Προλογίζοντας το έργο τους, οι  κ.κ. Παπανδρόπουλος και Χριστίδης υπογράμμισαν ότι αποφάσισαν να γράψουν τη βιογραφία του κ. Δ. Μανιατάκη, διότι αποτελεί ζωντανό παράδειγμα επιτυχημένης δημιουργικής επιχειρηματικότητας. Μετά από 40 χρόνια δραστηριοποίησής του στην ICAP, η εταιρία διέπρεψε εφαρμόζοντας σημαντικές καινοτομίες, ενώ η επιτυχημένη πορεία του ως επικεφαλής της ΔΕΗ συνδέθηκε με τις πρώτες προσπάθειές της για διεθνοποίηση, σε συνεργασία με κορυφαίους διεθνείς επενδυτικούς οργανισμούς. Η μακρά επιτυχημένη δράση του κ. Δ. Μανιατάκη συνεχίζεται στον  τομέα του πολιτισμού,  μέσω του Μανιατακείου Ιδρύματος, στο οποίο προεδρεύει, με αντικείμενο την πολιτιστική κληρονομιά ως όχημα για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.

Στη συνέχεια, τρεις διακεκριμένοι ομιλητές αναφέρθηκαν στους διαφορετικούς τομείς δραστηριοποίησης του κ. Δημήτρη Μανιατάκη.

Στη σημαντική προστιθέμενη αξία που είχε για την Ελληνική Οικονομία η ανάπτυξη των μεθόδων πιστοληπτικής αξιολόγησης και ο ρόλος της στην ορθολογική κατανομή των επενδύσεων των ελληνικών επιχειρήσεων, αναφέρθηκε στην ομιλία του ο κ. Παναγιώτης Μίχαλος, ιδρυτής και πρόεδρος του «Ιδρύματος Γ. Μ. Μίχαλος | Διάλογοι της Νισύρου» και π. Γ.Γ. Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων του ΥΠΕΞ. Η εταιρεία συμβούλων ICAP, με διευθύνοντα σύμβουλο τον κ. Δ. Μανιατάκη, είχε πρωτοποριακό ρόλο στην πραγματοποίηση κλαδικών μελετών και πιστοληπτικών αξιολογήσεων των επιχειρήσεων, συμβάλλοντας στον εκσυγχρονισμό και εξορθολογισμό της πιστωτικής επέκτασης των ελληνικών τραπεζών.

Ο κ. Ραφαήλ Μωυσής, επίτιμος καθηγητής του ΜΙΤ, επίτιμος πρόεδρος του ΙΟΒΕ και πρώην πρόεδρος της ΔΕΗ, ανέπτυξε τον πρωταγωνιστικό ρόλο που είχε η ΔΕΗ στον εξηλεκτρισμό της χώρας και την ταχύρρυθμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Ανέφερε ακόμη, ότι στις σημερινές ενεργειακές συνθήκες η Ελλάδα χρειάζεται να εκσυγχρονισθεί και να καινοτομήσει, προτείνοντας τον εμπλουτισμό του ενεργειακού μείγματος με πυρηνική ενέργεια, παραγόμενη σε θαλάσσιες πλατφόρμες.

Στη συνέχεια πήρε τον λόγο ο κ. Γεώργιος Μέργος, επίτιμος καθηγητής Οικονομικών Επιστημών του ΕΚΠΑ, μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος, παρουσιάζοντας ένα «νέο μοντέλο ανάπτυξης» με τη συνεργασία του Μανιατακείου Ιδρύματος, στο οποίο ο πολιτισμός αποτελεί κορυφαίο συντελεστή  βελτίωσης του επιπέδου ευημερίας και  δυναμικό παράγοντα προώθησης της οικονομικής ανάπτυξης, που έχει ως συνέπεια την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των τοπικών κοινωνιών.

Τέλος ο κ. Andrea Nanetti, Διακεκριμένος Καθηγητής στις Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Guangzhou στην Κίνα και μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος, γνωστός για την έρευνα και βιβλιογραφία του σχετικά με την Ενετοκρατία στην Πελοπόννησο, ανέφερε: «Οι πέτρες του Παλατιού του Νέστορα και των Κάστρων της Κορώνης, της Μεθώνης και του Ναβαρίνου, μαζί με τη διαχρονική σοφία της μεσογειακής διατροφής, δεν είναι απλώς αναμνήσεις. Είναι ευκαιρίες για την ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων, την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και την οικοδόμηση ανθεκτικότητας απέναντι στις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις».

Το άρθρο ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ “ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΝΙΑΤΑΚΗΣ, ΟΡΑΜΑ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΞΙΟΚΡΑΤΙΑ” ΣΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ, 28.5.2026. εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κεφάλαιο 1
Ιστορική και Οικονομική Ανασκόπηση της Περιόδου πριν από την Ιδρυση της ICAP

Κεφάλαιο 2
Ο Δημήτρης Μανιατάκης και η Ελληνική Οικονομία

Κεφάλαιο 3
Η ICAP και ο Ρόλος της Χρηματοοικονομίας

Κεφάλαιο 4
Δημήτρης Μονιατάκης
Από τη «Δημιουργική Καταστροφή»
στη «Μετά Επιχειρηματικότητα»

Καιφάλεο 5
Η Μέτρηση του Πιστωτικού Κινδύνου
Στην Ελλάδα και η Σημασία του
του Παναγιώτη Αγγελόπουλου, οικονομολόγου-συγγραφέα

Του Παναγιώτη Γ. Μίχαλου

Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί φίλοι,

Θα ήθελα αρχικά να πω ότι τα πέντε κεφάλαια που εξετάζουμε σήμερα δεν αποτελούν απλώς μια τεχνική ή τραπεζική ανάλυση γύρω από τον πιστωτικό κίνδυνο για τη λειτουργία των τραπεζών, των επενδύσεων και της πραγματικής οικονομίας.

Στην πραγματικότητα, περιγράφουν κάτι πολύ βαθύτερο:

την πορεία μετάβασης της ελληνικής οικονομίας…
από μια οικονομία προσωπικών σχέσεων και διαμεσολάβησης…
σε μια οικονομία θεσμών, αξιολόγησης και εμπιστοσύνης.
σε μία πιο θεσμική και αξιοκρατική λειτουργία,
την εξέλιξη της επιχειρηματικότητας και του τραπεζικού συστήματος,
τη σχέση τεχνογνωσίας, πιστοληπτικής αξιολόγησης και ανάπτυξης,
το ισχυρό οικονομικό και χρηματοοικονομικό βάθος και ιστορικό context για
την Ελλάδα των δεκαετιών 1960–2000,
τη σαφή σύνδεση της ICAP με την ωρίμανση της αγοράς, της τραπεζικής εποπτείας και της απορρόφησης ευρωπαϊκών πόρων.
και τον ρόλο του Δημήτρη Μανιατάκη ως μεταρρυθμιστικού και θεσμικού παράγοντα.
_____

Ο πιστωτικός κίνδυνος, με την κλασική οικονομική έννοια, είναι η πιθανότητα ένας δανειολήπτης να μην μπορέσει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.

Να μην αποπληρώσει ένα δάνειο.
Να μην εξυπηρετήσει τις υποχρεώσεις του.
Να πτωχεύσει.
Να οδηγήσει τον πιστωτή σε ζημία.

Όμως, αν το δούμε βαθύτερα, ο πιστωτικός κίνδυνος είναι κάτι πολύ περισσότερο.

Είναι ο τρόπος με τον οποίο μια οικονομία μετρά την αξιοπιστία της.

Είναι ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία τιμολογεί την εμπιστοσύνη.

Και τελικά, είναι ο μηχανισμός μέσω του οποίου κατανέμεται το κεφάλαιο μέσα στην οικονομία.

_____

Για πολλές δεκαετίες, ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 1980 και μετά, η ελληνική οικονομία αντιμετώπισε μια σειρά από διαρθρωτικές παθογένειες που καθυστέρησαν τη θεσμική της ωρίμανση.

Η ανάπτυξη της χώρας δεν στηρίχθηκε πάντοτε σε ένα συνεκτικό θεσμικό πλαίσιο.

Αντίθετα, συχνά κυριάρχησαν:

• το πελατειακό κράτος,
• η πολυνομία και η κανονιστική ασάφεια,
• η γραφειοκρατία,
• η έλλειψη αξιοκρατίας,
• και πολλές φορές η υποκατάσταση θεσμών από προσωπικές σχέσεις και διαμεσολαβήσεις.

Αυτό είχε άμεσες συνέπειες και στην οικονομία.

Γιατί όταν μια οικονομία δεν αξιολογεί αντικειμενικά τον κίνδυνο…

τότε δεν κατανέμει σωστά ούτε το κεφάλαιο.

Και όταν το κεφάλαιο δεν κατανέμεται σωστά…

τότε επιβραβεύεται όχι πάντα ο πιο παραγωγικός,

όχι πάντα ο πιο καινοτόμος,

αλλά συχνά εκείνος που έχει καλύτερη πρόσβαση στο σύστημα.

_____

Αυτή είναι ίσως η βαθύτερη πολιτική οικονομία της ελληνικής κρίσης.

Διότι το πρόβλημα της Ελλάδας δεν ήταν μόνο δημοσιονομικό ή τραπεζικό

Ήταν και θεσμικό.

Ήταν αποτέλεσμα βαθιών θεσμικών και πολιτικών παθογενειών που

διαμόρφωσαν τον τρόπο λειτουργίας της οικονομίας επί δεκαετίες.

Ήταν πρόβλημα ποιότητας διακυβέρνησης.

Ήταν πρόβλημα αξιοπιστίας μηχανισμών αξιολόγησης.

Ήταν πρόβλημα εμπιστοσύνης.

_____

Σε αυτό το πλαίσιο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία η σταδιακή εισαγωγή στην Ελλάδα μιας περισσότερο επιστημονικής και αντικειμενικής προσέγγισης του πιστωτικού κινδύνου.

Δηλαδή η μετάβαση:

από την υποκειμενική κρίση…

στη μετρήσιμη αξιολόγηση.

_____

Η ανάπτυξη συστημάτων πιστοληπτικής διαβάθμισης, η δημιουργία βάσεων οικονομικών δεδομένων, η συστηματική αξιολόγηση επιχειρήσεων και η ενσωμάτωση διεθνών προτύπων αποτέλεσαν ουσιαστικά μέρος του εκσυγχρονισμού της ελληνικής οικονομίας.

Όχι απλώς ως επιχειρηματικών φορέων.

Αλλά ως θεσμικών ενδιάμεσων μηχανισμών αξιοπιστίας.

Και εδώ αναδεικνύεται η σημασία οργανισμών όπως η ICAP.

_____

Η συμβολή του Δημήτρη Μανιατάκη, ειδικότερα, πρέπει να ιδωθεί ακριβώς μέσα από αυτό το πρίσμα.

