Τα υψηλότερα κατά κεφαλήν εισοδήματα στον κόσμο εντοπίζονται σε μικρές πολιτικές οντότητες – όπως το Μονακό, το Λιχτενστάιν, το Λουξεμβούργο, η Ελβετία, η Σιγκαπούρη και τα Νησιά Κέιμαν. Από οικονομικής άποψης, το εύρημα εξηγείται εύκολα: οι μικρές πολιτικές οντότητες δεν είναι αυτάρκεις, αλλά ανταγωνίζονται διεθνώς για ταλέντα και κεφάλαια. Γι’ αυτό πρέπει να φέρονται καλά στους κατοίκους και τις επιχειρήσεις τους και να προσφέρουν ελκυστικές συνθήκες διαβίωσης κι ένα φιλικό προς τις επιχειρήσεις πλαίσιο. Πάνω απ’ όλα, οι μικρές πολιτικές οντότητες πρέπει να διατηρούν χαμηλό το φορολογικό βάρος, να παραμένουν ειρηνικές απέναντι στους γείτονές τους και να απέχουν από στρατιωτικές περιπέτειες.

Ωστόσο, ακόμη και οι μικρές πολιτικές μονάδες δεν είναι άτρωτες στην κατάχρηση της κρατικής εξουσίας. Το κράτος παραμένει ένα εδαφικό μονοπώλιο καταναγκασμού με τον τελευταίο λόγο σε κάθε σύγκρουση στην επικράτειά του. Ακριβώς για αυτόν τον λόγο, το κράτος μπορεί εύκολα να γίνει το ίδιο το πρόβλημα – για παράδειγμα, όταν η κρατική εξουσία πέφτει στα χέρια παραγόντων που τη χρησιμοποιούν, ας πούμε, προς όφελος οργανωμένων ομάδων ειδικών συμφερόντων.

Το δικαίωμα της απόσχισης

Για να θέσει υπό έλεγχο αυτό το θεμελιώδες πρόβλημα του κράτους, ο Αυστριακός οικονομολόγος Λούντβιχ φον Μίζες (1881–1973) είχε ήδη προτείνει το 1927 να δοθεί σε ομάδες ανθρώπων το δικαίωμα εξόδου από το κράτος. Σύμφωνα με τον Μίζες, ένα τέτοιο «δικαίωμα απόσχισης» θα ανάγκαζε τις πλειοψηφίες σε μια χώρα να μην παραβλέπουν τις ανησυχίες των μειονοτήτων. Διαφορετικά, οι δυσαρεστημένοι μπορούν «ψηφίσουν με τα πόδια τους» και, είτε αυτό αρέσει στην πλειοψηφία είτε όχι, να εγκαταλείψουν το κράτος. Η ιδέα της απόσχισης του Μίζες πιάνει μ’ έναν σμπάρο δύο τριγόνια: δίνει στην πλειοψηφία ένα κίνητρο να φερθεί στη μειονότητα αξιοπρεπώς, και ουσιαστικά διαλύει το «εδαφικό μονοπώλιο του εξαναγκασμού και της βίας» του κράτους, θέτοντας σαφή όρια στην εξουσία του.

Το πόσο πρακτική και εφαρμόσιμη είναι αυτή η ιδέα μπορεί να φανεί στο Πριγκιπάτο του Λιχτενστάιν. Με πρωτοβουλία του Πρίγκιπα Χανς-Άνταμ Β’, η χώρα, σε μια συνταγματική αναθεώρηση το 2003, κατοχύρωσε ένα ειδικό δικαίωμα εξόδου για τους δήμους της. Το άρθρο 4, παράγραφος 2 του εθνικού συντάγματος τους επιτρέπει να κινήσουν μια διαδικασία για την αποχώρηση από την κρατική ένωση. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για απόλυτο, μονομερές δικαίωμα απόσχισης. Ένας δήμος μπορεί αρχικά να ξεκινήσει μόνο τη διαδικασία εξόδου. Η πραγματική απόσχιση εξακολουθεί να απαιτεί τη συγκατάθεση της Βουλής και του Πρίγκιπα. Εάν το εκλογικό σώμα ξεκινήσει ένα δημοψήφισμα ή το κοινοβούλιο διατάξει την λαϊκή ψήφο, οι ψηφοφόροι στα «Ländle» πρέπει επίσης να την εγκρίνουν.

Μέχρι σήμερα, κανένας δήμος δεν έχει κάνει χρήση αυτού του δικαιώματος. Παρ’ όλα αυτά, το Λιχτενστάιν, με αυτήν την επιλογή εξόδου, έχει θέσει ένα εξαιρετικά σημαντικό και διορατικό σήμα ατομικής ελευθερίας — ένα σήμα που εκτείνεται πολύ πέρα ​​από τα σύνορά του.

Το πρόβλημα του μεγέθους

Το ζήτημα του «βέλτιστου μεγέθους του κράτους» έχει προκύψει διεθνώς εδώ και καιρό. Πολλές από τις μεγάλες πολιτικές οντότητες (αρκεί να σκεφτεί κανείς τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, την Κίνα, το κρατικό καρτέλ που ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση ή τα έθνη-κράτη όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία) οδεύουν εδώ και καιρό προς την οικονομική, χρηματοπιστωτική και πολιτισμική χρεοκοπία. Είναι υπερχρεωμένες, η οικονομική ανάπτυξη μειώνεται, οι προοπτικές για ευημερία είναι πλέον απογοητευτικές. Η κακοδιαχείριση και η διαφθορά εξαπλώνονται. Ταυτόχρονα, οι κρατικά χρηματοδοτούμενες σοσιαλιστικές-κομμουνιστικές ιδεολογίες επιτίθενται ολοένα και περισσότερο στην οικογένεια και τον Χριστιανισμό, υπονομεύουν το κράτος δικαίου και θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια ασφάλεια. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο πολλές χώρες οδεύουν ολοταχώς προς έναν δημογραφικό Αρμαγεδδώνα.

Μια ρεαλιστική και εφαρμόσιμη λύση σε όλα αυτά τα προβλήματα έγκειται στην επαναδιάρθρωση των μεγάλων πολιτικών μονάδων σε μικρότερες. Αυτό που την εμποδίζει, ωστόσο, είναι ότι τα συστατικά κρατίδια, οι περιφέρειες και οι δήμοι στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες δεν έχουν μονομερές δικαίωμα απόσχισης. Ωστόσο, η ακριβής επιβολή ενός τέτοιου δικαιώματος είναι ο δρόμος προς τα εμπρός: η χορήγηση στα συστατικά κρατίδια, τις περιφέρειες, τις πόλεις ή τους δήμους του δικαιώματος να αποχωρήσουν από την κρατική ένωση υψηλότερου επιπέδου, εάν το επιθυμούν. Άλλωστε, δεν υπάρχει πειστικός λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι θα πρέπει να παραμένουν υποταγμένοι, παρά τη θέλησή τους, σε μια ομοσπονδία και τους κανόνες της.

«Μια Ευρώπη με χίλια Λιχτενστάιν»

Η κατευθυντήρια αρχή της απόσχισης είναι επομένως η εξής: οι δήμοι θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αποσχιστούν από μια πόλη στην οποία δεν επιθυμούν πλέον να ανήκουν. Το ίδιο ισχύει και για τις περιφέρειες ή τα συστατικά κρατίδια: εάν οι κάτοικοί τους θέλουν να εγκαταλείψουν την ανώτερη κρατική οντότητα, θα πρέπει να μπορούν να το κάνουν. Αυτή η «ριζική αποκέντρωση» θα πρέπει φυσικά να συνδυαστεί με μια «αντιστροφή της ιεραρχίας του δικαίου», έτσι ώστε στο εξής ο δημοτικός νόμος να υπερισχύει του περιφερειακού δικαίου και ο περιφερειακός νόμος να υπερισχύει του εθνικού δικαίου.

Το δίκαιο της μικρότερης πολιτικής μονάδας θα υπερισχύει του δικαίου της επόμενης ανώτερης. Και αυτό θα είχε εντελώς θετικές συνέπειες, επειδή θα ενίσχυε τον ανταγωνισμό για τις καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και εργασίας. Ταυτόχρονα, θα απέκλειε τις καταστροφικές ευκαιρίες εκμετάλλευσης που σήμερα κυριαρχούν στις μεγάλες πολιτικές μονάδες που οργανώνονται ως δημοκρατίες πλειοψηφίας. Ο οικονομολόγος και φιλόσοφος Χανς-Χέρμαν Χόπε έχει εύστοχα διαδώσει αυτό το πρόγραμμα υπό τον πλέον γνωστό τίτλο «μια Ευρώπη χιλίων Λιχτενστάιν».

Από ένα πολίτευμα που βασίζεται στον καταναγκασμό και τη βία, η «ριζοσπαστική αποκέντρωση» τελικά ανοίγει τον δρόμο προς μια κοινωνία ιδιωτικού δικαίου. Στόχος είναι να συμβάλει στη δημιουργία μιας κοινότητας ανθρώπων στην οποία το ίδιο ιδιωτικό δίκαιο ισχύει για όλους και στην οποία, κατά συνέπεια, δεν υπάρχει πλέον δημόσιο δίκαιο που να υπερισχύει του ιδιωτικού δικαίου. Ωστόσο, μια κοινωνία ιδιωτικού δικαίου δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από μια κοινότητα ανθρώπων που οργανώνουν τη συνύπαρξή τους βάσει εθελοντικώς συναφθεισών συμβάσεων και όχι, όπως συμβαίνει με το κράτος σήμερα, καταφεύγοντας σε ανεπιθύμητο καταναγκασμό και αυθαίρετη βία.

