διατάγματα και υπουργικές αποφάσεις. Ή λειτουργούσε κανείς μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο ή δεν λειτουργούσε καθόλου.

Μοιραίο αποτέλεσμα αυτής της νοσηρής (για κάποιον που είχε συνηθίσει στους νόμους της αγοράς) κατάστασης, ήταν ότι οι επιχειρηματίες είχαν προσαρμοστεί και λειτουργούσαν υποχρεωτικά, μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια. Δυστυχώς όμως, αυτό ήταν κακό για την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, γιατί πολλά από τα κριτήρια επιτυχίας τους ήταν τεχνητά. Όταν αργότερα, με την Ε.Ε., οι αγορές απελευθερώθηκαν, φάνηκαν οι αδυναμίες που είχαν προκληθεί από τις παραμορφώσεις.

Με όλους αυτούς τους περιορισμούς δεν μπορούσε μία Ελληνική επιχείρηση να αναπτυχθεί σε μεγάλο μέγεθος και να διεθνοποιηθεί. Ο εγκλεισμός στην μικρή και φτωχή, σε σύγκριση με άλλες, Ελληνική αγορά, περιόριζε τις προοπτικές της για ανάπτυξη.

2) Χρηματιστήριο – ΧΑ

Ο θεσμός του χρηματιστηρίου είναι απαραίτητος για τις επιχειρήσεις, ώστε να αντλούν απ’ αυτό κεφάλαια, δεν είναι όμως ένα καζίνο, που διάφοροι καιροσκόποι «παίζουν». Δυστυχώς όμως, το ΧΑ για πολλά χρόνια, ήταν το δεύτερο χωρίς να είναι το πρώτο.

Για να λειτουργήσει σωστά ένα χρηματιστήριο, χρειάζονται προϋποθέσεις που να προστατεύουν τον επενδυτή. Μερικές απ’ αυτές είναι:
1) Εξασφάλιση χρηστής διαχείρισης των εισηγμένων επιχειρήσεων. Αυστηρός έλεγχος από λογιστικά γραφεία της διαχείρισης.
2) Εξασφάλιση ότι όλοι έχουν την ίδια πληροφόρηση, ώστε να μην επωφελούνται οι γνώστες μυστικών πληροφοριών, εις βάρος αυτών που δεν γνωρίζουν.
3) Εξασφάλιση ότι οι εισηγμένες επιχειρήσεις δεν είναι σε κατάσταση χρεοκοπίας
4) Ελάχιστος όγκος συναλλαγών, που να δίνει στις εισηγμένες μετοχές κάποια εμπορευσιμότητα.
5) Ελάχιστο ποσοστό μετοχών ανά επιχείρηση, ώστε να εξασφαλίζεται η άνετη διαπραγμάτευση (δηλαδή ρευστότητα των τίτλων). κτλ.

Δυστυχώς, ο οποιοσδήποτε γνωρίζει για το ΧΑ, θα διαπιστώσει ότι σχεδόν όλες αυτές οι προϋποθέσεις δεν υπήρχαν τότε, αλλά και σήμερα, δεν μπορεί κανείς να πει ότι το επίπεδο είναι ικανοποιητικό. Η υπόθεση Folie Folie έδειξε αμέλεια, σε τεράστιο βαθμό, στις ελεγκτικές διαδικασίες και έλλειψη αντίδρασης όταν έγιναν γνωστές ορισμένες ανωμαλίες.

Στο παρελθόν υπήρχαν εταιρείες (π.χ. Τσιμέντα Χαλκίδος), που είχαν απωλέσει όλα τους τα κεφάλαια, η καθαρά θέση των οποίων ήταν πολλές φορές αρνητική και των οποίων οι τίτλοι συνέχιζαν να διαπραγματεύονται στο ΧΑ. Αυτό σε άλλες χώρες είναι ποινικό αδίκημα.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες, το ΧΑ δεν μπορούσε να εκπληρώσει τον βασικό λόγο ύπαρξής του, δηλαδή να παρέχει κεφάλαια στις αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις και ήταν μόνο ένας χώρος που διάφοροι παίκτες, σπεκουλάροντας, προσπαθούσαν να κερδίσουν χρήματα.