Δεν αφορά μόνο τη διοίκηση μιας επιχείρησης.

Αφορά τη συμβολή στη δημιουργία μιας διαφορετικής κουλτούρας οικονομικής αξιολόγησης στην Ελλάδα.

Ο Δημήτρης Μανιατάκης αναδεικνύεται μέσα από αυτά τα κεφάλαια όχι μόνο ως ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας ή τραπεζικός τεχνοκράτης,αλλά ως ένας βαθιά θεσμικός μεταρρυθμιστικός παράγοντας της ελληνικής οικονομίας. Σε μια Ελλάδα όπου επί δεκαετίες οι επιχειρηματικές σχέσεις, οι χρηματοδοτήσεις και ακόμη και οι επενδύσεις βασίζονταν συχνά στις προσωπικές γνωριμίες, στη διαμεσολάβηση, στο πελατειακό κράτος και στην έλλειψη αντικειμενικών δεδομένων, ο Μανιατάκης συνέβαλε καθοριστικά στη μετάβαση προς μια πιο αξιοκρατική, θεσμική και επιστημονικά οργανωμένη οικονομία.

Μέσα από την ICAP, προώθησε για πρώτη φορά στην Ελλάδα την έννοια της αντικειμενικής πιστοληπτικής αξιολόγησης, της συστηματικής επιχειρηματικής πληροφόρησης και της επιστημονικής μέτρησης του
πιστωτικού κινδύνου. Η σκέψη του συνδέει άμεσα την ανάπτυξη με τη γνώση, τη διαφάνεια, την αξιοπιστία και την τεχνοκρατική επάρκεια. Και ταυτόχρονα φωτίζει τις διαχρονικές παθογένειες της ελληνικής οικονομίας:

την πολυνομία, τον κρατισμό, την έλλειψη αξιοκρατίας, τη στρεβλή χρηματοδότηση και την αδυναμία δημιουργίας σταθερών θεσμών.

Ουσιαστικά, το έργο και η φιλοσοφία του κου Μανιατάκη αποτελούν μια έμμεση αλλά σαφή υπενθύμιση ότι χωρίς θεσμική σοβαρότητα, αντικειμενική αξιολόγηση και κουλτούρα ευθύνης, καμία οικονομία δεν μπορεί να γίνει πραγματικά ανταγωνιστική και ανθεκτική στον διεθνή ανταγωνισμό.

Σε μια εποχή όπου η οικονομική πληροφόρηση ήταν περιορισμένη, οι λογιστικές πρακτικές ατελείς, και η αξιολόγηση επιχειρήσεων πολλές φορές αποσπασματική ή υποκειμενική…

η ανάπτυξη μηχανισμών οργανωμένης πιστοληπτικής αξιολόγησης αποτέλεσε ουσιαστικά θεσμική καινοτομία.

Με άλλα λόγια, συνέβαλε στη μετάβαση:

από την οικονομία της διαίσθησης…

στην οικονομία της τεκμηρίωσης.

_____

Και αυτό δεν ήταν απλώς τεχνικό ζήτημα.

Ήταν βαθιά αναπτυξιακό.

Γιατί όταν μια οικονομία αποκτά καλύτερους μηχανισμούς αξιολόγησης:

• μειώνει την αβεβαιότητα,
• ενισχύει τη διαφάνεια,
• βελτιώνει την πρόσβαση σε χρηματοδότηση,
• και αυξάνει την εμπιστοσύνη επενδυτών και αγορών.

_____

Η εξέλιξη αυτή συνέπεσε και με τις μεγάλες διεθνείς μεταβολές των τελευταίων δεκαετιών.

Την παγκοσμιοποίηση των αγορών.

Την απελευθέρωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Την κατάργηση πολλών παραδοσιακών περιορισμών.

Την ανάπτυξη σύνθετων χρηματοοικονομικών προϊόντων.

Την εμφάνιση νέων μορφών χρηματοοικονομικού κινδύνου.

_____

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η μέτρηση του κινδύνου έγινε κεντρικός πυλώνας οικονομικής σταθερότητας.

Και η Ελλάδα έπρεπε σταδιακά να προσαρμοστεί.

Μέσα από την εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Μέσα από τους κανόνες της Βασιλείας.

Μέσα από την εισαγωγή εποπτικών και κανονιστικών μηχανισμών.

Μέσα από τη δημιουργία κουλτούρας διαχείρισης κινδύνου.

_____

Η πορεία αυτή δεν ήταν εύκολη.

Και ασφαλώς δεν ολοκληρώθηκε από τη μία ημέρα στην άλλη.

Όμως αποτέλεσε μέρος της βαθύτερης προσπάθειας θεσμικής ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης της χώρας.

_____

Και εδώ υπάρχει και μια ευρύτερη γεωοικονομική διάσταση.

Η Ανατολική Μεσόγειος σήμερα είναι ένας χώρος υψηλής στρατηγικής σημασίας.

Ένας χώρος ενεργειακών διαδρομών.

Ανταγωνισμών.

Μεταβαλλόμενων συμμαχιών.

Και αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

_____

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η οικονομική αξιοπιστία δεν είναι απλώς οικονομικός δείκτης.

Είναι στοιχείο εθνικής και περιφερειακής ανθεκτικότητας.

Γιατί η δυνατότητα μιας οικονομίας να προσελκύει επενδύσεις, να χρηματοδοτεί επιχειρήσεις, να χρηματοδοτεί υποδομές για την ενεργειακή και εθνική μας ασφάλεια, και να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τον κίνδυνο…

συνδέεται άμεσα με τη συνολική στρατηγική της σταθερότητα.

_____

Γι’ αυτό και η θεσμική ποιότητα αποκτά σήμερα γεωπολιτική σημασία.

Οι ισχυροί θεσμοί, η αξιοπιστία των μηχανισμών αξιολόγησης, η ποιότητα της διακυβέρνησης και η διαφάνεια…, το κράτος δικαίου, δεν είναι μόνο οικονομικές παράμετροι.

Είναι και παράγοντες γεωοικονομικής ισχύος.

_____

Αν λοιπόν επιχειρούσαμε να συνοψίσουμε το βαθύτερο μήνυμα αυτών των πέντε κεφαλαίων…

θα λέγαμε ότι περιγράφουν τη σταδιακή μετάβαση της Ελλάδας:

Από μια οικονομία σχέσεων…

σε μια οικονομία θεσμών.

Από μια οικονομία αβεβαιότητας…

σε μια οικονομία αξιολόγησης.

Από μια οικονομία διαμεσολάβησης…

σε μια οικονομία εμπιστοσύνης.

_____

Και ίσως αυτή να είναι τελικά η μεγαλύτερη πρόκληση που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η χώρα μέχρι σήμερα.

Η οικοδόμηση θεσμών που λειτουργούν με συνέχεια, συνέπεια, αξιοκρατία, διαφάνεια και αξιοπιστία.

Όχι συγκυριακά.

Αλλά διαχρονικά.

_____

Κυρίες και κύριοι, τελειώνοντας,

Ο πιστωτικός κίνδυνος μπορεί να μοιάζει με τεχνικό χρηματοοικονομικό όρο.

Στην πραγματικότητα όμως…

είναι ένας καθρέφτης της θεσμικής ωριμότητας μιας χώρας.

_____

Και η εμπειρία της Ελλάδας μάς υπενθυμίζει ότι η πραγματική ανάπτυξη δεν οικοδομείται μόνο με κεφάλαια.

Οικοδομείται με εμπιστοσύνη.

Με θεσμούς.

Με αξιοκρατία.

Και με την ικανότητα μιας κοινωνίας να μετατρέπει την πληροφορία σε αξιοπιστία και την αξιοπιστία σε ανάπτυξη.

_____

Σας ευχαριστώ πολύ και καλοτάξιδο. //

Το άρθρο Παρουσίαση Βιβλίου Δημήτρη Μανιατάκη των Θανάση Παπανδρόπουλου – Κώστα Χρηστίδη… Του Παναγιώτη Γ. Μίχαλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Την εποχή του Περικλέους κι αυτή που ακολούθησε, στην ακμάζουσα Αθήνα και στον ευρύτερο χώρο της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, αναδύεται μια ατμόσφαιρα εξαιρετικής πνευματικής και καλλιτεχνικής δημιουργίαςˑ αναπτύσσονται ρεύματα σκέψης μοναδικής διεισδυτικότητας σε καίριους τομείς γνώσης, που έως τότε κινούνταν στον εμπειρισμό, στο ημίφως του Μύθου και στην πλάνη της προκατάληψης.

Ανοίγονται νέοι ορίζοντεςˑ πεδία συσκοτισμένα βρίσκουν τον μίτο. Μεταξύ αυτών, στον Πλατωνικό Τίμαιο καταγράφεται η πρώτη μαθηματικοποιημένη ερμηνεία της δημιουργίας του Κόσμου. Γραμμένο περί το 360 π.Χ., το σύγγραμμα άσκησε επί μακρόν αποφασιστική επιρροή, η οποία ουδόλως περιορίζεται στη Φυσική: εισάγονται οι έννοιες της αριθμητικής αναλογίας, της μεσότητας, της συμμετρίας και της αρμονίας, συντελεστές που «κυριαρχούν» από τότε στην Αισθητική και στην Αρχιτεκτονική (και) με την ευρύτερη έννοιά της.

Η εκτύλιξη του νήματος του διδάγματος του Τίμαιου, αποτελεί ερέθισμα το οποίο οδηγεί στην έρευνα κεντρικών παραμέτρων που συνθέτουν την Τέχνη της Αρχιτεκτονικήςˑ νοούμενης ως ενιαίου corpus: Urbis-Αισθητική-Οικοδομική Tέχνηˑ κατά το παράδειγμα των Ικτίνου και Καλλικράτη, του Ιππόδαμου, της εμπειρίας της Ελληνιστικής περιόδου, όπως τη μετέφερε ο Vitruvius ή όπως εκδηλώθηκε στο απαράμιλλο έργο των Ανθέμιου και Ισίδωρου και –με την δική τους πινελιά– των πρωτοπόρων του «Primo Rinascimento».

Το παρόν φιλοδοξεί να αναδείξει κύριους σταθμούς, έργα και επισπεύδοντες, μιας εξαιρετικά γοητευτικής πορείας με αφετηρία τους «τόπους» που διαμορφώθηκε και αναπτύχθηκε, βρίσκοντας πρόσφορο πνευματικό, πολιτικό και οικονομικό έδαφοςˑ να αποτιμήσει το μέτρο επιρροήςˑ να αξιολογήσει την πρόσληψη, το πεδίο εφαρμογής, τον βαθμό αφομοίωσηςˑ να συνεισφέρει στη γνώση των πολεοδομικών ιστών του παρελθόντος, των μνημείων και των ιζημάτων αλλοτινών εποχών, των «Τόπων» της Ιστορίας και του Μύθου.