Περιορισμός της εξουσίας μέσω της αποκέντρωσης

Η ιδέα της ριζικής αποκέντρωσης δεν είναι καθόλου καινούργια. Ένα ιστορικό παράδειγμα είναι η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία του Γερμανικού Έθνους, η οποία υπήρξε από το 962 έως το 1806 και ως εκ τούτου κατατασσόταν μεταξύ των μακροβιότερων πολιτικών σχηματισμών της Ευρώπης. Ο «κατακερματισμός» της αποτελούσε προπύργιο ενάντια στον συγκεντρωτισμό της εξουσίας και την κατάχρησή της από πρίγκιπες και βασιλιάδες. Ταυτόχρονα, ενθάρρυνε τον ανταγωνισμό μεταξύ των πολλών μικρών επικρατειών, προωθώντας την καινοτομία, την αστική ζωή, την οικονομία και τον πολιτισμό.

Ακόμα και μετά τις σοβαρές συγκρούσεις της Μεταρρύθμισης και του Τριακονταετούς Πολέμου, τα εμπλεκόμενα μέρη κατέληξαν επανειλημμένα σε συμβιβασμούς για την αποκατάσταση της ειρήνης — για παράδειγμα στην Ειρήνη του Άουγκσμπουργκ του 1555 και στην Ειρήνη της Βεστφαλίας του 1648. Όταν ο αυτοκράτορας Φραγκίσκος Β΄ (1768–1835) κήρυξε το τέλος της Αυτοκρατορίας το 1806, αυτό δεν οφειλόταν στη δυσλειτουργία της αποκεντρωμένης αυτοκρατορικής ένωσης, αλλά ήταν αποτέλεσμα της «ναπολεόντειας κρατικής τρομοκρατίας».

Η ίδια εμπειρία δείχνει αναμφισβήτητα, ωστόσο, ότι ακόμη και οι μικρές, αποκεντρωμένες πολιτικές μονάδες πρέπει να οργανώσουν αποτελεσματικά την άμυνά τους έναντι εξωτερικών επιτιθέμενων. Σε αντίθεση με τότε, τώρα έχουν, χάρη στην τεχνολογική πρόοδο, πολλές επιλογές: τον αυτοεξοπλισμό, τις συμμαχίες με άλλες μικρές πολιτικές μονάδες και τα συμβόλαια προστασίας με ασφαλιστικές εταιρείες και εταιρείες προστασίας. Τίποτα από αυτά, παρεμπιπτόντως, δεν απαιτεί κράτος. Οι υπηρεσίες προστασίας και άμυνας μπορούν να οργανωθούν αποτελεσματικά στην ελεύθερη αγορά. Κατά συνέπεια, ήδη από το 1849 ο οικονομολόγος Γκυστάβ ντε Μολινάρι (1819–1912), στο δοκίμιό του «De la production de la sécurité», ζήτησε την ιδιωτικοποίηση της ασφάλειας και της άμυνας.

Η ανθρώπινη διάσταση

Όποιος επιθυμεί την ειρήνη και την ευημερία πρέπει να περιορίσει το κράτος όσο το δυνατόν περισσότερο. Αυτή η αντίληψη μπορεί αναμφισβήτητα να αντληθεί από την ορθή οικονομική θεωρία. Επομένως, η άποψη υπέρ των μικρών, κι όχι των μεγάλων, πολιτικών μονάδων δεν πηγάζει από μια αυθαίρετη έννοια, αλλά από μια βαθιά αλυσίδα συλλογισμού. Αυτή η κεντρική αντίληψη δεν είναι καινούργια – ακόμη και αν σήμερα παραβλέπεται και αγνοείται ευρέως.

Συμπερασματικά, επομένως, θα πρέπει να θυμηθούμε τον φιλόσοφο Λέοπολντ Κορ (Leopold Kohr 1909–1994), του οποίου η σκέψη περιστρεφόταν γύρω από τη «φιλοσοφία περί μεγέθους» και την ανθρώπινη κλίμακα. Κατέληξε στο συμπέρασμα: «Όποτε κάτι είναι λάθος, είναι πολύ μεγάλο». Πόσο αληθινό: όποιος κοιτάζει τον κόσμο με ανοιχτά μάτια βλέπει ότι τα πράγματα είναι ιδιαίτερα άσχημα σε μεγάλες πολιτικές μονάδες και πολύ καλύτερα σε μικρές. Με λίγα λόγια: όποιος θέλει την ελευθερία, την ειρήνη και την ευημερία για την ανθρωπότητα πρέπει να εργαστεί για να διασπάσει τις μεγάλες πολιτικές οντότητες σε πολλές μικρές — με επικεφαλής ανθρώπους που επιθυμούν να διαμορφώνουν τις υποθέσεις τους στον κόσμο οικειοθελώς και ειρηνικά.

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο Η αθόρυβη επανάσταση του Λιχτενστάιν… Του Thorsten Polleit εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι πολίτες πέφτουν στην παγίδα του σοσιαλισμού, επειδή δεν συνειδητοποιούν ότι η επίλυση των προβλημάτων του μεγάλου κράτους με ένα ακόμη μεγαλύτερο κράτος είναι επικίνδυνη. Πολλοί κατηγορούν τον καπιταλισμό για το πρόβλημα της ακρίβειας, ενώ η πραγματική αιτία είναι ο κρατισμός. Ο κρατισμός είναι η σταδιακή αντικατάσταση της κοινωνίας των πολιτών, των αγορών, των αποταμιεύσεων και της ατομικής επιλογής από τον πολιτικό έλεγχο, τις δημόσιες δαπάνες, τη ρύθμιση, τη φορολογία και τη νομισματική παρέμβαση.

Το αρπακτικό κράτος που αναλύω στο βιβλίο μου «Η Νέα Παγκόσμια Οικονομική Τάξη» αντιπροσωπεύει την ακραία εκδήλωση του κρατισμού. Είναι ένα σύστημα όπου η πολιτική τάξη αποσπά τον πλούτο και την ελευθερία από τις οικογένειες και τις επιχειρήσεις, ώστε να αυτοσυντηρηθεί, να ανταμείψει εξαρτώμενους πελάτες και να ασκήσει έλεγχο στην κοινωνία.

 

Το μεγάλο κράτος, οι υψηλοί φόροι, η συνεχής εκτύπωση χρήματος και η ευνοιοκρατία δεν αποτελούν καπιταλισμό της ελεύθερης αγοράς.

Ο σοσιαλισμός αυτο-προωθείται καλά, επειδή οι πανεπιστημιακοί και οι πολιτικοί κρίνουν πάντα τις σοσιαλιστικές πολιτικές με βάση τις βασικές τους προθέσεις και όχι με βάση τα καταστροφικά τους αποτελέσματα. Ως εκ τούτου, ο σοσιαλισμός είναι η τέλεια ιδεολογία για τις ελίτ. Προσφέρει ηθική ανωτερότητα και συμπονετική ρητορική, ενώ παράλληλα καθιστά αυτούς που ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται φτωχότερους, πιο εξαρτημένους και λιγότερο ελεύθερους. Μέχρι να συνειδητοποιήσουν οι άνθρωποι ότι η υπόσχεση ήταν μια παγίδα, το κράτος είναι ήδη πολύ μεγάλο, πολύ ισχυρό και χρησιμοποιεί την καταστολή πάνω στους ίδιους ακριβώς ανθρώπους που ορκίστηκε να προστατεύσει.

Το μεγάλο κράτος, ο παρεμβατισμός, η εκτύπωση χρήματος και οι υψηλοί φόροι έχουν εξοντώσει την οικονομία και έχουν καταστρέψει τις ευκαιρίες για να ευδοκιμήσουν οι οικογένειες της μεσαίας τάξης και οι μικρές επιχειρήσεις. Περισσότερο κράτος, φόροι, εκτύπωση και παρεμβατισμός, απλά θα τσακίσουν την οικονομία περαιτέρω.

Αν το μεγάλο κράτος, οι μεγάλες επιδοτήσεις, οι υψηλοί φόροι και ο πολιτικός έλεγχος της οικονομίας ήταν οι λύσεις στις σύγχρονες προκλήσεις της ακρίβειας των τιμών, η Γαλλία δεν θα βρισκόταν σε στασιμότητα και κοινωνική δυσαρέσκεια, ούτε θα υπέφερε από τεράστια προβλήματα χρέους και ελλείμματος. Επιπλέον, δεν υπάρχει ούτε ένα παράδειγμα οικονομίας που να έχει λύσει τα προβλήματα της ακρίβειας, της ανισότητας και του κόστους ζωής, επιβάλλοντας πολιτικό έλεγχο και νομισματική χρηματοδότηση του δημόσιου χρέους.

Ο δημόσιος τομέας δεν ανήκει «στον λαό». Είναι μια δομή που χρηματοδοτείται από τους φορολογούμενους, την οποία ελέγχουν και διαχειρίζονται οι πολιτικοί, οι οποίοι απαιτούν συνεχώς περισσότερους φόρους και περισσότερες δαπάνες για την παροχή των ίδιων -ή και χαμηλότερης αξίας- υπηρεσιών. Δεν υπάρχει η έννοια εθνικοποίηση. Πρόκειται για πολιτικοποίηση.

Πολλοί νέοι πολίτες έχουν διδαχθεί να πιστεύουν ότι η απογοήτευσή τους σχετικά με την εύρεση στέγασης, η χαμηλή πρόοδος των πραγματικών μισθών, οι χαμηλές αποδόσεις των αποταμιεύσεων και η φθίνουσα ανοδική κινητικότητα (εισοδηματικά ή κοινωνικά) αποδεικνύουν ότι ο καπιταλισμός έχει αποτύχει.

Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν κάτι πολύ διαφορετικό. Στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες, και ολοένα και περισσότερο στις Ηνωμένες Πολιτείες από το 2008, η κυρίαρχη δύναμη δεν είναι ο καπιταλισμός της ελεύθερης αγοράς, αλλά ένα μοντέλο μεγάλου κράτους, χρόνιων ελλειμματικών δαπανών, υψηλού χρέους, αυξανόμενων φόρων, νομισματικής υποτίμησης, κανονιστικής παρεμπόδισης και πολιτικού παρεμβατισμού, που προστατεύει τους κατεστημένους παράγοντες ενώ τιμωρεί τους νεοεισερχόμενους. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τόσοι πολλοί εκατομμυριούχοι και πλούσιοι υποστηρίζουν τον σοσιαλισμό. Είναι ο τέλειος τρόπος για να εξαλειφθεί ένα σύστημα που βασίζεται στην αξιοκρατία, να εξαλειφθεί ο ανταγωνισμός και να διατηρηθούν τα προνόμια που τους παρέχονται από την πολιτική ένταξη, ενώ παράλληλα απαιτείται ακόμη περισσότερος κυβερνητικός έλεγχος. Ο νεποτισμός είναι άμεση συνέπεια του κρατισμού και ένα βήμα προς τον σοσιαλισμό.

Ελάχιστοι άνθρωποι είναι πλουσιότεροι και πιο ισχυροί από τους σοσιαλιστές τυράννους και τους υποστηρικτές τους. Εν τω μεταξύ, ο σοσιαλισμός χρειάζεται φτωχούς ανθρώπους, που παραμένουν φτωχοί και υποτάσσονται στο κράτος. Ο σοσιαλισμός αντικαθιστά την ανισότητα που καθοδηγείται από την επιτυχία με μια πολιτικά κατευθυνόμενη ανισότητα. Ωστόσο, στον κρατισμό η ανισότητα είναι θέμα τιμής και όχι διαθεσιμότητας. Ο σοσιαλισμός οδηγεί σε υπερπληθωρισμό και έλλειψη πόρων, επειδή αγνοεί τον οικονομικό υπολογισμό και χρησιμοποιεί την υποτίμηση του νομίσματος για να απαλλοτριώνει τον πλούτο που δημιουργείται από τα υπολείμματα του ιδιωτικού τομέα και για να διατηρεί τους πολίτες εξαρτημένους και υποτακτικούς, ενώ οι πολιτικοί ηγέτες απολαμβάνουν τις χαρές των προνομίων τους. Εξαλείφοντας τα κίνητρα για να βγάζουν οι άνθρωποι χρήματα, να προκόβουν και να ευημερούν, ο σοσιαλισμός προσφέρει το αντίθετο από αυτό που υπόσχεται. Ωστόσο, όταν πλέον το ανακαλύπτουν αυτό οι άνθρωποι, δεν μπορούν να ξεφύγουν.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι πολίτες πέφτουν στην παγίδα του σοσιαλισμού, ενώ θα έπρεπε να κατηγορούν τον κρατισμό και όχι τον καπιταλισμό. Ο σοσιαλισμός είναι η τέλεια ιδεολογία για τις ελίτ, επειδή τυλίγει τον καταναγκασμό με έναν μανδύα ηθικής ματαιοδοξίας. Προσφέρει μια συμπονετική ρητορική και μια στάση ηθικής ανωτερότητας, ενώ παράλληλα καθιστά τους ίδιους τους ανθρώπους που ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται, φτωχότερους, πιο εξαρτημένους και λιγότερο ελεύθερους.

Οι γάτες υπόσχονται δωρεάν τυρί στα ποντίκια που δεν καταλαβαίνουν γιατί είναι «δωρεάν».

Η παγίδα λειτουργεί επειδή ακούγεται συμπονετική

Το μοτίβο του κρατισμού είναι εμφανές στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι οι δαπάνες της γενικής κυβέρνησης στις προηγμένες οικονομίες θα ανέλθουν στο 40,7% του ΑΕΠ το 2026, ενώ ο ΟΟΣΑ αναφέρει ότι οι μέσες δημόσιες δαπάνες θα ανέλθουν στο 49,3% για τα μέλη της ΕΕ που ανήκουν στον ΟΟΣΑ. Σε χώρες όπως η Γαλλία, οι κρατικές δαπάνες υπερβαίνουν το 57% του ΑΕΠ. Το αποτέλεσμα είναι η στασιμότητα, η κοινωνική δυσαρέσκεια και ένα αυξανόμενο κόστος ζωής, ενώ τα λεγόμενα «δωρεάν πράγματα» γίνονται πολύ ακριβά μακροπρόθεσμα. Η συνεχής επιδείνωση των «δωρεάν» υπηρεσιών σε αντάλλαγμα για αυξανόμενους φόρους, απρόσιτη στέγαση και λιγότερες ευκαιρίες είναι μια πολύ κακή συναλλαγή. Αυτά δεν είναι τα στοιχεία ενός μινιμαλιστικού συστήματος. Είναι τα στοιχεία της πολιτικής κατανομής των οικονομικών πόρων σε μαζική κλίμακα.

Αν η οδός προς την κοινωνική δικαιοσύνη ήταν το μεγαλύτερο κράτος, οι υψηλότεροι φόροι και η περισσότερη κρατική παρέμβαση, οι νέοι θα άκμαζαν και οι σοσιαλιστικές οικονομίες θα ήταν παγκόσμιοι ηγέτες. Αντίθετα, υποφέρουν από διογκωμένες τιμές περιουσιακών στοιχείων, μη προσιτές κατοικίες, μειωμένη αξία καταθέσεων και επιδεινούμενη πρόσβαση στη μεσαία τάξη. Αυτό δεν συμβαίνει επειδή οι αγορές είναι πολύ ελεύθερες, αλλά επειδή οι κυβερνήσεις είναι πολύ κυρίαρχες.

Η Κίνα και οι σκανδιναβικές χώρες δεν αποτελούν απόδειξη ότι ο σοσιαλισμός λειτουργεί, αλλά απόδειξη ότι, όταν τα έθνη εγκαταλείπουν τις οικονομικές πολιτικές που ελέγχονται από τον σοσιαλισμό και εφαρμόζουν αυτό που πολλοί στη Δύση θα ονόμαζαν «ανεξέλεγκτο καπιταλισμό», αυτό οδηγεί σε ανάπτυξη και πλούτο.

Τα κακά νέα είναι ότι το ίδιο το δημοσιονομικό μοντέλο του μεγάλου κράτους συνεχίζει να επεκτείνεται παρά τις αποτυχίες του. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι προηγμένες οικονομίες παρουσίασαν συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα 4,4% του ΑΕΠ το 2025 και προβλέπει 4,8% το 2026. Το παγκόσμιο ακαθάριστο δημόσιο χρέος αυξήθηκε στο 93,9% του ΑΕΠ το 2025 και προβλέπεται να φτάσει το 100% έως το 2029, ενώ το δημόσιο χρέος σε πολλές προηγμένες οικονομίες παραμένει ιστορικά υψηλό. Αντί να διορθώνει τις υπερβολές του παρελθόντος, το πολιτικό σύστημα συνεχίζει να δανείζεται έναντι του μέλλοντος για να διατηρήσει τα προνόμια του παρόντος.

Έτσι, οι πολιτικοί, που έχουν γίνει οι νέοι αριστοκράτες, κατηγορούν τους εκατομμυριούχους και τους πλούσιους για την τρέχουσα κατάσταση, ενώ —μολονότι κατάσχουν αυξανόμενα ποσοστά όλης της περιουσίας των πλουσίων— η κατάσταση της οικονομίας απλά επιδεινώνεται. Αυτός είναι ο αρπακτικός κρατισμός που αναφέρω στο βιβλίο μου. Οι πολιτικοί απορροφούν όλο και περισσότερο από τον πλούτο ενός έθνους κάθε χρόνο και στη συνέχεια κατηγορούν όσους δημιουργούν πλούτο για να προωθήσουν τον φθόνο, το μίσος και την εξάρτηση.

Η νομισματική υποτίμηση διόγκωσε το κράτος

Αυτό το μοντέλο υποστηρίζεται από τις κεντρικές τράπεζες, που επανειλημμένα προστάτευσαν τις κυβερνήσεις και το δημόσιο χρέος από τις συνέπειες των υπερβολικών δαπανών και των ανεύθυνων δημοσιονομικών πολιτικών. Τα στοιχεία μεταξύ των κεντρικών τραπεζών δείχνουν ότι ο ισολογισμός της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ κορυφώθηκε στα 8,97 τρισεκατομμύρια δολάρια τον Απρίλιο του 2022, ο ισολογισμός του Ευρωσυστήματος στα 8,84 τρισεκατομμύρια ευρώ τον Ιούνιο του 2022, και της Τράπεζας της Ιαπωνίας στα 764,8 τρισεκατομμύρια γιεν τον Αύγουστο του 2024, που αντιστοιχεί στις κορυφώσεις τους σε 34,5%, 64,2% και 125,8% του ΑΕΠ αντίστοιχα. Ακόμη και το 2026, αυτοί οι ισολογισμοί παραμένουν εξαιρετικά μεγάλοι σε σχέση με την εθνική παραγωγή.

Αυτό δεν είναι ουδέτερη τεχνοκρατία. Είναι ένας μηχανισμός που τιμωρεί την αποταμίευση, επιδοτεί το χρέος, αποδυναμώνει την ανακάλυψη τιμών, διογκώνει τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, συγκαλύπτοντας τον κίνδυνο του κρατικού χρέους, και δημιουργεί αθόρυβα μια μεταφορά πλούτου από τους αποταμιευτές, τους εργαζόμενους και τους μισθωτούς προς τις υπερχρεωμένες κυβερνήσεις. Όταν το κράτος ξοδεύει πάρα πολλά και η κεντρική της τράπεζα συγκαλύπτει τις συνέπειες, οι πολίτες ακούν πως προστατεύονται. Ωστόσο, στην πραγματικότητα φτωχαίνουν, μέσω της πληθωριστικής υποτίμησης του νομίσματος και του πληθωρισμού των τιμών των περιουσιακών στοιχείων.