Ως προς το Insider Trading, δεν έχω ακούσει κανείς να έχει καταδικαστεί, ενώ είναι προφανές ότι οι συνθήκες μυστικότητας δεν τηρούνται, όπως συμβαίνει στα πιο σοβαρά χρηματιστήρια.
Μόλις δέ το ΧΑ απέκτησε την ικανότητα να χρηματοδοτεί επιχειρήσεις (1999), έγιναν τόσες υπερβολές και σκάνδαλα, που έχασε πάλι ότι κύρος μπορούσε να είχε.

Αυτά όλα αναφέρονται, γιατί η έλλειψη χρηματιστηρίου είναι κι αυτός, ένας απ’ τους λόγους που δεν αναπτύχθηκαν υγιείς επιχειρήσεις, με καλή διαχείριση και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα. Δεν ήταν δηλαδή ρεαλιστικό τότε, μια επιχείρηση να αντλήσει κεφάλαια από το ΧΑ.

3) Πηγές Χρηματοδότησης – Υπερδανεισμός

Μια επιχείρηση σπάνια δημιουργεί μόνη της αρκετά κέρδη για να χρηματοδοτήσει μία σημαντική ανάπτυξη και τη διεύρυνσή της σε πολλές, νέες αγορές. Τρεις τρόπους έχει οποιαδήποτε επιχείρηση, για να αντλήσει χρήματα:
1) Τους μετόχους: Δηλαδή, την οικογένεια ή το χρηματιστήριο
2) Κέρδη: Δηλαδή, εσωτερική δημιουργία ρευστότητας.
3) Δανεισμό: Δηλαδή, προεξόφληση μελλοντικών κερδών

Το φορολογικό καθεστώς σε μία χώρα έχει μεγάλη σημασία. Μπορεί να βοηθήσει ή να εμποδίσει (φρενάρει) την ανάπτυξη.

Μεταπολεμικά, το φορολογικό καθεστώς στην Ελλάδα, με τους Νόμους 2687 και 4171, υπήρξε ευνοϊκό κι επέτρεψε σε επιχειρήσεις (όπως η ΑΓΕΤ), να επανεπενδύσουν όλα τα αποθέματα που δημιουργούσαν, χωρίς να πληρώνουν φόρους. Επιτρεπόταν δηλαδή ενισχυμένες αποσβέσεις. Αυτό χρηματοδότησε την ανάπτυξη πολλών καλών μονάδων. Είναι όμως, λίγο σαν το κύμα του surfing που σπρώχνει για ένα διάστημα μπροστά, αλλά έχει πέρας, γιατί δεν είναι αιώνιο.

Προφανώς, οι Έλληνες επιχειρηματίες – βιομήχανοι είχαν επενδύσει το μέγιστο μέρος της περιουσίας τους στις βιομηχανίες τους, από τις οποίες είχαν πλέον εξάρτηση. Το Χρηματιστήριο Αθηνών (Χ.Α.) όμως, δεν ήταν τότε σε θέση να προσφέρει νέα κεφάλαια, ούτε μπορούσαν οι επιχειρήσεις τότε να εισαχθούν σε ξένα χρηματιστήρια. Η δημιουργία ρευστότητας από κέρδη, περιοριζόταν πολύ συχνά από αγορανομικές διατάξεις που ήλεγχαν τις τιμές και μείωναν τα κέρδη, μερικές δε φορές, υποχρέωναν την επιχείρηση και σε ζημιές. Εναπέμεινε ο δρόμος του δανεισμού και οι Έλληνες επιχειρηματίες υποχρεώθηκαν σε ύψη δανεισμού, που δεν ήταν επιτρεπτά σε άλλες οικονομίες. Το θέμα του δανεισμού εκείνης της περιόδου είναι περίπλοκο, γιατί υπήρχαν πληθωρισμός, υψηλά επιτόκια, πολλές παρεμβάσεις, ρυθμιζόμενοι όροι από την ΤτΕ κτλ. Δεν είναι δυνατόν να αναλυθεί σε βάθος εδώ. Αυτό που είναι σίγουρο, είναι ότι οι Έλληνες επιχειρηματίες επί το πλείστον, ανέλαβαν υπερβολικούς κινδύνους (ρίσκα) και χρηματοδότησαν με ανορθόδοξους τρόπους την ανάπτυξη των επιχειρήσεών τους. Ένας φρόνιμος και συντηρητικός διαχειριστής, είναι αμφίβολο να είχε αναλάβει τέτοιους κινδύνους, αλλά για πολλούς λόγους, οι περισσότερες ελληνικές βιομηχανίες παρασύρθηκαν ή και υποχρεώθηκαν σε υψηλότερο δανεισμό απ’ ότι έπρεπε, και αυτό αργότερα δημιούργησε σοβαρά προβλήματα και οδήγησε πολλές στην καταστροφή.