• Το πρώτο Κεφάλαιοπροσεγγίζει τις αντιλήψεις περί Πόλης, Αισθητικής και Αρχιτεκτονικής της Κλασικής περιόδουˑ τις απαρχές, τη θεμελίωση και την κορύφωση της Ελληνικής δημιουργίαςˑ αναζητά τις Αρχές της Αρχιτεκτονικής της «Χρυσής Εποχής», ως εγχείρημα γήινης αναπαράστασης της κοσμικής τάξης. Εξετάζει την Ελληνική Ζωγραφική, η οποία εκφράζεται «πολλαχώς»: μεταξύ οντολογικής άρνησης και μίμησης του συμβολισμού του Μύθου, της δύναμης του Έπους και της Ιστορίαςˑ της έννοιας της προοπτικήςˑ Αποκαλύπτει το μεγαλείο της Ελληνικής Γλυπτικής.
• Το δεύτερο Κεφάλαιοαναλύει τους Συμβολισμούς στην Αισθητική, στην Αρχιτεκτονική και στην Τέχνη στη χιλιετία της Αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης.

• Το τρίτο κεφάλαιοεπικεντρώνει σε κύρια χαρακτηριστικά μιας περιόδου που σημάδεψε την πορεία του Δυτικού κόσμου: την ανάδυση της Φλωρεντίας ως κέντρο αναβίωσης των Ελληνικών Γραμμάτωνκαι της μελέτης των Ρωμαϊκών κειμένων, σε βαθμό που οι ίδιοι την αποκαλούσαν «Athenae Alterae».

Σ΄αυτό το πλαίσιο, το τέταρτο Κεφάλαιο μελετά το νέο «Υπόδειγμα» στην Αρχιτεκτονική και στην Τέχνη. Την επάνοδο του «Ελληνικού Μύθου», τις αντιλήψεις περί του «Ωραίου», την (επαν)ερμηνεία και επαναδιατύπωση του συστήματος των «Αναλογιών» και της Προοπτικής απεικόνισης.

• Το πέμπτο Κεφάλαιο αναλύει την Ενετική Αναγέννηση: τις καταβολές και την πορεία της ως μιας Βυζαντινής Επαρχίας στη μεθόριο της Ανατολικής Αυτοκρατορίας και τα αδιάψευστα τεκμήρια που αποτυπώθηκαν στην Οικοδομική, στην Εικαστική δημιουργία, στην Οχυρωματική Μηχανικήˑ το πέρασμα από το «QuasiAlterum Byzantium», στην αναβίωση των αρχών του κλασικού.

• Το έκτο Κεφάλαιοεπικεντρώνει στο θεωρητικό υπόστρωμα και σε εμβληματικά έργα πρωταγωνιστών του «Rinascimento Veneziano», υπό το πρίσμα της πρόσληψης του κλασικού: του Gian Giorgio Trissino, μαθητή και φίλου του Χαλκοκονδύλη, ελογιμότατου, και μεγάλου σκηνοθέτη της κλασικής αναβίωσης στο Veneto: «splendore dei nostri tempi», για τον μαθητή του Andrea di Pietro, τον οποίο ο ίδιος μεταμόρφωσε σε Palladio: Συνεχίζει με τον Daniele Barbaro, ένθερμο μελετητή της Ελληνικής Γραμματείας και εκδότη, μεταρρυθμιστή της Αρχιτεκτονικής σκέψης στη Βενετία.

Διερευνά τις καταβολές της αρχιτεκτονικής έκφρασης του Andrea Palladio: συνθετική, λειτουργική, μορφολογική, αναδεικνύοντας πτυχές της κλασικής τους συγκρότησης.

Ακολουθεί η μυθογραφία του Έρωτα στην «Ποιητική εικονογραφία» του Tiziano Vecellio:

Η πρόσληψη του «Antico» στην «Αιώνια Πόλη», η βίωση της ανεξίτηλης γοητείας του Μύθου. τα ισχυρά ερεθίσματα που αναδεικνύονται στην ιδιοφυή εικαστική απόδοση της «Ιδέας του Έρωτα» – ο «Ουράνιος και Αγοραίος Έρωτας» του Πλατωνικού Συμποσίου.

Το αποτύπωμα της Αναγεννησιακής Βενετίας στη διαδρομή του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, αποτελεί αντικείμενο της επόμενης ενότητας: η Τέχνη «in forma alla Greca», τα κλασικά του ερείσματα, η παρουσία του στον «Maestro Tiziano», η ανάγνωση του υπερβατικού στο έργο τουˑ η αποτίμηση μιας μοναδικής διαδρομής «προς την αιώνια επιστροφή».

Εμβαθύνει στην πραγματεία De Harmonia Mundi Totius του μοναχού Francesco Zorzi –θεωρητικού με εδραία Πλατωνικά θεμέλια– με ισχυρή επιρροή στην οικοδόμηση του Ναού του San Francesco della Vigna των Jacopo Sansovino και Andrea Palladio.

Το τελευταίο κεφάλαιο ολοκληρώνεται με την ανάγνωση του έργου ενός ξεχωριστού Μήλιου ζωγράφου, με εντυπωσιακή παρουσία στη Venetia, του Αντώνιου Βασιλάκη, του επιλεγόμενου Aliense: των υφολογικών του καταβολών, την πληθωρικότητα της ζωγραφικής του παραγωγής, τον πλούτο των συνθέσεών του, που τον οδήγησαν στον «Όλυμπο της Τέχνης», στο παρατεταμένο Φθινόπωρο της Ενετικής Αναγέννησης.

Το παρόν πόνημα εντάσσεται στον ολκό των πρωτοβουλιών που αποσκοπούν να καταστήσουν την ανάγνωση των ανάγλυφων τεκμηρίων του παρελθόντος, όπως διασώζονται στην «Υψηλή Τέχνη της Αρχιτεκτονικής», ως μέσο κατανόησης του παρόντος και ανάληψης πολιτικών διατήρησης και ανάδειξής τουˑ οδηγώντας στον σχεδιασμό ενός αστικού μέλλοντος, που θεωρεί την «Ιδιοσυστασία του Τόπου» –το «Genius Loci»– ως πολύτιμο κομμάτι του.

Χαρακτηριστικά της έκδοσης: Αθήνα, 2026. 560 σελίδες. Κεντρική διάθεση: Εκδόσεις Παπασωτηρίου, Στουρνάρη 49^Α, Αθήνα. Τηλ. (+30) 2103800008. E-mail: publish@papasotiriou.gr

Το άρθρο ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΣΕΤΣΗ «ΤΟ ΔΗΛΙΟΝ ΦΩΣ» εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Αυτό που συνέβη με τα Τέμπη δεν είναι αυτό που νιώσαμε : είναι αυτό που «βιώσαμε» όλοι σχεδόν μαζί.

Και το βίωμα αποτελεί «κρυφή δομή» και «μειονεξία στην ιστορική παγίδα» όπως λέει ο πανεπιστημιακός δάσκαλος Αντώνης Ανδρουλιδάκης οποίος έγραψε ένα έξοχο σύγγραμμα (« Τι μας έχει συμβεί : Το συλλογικό ιστορικό τραύμα και η θεραπεία του» εκδ. Νησίδες, 2025).

Και το έγραψε για να μας θυμίσει ότι πάντα ως κοινωνικά υποκείμενα κουβαλάμε συλλογικό φορτίο πόνου, μνήμης και βιωμάτων, κουβαλάμε την «σιωπή της αδικίας» χωρίς τελικά να μάθουμε να θεραπευόμαστε, χωρίς να βουτάμε σε αυτό που ευφυώς αποκαλεί «υπόγειο της συλλογικής μας ψυχής».

Ακολουθώ, χρόνια τώρα, στα social και σε sites (αλλά και ως αναγνώστης άρθρων/βιβλίων του) τον ειδικό στην Ψυχολογία Αντώνη Ανδρουλιδάκη και ομολογώ ότι θαυμάζω τον τρόπο που ξέρει να απεικονίζει το σήμερα με όρους «ψυχοπολιτικής», περνώντας όμως από τα αναγκαία μονοπάτια της βιοεξουσίας και της βιοπολιτικής.

Ο συγγραφέας στο βιβλίο του αυτό κάνει (χωρίς να κουράζει τον αναγνώστη) μια «αναμόχλευση» της τραυματικής ιστορίας μας – ως έθνος και ως νεοελληνική πραγματικότητα, ως συλλογική «κοινωνική κατασκευή».

Είναι ο πρώτος εξ όσων μελέτησα που εισάγει με επιστημονικό τρόπο στην έννοια «ατομικό τραύμα», δια μέσου του κοινωνικού, το «πολιτικό υπόστρωμα».

Και φυσικά ονομάζει ξεκάθαρα ένα εξουσιαστικό προϊόν : την «ενοχοποιητική κοινωνική μηχανική» που τυλίγει σφιχτά και επικίνδυνα τις δυτικές κοινωνίες.

Το βιβλίο δεν πέφτει στην παγίδα να επικεντρωθεί στην οργή και την αγανάκτηση της κοινωνίας μας λόγω των Τεμπών. Πρώτα περιγράφει την «τυπολογία των τραυματισμένων πολιτών» και πως το τραύμα ζει μέσα μας, πως ξορκίζεται περιστασιακά, και πως μεταφέρεται διαγενειακά και «κληρονομικά» ως συμβολική αναπαράσταση.

Υπάρχει ένα εξαιρετικό κεφάλαιο που μπαίνει στα βαθιά νερά των νοημάτων, για τις ψυχοκοινωνικές και κοινωνιολογικές προεκτάσεις του ζητήματος.

Ο Ανδρουλιδάκης αναφέρεται στην «επανανοηματοδότηση στην ανάκτηση του ανήκειν» (το συστήνω ανεπιφύλακτα στους αναγνώστες) όπως και κάτι εξαιρετικά σημαντικό, και αφού μεταπηδήσει ο συγγραφέας στο παρεμβατικό «θεραπευτικό» κομμάτι : την «ψυχοκοινωνική επανόρθωση ως πολιτική δράση»

Αυτό το διαμεσολαβητικό πλαίσιο έχει μια «αδιαμεσολάβητη» προσέγγιση που ο συγγραφέας πολύ υπεύθυνα – και αρκετά αποστασιοποιημένος από ιδεολογίες και αγκυλώσεις ή εμμονικές αντιλήψεις – δομεί μια συνθήκη δυνητικής κοινωνικής «αποκάλυψης της αλήθειας».