Η δημιουργία τεχνητού χρήματος δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Ωφελεί δυσανάλογα τις κυβερνήσεις και τους κατόχους περιουσιακών στοιχείων που μπορούν να προστατευτούν από τον νομισματικό πληθωρισμό. Ταυτόχρονα, βλάπτει πάντα τους πραγματικούς μισθούς, τις καταθέσεις και όσους δεν έχουν περιουσιακά στοιχεία. Οι πολιτικοί προσπαθούν να σας πουν ότι μπορούν να κάνουν το αποτέλεσμα ουδέτερο μέσω της φορολογίας, των κρατικών μεταβιβάσεων και των απαλλοτριώσεων. Ωστόσο, είναι μόνο ένα τέχνασμα, για να κάνουν τους εργαζόμενους και τους μικρομεσαίους να εξαρτώνται περισσότερο από ένα κράτος που δεν εκπληρώνει ποτέ την υπόσχεση του εύκολου χρήματος, επειδή η φτώχεια δεν αλλάζει πορεία· επιταχύνεται.

Το μεγάλο κράτος σε κάνει φτωχό και το μεγαλύτερο κράτος σε κάνει φτωχότερο.

Ο σοσιαλισμός ενδυναμώνει τις ελίτ, όχι τους πολίτες

Ο σοσιαλισμός συχνά παρουσιάζεται σαν μια εξέγερση ενάντια στα προνόμια, αλλά στην πράξη είναι ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί ποτέ για να τα εδραιώνουν. Όσο μεγαλύτερο είναι το κράτος, τόσο πιο πολύτιμη γίνεται η πολιτική πρόσβαση. Όσο πιο παρεμβατικό είναι το σύστημα, τόσο πιο εύκολο είναι για τους μεγάλους κατεστημένους φορείς, τις γραφειοκρατίες και τα διαπλεκόμενα συμφέροντα να υπαγορεύουν τις κρατικές ρυθμίσεις, να καταλαμβάνουν τις επιδοτήσεις, να καταστέλλουν τον ανταγωνισμό και να αποφασίζουν το ποιος λαμβάνει χάρες.

Γι’ αυτό ο σοσιαλισμός είναι τόσο ελκυστικός για τις ελίτ. Τους επιτρέπει να μιλούν στη γλώσσα της συμπόνιας και της ανθρωπιάς, ενώ παράλληλα χτίζουν δομές εξάρτησης. Τους παρέχει την ηθική κάλυψη για υψηλότερες δαπάνες, υψηλότερους φόρους, περισσότερο έλεγχο και περισσότερη γραφειοκρατία, ακόμη και όταν αυτές οι πολιτικές μειώνουν την παραγωγικότητα, τιμωρούν την εργασία και τις επενδύσεις και παγιδεύουν εκατομμύρια σε στασιμότητα. Η ελίτ δεν υποφέρει υπό τον σοσιαλισμό, επειδή μπορεί να αποθηκεύσει τον πλούτο της εκτός του συστήματος, ενώ όσοι ψηφίζουν υπέρ του μεγαλύτερου κράτους συχνά αναρωτιούνται γιατί κάθε φορά βρίσκονται σε χειρότερη θέση.

Η απάντηση σε ένα αναποτελεσματικό και χρεωμένο κράτος δεν είναι το ακόμη μεγαλύτερο. Το περισσότερο κράτος, οι περισσότεροι φόροι και ο περισσότερος παρεμβατικός σχεδιασμός δεν θα λύσουν αυτό που το μεγάλο κράτος, η αυξανόμενη φορολογία και ο παρεμβατικός σχεδιασμός έχουν ήδη καταστρέψει. Το μόνο που θα κάνουν είναι να παραλύσουν περαιτέρω την οικονομία, μειώνοντας τα κίνητρα για εργασία, αποταμίευση, επενδύσεις, κατασκευές και καινοτομία.

Η στεγαστική κρίση αποτελεί ένα καλό παράδειγμα. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει επιλογές δημόσιας πολιτικής (όπως οι περιορισμοί στην χρήση γης, τα χωροταξικά εμπόδια και τα σημεία συμφόρησης στην προσφορά), ως κεντρικούς παράγοντες των προβλημάτων της ακρίβειας. Ωστόσο, η σοσιαλιστική πολιτική απάντηση δεν είναι η άρση των εμποδίων και η επέκταση της προσφοράς. Είναι η προσθήκη περισσότερων επιδοτήσεων, περισσότερων ελέγχων και περισσότερων επιπέδων παρέμβασης, που προστατεύουν τους κατεστημένους φορείς και εμβαθύνουν τις στρεβλώσεις.

Οι νέοι πολίτες δεν ζουν την αποτυχία του καπιταλισμού. Ζουν τη σωρευτική αποτυχία του κρατισμού, του μεγάλου κράτους, των αιώνιων ελλειμμάτων, της εξάρτησης από το χρέος, του νομισματικού παρεμβατισμού, των ρυθμιστικών βαρών και των φορολογικών συστημάτων που τιμωρούν την εργασία και το κεφάλαιο. Μέχρι τη στιγμή που η ρητορική της συμπόνιας θα δώσει τη θέση της στην πραγματικότητα της δυστυχίας, το σοσιαλιστικό σύστημα έχει ήδη οικοδομηθεί, ώστε να τιμωρεί τους ίδιους ακριβώς πολίτες που ισχυριζόταν ότι θα προστάτευε.

Η ευημερία και η ισότητα ευκαιριών απαιτούν το αντίθετο του σοσιαλισμού. Χρειάζονται μικρότερες και αποτελεσματικές κυβερνήσεις, έλεγχος του προϋπολογισμού, ένα ανοιχτό και ελεύθερο νομισματικό σύστημα, χαμηλότερα εμπόδια στην καινοτομία και τις επιχειρήσεις ή την προσφορά στέγασης, και ένα φορολογικό σύστημα που να υποστηρίζει την προσπάθεια, την αποταμίευση και την επιχειρηματικότητα, όχι την εξάρτηση, τις δαπάνες και τον δανεισμό.

Οι σοσιαλιστές γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να πουλήσουν τον σοσιαλισμό από μόνο του. Κανείς δεν θα τους ψήφιζε. Όλα τα παραδείγματα σοσιαλιστικών, κεντρικά σχεδιασμένων οικονομιών έχουν αποτύχει παταγωδώς. Πρέπει να τον πουλήσουν χρησιμοποιώντας κάλπικα παραδείγματα – τις σκανδιναβικές χώρες – και μεταμφιεσμένα σαν μια συμπονετική «βελτίωση» του τρέχοντος συστήματος, στο οποίο δεν θα χάσετε την ανάπτυξη και την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες που έχετε σήμερα, απλώς θα πρέπει να δώσετε ακόμη περισσότερη εξουσία στους πολιτικούς. Το ψέμα ότι δεν έχετε να χάσετε τίποτα και ότι έχετε μόνο να κερδίσετε αν μεταφέρετε περισσότερη εξουσία στους σοσιαλιστές πολιτικούς ακολουθείται πάντοτε από την στασιμότητα, την εξάρτηση, την φτώχεια και την καταστολή.

Οι σοσιαλιστές λένε πάντα ότι «ο αληθινός σοσιαλισμός δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ», κάτι που προφανώς είναι ψέμα. Ο σοσιαλισμός δεν είναι μια σπουδαία ιδέα που εφαρμόζεται άσχημα ή ατελώς. Είναι μια απαίσια ιδέα που εκτελείται τέλεια. Η παγίδα στήνεται όταν οι σοσιαλιστές τελικά πείθουν τον πληθυσμό να ασπαστεί τον σοσιαλισμό. Καταλαμβάνουν τους θεσμούς, δημιουργούν μια εξαρτημένη και υποτακτική κοινωνία και κατεδαφίζουν τη δημοκρατία από μέσα, ενώ κυματίζουν τη σημαία του «δημοκρατικού σοσιαλισμού» – κάτι που είναι οξύμωρο, καθώς ο σοσιαλισμός είναι πάντα τυραννία και έλεγχος, όχι ευημερία. Ωστόσο, μέχρι τότε, δεν μπορείς να βγεις από αυτόν.

Το να κατηγορείται ο καπιταλισμός για τις καταστροφές που προκαλεί ο πολιτικός παρεμβατισμός δεν είναι αστοχία. Είναι μια στρατηγική για την προώθηση της σοσιαλιστικής παγίδας.

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο Η σοσιαλιστική παγίδα: κατηγορώντας τον καπιταλισμό για τη ζημιά που προκαλεί ο κρατισμός… Του Daniel Lacalle εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι μια κοινωνία ελεύθερης αγοράς ή μια πραγματικά «καπιταλιστική» κοινωνία, αλλά μια κοινωνία παρεοκρατικού καπιταλισμού και κρατικής πρόνοιας. Δηλαδή, πολλές μεγάλες επιχειρήσεις δεν ανταγωνίζονται για να ικανοποιήσουν τον καταναλωτή, αλλά αντίθετα για τα καταναγκαστικά προνόμια της κυβέρνησης.

Είναι καλά τεκμηριωμένο ότι το μονοπώλιο δεν μπορεί να υπάρξει σε μια κοινωνία ελεύθερης αγοράς. Οι δυνάμεις του ανταγωνισμού θα εισάγουν πάντα νέους ανταγωνιστές σε έναν συγκεκριμένο τομέα, ειδικά όταν υπάρχουν μεγάλα χρηματικά ποσά προς απόκτηση. Ωστόσο, ορισμένοι οξυδερκείς επιχειρηματίες παρατηρούν ότι μπορούν να στραγγαλίσουν τον ανταγωνισμό τους εν τη γενέσει του μέσω του κράτους. Ασκούν πιέσεις για μια νομοθεσία που δημιουργεί τεχνητά εμπόδια εισόδου, παράλογους κανονισμούς για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διεξάγονται οι παραγωγικές διαδικασίες, επιδοτήσεις, ειδικούς φόρους ή άλλα εφευρετικά εμπόδια. Είναι πολύ πιο εύκολο να «στραφεί στην πολιτική» κάποιος και να ενώσει τις δυνάμεις του με την κυβέρνηση στην παρασιτική της άντληση πλούτου από την οικονομία. Το όνειρο ενός μονοπωλητή είναι να έχει μια κυβέρνηση να του παραχωρεί το αποκλειστικό μονοπώλιο σε έναν κλάδο.