Η αλήθεια είναι ότι συνήθως οι επιχειρηματίες δεν είχαν και ρεαλιστικές εναλλακτικές λύσεις, γιατί το όλο σύστημα έπασχε από πολλές πλευρές και υπήρχαν υπερβολικά πολλές παραμορφώσεις, όπως έχει αναφερθεί. Το θέμα βέβαια είναι πολύ ευρύ και δεν αντιμετωπίζεται με λίγα λόγια.

4) Κρατικός Παρεμβατισμός

Ο κρατικός παρεμβατισμός την περίοδο 1950-90, ασκήθηκε με πολλούς τρόπους και σε πολλά επίπεδα. Στο πρώτο ήδη κεφάλαιο επισημαίνονται πολλές από τις παρεμβάσεις ή απαγορεύσεις που ίσχυαν τότε. Εδώ επαναλαμβάνονται ενδεικτικά μερικές, αλλά το κείμενο αυτό δεν είναι πλήρες.

Στον οικονομικό τομέα, οι ΤτΕ ή ΕΤΕ υπήρξαν όργανα επιβολής της οικονομικής πολιτικής ή του ελέγχου της χρηματοδότησης. Και οι δύο αυτές τράπεζες ελέγχονταν από το Κράτος και εφάρμοζαν τις εντολές του εκάστοτε Υπουργού Συντονισμού-Οικονομικών. Ως εκ τούτου, όλες οι χρηματοδοτήσεις επιχειρήσεων ελέγχονταν, έτσι ή αλλιώς, από το Κράτος. Η Νομισματική Επιτροπή είχε τον τελευταίο λόγο στα θέματα αυτά. Ο οποιασδήποτε μεγάλος επιχειρηματίας, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί, έπρεπε να τυγχάνει της έγκρισης των κυβερνώντων.

Μετά την μεταπολίτευση, δηλαδή 1974, εφαρμόστηκε πολιτική κρατικοποιήσεων: Αερομεταφορές, λιπάσματα, τράπεζες, τηλεπικοινωνίες, ναυπηγεία, ορυκτός πλούτος, πολεμική βιομηχανία, ενέργεια, μεταφορές, υπήχθησαν άμεσα ή έμμεσα στον κρατικό έλεγχο. Όλα αυτά περιόρισαν το πεδίο δράσης του ιδιωτικού τομέα, αλλά επιπλέον δημιουργήσαν πολύ σημαντικά ελλείμματα και μονοπωλιακές καταστάσεις, όπου οι τιμές των παρερχομένων υπηρεσιών καθορίζονταν από κάποιον υπουργό. Επίσης, χρησιμοποιήθηκαν για το «βόλεμα» κομματικών ημετέρων.

Οι παρεμβάσεις της αγορανομίας και οι έλεγχοι τιμών, για δήθεν έλεγχο του πληθωρισμού υπήρξαν αυθαίρετες και καταστρεπτικές για πολλούς κλάδους, χωρίς να πετύχουν τον σκοπό για τον οποίο υποτίθεται ότι επιβλήθηκαν.

Στην εργασιακή πολιτική, το κράτος καθόριζε συχνά τα επίπεδα αμοιβών και πλείστα άλλα εργασιακά θέματα και χωρίς να ξέρει τι κάνει και τι επιπτώσεις έχει αυτό. Έτσι, υπέσκαπτε την ανταγωνιστικότητα πολλών επιχειρήσεων και επιτάχυνε την καταστροφή τους. Επίσης, τα μέτρα αυτά επιτάχυναν τον πληθωρισμό.

Όπως ήδη ελέχθη, απαγορευόταν πέραν των εξαγωγών, οποιαδήποτε δραστηριότητα ή επένδυση στο εξωτερικό. Έτσι, ελληνικές επιχειρήσεις αποκλείστηκαν από πολλές δυνατότητες ανάπτυξής εργασιών, εκτός ελληνικού χώρου.

Μετά το 1981 ο ΟΑΕΔ, για να «εξυγιάνει» τις προβληματικές επιχειρήσεις, επενέβη και κρατικοποίησε και πολλές που δεν χρειάζονταν.