Ο καθηγητής Ανδρουλιδάκης μπορεί να αναφέρεται στο τωρινό «ελληνικό τραύμα» (έξοχο και το προηγούμενο ομώνυμο βιβλίο του) όμως μιλάει για ευρύτερη ιστορική παρακαταθήκη «κοινοτικής και συλλογικής αντοχής»

Τα προτεινόμενα «στάδια θεραπείας» του συλλογικού τραύματος, ανήκουν στην αμιγώς επιστημονική προσέγγιση του Ανδρουλιδάκη, μια προσέγγιση που πολιτικοποιεί την «ψυχολογικοποίηση» του φαινομένου και το καθιστά επίκαιρο και κατανοητό για δημοσιολογούντες και φυσικά για πολιτικούς, πολιτευτές, πολίτες…..

Το άρθρο Ένα βιβλίο με συλλογικό «φορτίο» εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Παρουσίαση ενός βιβλίου, που ουσιαστικά αποτέλεσε την χρονογράφηση ενός ανθρώπου και της διαδρομής του – του Σπύρου Βοβολίνη – μέσα από το δημιούργημά του  – την Βιομηχανική Επιθεώρηση, του παλαιότερου οικονομικού περιοδικού σε συνεχή έκδοση στην Ελλάδα: αυτό ήταν η χθεσινή διοργάνωση (στα γραφεία της ΕΔΙΠΤ/Ένωσης Δημοσιογράφων Ιδιοκτητών Περιοδικού Τύπου) όπου τις μαρτυρίες τους κατέθεσαν, με διαφορετική γωνία ο καθείς/η καθεμιά, άνθρωποι σχετιζόμενοι με το εγχείρημα του περιοδικού.

Καθώς η έκδοση του βιβλίου «Ο Σπύρος Α. Βοβολίνης και η Βιομηχανική Επιθεώρησις» αποτέλεσε πρωτοβουλία του Ιστορικού Αρχείου του Κέντρου Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος (και εντάχθηκε στην σειρά ΤΕΚΜΗΡΙΑ), ο επιστημονικός υπεύθυνος του Ιστορικού Αρχείου Ανδρέας Κακριδής άνοιξε την παρουσίαση σημειώνοντας την σημασία που έχει η διατήρηση και αξιοποίηση των αρχείων των επιχειρήσεων – αλλά ακόμη και οικογενειακών αρχείων – προκειμένου να διατηρείται και να βρίσκεται διαθέσιμο στην έρευνα υλικό, που επιτρέπει μιαν ολιστική προσέγγιση της οικονομικής και κοινωνικής ιστορίας. Ειδικά στην ελληνική περίπτωση όπου, όπως παρατηρήθηκε «η στοργή προς τα αρχεία είναι περιορισμένη», η λειτουργία του Ιστορικού Αρχείου της ΤτΕ συνειδητά στράφηκε σε μια ευρεία ανάγνωση του προς διάσωση αρχειακού υλικού. Στην περίπτωση δε τόσο του αρχείου της Βιομηχανικής Επιθεωρήσεως όσο και του Σπύρου Βοβολίνη/της οικογένειας Βοβολίνη, η σημασία που δινόταν ακριβώς στην διατήρηση αρχείων οδήγησε στην εξασφάλιση, ήδη ψηφιοποίηση και διάθεση στην έρευνα, ενός ενδιαφέροντος corpus. Του οποίου αυτή η έκδοση αποτελεί ένα πρώτο αποτέλεσμα.

Την σκυτάλη πήρε ο Γεώργιος Τσάτσος, πρώην διευθύνων σύμβουλος της ΑΓΕΤ-Ηρακλής και βαθύς γνώστης της διαδρομής της ελληνικής μεταποιητικής βιομηχανίας – συνδέοντας το νήμα από την εποχή του Ανδρέα Χατζηκυριάκου και εν συνεχεία του Αλέξανδρου Τσάτσου – ο οποίος τόνισε το πώς/πόσο η μεγάλη πρόοδος στο βιοτικό επίπεδο που συντελέστηκε από τον Μεσοπόλεμο και ιδιαίτερα τα μεταπολεμικά χρόνια συνδυάστηκε με την ανάπτυξη της βιομηχανίας. Παγκόσμιο το φαινόμενο της συμβολής της βιομηχανίας στην οικονομική ανάπτυξη, ίσχυσε κατά πολύ και στην Ελλάδα. Όπου, ωστόσο, δεν υπήρξε πάντοτε – και ιδίως στα χρόνια της Μεταπολίτευσης – δημόσια αποδοχή και αντίστοιχη στήριξη. Συνέδεσε, στο σημείο αυτό, ο Γ. Τσάτσος με την συνειδητή υποστήριξη της βιομηχανικής προσέγγισης στην οικονομική ανάπτυξη από τον Σπ. Βοβολίνη και το εκδοτικό του εγχείρημα.

Στην συνέχεια, δυο άνθρωποι που συνεργάσθηκαν επί πολλά χρόνια με τον Σπύρο Βοβολίνη – ο Δημήτρης Καραμάνος και η Κατερίνα Δασκαλάκη – εισέφεραν τις δικές τους καταθέσεις.

Ο Δημήτρης Καραμάνος στάθηκε ιδιαίτερα στην τάση του Σπ. Βοβολίνη, έκδηλη στην μαχητική του αρθρογραφία και τα εκδοτικά του σημειώματα, να υποστηρίζει «έξω από τα δόντια» απόψεις για πρόσωπα και καταστάσεις. Μη διστάζοντας να έρχεται σε αντιπαράθεση – ο ίδιος και το περιοδικό – με πολιτικούς και με επιχειρηματίες της εποχής. Μ’ αυτόν τον τρόπο, χτίστηκε το κύρος της Βιομηχανικής στην δημόσια συζήτηση, τόσο τα χρόνια της ακμής όσο και σε εκείνα των «ισχνών αγελάδων» της δεκαετίας του ΄80. Από τον Δ. Καραμάνο τονίστηκαν τρία ακόμη στοιχεία: η εξωστρέφεια του εντύπου, με την δημιουργία μέχρι και αγγλικού ενθέτου σε συνεργασία με τους Financial Times, εν συνεχεία με την αποκλειστικότητα του The Economist^. ο σεβασμός στην παράδοση^. το άνοιγμα της Βιομηχανικής, καίτοι ως οικονομικού περιοδικού, σε θεματικές διαφορετικές: από την κριτική βιβλίου μέχρι την κάλυψη ευρύτερα πολιτιστικών θεμάτων ή την εισαγωγή καινοτομιών στην εμφάνιση της έκδοσης.

Η Κατερίνα Δασκαλάκη, με την δική της ματιά – καταθέτοντας «λίγα λόγια αντί ανθέων» για τον Σπύρο Βοβολίνη – περιέγραψε βιωματικά την γνωριμία της και την λειτουργία δίπλα σ’ έναν απαιτητικό εκδότη με δημοσιογραφική ματιά, ο οποίος ήξερε να ανοίγει τον δρόμο της δημοσιογραφίας σε νέους ανθρώπους, πλην όμως με αξιώσεις. «Είχε ματιά για τα νέα ταλέντα» αλλά και λειτουργούσε ως δάσκαλος, δίνοντας ευκαιρίες^. θεωρούσε ότι ο δημοσιογράφος, πέρα και από το καλό χειρόγραφο όφειλε να γνωρίζει και τις τεχνικές λεπτομέρειες της έκδοσης ενός εντύπου.

Και οι δυο – Δ. Καραμάνος και Κ. Δασκαλάκη – στάθηκαν στην σχεδόν οικογενειακή ατμόσφαιρα που επικρατούσε στην συνεργασία με τον Σπύρο Βοβολίνη, και τούτο πάρα τον παραδοσιακό χαρακτήρα οργάνωσης και λειτουργίας. Ενώ περιέγραψαν και την μετάβαση, την δεκαετία του ΄90, της ευθύνης συνέχισης της έκδοσης στην ανιψιά του Αλεξάνδρα, που συνέχισε με την σταδιακή μετάβαση σε Οικονομική Επιθεώρηση έως και το τέλος του 2022.

Οι δυο συγγραφείς του «Ο Σπύρος Α. Βοβολίνης και η Βιομηχανική Επιθεώρησις»  μίλησαν για την μετάβαση από το αρχειακό υλικό στην δόμηση του στηριζόμενου σε ντοκουμέντα βιβλίου. (Το οποίο, με QRCode που μπορεί να σκανάρει ο αναγνώστης, «οδηγεί» σε αποτύπωση του πρωτογενούς αρχειακού υλικού). Η Γεωργία Μ. Πανσεληνά, η οποία γνώρισε τον Σπ. Βοβολίνη στην τελευταία φάση της ζωής του, μίλησε για έναν «κλειστό και ωστόσο ανθρώπινο» χαρακτήρα αλλά και για την σημασία που φαινόταν εξαρχής ότι έδινε στην συγκέντρωση και διατήρηση ιστορικού υλικού. Η ίδια αναφέρθηκε στην ελευθερία που δόθηκε για την αξιοποίηση του Αρχείου αλλά στην δυσκολία τιθάσευσης του πλούτου του αρχειακού υλικού/στην έρευνα και επιλογή τεκμηρίων τα οποία συνέθεσαν το βιβλίο. Αντίστοιχα τοποθετήθηκε και ο Χρήστος Αναστασίου, ο οποίος βρέθηκε στην διαχείριση του αρχείου αργότερα και περιέγραψε πλευρές του υλικού και των επιλογών που χρειάστηκε να γίνουν για να προκύψει το «Ο Σπύρος Α. Βοβολίνης και η Βιομηχανική Επιθεώρησις» ως βιβλίο. Και οι δυο συγγραφείς μίλησαν για συνειδητή επιλογή να αναδειχθεί «η συνομιλία του περιοδικού και του αρχειακού υλικού με την εποχή του».

Η – και αμφιτρύων της εκδήλωσης, που έγινε στα γραφεία της Ένωσης Δημοσιογράφων Ιδιοκτητών Περιοδικού Τύπου – Πέννυ Καλύβα, Πρόεδρος σήμερα της ΕΔΙΠΤ (της οποίας δεύτερος Πρόεδρος  από την ίδρυσή της υπήρξε ο Σπύρος Βοβολίνης, κατά το διάστημα 1951-1964) αναφέρθηκε στο πώς ο χώρος αυτός προσέγγισε, διαχρονικά, την λειτουργία του περιοδικού Τύπου. Αριθμώντας σήμερα περί τις 160 επιχειρήσεις, κυρίως περιοδικών κάθε κλάδου και χαρακτήρα, επιχειρεί να εισφέρει μιαν ανάγνωση όχι των γεγονότων της καθημερινής επικαιρότητας αλλά περισσότερο μια προσέγγιση αναστοχασμού και περαιτέρω ανάλυσης. Σε εποχές αβεβαιότητας, η ΕΔΙΠΤ «δίνει ιδιαίτερη σημασία στην διατήρηση της συλλογικότητας των εκδοτών», τόνισε η Π. Καλύβα παρουσία και του Αντιπροέδρου της ΕΔΙΠΤ, Ευάγγελου Παπαλιού.