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα παρεοκρατίας στην πράξη. Ωστόσο, ένα ιστορικό παράδειγμα αποδεικνύεται ιδιαίτερα ενδιαφέρον, καθώς ρίχνει φως στο πόσο μακριά είναι διατεθειμένοι να φτάσουν οι μονοπωλητές για να αποκτήσουν ένα τέτοιο κρατικό προνόμιο. Το εν λόγω γεγονός είναι η Μπολσεβίκικη Επανάσταση στη Ρωσία. Πολλά στοιχεία δείχνουν ότι μεγάλες επιχειρήσεις στις ΗΠΑ – με επίκεντρο τους ομίλους J.D. Rockefeller και J.P. Morgan – βοήθησαν στη χρηματοδότηση των Μπολσεβίκων χρησιμοποιώντας τα τεράστια κεφάλαια και την επιρροή τους. Μολονότι παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν οι Μπολσεβίκοι θα είχαν πετύχει στην κατάληψη της Ρωσίας και στην επακόλουθη δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης χωρίς αυτή τη βοήθεια, αυτές οι μεγάλες επιχειρήσεις έπαιξαν σίγουρα ρόλο.

Γιατί όμως αυτές οι «καπιταλιστικές» εταιρείες να βοηθήσουν στη χρηματοδότηση των Μαρξιστών Μπολσεβίκων επαναστατών; Μήπως τους προσέλκυσαν κρυφά οι κίβδηλες υποσχέσεις του κομμουνισμού; Πιθανότατα, όχι. Ορισμένες εταιρείες που βοήθησαν τους Μπολσεβίκους βοήθησαν επίσης και τους εχθρούς τους, πιθανώς για να έχουν επιρροή σε οποιαδήποτε πλευρά νικούσε. Ως μονοπωλιακοί καπιταλιστές, συνειδητοποίησαν ότι μια αναποτελεσματική οικονομία διοικούμενη από έναν ολοκληρωτικό, σοσιαλιστικό κεντρικό σχεδιασμό παρείχε την τέλεια αιχμάλωτη αγορά για εκείνους, υποθέτοντας ότι θα είχαν καλές σχέσεις με τους σοσιαλιστές μεσίτες της εξουσίας. Σε αυτή την περίπτωση, οι μονοπωλητές μπορούν εύκολα να επιτύχουν την «προστασία» τους από την ολοκληρωτική κυβέρνηση και να εκμεταλλευτούν τους καταναλωτές, οι οποίοι αναγκάζονται να αγοράζουν από αυτούς επειδή δεν υπάρχει εναλλακτική λύση. Αυτή η ρύθμιση είναι ιδιαίτερα πλεονεκτική όταν η εν λόγω αιχμάλωτη αγορά είναι τόσο μεγάλη όσο η Ρωσία. Επομένως, η συμμαχία μεταξύ αυτών των δύο φαινομενικά εχθρικών ομάδων δεν είναι κάτι δύσκολο να το φανταστεί κανείς.

Αυτή η κατάσταση είναι στην ίδιο μήκος κύματος με τη δημιουργία του Ομοσπονδιακού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (Federal Reserve System). Όπως περιγράφει λεπτομερώς ο Murray Rothbard στην ιστορία του για την Ομοσπονδιακή Τράπεζα, τα ίδια αυτά μονοπωλιακά συμφέροντα – επικεντρωμένα σε μεγάλο βαθμό στους Morgan και Rockefeller – προώθησαν το παρασιτικό Ομοσπονδιακό Σύστημα των Κεντρικών Τραπεζών. Αυτό τους έδωσε ένα τραπεζικό μονοπώλιο στις ΗΠΑ, παρόμοιο, κατ’ αρχήν, με το μονοπώλιο που προσπάθησαν να αποκτήσουν στη Ρωσία. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μονοπωλιακοί «καπιταλιστές» είναι εχθροί των laissez-faire καπιταλιστών που ακολουθούν την παράδοση των Murray Rothbard, Ludwig von Mises κ.λπ. Οι μονοπωλιακοί μπορεί να διευθύνουν επιχειρήσεις, αλλά εξακολουθούν να οφείλουν τον πλούτο τους στην κυβερνητική εξουσία, όχι στην ικανοποίηση του καταναλωτή.

Οι μονοπωλητές της Wall Street υποστηρίζουν τους Μπολσεβίκους

Πολλά από τα στοιχεία που υποστηρίζουν αυτό το γεγονός παρουσιάζονται λεπτομερώς στο έργο του Antony Sutton με τίτλο «Η Γουόλ Στριτ και η Μπολσεβίκικη Επανάσταση». Ο Sutton παρέχει σημαντικές αποδείξεις ότι η παραδοσιακή ιδέα πως όλοι οι κομμουνιστές και οι καπιταλιστές είναι άσπονδοι εχθροί δεν είναι αληθής, τουλάχιστον όταν εμπλέκονται οι παρεοκρατικοί καπιταλιστές. Ο Sutton —χρησιμοποιώντας σε μεγάλο βαθμό το Decimal File του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ— αποκαλύπτει πολλούς ενδιαφέροντες δεσμούς μεταξύ των μεγάλων επιχειρήσεων των ΗΠΑ και των Μπολσεβίκων επαναστατών.

 

Για παράδειγμα, μερικά μόνο αξιοσημείωτα γεγονότα που καταγράφει ο Sutton είναι: Ο Λέον Τρότσκι, ένας από τους βασικούς μαρξιστές επαναστάτες, μαζί με τον Λένιν, ο οποίος βοήθησε στην ανατροπή της ρωσικής κυβέρνησης, έλαβε μεγάλη βοήθεια από τους μονοπωλητές της Wall Street κατά την επιστροφή του στη Ρωσία τον Μάιο του 1917, λίγο πριν από την Οκτωβριανή Επανάσταση. Ο Αμερικανικός Ερυθρός Σταυρός αφομοιώθηκε από τους μονοπωλητές της Wall Street. Χρησιμοποίησαν την αποστολή του Ερυθρού Σταυρού στη Ρωσία το 1917 ως κάλυψη για οικονομικούς και πολιτικούς ελιγμούς με τους επαναστάτες εκεί. (Το προσωπικό της αποστολής δεν αποτελείτο μόνο από διπλάσιο περίπου αριθμό χρηματιστών και μηχανικών σε σύγκριση με τους γιατρούς και το ιατρικό προσωπικό, αλλά επίσης όλοι οι γιατροί εγκατέλειψαν την αποστολή επειδή ήταν αηδιασμένοι με τους πολιτικούς ελιγμούς των υπόλοιπων μελών).

Μια επιδρομή του 1919 στο Soviet Bureau στη Νέα Υόρκη αποκάλυψε έγγραφα που αποδείκνυαν την αλληλογραφία με τον επικεφαλής του γραφείου, Ludwig Martens, και με πολλές αμερικανικές μεγάλες επιχειρήσεις. Τα έγγραφα δείχνουν ότι ορισμένες από αυτές τις εταιρείες βοήθησαν ακόμη και στη χρηματοδότηση του Soviet Bureau. Η JP Morgan, ελεγχόμενη από την Guaranty Trust Company – ένας σημαντικός χρηματοοικονομικός παράγοντας στη Wall Street – διοχέτευσε παράνομο μπολσεβίκικο χρυσό στις ΗΠΑ, ώστε οι Μπολσεβίκοι να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν κρίσιμες αγορές πόρων από το εξωτερικό. Επιπλέον, το 1922, ο Max May της Guaranty Trust έγινε διευθυντής στην πρώτη Σοβιετική Κρατική Τράπεζα, την Ruskombank, ενισχύοντας περαιτέρω τη σχέση της Guaranty Trust με την κυβέρνηση των Μπολσεβίκων.

Στο Decimal File του Υπουργείου Εξωτερικών, ένα αντίγραφο μιας έκθεσης της Scotland Yard Intelligence του 1919 αναφέρει λεπτομερώς ότι οι κυβερνήσεις γνώριζαν τη σύνδεση του Guaranty Trust με τους Μπολσεβίκους,

Ο Martens βρίσκεται στο προσκήνιο. Δεν φαίνεται να υπάρχει αμφιβολία για τη σύνδεσή του με την Εταιρεία Guarantee [ sic ] Trust, αν και είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι μια τόσο μεγάλη και ισχυρή επιχείρηση έχει συναλλαγές με μια μπολσεβίκικη εταιρεία.

Από όλα τα γεγονότα, η επιστροφή του Λέον Τρότσκι στη Ρωσία το 1917 είναι αρκετά ενδιαφέρουσα επειδή ήταν μια κεντρική φυσιογνωμία στην Μπολσεβίκικη Επανάσταση. Ο Τρότσκι απελάθηκε από την Ευρώπη εξαιτίας ουσιαστικά «επαναστατικών δραστηριοτήτων» και στη συνέχεια κατέληξε στη Νέα Υόρκη. Προχώρησε στην απόκτηση αμερικανικού διαβατηρίου σε μια εποχή που το Υπουργείο Εξωτερικών προσπαθούσε να αυστηροποιήσει καθολικά τις διαδικασίες των διαβατηρίων. Ο Τζένινγκς Κ. Γουάιζ, στο βιβλίο του Γούντροου Γουίλσον: Μαθητής της Επανάστασης, ισχυρίζεται ότι ο Γούντροου Γουίλσον χρησιμοποίησε την επιρροή του για να διασφαλίσει ότι ο Τρότσκι θα λάμβανε αμερικανικό διαβατήριο, το οποίο χρησιμοποίησε για να εισέλθει στη Ρωσία.