Και το υπουργείο Χωροταξίας εφάρμοσε, για τη δήθεν προστασία περιβάλλοντος, πληθώρα περιοριστικών διατάξεων όπως και απαγόρευσε την εγκατάσταση πολλών μονάδων ή επιβάρυνε υπέρμετρα το κόστος λειτουργίας τους.

Και η φορολογική πολιτική υπήρξε συνήθως αντιαναπτυξιακή, πλήττοντας τους παραγωγούς και ενθαρρύνοντας την παραοικονομία.

Και τέλος, έγιναν παρεμβάσεις από το Κράτος για την απόκτηση του ελέγχου οικονομικών συγκροτημάτων, με κριτήρια πολιτικά και όχι οικονομικά (Συγκρότημα Ανδρεάδη, ΑΓΕΤ, Αθηναϊκή Χαρτοποιία).

Πάλι, το θέμα είναι ευρύ και αντικείμενο συγγραφής βιβλίου. Άλλωστε υπάρχουν ήδη λίγα τέτοια συγγράμματα. Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής υπήρξαν ολέθρια, όπως είχα προβλέψει στα κείμενα που είχα γράψει το 1976-9.

Να σημειωθεί τέλος, ότι οι πολιτικές αυτές έτυχαν ευρείας αποδοχής από το Ελληνικό κοινό και οι διαμαρτυρόμενοι ήταν μία μικρή μειοψηφία. Οι λόγοι που αυτό συνέβη είναι:
1) Άγνοια από τους κυβερνώντες και παραπληροφόρηση στα οικονομικά θέματα.
2) Έλλειψη κατανόησης του ρυθμιστικού ρόλου των αγορών και πλήρη παρανόηση του τι αυτό σημαίνει (Η νοοτροπία επιζεί και σήμερα π.χ. ο Μινώταυρος του Φιλελευθερισμού).
3) Η εσφαλμένη εντύπωση ότι το Κράτος θα προστατεύσει τον καταναλωτή και το κοινωνικό σύνολο, ενώ οι επιχειρηματίες θα το εκμεταλλευτούν.
4) Μερικά παραδείγματα κακοδιοίκησης από επιχειρηματίες.
5) Σκοπιμότητες του πελατειακού κράτους- βόλεμα ημετέρων.
6) Έλεγχος και εξουσία από τους πολιτικούς -Διαφθορά-Πολιτικές αντιπάθειες-Ιδεοληψίες.
7) Φθόνος προς τους επιτυχείς.

5) H Οικογένεια και η Επιχείρηση – Επαγγελματική Διοίκηση

Τέλος, πέρα απ’ όλα τ’ άλλα, ας κοιτάξουμε και την πλευρά της ιδιοκτησίας των επιχειρήσεων.

Οι περισσότερες οικογενειακές επιχειρήσεις, και εδώ αναφέρονται μόνο αυτές μεγαλύτερου μεγέθους, διαρκούν δύο, ενδεχομένως τρεις γενιές. Είναι σύνηθες ο ιδρυτής να ακολουθηθεί από κάποιον ταλαντούχο γιο και αρκετές φορές να υπάρξει και ικανή τρίτη γενιά. Σπάνιο είναι μία οικογένεια να έχει άξιους διαδόχους για περισσότερες γενιές από τρεις, αλλά εγείρονται κι άλλα, σοβαρά προβλήματα.

Συνήθως, μετά τη δεύτερη γενιά, οι απόγονοι πολλαπλασιάζονται και γίνονται πολυάριθμοι. Αυτό δημιουργεί πίεση από πολλά μέλη της οικογένειας, να μετατρέψουν τις μετοχές τους σε ρευστοποιήσιμο χρήμα ή και σε άλλες πιέσεις για συνδιοίκηση ή απολαβή διαφόρων προνομίων, που απορρέουν από τη διεύθυνση.

Παράδειγμα 1: Η οικογένεια Dycherhof της Γερμανίας – Τσιμεντοβιομηχανία και Οικοδομικά Υλικά. Κατά το 1990, η οικογένεια αποτελείτο από 145 ενήλικα μέλη, που συμμετείχαν στις οικογενειακές συνελεύσεις. Προφανώς, αυτό δεν μπορούσε να διαρκέσει και η επιχείρηση πωλήθηκε.