[Καθώς στο προσωπικό αρχείο του Σπ. Βοβολίνη σώζονταν σημαντικά τμήματα που αφορούσαν την δραστηριότητα της ΕΔΙΠΤ από το ξεκίνημά της, προχωρεί ήδη συνεννόηση με το Ιστορικό Αρχείο της Τράπεζας της Ελλάδος ώστε να διασωθεί/αξιοποιηθεί συνδυαστικά αυτό το αρχειακό υλικό].

Κλείνοντας την εκδήλωση, η διάδοχος του Σπύρου Βοβολίνη στην έκδοση του εντύπου Αλεξάνδρα Βοβολίνη μίλησε για την προσωπική της σύνδεση με μια διαδρομή 60 χρόνων^. όπου ως κοριτσάκι 10-12 χρόνων παρακολουθούσε τις Γενικές Συνελεύσεις της Τράπεζας της Ελλάδας μαζί με τον θείο της, ή πάλι τις θορυβώδεις γενικές συνελεύσεις εταιρειών της εποχής στη μεγάλη αίθουσα του ξενοδοχείου Μεγάλη Βρεταννία «με ισχυρές αντιπαραθέσεις μεταξύ των μετόχων και με τις διοικήσεις της εποχής». Αποκτώντας έτσι από πολύ νωρίς μια αίσθηση της λειτουργίας του χώρου της οικονομίας και των επιχειρήσεων.

Ευχαρίστησε όσους μετείχαν στην εκδήλωση μεταφέροντας «παλιές ιστορίες που έγραψαν μεγάλη ιστορία», προσθέτοντας δε και καταθέσεις απόντων που έστειλαν τα δικά τους μηνύματα. Του ήδη Προέδρου της Δημοκρατίας Κώστα Τασούλα, που είχε ασκηθεί δίπλα στον Σπ. Βοβολίνη (υπάρχει 5σέλιδο άρθρο του, αρκούντως κριτικό/μαχητικό, για το πανεπιστημιακό άσυλο, στο τεύχος Φεβρουαρίου 1980) και του πρώην Προέδρου του ΣτΕ και υπηρεσιακού Πρωθυπουργού Τάκη Πικραμμένου, με την οικογένεια του οποίου – δραστηριοποιούμενη στον τομέα του δημοσιογραφικού χάρτου – η οικογένεια Βοβολίνη είχε στενούς δεσμούς.

Παραβρέθηκαν, μεταξύ άλλων, οι: Ευθύμιος (Τίμος) Χριστοδούλου, Βασίλης Κοντογιαννόπουλος, Τηλέμαχος Χυτήρης, Ελένη Λουρή, Αλέξανδρος Σαμαράς, Δημήτρης Μανιατάκης, Χριστίνα Αγριαντώνη, Βασίλης Παναγιωτόπουλος, Μαρία Γεωργοπούλου, Ιωάννα Πεπελάση, Γιάννης Καλογήρου, Γιώργος Χριστοδουλάκης, Δημήτρης Βέργαδος κ.ά.

Επίσης, την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους μέλη των οικογενειών Γερουλάνου, Δοξιάδη, Δουρίδα, Κανελλόπουλου, Κατσάμπα, Λαλαούνη, Παπαλεξόπουλου, Στράτου κ.ά.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο: https://www.bankofgreece.gr/trapeza/kepoet/o-spyros-a-vovolinhs-kai-h-viomhxanikh-epithewrhsis

Πηγή: ekdoseiskerkyra.gr

Το άρθρο Ένα βιβλίο και μία εκδήλωση προς τιμήν του Σπύρου Βοβολίνη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Aθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Σπεύδω να πω ότι η βραδιά της 16ης Οκτωβρίου 2025 στην αίθουσα «Γιάννης Μαρίνος» του Συλλόγου «Οι φίλοι της Μουσικής» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ήταν γεμάτη γνώση, συγκίνηση και πολιτισμό. Περιείχε δηλαδή τα τρία στοιχεία που χαρακτηρίζουν το έργο του Μανιατακείου Ιδρύματος που ίδρυσαν ο Δημήτρης Μανιατάκης, πρόεδρος του Ιδρύματος και η σύζυγός του Ελένη Ταγωνίδη-Μανιατάκη, αντιπρόεδρος.

Και στην εκδήλωση αυτή, που πραγματοποιήθηκε σε μια κατάμεστη αίθουσα, παρουσιάστηκε το βιβλίο «In Memoriam Εμμανουήλ Στεφάνου Ταγωνίδη-Διονυσίου Πύρρου του Θετταλού Εγκόλπιον των Ιατρών ήτοι Πρακτική Ιατρική».

Το βιβλίο αποτελεί δακτυλογραφημένη μεταγραφή και αναστατική ανατύπωση χειρόγραφου του πατέρα της συγγραφέως Εμμανουήλ Στεφάνου Ταγωνίδη, ο οποίος το 1929 μετέγραφε πιστά το «Εγκόλπιον των ιατρών ήτοι Πρακτική ιατρική» (εκδοθέν το 1840), έργο ενός από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του Νεοελληνικού Διαφωτισμού του 19ου αιώνα, του αρχιμανδρίτου, ιατρού, λόγιου και φιλοσόφου Διονυσίου Πύρρου του Θετταλού. Στην εκτενή εισαγωγή της, η συγγραφέας, μέσα από την εξιστόρηση της ζωής του πατέρα της, παρουσιάζει τη λαμπρή οικονομική και πολιτιστική ιστορία του ελληνισμού της Αιγύπτου μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα.

Ένας ελληνισμός, άγνωστος σήμερα στο ευρύ κοινό, ο οποίος όμως πολλά προσέφερε στο κύρος και στη λάμψη της χώρας διεθνώς, ενώ παράλληλα ήταν και πολύτιμος παραγωγός πλούτου και πολιτισμού. Αυτός προφανώς ήταν και ο λόγος που το έργο της κυρίας Ελένης Ταγωνίδη-Μανιατάκη προλόγισε ο τ.Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κ.Προκόπης Παυλόπουλος, οι οποίος μίλησε για τη ζωή, την επιστημονική και κοινωνική προσφορά του Διονυσίου Πύρρου, υπογραμμίζοντας ιδιαίτερα την διορατικότητα του και το ανήσυχο πνεύμα επιστητού ως αναζήτηση τόσο σε ιατρικό επίπεδο όσο και σε φιλοσοφικό. Διαδεχόμενος στο βήμα τον τ.πρόεδρο Προκόπη. Παυλόπουλο ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης Αλέξιος Αρώνης, κατά την αναφορά του στο έργο του ιατροφιλοσόφου, τόνισε μεταξύ άλλων τη θεολογική-φιλοσοφική διάστασή του, παραθέτοντας καταγεγραμμένες σε παλαιές εκδόσεις σκέψεις του για τη σχέση Θεού και Φύσης.

Από την πλευρά της, η καθηγήτρια Ιστορικός Κωνσταντίνα Μπότσιου έκανε εκτενή αναδρομή στην παρουσία του Ελληνισμού στην Αίγυπτο, κατά το διάστημα μετά την ίδρυση Ελληνικού Κράτους το 1830 και την αυτονόμηση της Αιγύπτου έως τη δεκαετία του 1970, εστιάζοντας στις οικονομικές, εμπορικές και φιλανθρωπικές δραστηριότητες των Ελλήνων Αιγυπτιωτών και στη συνεισφορά τους στην πατρίδα.

Εντυπωσιακή στην εκδήλωση, υπήρξε και η ομιλία του καθηγητή Ιατρικής Ανδρέα Καραμπίνη που μίλησε για την σημαντικότατη προσφορά του Διονυσίου Πύρρου στην ιατρική επιστήμη και πρακτική φαρμακολογία, καθώς εφήρμοσε για πρώτη φορά επαναστατικές ιατρικές μεθόδους και τεχνικές. Παράλληλα δε διατύπωσε και πρωτότυπες, χρήσιμες πρακτικές συμβουλές, αρκετές από τις οποίες δείχνουν να αντέχουν στο χρόνο.

Κλείνοντας τη βραδιά, η Ελένη Ταγωνίδη-Μανιατάκη ευχαρίστησε συγκινημένη όλους όσοι μίλησαν για το έργο της, τους καλεσμένους και εκείνους που συνέβαλαν στην έκδοση του βιβλίου και στην επιτυχή οργάνωση της εσπερίδας, η οποία για την ίδια απετέλεσε απόδοση φόρου τιμής στη μνήμη του πατέρα της, Εμμανουήλ Ταγωνίδη.

Τέλος, η κα Βέρα Κριεζή ανακοίνωσε την ομόφωνη απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του Συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής» για την εκλογή της συγγραφέως ως Τακτικό Μέλος του Συλλόγου.

Συμειώνουμε ότι μεταξύ των εκλεκτών καλεσμένων στην εκδήλωση, παρευρέθησαν: οι Βουλευτές Μεσσηνίας κ.κ. Μίλτος Χρυσομάλλης και Περικλής Μαντάς, ο κ. Αναστάσιος Γαϊτάνης, Γενικός Γραμματέας Έρευνας και Καινοτομίας, ο Αρχιμανδρίτης κ. Αρίσταρχος Γκρέκας, Καθηγητής Θεολογίας ΕΚΠΑ, ο κ. Δημήτρης Καφαντάρης, Γενικός Γραμματέας Κ.Ε.Δ.Ε., ο κ. Χρήστος Ζερεφός, Γενικός Γραμματέας Ακαδημίας Αθηνών, ο κ. Ανδρέας Καραμάνος, Ακαδημαϊκός και μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος, η κα Γεωργία Ξανθάκη-Καραμάνου, Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, τα μέλη του Δ.Σ. του ιδρύματος κκ. Γεώργιος Μέργος, Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικών ΕΚΠΑ, Παναγιώτης Αγγελόπουλος, Οικονομολόγος, Άγγελος Κυριόπουλος, Οικονομολόγος και Ελένη Μαντζάρα, Νομικός.

Το άρθρο ΕΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ «ΜΑΝΙΑΤΑΚΕΙΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ»… Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Ο Αλέξης Τσίπρας καταγράφει με μοναδική δύναμη τα γεγονότα που συγκλόνισαν την Ελλάδα, αλλά και την Ευρώπη, το 2015-2019. Η ωμότητα των δανειστών, τα σχέδια έξωσης της χώρας από την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι κλειστές τράπεζες, το δημοψήφισμα, οι συναντήσεις με ξένους ηγέτες, όπως η Μέρκελ, ο Ολάντ, ο Πούτιν, οι αντιδράσεις της τότε αντιπολίτευσης, οι αγωνιώδεις προσπάθειες της ελληνικής κυβέρνησης να απελευθερώσει τη χώρα από το σπιράλ των μνημονίων, μετατρέπουν την αφήγηση σε πολιτικό θρίλερ.