Αφού ο Τρότσκι χρησιμοποίησε το αμερικανικό του διαβατήριο για να φύγει από τη Νέα Υόρκη, οι Βρετανοί αξιωματούχοι της Αυτοκρατορίας τον απομάκρυναν αυτόν και τους συνεργάτες του από το υπερωκεάνιο SS Kristianiafjord και τους συνέλαβαν στο Χάλιφαξ της Νέας Σκωτίας στις 3 Απριλίου 1917. Συνελήφθησαν επειδή θεωρούνταν ύποπτοι ως Ρωσογερμανοί σοσιαλιστές με στόχο την ανατροπή της υπάρχουσας κυβέρνησης στη Ρωσία, κάτι που, όπως αποδεικνύει η ιστορία, δεν ήταν λάθος. Τώρα η ιστορία γίνεται ενδιαφέρουσα. Είναι απολύτως πιθανό ο Τρότσκι να μην είχε καταφέρει να επιστρέψει στη Ρωσία, αν η απελευθέρωσή του από το Χάλιφαξ δεν είχε επιταχυνθεί χάρη σε μερικά ισχυρά άτομα.

Στα αρχεία της καναδικής κυβέρνησης, υπάρχει ένα τηλεγράφημα σχετικά με τον Τρότσκι από έναν εισαγγελέα της Νέας Υόρκης, τον Νίκολας Αλεϊνίκοφ, προς τον αναπληρωτή γενικό διευθυντή ταχυδρομείου του Καναδά, Ρ.Μ. Κούλτερ. Ο Αλεϊνίκοφ ζητά από τον Κούλτερ να διερευνήσει τον λόγο κράτησης του Τρότσκι και του ζητά να παρέμβει εκ μέρους τους. Ο Άρθουρ Γουλφ της οδού Ιστ Μπρόντγουεϊ 134, στη Νέα Υόρκη, έστειλε επίσης ένα τηλεγράφημα στον Κούλτερ παρόμοιο με αυτό του Αλεϊνίκοφ. Ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής του ταχυδρομείου δεν είχε καμία ευθύνη εντός του στρατού. Ανεξάρτητα από αυτό το γεγονός, ο Κούλτερ -αφού επιβεβαίωσε ότι έλαβε τα τηλεγραφήματα- παρενέβη εκ μέρους του Τρότσκι γράφοντας στον Υποστράτηγο Γουίλοουμπι Γκουάτκιν του Υπουργείου Πολιτοφυλακής και Άμυνας στην Οτάβα. Στην επιστολή του, ο Κούλτερ αναπαράγει τα τηλεγραφήματα Αλεϊνίκοφ και Γουλφ και ουσιαστικά εγγυάται την αξιοπιστία τους ως υπεύθυνων ανδρών που ενδιαφέρονται για την κατάσταση στη Ρωσία. Υπονοεί επίσης ότι, εάν ο Γκουάτκιν το κρίνει σκόπιμο, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει την επιρροή του στις αγγλικές αρχές για να βοηθήσει τον Τρότσκι.

Ο Γκουάτκιν ήταν άνθρωπος με σημαντική επιρροή στον καναδικό στρατό. Έστειλε πολλά υπομνήματα στις διασυνδέσεις του στον καναδικό στρατό – ένα στις 14 Απριλίου 1917 και ένα άλλο στις 20 Απριλίου 1917 – υπονοώντας ότι η κράτηση του Τρότσκι ήταν ενδεχομένως μια αδικία και ζητώντας να επιταχυνθεί η λήψη της απόφασης σχετικά με την απελευθέρωσή του. Αυτή η πίεση από τον Γκουάτκιν φαίνεται να έπαιξε σημαντικό ρόλο στην απελευθέρωση του Τρότσκι. Επιβεβαίωσε σε επιστολή του προς τον Κούλτερ στις 21 Απριλίου ότι «οι φίλοι Ρώσοι σοσιαλιστές, πρόκειται να απελευθερωθούν και γίνονται διευθετήσεις για το πέρασμά τους στην Ευρώπη». Χρησιμοποιώντας μόνο τα αρχεία της καναδικής κυβέρνησης, οι λόγοι για τους οποίους ο Κούλτερ και ο Γκουάτκιν βοήθησαν τον Τρότσκι είναι άγνωστοι σύμφωνα με τον Sutton. Ανεξάρτητα από αυτό, είναι ενδιαφέρον το πώς η προσωπική παρέμβαση δύο πολιτών της Νέας Υόρκης, όχι Καναδών, οδήγησε σε μια αλυσίδα γεγονότων που επέτρεψε στον Τρότσκι να συνεχίσει το ταξίδι του προς τη Ρωσία εγκαίρως.

Σύνοψη

Υπάρχει μια πολύ πιο λεπτομερής τεκμηρίωση για τη βοήθεια των μονοπωλίων της Wall Street προς τους Μπολσεβίκους στο βιβλίο του Sutton, και αναμφίβολα πολλά στοιχεία αυτής της σύνδεσης παραμένουν κρυμμένα πίσω από ιδιωτικά αρχεία εταιρειών και απόρρητα κρατικά αρχεία. Σαφώς, δεν θα ήταν ωφέλιμο για τα μονοπώλια αν η γνώση του σχεδίου τους να αξιοποιούν το κράτος γινόταν εύκολο να την ανακαλύψει κανείς. Τα μονοπώλια είναι αποτέλεσμα της κυβερνητικής δράσης, και είναι εκπληκτικό τι κάνουν ορισμένα μονοπώλια για να ασκήσουν πιέσεις υπέρ αυτής της δράσης. Η τεράστια απώλεια ανθρώπινων ζωών, η βία και οι φρικαλεότητες για τις οποίες ήταν υπεύθυνη η Σοβιετική Ένωση θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την εξέταση αυτών των μονοπωλίων. Για να το θέσω επιεικώς, αυτοί οι μονοπωλητές της Wall Street φαίνεται πως είχαν μια ελαττωματική ηθική πυξίδα αν ήταν πρόθυμοι να χρηματοδοτήσουν τέτοιου είδους άτομα για χάρη του χρηματικού κέρδος.

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο Οι κεφαλαιοκράτες που χρηματοδότησαν την μπολσεβίκικη επανάσταση… Του Nathan Triner εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σε αντίθεση με την ανέντιμη μαρξιστική «ταξική» ανάλυση, η οποία πάσχει από την πλάνη της ιδεολογίας, η ανάλυση των καστών —η οποία έχει πλούσια παράδοση στον φιλελευθερισμό— εξετάζει με συνεκτικό τρόπο το πώς ορισμένες κάστες καθίστανται προνομιούχες ή επιβαρυμένες από το κράτος, δηλαδή, διαχωρίζοντας τες στην κάστα που πληρώνει τους φόρους και στην κάστα που καταναλώνει τους φόρους. Ένας από τους πιο προφανείς τρόπους —αν και όχι ο μόνος— για να προσδιοριστούν οι κοινωνικές κάστες είναι η μεταφορά των εσόδων ή της παραγωγής μεταξύ ομάδων, που επιτυγχάνεται μέσω του κράτους. Με άλλα λόγια, ποιος πληρώνει τους φόρους και ποιος καταναλώνει τους φόρους;

Αντί για το αμοιβαίο όφελος του ειρηνικού και συνεργατικού μηχανισμού της παραγωγής και της ανταλλαγής, που πλουτίζει τους πάντες, η κρατική εμπλοκή απαιτεί από τους ανθρώπους να ωφελούνται εις βάρος των άλλων. Αυτό όχι μόνο ενδυναμώνει περαιτέρω την πολιτική κάστα, αλλά διδάσκει στους ανθρώπους να προσπαθούν να αποκτήσουν τον έλεγχο του κρατικού μηχανισμού προκειμένου να κερδίσουν εις βάρος των άλλων, αντί να κερδίσουν μέσω της παραγωγής και της ανταλλαγής. Ειδικά στις δημοκρατίες, αυτή η καταστροφική τάση ενθαρρύνει την στρατηγική ενός αγώνα δρόμου με στόχο τα βραχυπρόθεσμα, προσωρινά κέρδη, φτωχοποιώντας τους άλλους πριν προλάβουν να σας φτωχοποιήσουν. Όσον αφορά τη σύγκρουση των καστών, ο Rothbard γράφει:

Όπου παρεμβαίνει το κράτος… δημιουργείται μια σύγκρουση καστών, καθώς ο ένας άνθρωπος επωφελείται εις βάρος του άλλου. Αυτό φαίνεται πιο καθαρά στην περίπτωση των κρατικών επιδοτήσεων, που καταβάλλονται από φόρους ή μέσω πληθωρισμού του νομίσματος – μια προφανής απόσπαση πόρων από τον έναν πολίτη για να δοθούν στον άλλο. Ας γενικευτεί λοιπόν η μέθοδος των επιδοτήσεων και όλοι θα σπεύσουν να αποκτήσουν τον έλεγχο του κράτους. Η παραγωγή θα παραμελείται όλο και περισσότερο, καθώς οι άνθρωποι θα διοχετεύουν τις ενέργειές τους στους πολιτικούς αγώνες, στον αγώνα για λεηλασία. Είναι προφανές ότι η παραγωγή και το γενικό βιοτικό επίπεδο μειώνονται με δύο τρόπους: (1) με την εκτροπή της δραστηριότητας από την παραγωγή στην πολιτική και (2) από το γεγονός ότι το κράτος αναπόφευκτα επιβαρύνει τους παραγωγούς με το άχθος μιας αναποτελεσματικής, προνομιούχου ομάδας… Όσοι πετύχουν στην ελεύθερη αγορά, στην οικονομική ζωή, θα είναι επομένως οι πιο επιδέξιοι στην παραγωγή και στην εξυπηρέτηση των συνανθρώπων τους. Όσοι πετύχουν στον πολιτικό αγώνα θα είναι οι πιο επιδέξιοι στη χρήση του εξαναγκασμού και στην απόκτηση προνομίων από τους ασκούντες τον εξαναγκασμό.