Παράδειγμα 2: Στη Δανία, η οικογένεια που ήλεγχε την FLSmith-Μηχανήματα, Κατασκευή Εργοστασίων Τσιμέντου, αποτελείτο από περίπου 40 μέλη κι αυτό οδήγησε σε πολλά αδιέξοδα και τελικά στον διαμελισμό της επιχείρησης, που κατέληξε να μείνει το ένα πέμπτο του αρχικού της μεγέθους.

Όλα αυτά οδηγούν σχεδόν πάντα σε ένα από τα δύο πράγματα:
1) Πώληση της επιχείρησης ή διαμελισμό σε κομμάτια και μοίρασμα των τμημάτων.
2) Εισαγωγή σε χρηματιστήριο, ώστε οι μετοχές να γίνουν εμπορεύσιμες.

Προκειμένου να επιτευχθεί το δεύτερο, η επιχείρηση χρειάζεται να διευθύνεται από επαγγελματίες διοικούντες, οι οποίοι πλέον υπηρετούν τα συμφέροντα των μετόχων της επιχείρησης κι όχι πλέον της οικογενείας.

Υπάρχει στο εξωτερικό, μικρός αριθμός οικογενειακών επιχειρήσεων στις οποίες παραμένει ένας ο ιδιοκτήτης, αλλά αυτό είναι αρκετά σπάνιο. Συνήθως, μέχρι την τρίτη γενιά, η ιδιοκτησία έχει αλλάξει ή δε διοίκηση ασκείται πλέον από επαγγελματίες. Μόνο έτσι εξασφαλίζεται η επιτυχής συνέχιση των εργασιών για μακρά χρονικά διαστήματα.

Στην Ελλάδα του 20ου αιώνα, υπήρξαν ελάχιστες Ελληνικές επιχειρήσεις στις οποίες η διεύθυνση να πέρασε έξω απ’ την οικογένεια, σε διευθυντές καριέρας.

Το Αλουμίνιο της Ελλάδος, ως πολυεθνική, όπως και η ESSO PAPAS είχαν τέτοια διεύθυνση. Η Εθνική Τράπεζα είχε επαγγελματίες στη διοίκηση, αλλά αυτοί διορίζονταν από το εκάστοτε κόμμα και συνεχώς άλλαζαν. Γι’ αυτόν τον λόγο η Εθνική δεν μπόρεσε να γίνει διεθνής οργανισμός, όπως θα μπορούσε, και συντηρήθηκε στην ζωή και εξουσία με διάφορα μονοπωλιακής φύσης μέτρα.

Γενικά, οι Ελληνικές οικογένειες που ήλεγχαν τις μεγάλες επιχειρήσεις του τόπου, δεν θέλησαν να περάσουν τον έλεγχο της διοίκησης σε ανεξάρτητα επαγγελματικά στελέχη, για πολλούς λόγους.
1) Δεν ήθελαν να χάσουν τον έλεγχο και ενδεχομένως κάποια προνόμια.
2) Δεν ήξεραν πώς να το κάνουν (θέλει κάποιο βαθμό sophistication κι αυτό)
3) Δεν είχαν πολλά να κερδίσουν. Δηλαδή, το χρηματιστήριο δεν ήταν ικανό να απορροφήσει με κέρδη για τους μετόχους της, την δημοσιοποίηση της επιχείρησης
4) Δεν έβρισκαν ή εμπιστευόταν τα απαραίτητα στελέχη, που σπάνιζαν εκείνη την εποχή.
5) Η Ελληνική αγορά ήταν μικρή και φτωχή και δεν δικαιολογούσε αυτό που εθεωρείτο πολυτέλεια, δηλαδή μια σωστά αμειβόμενη επαγγελματική διεύθυνση. Οι καλοί διευθυντές έχουν υψηλές αμοιβές.
Το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι μέχρι το 1990, σχεδόν καμία ελληνική επιχείρηση δεν είχε στην κορυφή εξωτερικούς, επαγγελματίες διευθυντές. Πολλές απ’ τις οικογένειες που ήλεγχαν και διοικούσαν επιχειρήσεις όμως, εφάρμοζαν υψηλής στάθμης επαγγελματική διεύθυνση απ’ τα στελέχη της ίδιας της οικογένειας και αρκετές ελληνικές επιχειρήσεις δεν υστερούσαν ως προς την ποιότητα της διεύθυνσης.