Ταυτόχρονα, τα γεγονότα αποδίδονται και χρωματίζονται δραματικά από την προσωπική, εξομολογητική αλλά και αυτοκριτική ματιά του συγγραφέα, που υπήρξε ο νεότερος στην ελληνική ιστορία πρωθυπουργός της χώρας. Η στρατηγική της διαπραγμάτευσης και οι συγκρούσεις με τους δανειστές, οι εσωτερικοί κραδασμοί, και τα κρίσιμα διλήμματα που αποκρυσταλλώνονται σε αποφάσεις, περιγράφονται χωρίς ωραιοποιήσεις και προσχήματα, και προσδίδουν στο βιβλίο το χαρακτήρα μιας συγκλονιστικής αφήγησης που έχει μορφή ιστορικού ντοκουμέντου.

Με λογοτεχνική ενάργεια περιγράφονται τα παιδικά και εφηβικά χρόνια του συγγραφέα, η ριζοσπαστική του πολιτικοποίηση στις γραμμές της ΚΝΕ και της Αριστεράς, όταν ο κόσμος άλλαζε με την πτώση του τείχους, η ανάδειξή του σε επικεφαλής του Συνασπισμού και του ΣΥΡΙΖΑ, η είσοδος στο Μαξίμου.

Πρόκειται για ένα συναρπαστικό, με δυο λόγια, αφήγημα, στα 11+1 κεφάλαια του οποίου ο αναγνώστης θα αντικρίσει την αλήθεια, τεκμηριωμένη με ντοκουμέντα, πρακτικά συνεδριάσεων και δραματικούς διαλόγους με όλους τους ηγέτες της εποχής και θα κατανοήσει τις σκέψεις και τους προβληματισμούς του Αλέξη Τσίπρα τότε, αλλά και την κριτική ματιά του σήμερα, για την περίοδο εκείνη. Επιπλέον, θα μοιραστεί τις αξίες, τις διαδρομές και τις συνθήκες που διαμόρφωσαν τόσο τον ίδιο τον συγγραφέα, όσο και την πορεία της χώρας. Θα βρει απαντήσεις στα πώς και τα γιατί, έξω από την παραμόρφωση που έχει υποστεί η αλήθεια από την προπαγάνδα των τελευταίων χρόνων.

Θα βρει επίσης απαντήσεις για τις εξελίξεις μετά το 2019. Στα πώς και τα γιατί που οδήγησαν στην κρίση του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος από μικρό κόμμα διαμαρτυρίας εξελίχθηκε σε μεγάλο κόμμα εξουσίας, κέρδισε τη μάχη για την απελευθέρωση της χώρας από τους καταναγκασμούς της χρεοκοπίας, αλλά έχασε τη μάχη με τις εσωτερικές παθογένειες και τον εαυτό του.

Τέλος, και το πιο σημαντικό ίσως για τον πολίτη του σήμερα που στρέφει τη ματιά του στο μέλλον, η ΙΘΑΚΗ του Αλέξη Τσίπρα δεν είναι ένα βιβλίο για το παρελθόν, αλλά μια διακήρυξη ελπίδας και προοπτικής για το μέλλον. Κάθε γεγονός, κάθε αποκάλυψη, κάθε κριτική και αυτοκριτική εκτίμηση δεν αντιμετωπίζεται από τον συγγραφέα ως αντικείμενο αρχειοθέτησης για το χτες, αλλά ως αντικείμενο προβληματισμού για το σήμερα και το αύριο. Ως ευκαιρία να στοχαστεί ο ίδιος, αλλά και όσοι ακόμα επιμένουν στο όραμα μιας δίκαιης Ελλάδας, όχι απλώς στο «τι κάναμε», αλλά στο τι «να κάνουμε». Ως ένα έργο που θέλει και έρχεται να προσθέσει την ενέργεια του χτες στον κινητήρα του σήμερα.

Η ματιά στο μέλλον διατρέχει ολόκληρο το βιβλίο. Οι Πρέσπες, η εξωτερική πολιτική εθνικής κυριαρχίας και ειρήνης, οι μικρές και μεγάλες μάχες, άλλες χαμένες και άλλες κερδισμένες, τα βήματα προς τα μπρος, αλλά και τα βήματα προς τα πίσω, δεν αποτελούν στην οπτική του συγγραφέα μόνο αντικείμενο στοχασμού και εμπειρίας. Αλλά και πεδίο συνάντησης όσων κατανοούν ότι είναι αναγκαίο σήμερα, περισσότερο ίσως από κάθε άλλη στιγμή στη μεταπολίτευση, ένα κίνημα «από τα κάτω», που μόνο αυτό μπορεί να δώσει υλική υπόσταση σε μια προοπτική δικαιοσύνης και προόδου.

Στο τελευταίο εκτενές κεφάλαιο, ο Αλέξης Τσίπρας συνοψίζει αυτές τις σκέψεις για το μέλλον. Ένα όραμα για την Αριστερά και τη χώρα, γιατί, όπως γράφει ο ίδιος, «ένας λαός που σταματά να ονειρεύεται το καλύτερο, είναι έτοιμος να αποδεχτεί το χειρότερο».

Το άρθρο ΙΘΑΚΗ: Ο τίτλος του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Όταν πρωτογνώρισα τον Τάσο Γιαννίτση, πριν πολλά χρόνια, , ο βασικός του προβληματισμός, ήταν αυτός με τον οποίον ξεκινά η εισαγωγή του στο βιβλίο του και στην οποίαν, μεταξύ άλλων γράφει:

«Από την αρχή της μεταπολεμικής περιόδου, τα μεγάλα ερωτήματα της οικονομικής πολιτικής ήταν πώς η Ελλάδα, μια χώρα που τότε κατατασσόταν στις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες, θα προωθούσε την οικονομική της ανάπτυξη, πώς θα ξεπερνούσε τα πλήγματα της Κατοχής και της εμφύλιας σύγκρουσης και πώς θα εξελισσόταν κοινωνικά και πολιτικά στα χνάρια των τότε αναπτυγμένων χωρών. Η διαδρομή που ακολούθησε ήταν αυξητική, αλλά όχι με γραμμικό τρόπο. Εκτός από ταλαντώσεις ή παρεκκλίσεις, που κάθε χώρα βιώνει, η πορεία της χώρας βρέθηκε αντιμέτωπη με τρία θεμελιακά ρήγματα: την κατάργηση της δημοκρατίας και την επιβολή δικτατορίας το 1967, την απόπειρα κατάλυσης της πολιτειακής τάξης στην Κύπρο με τη συνακόλουθη τουρκική εισβολή και την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα, το 1974, και την οικονομική κατάρρευση του 2009-2010.

Το 1983, σε ένα από τα πρώτα κείμενά μου για την ανάπτυξη της χώρας, σε μια περίοδο στην οποία κρίση, αποβιομηχάνιση και πολιτικές ανακατατάξεις άλλαζαν ριζικά το τοπίο μέσα στο οποίο κινούνταν η οικονομία, θεωρούσα ότι «η σημερινή περίοδος είναι μια από τις στιγμές που διευκολύνουν την αναλυτική θεώρηση και τις πολιτικές επιλογές, που επιτρέπουν να μπουν οι βάσεις για μια νέα μορφή ανάπτυξης. Οι επιλογές που τελικά θα γίνουν, και ο τρόπος με τον οποίο η οικονομία θα πετύχει να ξεπεράσει την κρίση αυτή, θα προσδιορίσουν για σημαντικό διάστημα το είδος, τη μορφή, τις προοπτικές και τα όρια της κοινωνίας που θα διαμορφωθεί, όπως οι επιλογές που έγιναν την πρώτη μεταπολεμική δεκαετία προσδιόρισαν τη μετέπειτα πορεία της ελληνικής ανάπτυξης». Τότε, ακόμα, υπήρχαν βεβαιότητες, υπήρχαν χώρες, η εξέλιξη των οποίων μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για την Ελλάδα, υπήρχαν κενά που ήταν ρεαλιστικό ή υπήρχε η προσδοκία ότι θα μπορούσαν να καλυφθούν, έστω εν μέρει.

Πενήντα χρόνια αργότερα, σήμερα, θα ήταν σκόπιμο να γίνει ένας ειλικρινής απολογισμός. Γιατί αυτή η αντίθεση μεταξύ προσδοκιών και μαχητικότητας για κάτι καλύτερο (το 1974) και κατάρρευσης (το 2009-2010); Τι προσέθεσαν τόσες γενιές σε όσα παραλάβαμε το 1974; Δημοκρατικούς θεσμούς με ισχυρές αδυναμίες; Υλικό πλούτο και ευημερία; Αξίες; Ένα αποτελεσματικό κράτος; Ένα κοινωνικό κράτος; Μια ισχυρότερη διεθνοπολιτική παρουσία; Απρονοησία και ουτοπικές ψευδαισθήσεις; Ένα μείγμα των παραπάνω;»

Στα ερωτήματα αυτά και στον γόνιμο προβληματισμό που εμπεριέχουν, ο συγγραφέας απαντά με έναν μοναδικό περιγραφικό τρόπο, ο οποίος πριν από όλα δείχνει άνθρωπο με βαθιά κριτική σκέψη και απαλλαγμένη ιδεολογικών στερεοτύπων γνώση.

Όπως γράφει ο ομότιμος καθηγητής Οικονομικών Επιστημών του ΕΚΠΑ Κώστας Κωστής στα Προλεγόμενα του βιβλίου, «ο Τάσος Γιαννίτσης, δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις στο ελληνικό κοινό. Η πρόσφατη υποψηφιότητά του για το αξίωμα της Προεδρίας της Δημοκρατίας αποτελεί, ανεξαρτήτως του αποτελέσματος, την κορύφωση μιας ακαδημαϊκής και πολιτικής σταδιοδρομίας ιδιαίτερα ζηλευτής. Ωστόσο, στο πέρασμα των χρόνων η πολιτική σταδιοδρομία είναι εκείνη που αφήνει το αποτύπωμά της σε σχέση με το όνομα του Τάσου Γιαννίτση και πολύ λιγότερο η επιστημονική. Μοιραία συνέπεια, θα πουν πολλοί, και δεν θα έχουν, ως έναν βαθμό, άδικο. Η «μεταρρύθμιση Γιαννίτση» είναι εκείνη που έχει μείνει και μνημονεύεται σε σχέση με το πρόσωπο του, τη στιγμή που σωρεία άλλων παρεμβάσεων του στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας παραμένουν παραγνωρισμένες. Στην ίδια λογική και η επιστημονική παραγωγή του υποβαθμίζεται πολύ συχνά σε σύγκριση με την πολιτική δραστηριότητα του.