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, άνθρωποι από διαφορετικές δημογραφικές ομάδες («τάξεις») αρχίζουν να μισούν ο ένας τον άλλον, κατηγορώντας οι μεν τους δε – σωστά, εσφαλμένα, ή εν μέρει σωστά ή εσφαλμένα – για τις στρεβλωμένες οικονομικές συνθήκες. Φυσικά, η κάστα της κρατικής ελίτ – η οποία φαίνεται πάντα να αποφεύγει επιδέξια την ευθύνη σε αυτό το σύστημα – επωφελείται όταν οι διάφορες τάξεις κατηγορούν η μία την άλλη και στη συνέχεια καταφεύγουν στο κράτος για να λύσουν το πρόβλημα. Η κάστα της κρατικής ελίτ κερδίζει περισσότερα χρήματα και ισχύ, οι καθαροί φορολήπτες ωφελούνται, οι καθαροί φορολογούμενοι δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο, οι άνθρωποι αισθάνονται ότι κάτι δεν πάει καλά, αλλά δεν ξέρουν ποιον ακριβώς να κατηγορήσουν, κατηγορούν ο ένας τον άλλον και καταφεύγουν στα πολιτικά μέσα, και ο κύκλος συνεχίζεται. Αυτή η δυναμική είναι εμφανής στην τρέχουσα διαγενεακή περιφρόνηση μεταξύ ηλικιωμένων και νέων.

Πληθωρισμός: Αφαιρεί και δίνει

Τα φαινόμενα Cantillon —σύμφωνα με τα οποία η εισαγωγή νέου χρήματος σε μια οικονομία έχει μια άνιση διασπορά στις τιμές και στον πλούτο, ωφελώντας τους αρχικούς αποδέκτες/δαπανώντες εις βάρος των μεταγενέστερων αποδεκτών/δαπανώντων ή των μη αποδεκτών/δαπανώντων— αποτελούν τον λόγο για την εμπλοκή των κυβερνήσεων στην παραγωγή του χρήματος. Αυτό που κάνει ο πληθωρισμός δεν είναι απλώς να αυξάνει ομοιόμορφα τις τιμές και να επηρεάζει τους πάντες με τον ίδιο τρόπο, διαφορετικά ο πληθωρισμός ως πρακτική και πολιτική θα ήταν άσκοπος. Λόγω της μη ουδετερότητας του χρήματος όμως:

Όσο ο πληθωρισμός βρίσκεται σε εξέλιξη, υπάρχει μια αέναη μετατόπιση του εισοδήματος και του πλούτου από κάποια κοινωνική ομάδα σε άλλες κοινωνικές ομάδες. Όταν ολοκληρωθούν όλες οι συνέπειες του πληθωρισμού στις τιμές, έχει λάβει χώρα μια μεταφορά πλούτου μεταξύ κοινωνικών ομάδων. Το αποτέλεσμα είναι ότι υπάρχει στο οικονομικό σύστημα μια νέα διασπορά πλούτου και εισοδήματος και σε αυτή τη νέα κοινωνική τάξη οι ανάγκες των ατόμων ικανοποιούνται σε διαφορετικό σχετικό βαθμό από ό,τι πριν.

Στο βιβλίο του «Ο Πληθωρισμός και η Οικογένεια», ο Jeffrey Denger περιγράφει «θεσμούς και συνήθειες που προκύπτουν από τη διαμόρφωση της κουλτούρας του πληθωρισμού» (σελ. 115, η έμφαση στο πρωτότυπο). Διευκρινίζει περαιτέρω: «Όπως θα παρατηρήσει ο αναγνώστης, αυτό το οικονομικό περιβάλλον [δηλαδή, η πληθωριστική νομισματική πολιτική] οδηγεί στη θεσμοθέτηση της κουλτούρας του χρέους, στην αύξηση των ταξικών διαφορών και στην ενίσχυση του ηθικού κινδύνου, των παγίδων ορθολογικότητας και της συλλογικής διαφθοράς » (σελ. 115, η έμφαση στο πρωτότυπο). Αξίζει να σημειωθεί ότι η προηγούμενη λίστα περιλαμβάνει θεσμούς και συνήθειες για τις οποίες οι νεότερες γενιές επικρίνονται από τις παλαιότερες γενιές, όλα αυτά χωρίς να συνειδητοποιούν την οικονομική ερμηνεία πίσω τους, τείνοντας να αυξάνουν τη δυσαρέσκεια και την περιφρόνηση μεταξύ των γενεών.

Ο Guido Hülsmann, πραγματευόμενος τις πολιτισμικές επιπτώσεις του πληθωρισμού, αναφέρει το πώς ο πληθωρισμός έχει διαφορετικές επιπτώσεις σε διαφορετικές γενιές και υπαινίσσεται τη δυσαρέσκεια μεταξύ τους ως το αποτέλεσμα:

Τώρα, ο μόνιμος πληθωρισμός των τιμών συνοδεύεται από ένα βαρύ κόστος – ένα βαρύ κοινωνικό κόστος – κυρίως με τη μορφή της αναδιανομής του πλούτου υπέρ των «εχόντων» και εις βάρος των «μη εχόντων». Σε ένα περιβάλλον μόνιμου πληθωρισμού των τιμών, τα αναλώσιμα αγαθά διακινούνται με έκπτωση, και τα διαρκή αγαθά – τα οποία μας βοηθούν να προστατεύσουμε τον πλούτο μας από την απώλεια της αγοραστικής δύναμης του χρήματος – διακινούνται με ένα premium. Όμως, ποια είναι τα πιο διαρκή αγαθά; Τα ακίνητα και οι χρηματοοικονομικοί τίτλοι. Ποια είναι τα πιο αναλώσιμα αγαθά; Ποιο είναι το πιο αναλώσιμο αγαθό; Η ανθρώπινη εργασία. Η ανθρώπινη εργασία δεν μπορεί να αποθηκευτεί ούτε δευτερόλεπτο… Συνεπώς, η εργασία διακινείται – σε ένα πληθωριστικό περιβάλλον – με έκπτωση (discount), σε σύγκριση με τα διαρκή αγαθά, όπως τα ακίνητα και οι χρηματοοικονομικοί τίτλοι. Και αυτό εκδηλώνεται στις αυξανόμενες δυσκολίες της ανερχόμενης γενιάς να συσσωρεύσει πλούτο. Απλώς χρειάζονται πολλά περισσότερα χρόνια εργασίας και αυξανόμενα ποσοστά αποταμίευσης, ώστε να καλυφθεί το επίπεδο πλούτου που έχει συσσωρευτεί από τις προηγούμενες γενιές, σε μικρότερο χρονικό διάστημα και με χαμηλότερα ποσοστά αποταμίευσης. Τώρα, τα δεδομένα είναι πολύ σαφή από αυτή την άποψη. Έτσι, μερικές φορές γκρινιάζουμε πολύ για τη νεότερη γενιά και, φυσικά, χρειάζεται να του σφαλιαρίζουμ ενίοτε, αλλά δεν είναι άδικο, σωστά; Σίγουρα περνούν πιο δύσκολα σήμερα από ό,τι παλαιότερα. Είναι πιο δύσκολο για τους νεότερους ανθρώπους, πιο δύσκολο για τις νεότερες οικογένειες απλώς να καλύψουν τη διαφορά.

Οικονομική «προσιτότητα» και διαγενεακή σύγκρουση

Πάντα υπήρχε κάποια δυσαρέσκεια μεταξύ των «παλαιών» και των «νέων» γενεών, και μεγάλο μέρος αυτής είναι φυσικό, ή τουλάχιστον ιστορικά φυσιολογικό. Ωστόσο, προσθέστε σε αυτό γενιές πληθωρισμού, που καταστρέφει και μεταφέρει τον πλούτο, ο οποίος αναγκαστικά ευνοεί ορισμένους έναντι άλλων, και ένα νομικό σύστημα καστών που καθιστά ορισμένους προνομιούχους (τους καθαρούς φορολολήπτες καταναλωτές) και επιβαρύνει άλλους (καθαρούς φορολογούμενους καταναλωτές), συν ένα σημαντικό ποσό οικονομικού αναλφαβητισμού, και έχετε μια συνταγή για διαγενεακή δυσαρέσκεια. Ο Mises προσδιόρισε αυτό το φαινόμενο ως συνέπεια του πληθωρισμού στο έργο του Οικονομική Ελευθερία και Παρεμβατισμός:

Ακόμα και ένας πολύ πιο μετριοπαθής πληθωρισμός [από εκείνον στην Γερμανία της Βαϊμάρης], ωστόσο, κλονίζει τα θεμέλια της κοινωνικής δομής μιας χώρας. Τα εκατομμύρια των ανθρώπων που βλέπουν τους εαυτούς τους να στερούνται ασφάλειας και ευημερίας απελπίζονται. Η συνειδητοποίηση ότι έχουν χάσει όλα -ή σχεδόν όλα- όσα είχαν βάλει στην άκρη για τις δύσκολες μέρες ριζοσπαστικοποιεί ολόκληρη την άποψή τους. Τείνουν να πέφτουν εύκολα θύματα τυχοδιωκτών, που στοχεύουν στην δικτατορία, και τσαρλατάνων, που προσφέρουν λύσεις με γιατροσόφια. Το θέαμα ορισμένων ανθρώπων που κερδοσκοπούν ενώ οι υπόλοιποι υποφέρουν τους εξοργίζει. Η επίδραση μιας τέτοιας εμπειρίας είναι ιδιαίτερα έντονη στους νέους. Μαθαίνουν να ζουν στο παρόν και περιφρονούν όσους προσπαθούν να τους διδάξουν την «παλιομοδίτικη» ηθική και λιτότητα.