Επίλογος

Ο κυριότερος λόγος που δεν έγιναν βιώσιμες οι περισσότερες Ελληνικές επιχειρήσεις ήταν το μικρό τους μέγεθος. Το μεγάλο μέγεθος επιτρέπει την άντληση κεφαλαίων, την πρόσληψη ικανών στελεχών, την εξασφάλιση υψηλής τεχνολογίας, τη δημιουργία εκτεταμένου εμπορικού δικτύου και την απόκτηση σύγχρονων μονάδων παραγωγής. Σε όλα αυτά, η μικρή επιχείρηση υστερεί και δεν αντέχει τον ανταγωνισμό, εκτός εάν έχει πολύ υψηλή εξειδίκευση.

Το γεγονός ότι στην περίοδο 1950-90 η Ελληνική οικονομία υπήρξε «κλειστή», δεν επέτρεψε τη διεθνοποίηση των Ελληνικών εταιρειών και τις καταδίκασε σε μικρό μέγεθος. Η Ελληνική αγορά ήταν και είναι περιορισμένη. Διεθνείς εταιρείες, σαν τις Philips, Sony, Siemens, Unilever, Nestle, IBM και τόσες άλλες, έγιναν γίγαντες γιατί αναπτύχθηκαν πέρα από τα όρια της χώρας τους, άσχετα εάν η ίδια η χώρα τους ήταν μικρή ή μεγάλη.

Δεν πρέπει να μας ξενίζει λοιπόν, ότι με τους περιορισμούς που επέβαλε η Ελληνική κοινωνία εκείνη την περίοδο, δεν έγινε δυνατόν να δημιουργηθούν επιχειρήσεις οι οποίες να έχουν το απαραίτητο μέγεθος, τεχνολογία και εμπορικά δίκτυα για να καταστούν βιώσιμες σε μακροπρόθεσμη βάση.

Τελικά, πρέπει να τεθεί το ερώτημα: «Εάν οι συνθήκες ήταν διαφορετικές, ας πούμε σαν τις σημερινές, θα είχαν την ικανότητα οι Έλληνες επιχειρηματίες να δημιουργήσουν μεγάλα, διεθνή συγκροτήματα;»
Η απάντηση βέβαια είναι άγνωστη, αλλά κρίνοντας από την ναυτιλία, θα μπορούσε κανείς να πει, ότι κατά πάσαν πιθανότητα, «ναι».

*Γόνος μιάς οικογένειας που διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην βιομηχανία τσιμέντου και στην παραγωγική αναδιάρθρωση της χώρας σε κρίσιμες εποχές

Το άρθρο Ήθελε να έχει βιομηχανία η Ελλάδα… Του Γιώργου Α. Τσάτσου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Βάση για τη ζωή και τη βιομηχανία ο ορυκτός πλούτος της Ελλάδας

Παραγωγή και αξιοποίηση υψηλής ποιότητας ορυκτών κοιτασμάτων, παγκόσμιας εμβέλειας

Επενδύσεις ύψους €345 εκατ. το χρόνο, σε μία περίοδο χαμηλών επιδόσεων για τη χώρα

στήριξη στη μετάβαση στο μοντέλο κυκλικής οικονομίας, με πολλαπλά οφέλη για το περιβάλλον, την κοινωνία και την οικονομία

Ηγετική θέση κατέχει ο ελληνικός εξορυκτικός κλάδος στην Ευρώπη και παγκοσμίως, με την παραγωγή και αξιοποίηση υψηλής ποιότητας ορυκτών κοιτασμάτων, παγκόσμιας εμβέλειας, τόνισε στην ομιλία του ο κ. Αθανάσιος Κεφάλας, Πρόεδρος του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος, κατά τη διάρκεια του διεθνούς συνεδρίου RawMat2021, που πραγματοποιείται στην Αθήνα από τις 5 έως τις 9 Σεπτεμβρίου 2021.Πολλα Ορυκτά όπως ο βωξίτης, ο μπεντονίτης, ο περλίτης και τα μάρμαρα κατατάσσουν την Ελλάδα σε υψηλές θέσεις παραγωγής ορυκτών.