Και όμως ο Τάσος Γιαννίτσης, ακόμη και στις εποχές που ήταν «φορτισμένος» και επιβαρυμένος με άλλα, πολιτικά ως επί το πλείστον καθήκοντα, δεν σταμάτησε να κάνει πολιτικές παρεμβάσεις με ακαδημαϊκό περιεχόμενο, δηλαδή να δημοσιεύει βιβλία και γενικότερα κείμενα που αφορούσαν την οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας».

Ασφαλώς δε, αυτό κάνει και σήμερα ο συγγραφέας, μέσα από προσωπικές μαρτυρίες για τη διαδικασία οικονομικού μετασχηματισμού που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Και με βάση αυτές τις εμπειρίες και γνώσεις που απέκτησε στην διάρκεια της περιόδου που περιγράφει, ο Τάσος Γαννίτσης επισημαίνει ότι η χώρα βρέθηκε σε «ιδεολογική και πολιτική διάσταση με βασικά στοιχεία-κλειδιά της σύγχρονης ανάπτυξης, καθώς χαρακτηρίστηκε από έναν ιδιότυπο αρνητισμό για πολιτικές όπως»: α} η ενίσχυση του παραγωγικού της συστήματος μέσα από μεταρρυθμίσεις ενός ευρύτερου φάσματος σχέσεων, όπως εκπαιδευτικό σύστημα, έρευνα-καινοτομία, φορολογικό σύστημα, κοινωνική προστασία, παραοικονομία, φοροδιαφυγή, επίτευξη εύκολου κέρδους και προσόδων, β}. αναπροσανατολισμός των επενδύσεων από συγκριτικά εύκολες και τεχνολογικά απλές δραστηριότητες που οδηγούν σε ανθεκτικότερες επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, γ}. ενίσχυση της εξωστρέφειας, ώστε οι ελληνικές επιχειρήσεις να επωφεληθούν από τις διεθνείς αγορές, δ}. ανεύρεση συναινετικών διαδικασιών μεταξύ κοινωνικών εταίρων, ώστε να υπάρξει σύγκλιση απόψεων σε κρίσιμα ζητήματα και ε}. η συγκρότηση ενός κράτους που θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης.»

Και το ερώτημα που τελικά θέτει στον ίδιο τον εαυτό του ο Τάσος Γιαννίτσης και συνοψίζει όλη τη συλλογιστική του βιβλίου του βρίσκεται στις εξής λίγες γραμμές: «Δεν αναρωτιόμαστε γιατί η άρνηση μας να ακολουθήσουμε μια ρεαλιστική γραμμή χωρίς ψευδαισθήσεις για το αύριο οδηγεί συστηματικά σε αυτό που φοβόμαστε: μια πραγματικότητα που σταθερά διαψεύδει τις συλλογικές προσδοκίες μας για το μέλλον».

Και από την άποψη αυτή, ο Τάσος Γιαννίτσης, θα έπρεπε ίσως να ηγηθεί μιας προσπάθειας που θα επέτρεπε σε ευρύ κοινωνικό επίπεδο να γίνουν γνωστές οι πραγματικές προκλήσεις της εποχής μας.

Γεωπολιτικές ανακατατάξεις, μεταναστευτικά ρεύματα, τεχνητή νοημοσύνη, ασιατική ανάδυση στο νέο διεθνή καταμερισμό της εργασίας, υπερπληθυσμός της Αφρικής, πρόκληση της μακροζωίας, πολιτιστική κρίση του δυτικού κόσμου, υβριδικοί πόλεμοι και άνοδος του αυταρχισμού, είναι μια σειρά από καίριες προκλήσεις, που κάθε άλλο παρά συνάδουν με την εγχώρια γελοιότητα της πολιτικής αντιπαράθεσης και τη σταδιακή έκπτωση μιας δημοσιογραφίας που μάχεται τη μάθηση.

Ακόμα χειρότερα, όσο στη χώρα θα παραμένουν στο προσκήνιο οι δυνάμεις που ακύρωσαν «τη μεταρρύθμιση Γιαννίτση» των αρχών του 21^ου αιώνα, το μέλλον της θα παραμένει στην καλύτερη περίπτωση μέγα ερωτηματικό.

Το άρθρο ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ – ΥΠΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΑΣΟΥ ΓΙΑΝΝΙΤΣΗ… Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Aθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Τα χαρτιά του πολιτισμού, της πολιτισμικής κληρονομιάς μας, της ανακαλύψεως του ορθού λόγου από τους προσωκρατικούς φιλοσόφους μας, και της γλώσσας μας, αποτελούν κορυφαία συγκριτικά πλεονεκτήματα στον σημερινό κόσμο της παγκοσμιοποίησης, της μαζικής παραγωγής και κατανάλωσης. Αρκεί κάποιοι να το καταλάβουν και να κάνουν τις απαραίτητες προσπάθειες για να τα αξιοποιήσουν.

Από αυτή την οπτική γωνία, το βιβλίο της ελληνίστριας Andrea Marcolongo, που μεταφράστηκε στα ελληνικά και κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη, είναι ένας ύμνος για την ελληνική γλώσσα που δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητος, Με τίτλο «Η Υπέροχη Γλώσσα», το βιβλίο μιλάει για την αρχαία ελληνική, αλλά υπό πρίσμα που εντυπωσιάζει. Και τούτο διότι, κατά την συγγραφέα, η κατανόηση της ελληνικής γλώσσας υπήρξε πάντα το μεγάλο ερωτηματικό στην ζωή της και σε αυτήν αφιέρωσε κάμποσες νύχτες. . Ήδη δε, το βιβλίο έχει ξεπεράσει τις 100.000 πωλήσεις στην Ιταλία και μεταφράστηκε και σε άλλες γλώσσες.

Εντυπωσιακός είναι επίσης και ο πρόλογος της συγγραφέως στην ελληνική έκδοση του βιβλίου, το οποίο προσφέρει στον αναγνώστη μοναδικές εμπειρίες εμπνεύσεως και γνώσης:

«…..Είναι πραγματικά μαγικό να βλέπω τις λέξεις μου, τις ιταλικές λέξεις, να ιστορούν την δική σας γλώσσα, την αρχαία ελληνική που η Βιρτζίνια Γουλφ το 1905 όριζε ως “The Magic Language”. Χάρη σε εσάς, οι λέξεις μου ολοκληρώνουν το ταξίδι τους σε όλο τον κόσμο και σε όλες τις γλώσσες στις οποίες μεταφράστηκαν, για να αγκυροβολήσουν στο τελικό τους λιμάνι, την σημερινή Ελλάδα.

Θαρρείς πως εκείνη η θεώρηση του κόσμου, μοναδική των αρχαίων Ελλήνων – από τον πολύ ιδιαίτερο τρόπο να σκέφτονται τον χρόνο μέχρι την έκφραση της επιθυμίας, από την ικανότητα να εκφράζουν τον έρωτα και να ξεπερνούν το φράγμα που υψώνουν τα γένη των ονομάτων και της ζωής – έχει ξεκινήσει το τελευταίο της ταξίδι, εκείνον τον νόστο που είναι μόνο δικός σας, που ανήκει σε εσάς, τους σύγχρονους Έλληνες. Σαν τον Οδυσσέα, χάρη σε αυτή την έκδοση των εκδόσεων Πατάκη η αρχαία ελληνική γλώσσα, που ζει και υπάρχει εδώ και πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια, επιστρέφει στο σπίτι της, στην Ιθάκη της γλώσσας σας.
Δεν υπήρξε ποτέ ταξίδι που έφτασε σε κάποιον προορισμό και δεν αναγκάστηκε να αναμετρηθεί με την διαφορετικότητα που συνάντησε στην πορεία: η αρχαία ελληνική γλώσσα είναι ανεπανόρθωτα διαφορετική, γι’ αυτό και εμείς “οι ξένοι” νιώθουμε γι’ αυτήν κάτι σαν θλίψη, λες και πρόκειται για μία ιστορία αγάπης που δεν ζήσαμε αλλά πάντα λαχταρούσαμε. Εσείς οι Έλληνες, οι μόνοι στον κόσμο, αυτή την ιστορία αγάπης την ζήσατε.
Δεν έχει σημασία αν γνωρίζετε αρχαία ελληνικά ή όχι, αυτό το βιβλίο είναι αφιερωμένο σε όλους τους ανθρώπους που αναζητούν λέξεις για να μιλήσουν για τον εαυτό τους, στην σύγχρονη εποχή. Η Υπέροχη Γλώσσα δεν είναι ένα παραδοσιακό εγχειρίδιο, ένα ακαδημαϊκό δοκίμιο, ένα μάθημα από καθέδρας. Είναι μία συνταρακτική έκφραση και δομή.

Με αυτό το βιβλίο η αρχαία ελληνική γλώσσα ξαναγύρισε σε εμένα, που πάντα την αγαπούσα, και τώρα επιστρέφει σε εσάς, επιστρέφει στην πατρίδα της, στον δικό σας τρόπο σκέψης, στις λέξεις σας και στις καθημερινές σας πράξεις. Επιστρέφει γιατί ποτέ δεν έφυγε. Κλασσικό δεν είναι κάτι αρχαίο, παλιό, αλλά κάτι που δεν έπαψε ποτέ να έχει κάτι να πει, έλεγε ο Ιταλό Καλβίνο. Μέσω της Υπέροχης Γλώσσας η αρχαία ελληνική γλώσσα έχει πολλά να σάς πει – και πολλά να σάς ρωτήσει.

Πότε ήταν η τελευταία φορά που είπατε σ’ αγαπώ στ’ αλήθεια; Που δώσατε όλο σας τον εαυτό για να υλοποιήσετε ένα όνειρο; Πότε νιώσατε στ’ αλήθεια ελεύθεροι να διαθέσετε όπως θέλετε την ζωή σάς και επομένως αναλάβατε αναγκαστικά την ηρωική, απόλυτα ελληνική ευθύνη να πάρετε μία απόφαση που άλλαξε για πάντα την πορεία της ζωής σας;
Η Υπέροχη Γλώσσα αποδεικνύει αυτό που πίστευα πάντα, από τότε που κοριτσάκι ακόμα ερωτεύτηκα τα ελληνικά και τα έκανα πυξίδα της καθημερινής κοσμικής ζωής μου, σε χαρές και λύπες, σε έναν σημερινό κόσμο τόσο γεμάτο με αντιθέσεις: δεν υπάρχουν νεκρές ή ζώσες γλώσσες, υπάρχουν γλώσσες καρποφόρες, τόσο γόνιμες όσο η ελληνική, που να γίνονται κομμάτι της δικής σας μητρικής γλώσσας, τόσο ισχυρές που να γίνονται κομμάτι του εαυτού σας.

Τελειώνοντας την ανάγνωση του βιβλίου, ίσως νιώσετε νοσταλγία, όχι για μία εποχή όπως της αρχαίας Αθήνας, αλλά για έναν τρόπο να βλέπετε και να μπορείτε να εκφράζετε τον κόσμο με λέξεις, έναν τρόπο σαφή, λιτό, αιχμηρό, αποτέλεσμα μιας διαδικασίας και μιας σκέψης στα μέτρα του ανθρώπου……».

Μετά από αυτά τα λόγια της συγγραφέως, μήπως έχει έλθει η ώρα να ξανασκεφτούμε αυτά που αλόγιστα καταστρέφουμε , όπως την γλώσσα και να δούμε τί μπορούν να μάς προσφέρουν;Ιδιαίτερα δε στη σημερινή εποχή όπου μετασχηματίζεται και το πολιτιστικό υπόβαθρο των κοινωνιών που αναδύονται μέσα από τεχνολογικές ανατροπές.

Το άρθρο ΕΛΛΗΝΙΚΑ, Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΓΛΩΣΣΑ…. Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

“Δεν θα μπορούσα ποτέ να πείσω τους χρηματοδότες για τη σκοπιμότητα της επένδυσης στη Ντίσνεϊλαντ, επειδή τα όνειρα δεν προσφέρονται για εγγυήσεις”
(Γουώλτ Ντίσνεϋ)

Οι έμπειροι και καταξιωμένοι οικονομολόγοι Α. Χ. Παπανδρόπουλος και Κ. Χ. Χρηστίδης είναι ένθερμοι διαχρονικά οπαδοί της ελεύθερης αγοράς και του ανταγωνισμού. Άνθρωποι με πολυετή θητεία στην μελέτη των οικονομιών και των αγορών, στην αρθρογραφία και στις επιχειρήσεις, με το βιβλίο τους “Η επιχειρούσα κοινωνία” (εκδ. Παπαζήσης 2024) νοηματοδοτούν ξανά τον ορισμό του επιχειρείν στην σύγχρονη παγκόσμια οικονομία.

Αφού ξεκινούν με μια ιστορική αναδρομή για τον σμιθιανό κόσμο των ορισμών και των αξιωμάτων, δηλαδή τι εστι εταιρεία και επιχείρηση( κοινωνικό-πολιτισμικό και ιστορικό φαινόμενο στον Άνταμ Σμιθ) φθάνουν να καταθέτουν τα σύγχρονα φαινόμενα γύρω απο το επιχειρηματικό περιβάλλον : αυτά όπως του νέου ψηφιακού χρήματος αλλά και του δικτυακού χωροχρονικού ανταγωνιστικού εταιρικού κόσμου στη διεθνή παραγωγή και το εμπόριο.

Στην αναλυτική τους διόπτρα βρίσκεται όμως πάντα η κοινωνία – όχι μόνο η αγορά – ως “τόπος συνάντησης” του επιχειρείν και του κεφαλαίου. Και τους ενδιαφέρει επίσης να περιγράψουν τον ρόλο της επιχείρησης τόσο στην εξέλιξη της οικονομικής σκέψης όσο και στο πεδίο της κοινωνιολογικής και ιστορικής οπτικής.

Παραθέτουν γνωστά ιστορικά φαινόμενα (πχ αυτό που αποκαλείται “επανάσταση του Χένρυ Φορντ”) και αφού εξετάσουν πως φθάσαμε από το αόρατο χέρι στο άυλο χρήμα, ασχολούνται με το ψυχολογικό και πνευματικό υπόβαθρο του υποκειμένου – επιχειρηματία διαχρονικά αλλά και του ρόλου του στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

Στο μέσο του βιβλίου περίπου εξηγούν πόσο αναβαθμίστηκε το ανθρώπινο εγχείρημα της “εταιρείας” το οποίο και αποκαλούν “ανώτατο στάδιο του επιχειρείν” (με ιστορικές αναφορές σε γνωστά μεγάλα ονόματα του καπιταλιστικού κόσμου)

Οι συγγραφείς στέκονται – εκτός από τις αναφορές τους σε παραδοσιακούς θεωρητικούς οικονομολόγους των αγορών – και σε κλασικές φυσιογνωμίες του management και του marketing, όπως ο Ντράκερ και ο Πόρτερ, για να αποδείξουν στον αναγνώστη τον σπουδαίο και βαρύνοντα ρόλο της γνώσης για την επιχειρηματική εξέλιξη και το οικονομικό σύστημα.

Οι Παπανδρόπουλος και Χρηστίδης, έχοντας ζήσει κύκλους επιχειρηματικών και οικονομικών εξελίξεων, ενδιαφέρονται να περάσουν το μήνυμα της σύγχρονης πλέον αξίας του επιχειρείν : πως αυτό θα μεταλλαχθεί από ένστικτο σε κοινωνική δράση και πως θα γονιμοποιηθεί και να γίνει μοχλός ανάπτυξης, ευημερίας και πολιτιστικής προόδου.

Εξηγούν πειστικά ότι η επιχείρηση είχε ανέκαθεν “αυξανόμενο οικονομικό βάρος και ανοδική κοινωνική ισχύ”. Και εδώ αξίζει να σταθούμε διότι συνδέουν αυτό που ονομάζουμε “πολιτισμική κουλτούρα” με το κοινωνιολογικό υπόβαθρο κάθε μεγάλου επιχειρηματικού ιστορικού εγχειρήματος.

Ως επίμονοι μελετητές της οικονομικής σκέψης στέκονται τόσο στον ρόλο της αστικής τάξης μέσα στις οικονομικές αλλαγές όσο και στο ρόλο των δομών και της πολιτικής φιλοσοφίας πίσω από αγορές και οικονομίες.

Κορυφαίοι διανοητές, όπως οι Κεϋνς, Μαρξ και Σουμπέτερ, παρελαύνουν από το έργο τους ως “φιλόσοφοι του οικονομικού κόσμου” που θεωρούσαν το επενδυτικό κεφάλαιο και το επιχειρηματικό ένστικτο, εκείνους τους “μεγάλους φορείς” (μαζί με την μηχανή) της βιομηχανικής επανάστασης.

Στο ιστορικό τους περιγραφικό πεδίο παραθέτουν και τον σύγχρονη σκέψη του Γιόνους με την περίφημη φράση του “…πρέπει στον καθένα να δοθεί η δυνατότητα να γίνει επιχειρηματίας…”

Οι δυο συγγραφείς επικαλούνται τις αδυναμίες του σύγχρονου στρεβλωτικού κρατικού φαινομένου, όχι όμως για ιδεολογικούς λόγους και εμμονές, αλλά για να τονίσουν την “μεγάλη πρόκληση της σύγχρονης επιχειρούσας κοινωνίας : την αντίσταση στον φόβο, την υπερπήδηση εμποδίων (όπως αυτά που δημιουργούν ανελεύθερα καθεστώτα και συντεχνιακές αντιλήψεις) την απελευθέρωση της ευφυΐας και την καλλιέργεια του πνεύματος της επιχειρηματικότητας”.

Τους ενδιαφέρει ουσιαστικά η κοινωνική οικονομία της αγοράς αφού γράφουν : “η επιχείρηση, εκτός από αφετηρία παραγωγής πλούτου, είναι ανάγκη να αποτελεί και χώρο κοινωνικής καταξίωσης”

Εδώ νοηματοδοτούν με ακρίβεια σύγχρονες έννοιες, επίδικα του νέου κόσμου της εταιρικής ευθύνης και της βιωσιμότητας όπως η ηθική διάσταση της επιχειρηματικής δράσης (απόδοση “μερίσματος” και στους εργαζόμενους, προστιθέμενη αξία όχι μόνο σε μετόχους αλλά και στους πελάτες, τους προμηθευτές, τους ανταγωνιστές, το κράτος και τις οργανώσεις του κοινωνικού τομέα). Απόψεις που φυσικά ταιριάζουν περισσότερο με τις ιδεολογικές απηχήσεις του κοινωνικού φιλελευθερισμού και όχι με αυτές του αναρχοκαπιταλισμού και της μανιακής απόσπασης υπεραξίας.

Για παράδειγμα χρησιμοποιούν στα τελευταία κεφαλαία έννοιες όπως αυτή της “κοινωνικής λογιστικής” αλλά και των κριτηρίων ESG. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης ότι συνδέουν την κοινωνική διάσταση της ηγεσίας με την συναισθηματική νοημοσύνη αλλά καινοτομούν σχεδόν αφού συνθέτουν περιληπτικά τα εξαγόμενα σημαίνοντα απο αυτό τον συνδυασμό, στην έννοια της πολιτικής νοημοσύνης (PQ). Ορίζουν δε αυτή ως την “ηγετική ικανότητα διάδρασης σε έναν κόσμο όπου κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και κοινωνίες μοιράζονται την ισχύ”

Το βιβλίο είναι μια ελληνική συνεισφορά στον διεθνή διάλογο για τον “συμμετοχικό και δημοκρατικό καπιταλισμό”. Για την σπουδαιότητα των συμπράξεων δημοσίου και ιδιωτικού τομέα αλλά και τους νέους ορισμούς συνεννόησης μεταξύ εργοδοτών- εργαζόμενων.

Χωρίς να απομακρύνονται από την καπιταλιστική αξιωματική του κέρδους και της ανάπτυξης καταπιάνονται με ηθικά διλήμματα στη λήψη αποφάσεων και στρατηγικής, τον εξανθρωπισμό των εργασιακών σχέσεων, ενώ διερωτώνται για την αναπαραγωγή του καταναλωτισμού και τους ηθικούς σχετικισμούς πίσω από έννοιες όπως απασχόληση, απασχολησιμότητα και προσωπική ζωή.

Σε γενικές δε γραμμές η παγκοσμιοποίηση εξετάζεται με νέους όρους και πλαίσιο κατανόησης χωρίς παρωπίδες και πολιτικό-οικονομικές αναλύσεις που ξεφεύγουν από το ζητούμενο του βιβλίου, δηλαδή τον ρόλο της “επιχειρούσας κοινωνίας”

Ενδεχομένως, μια περισσότερο αναλυτική προσέγγιση σε φαινόμενα όπως η βίαιη για πολλούς βίο-ψηφιοποίηση, ο υπεραυτοματισμός αλλά και τα όρια δράσης και ελέγχου της τεχνητής νοημοσύνης, να γέμιζαν με ακόμη περισσότερο γνωσιακό φορτίο τον αναγνώστη.

Σε κάθε περίπτωση το βιβλίο αποδίδει σε μεγάλο βαθμό τόσο την μετά-πανδημική επιχειρηματική οικονομία όσο και την κοινωνική διάσταση που επιβάλλεται πλέον να υιοθετήσουν οι φορείς εποπτείας και ρύθμισης αγορών και οικονομιών….

Το άρθρο Ένα βιβλίο για τον νέο ”συμμετοχικό επιχειρηματικό” κόσμο… Του Ηλία Καραβόλια εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.