Η βαθιά γνώση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων των ορυκτών πόρων, η σταδιακή μετατροπή των ελληνικών εταιρειών σε «παρόχους λύσεων» από «παραγωγούς ορυκτών και μεταλλευμάτων», η υψηλού επιπέδου τεχνική γνώση, και η εφαρμογή υψηλής τεχνολογίας και καινοτόμων μεθόδων έρευνας αποτελούν τα σημεία «κλειδιά» χάρη στα οποία σημειώνεται διαρκής ανάπτυξη του κλάδου, ο οποίος παρέμεινε σταθερός ακόμα και κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Τα γρήγορα αντανακλαστικά των εταιρειών του ΣΜΕ, η ευελιξία και η προσαρμογή στις νέες συνθήκες που απαιτούσε η δυσχερής συγκυρία αποτέλεσαν στήριγμα για την ελληνική οικονομία, τις τοπικές κοινωνίες και το Εθνικό Σύστημα Υγείας.

Παράλληλα, όλες οι εταιρείες του ΣΜΕ στηρίζουν τη μετάβαση στο μοντέλο κυκλικής οικονομίας καθώς θα δημιουργήσει πολλαπλά οφέλη για το περιβάλλον, την κοινωνία και την οικονομία. Είναι γνωστό ότι την αναπτυξιακή πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις επόμενες δεκαετίας την καθορίζει η Πράσινη Συμφωνία, ενώ προτεραιότητα για όλους αποτελεί η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Ταυτόχρονα, θέματα όπως η επίλυση της εξάρτησης της Ευρώπης από εισαγόμενες πρώτες ύλες, η σταδιακή απεξάρτηση από τον άνθρακα που οδηγεί σε αυξημένη ζήτηση σε μέταλλα και ορυκτά, η ανάγκη για πιο αξιόπιστες και φθηνές αλυσίδες εφοδιασμού, καθώς και η εύρεση νέας χρήσης του λιγνίτη ως πηγή εσόδων οφείλουν να καταστούν στρατηγικές προτεραιότητες για το κράτος, σε συνεργασία με τις εταιρείες του εξορυκτικού κλάδου.

Εν αντιθέσει με την πολυεπίπεδη σημαντικότητά του κλάδου, όπως η ουσιαστική συμβολή στο ΑΕΠ της χώρας, την εργασιακή απασχόληση, την καινοτομία και το εμπόριο ,τονίζεται ότι η δημιουργία αξίας από τα βεβαιωμένα αποθέματα ενέχει σημαντικά εγγενή ρίσκα και υψηλά κόστη, όπως η περιορισμένη γνώση για το αποθεματικό δυναμικό γεωλογικών στοιχείων, το υψηλό κόστος έρευνας και εκμετάλλευσης, οι υπάρχουσες υποδομές και φυσικά οι ελλείψεις στον χωροταξικό σχεδιασμό, το ασταθές φορολογικό πλαίσιο και η ασυνέπεια δημόσια διοίκησης και δικαίου.

Όπως υπογράμμισε ο κ. Α. Κεφάλας: «Τα ορυκτά μας ‘αγκαλιάζουν’ και είναι η βάση για τη ζωή μας και τη βιομηχανία. Στην Ελλάδα λειτουργούν αρκετές εξορυκτικές επιχειρήσεις, δυστυχώς όμως με σταδιακά μειούμενο αριθμό, καθώς για τις μισές η κερδοφορία είναι ζητούμενο. Παρόλες τις δυσμενείς συνθήκες λειτουργίας των εταιρειών του κλάδου, οι επενδύσεις συνεχίζονται και αγγίζουν περίπου τα €345 εκατ. το χρόνο, σε μία περίοδο χαμηλών επιδόσεων για τη χώρα. Για να μπορέσει η εξορυκτική βιομηχανία να αποτελέσει παράδειγμα και οδηγό ανάπτυξης, είναι αναγκαίο να δοθεί πρώτον, η πρέπουσα προτεραιότητα στη δημιουργία του κατάλληλου επιχειρηματικού και ρυθμιστικού περιβάλλοντος από τη Δημόσια Διοίκηση, να συνεχιστεί η ευέλικτη και βιώσιμη παραγωγή από τις ίδιες τις επιχειρήσεις και να συμβάλλουμε όλοι, πολιτεία και εκπρόσωποι του κλάδου, στην αποδοχή και υποστήριξη από την κοινωνία της υπεύθυνης και βιώσιμης εξόρυξης».

Το άρθρο Βάση για τη ζωή και τη βιομηχανία ο ορυκτός πλούτος της Ελλάδας εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Το γαλλικό περίπτερο, υπό την αιγίδα του Συνδέσμου Ναυτικών Γαλλικών Βιομηχανιών (GICAN) και τη διαχείριση της θυγατρικής του, SOGENA, περιλαμβάνει 21 εταιρείες οι οποίες αναδεικνύουν τη γαλλική τεχνογνωσία στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας. Ακόμη, θα παρευρεθούν πολυάριθμοι Γάλλοι επισκέπτες, για επαφές και δικτύωση υψηλού επιπέδου. Επιπροσθέτως, θα είναι παρούσα η γαλλική Γενική Διεύθυνση Εξοπλισμών (DGA), ενώ έχει προγραμματιστεί επίσκεψη κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας αποτελούμενης από μέλη της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας.

Το μεγαλύτερο περίπτερο ευρωπαϊκής χώρας

Η δέσμευση της Γαλλίας για την υπεράσπιση, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, των στρατηγικών συμφερόντων της Ελλάδας και της σταθερότητας στην ανατολική Μεσόγειο, συνδυάζεται με την άνευ προηγουμένου κινητοποίηση της γαλλικής αμυντικής βιομηχανίας στο πλευρό της ελληνικής.

Το γαλλικό περίπτερο είναι το μεγαλύτερο όλων των ευρωπαϊκών χωρών και θα φιλοξενήσει εποικοδομητικές συζητήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του τριημέρου.

Συναντήσεις μεταξύ βιομηχάνων (BtoB) σε συνεργασία με τον ελληνικό μας εταίρο, τον ΣΕΚΠΥ

Στο πλαίσιο του συμφώνου συνεργασίας που υπεγράφη μεταξύ του GICAN και του ΣΕΚΠΥ, στις 13 Φεβρουαρίου 2020 στην Αθήνα, μέρος της έκθεσης DEFEA, που διεξάγεται υπό την αιγίδα του ΣΕΚΠΥ, είναι αφιερωμένο στις επιχειρηματικές επαφές (BtoB) ανάμεσα σε ελληνικές και γαλλικές εταιρείες, με πάνω από 60 συναντήσεις στο γαλλικό περίπτερο.

Επιτυχίες του παρόντος και σχέδια του μέλλοντος

Σε συνέχεια της πρόσφατης επιτυχίας της εξαγωγής των Rafale της Dassault Aviation για την Ελληνική Αεροπορία, η DEFEA αποτελεί ευκαιρία για παρουσιάσεις που σχετίζονται με άλλα εξοπλιστικά προγράμματα μείζονος σημασίας, ειδικότερα την παρουσίαση της πλήρους προσφοράς της γαλλικής ομάδας που αποτελείται από τις Naval Group, Thales και MBDA, με στόχο την κάλυψη των σημερινών και των μελλοντικών αναγκών του Πολεμικού Ναυτικού, με άξονα τη φρεγάτα FDI HN αλλά και ένα φιλόδοξο σχέδιο συμμετοχής της ελληνικής βιομηχανίας.

Ένα σημαντικό βήμα στην εποχή μετά την πανδημία

Ο Pierre Éric Pommelet, Πρόεδρος του GICAN και της Naval Group, αναφέρει σχετικά: «Η γαλλική ναυτική βιομηχανία χαίρεται για το γεγονός ότι οι ελληνικές αρχές μπόρεσαν να οργανώσουν την έκθεση αυτή. Με την ισχυρή της παρουσία,  η γαλλική αμυντική βιομηχανία συνεισφέρει με υπερηφάνεια στην επιτυχία της εκδήλωσης, που σηματοδοτεί την επιστροφή των εκθέσεων στην Ευρώπη μετά την πανδημία.»

Ο Patrick Maisonnave, Πρέσβης της Γαλλίας στην Ελλάδα, δήλωσε: «Είμαι εξαιρετικά ικανοποιημένος από τη γαλλική παρουσία στην – πολύ σημαντική για την Ελλάδα – έκθεση DEFEA,  που περιλαμβάνει εκπροσώπους της γαλλικής κυβέρνησης, βουλευτές, καθώς και παράγοντες της γαλλικής αμυντικής βιομηχανίας. Ο αριθμός και η ποσότητα των Γάλλων εκθετών αποτελούν σαφή απόδειξη του εξαιρετικού χαρακτήρα της ελληνογαλλικής σχέσης στον τομέα αυτό.»

Το άρθρο Η γαλλική αμυντική βιομηχανία ανταποκρίνεται στις στρατηγικές ανάγκες της Ελλάδας εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.