Ακόμη και το πλασάρισμα της κρίσης ως «κρίσης οικονομικής προσιτότητας» χρησιμεύει για την εσφαλμένη διάγνωση της πηγής του προβλήματος. Αντί να αποκαλείται το ζήτημα «πληθωρισμός» -που επίσης συχνά ορίζεται εσφαλμένα, γεγονός που συμβάλλει σε μια εσφαλμένη διάγνωση και σε αντιπαραγωγικές προτάσεις πολιτικής – η χρήση των όρων «οικονομική δυσπροσιτότητα» ή «οικονομική προσιτότητα» υπονοεί με τρόπο ανώριμο ότι το μόνο πρόβλημα είναι πως οι άνθρωποι απλώς δεν έχουν αρκετά χρήματα και απλώς χρειάζονται περισσότερα για να μπορούν να αντέξουν οικονομικά τα πράγματα. Επιπλέον, ένα μεγάλο μέρος της δυσαρέσκειας, ειδικά μεταξύ των ηλικιωμένων και των νέων, φαίνεται να επικεντρώνεται σε εκείνους που είναι σε μεγάλο βαθμό σε θέση να αντέξουν οικονομικά ό,τι θέλουν στη ζωή και σε εκείνους που δεν μπορούν.

Έτσι, κάθε προσπάθεια των παλαιότερων γενεών —οι οποίες φαίνεται να μπορούν να «αποκτήσουν» αυτά που θεωρούνται βασικά οικονομικά αγαθά (π.χ., στέγαση κ.λπ.) ή που είχαν την ευκαιρία να αγοράσουν αυτά τα αγαθά όταν ήταν «προσιτά»— να παρέχουν οικονομικές συμβουλές στις νεότερες γενιές αντιμετωπίζεται με περιφρόνηση. Ακόμα κι αν οι συμβουλές είναι οικονομικά έγκυρες (δηλαδή, αποταμίευση, αποπληρωμή χρέους, κατάρτιση προϋπολογισμού, διαβίωση εντός των ορίων τους, επένδυση για την συνταξιοδότηση κ.λπ.), σε μια οικονομία που στρεβλώνεται από τον πληθωρισμό, θεωρούνται άσχετες, ανεπαρκείς, υποκριτικές και εκτός πραγματικότητας.

Οι παλαιότερες γενιές θεωρούν τις νεότερες γενιές με υψηλή χρονική προτίμηση —που παίρνουν ανόητες και επικίνδυνες οικονομικές αποφάσεις— ως προνομιούχες, που μεγαλώνουν με τους πόρους του σύγχρονου κόσμου που δεν υπήρχαν στις προηγούμενες γενιές (π.χ., το διαδίκτυο κ.λπ.). Επιπλέον, ως αποτέλεσμα της κουλτούρας του πληθωρισμού και του οικονομικού αναλφαβητισμού —που είναι κοινός σε όλες τις γενιές, αλλά συχνά επικεντρώνεται πιο έντονα στους νέους— η παλαιότερη γενιά βλέπει τους νέους να υποστηρίζουν παιδαριώδεις και καταστροφικές οικονομικές και πολιτικές ιδεολογίες και τους θεωρεί θρασύδειλους και αχάριστους που απορρίπτουν τις συμβουλές που πηγάζουν από την ηλικία και την εμπειρία τους.

Σύμφωνα με την ταξινόμηση των καστών από τον Rothbard, κατά μέσο όρο, η μεγαλύτερη σε ηλικία γενιά (65+) είναι επί του παρόντος καθαροί καταναλωτές φόρων και οι νεότερες γενιές (κάτω των 40) είναι καθαροί φορολογούμενοι. Ωστόσο, είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι αυτές οι κατηγορίες δεν είναι στατικές. Τα περισσότερα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ξεκίνησαν ως καθαροί φορολογούμενοι και τελειώνουν τη ζωή τους ως καθαροί καταναλωτές φόρων. Αυτό όχι μόνο ενθαρρύνει τη διαγενεακή δυσαρέσκεια, αλλά και δίνει κίνητρο στην παλαιότερη γενιά να χρησιμοποιήσει τον κρατικό μηχανισμό για να διατηρήσει την κάστα των καθαρών φορολογουμένων-καταναλωτών, και στη νεότερη γενιά να χρησιμοποιήσει τον κρατικό μηχανισμό για να εισέλθει στην κάστα των καθαρών φορολογουμένων-καταναλωτών. Αυτή είναι η διαγενεακή προσοδοθηρία.

Σύνοψη

Επομένως, ο πληθωρισμός δημιουργεί πολύ περισσότερα δεινά από ό,τι οι υψηλότερες τιμές και οι στρεβλώσεις της δομής της παραγωγής. Διαστρεβλώνει τον ηθικό και οικονομικό ιστό που καθιστά δυνατή τη συνεργασία μεταξύ των γενεών. Αν και ο πληθωρισμός αυξάνει γενικά τη συνολική χρονική προτίμηση της κοινωνίας, επηρεάζει τις ηλικιακές ομάδες ασύμμετρα. Οι παλαιότερες γενιές -που συχνά έχουν ήδη συσσωρεύσει περιουσιακά στοιχεία- μπορούν να θωρακιστούν μέσω επενδύσεων αντιστάθμισης του πληθωρισμού. Οι νεότερες γενιές -που εξακολουθούν να προσπαθούν να αποταμιεύσουν και να δημιουργήσουν κεφάλαιο- διαπιστώνουν ότι η σύνεση τιμωρείται συστηματικά. Το αποτέλεσμα είναι μια αμοιβαία δυσαρέσκεια: οι νέοι θεωρούν τους οικονομικούς κανόνες της λιτότητας και της υπομονής ξεπερασμένους σε έναν πληθωριστικό κόσμο, ενώ οι μεγαλύτεροί τους θεωρούν ανεύθυνους επειδή δεν ακολουθούν αυτούς ακριβώς τους κανόνες που ο πληθωρισμός έχει καταστήσει αυτοκαταστροφικούς.

Ο πληθωρισμός αναδιανέμει επίσης τις εμπειρικές προσδοκίες σχετικά με τον τρόπο επίτευξης της οικονομικής και χρηματοοικονομικής επιτυχίας. Η αποταμίευση για ένα σπίτι, η αποταμίευση για το μέλλον, οι επενδύσεις και η υποστήριξη μιας οικογένειας δεν λειτουργούν πλέον με τον ίδιο τρόπο υπό ένα πληθωριστικό καθεστώς. Όταν οι ίδιες συμπεριφορές δεν αποφέρουν πλέον τα ίδια αποτελέσματα, η συνέχεια μεταξύ των γενεών διακόπτεται. Οι γονείς και οι παππούδες κι οι γιαγιάδες δεν μπορούν να μεταβιβάσουν ουσιαστικά τους οικονομικούς «κανόνες της ζωής» και οι νέοι δεν εμπιστεύονται τη σοφία ενός κόσμου που δεν υπάρχει πια. Ο πληθωρισμός των περιουσιακών στοιχείων εντείνει το χάσμα, μετατρέποντας τη στέγαση, τη γη και τον σχηματισμό κεφαλαίου σε ανταγωνισμούς στους οποίους τα κέρδη των προγενέστερων αγοραστών συχνά έρχονται εις βάρος εκείνων που ήρθαν αργότερα.

Για παράδειγμα, τα άτομα των παλαιότερων γενεών που κατέχουν σπίτι ή ακίνητο, επωφελούνται από την ανατίμηση λόγω του πληθωρισμού. Από την άλλη πλευρά, οι νεότερες γενιές συνήθως πλήττονται από την ανατίμηση περιουσιακών στοιχείων όπως η στέγαση. Τώρα, ένα μέρος της ήδη προβληματικής αγοράς κατοικίας περιλαμβάνει εν μέρει τον ανταγωνισμό μεταξύ των παλαιότερων γενεών, που θέλουν να αγοράσουν σπίτια ή ακίνητα ως επένδυση αντιστάθμισης του πληθωρισμού, και των νεότερων γενεών, που θέλουν να αγοράσουν το πρώτο τους σπίτι για να ζήσουν. Και οι δύο αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της συνεχούς υποτίμησης του χρήματος, γεγονός που τις θέτει σε σκληρό ανταγωνισμό μεταξύ τους.

Κάθε κοινωνία διδάσκει στα νεότερα μέλη της ορισμένους κανόνες σχετικά με την λιτότητα, την υπομονή, την αποταμίευση και το ρίσκο. Ο πληθωρισμός αντιστρέφει τη δομή της ανταμοιβής και διδάσκει απαίσια μαθήματα. Ο πληθωρισμός καταστρέφει όχι μόνο τον πλούτο αλλά και την ηθική διαπαιδαγώγηση. Μολονότι το υγιές χρήμα σίγουρα δεν μπορεί να λύσει όλα τα διαγενεακά ζητήματα, τουλάχιστον εξαλείφει τις σημαντικές ευκαιρίες για συγκρούσεις, δυσαρέσκεια και περιφρόνηση.

[Πηγή άρθρου: Old vs. Young and Rich vs. Poor: How Government Creates Class Conflict]

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο Ηλικιωμένοι έναντι νέων και πλούσιοι έναντι φτωχών: Πώς το κράτος δημιουργεί ταξικές συγκρούσεις… Του Joshua Mawhorter εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τα διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον πληθυσμό της χώρας δεν περιγράφουν μια συνηθισμένη κοινωνική μεταβολή. Περιγράφουν μια χώρα που μικραίνει, γερνά και δυσκολεύεται να αναπαραγάγει τον εαυτό της. Το 2024 οι γεννήσεις στην Ελλάδα έπεσαν στις 68.467, μειωμένες σε σχέση με το 2023, ενώ οι θάνατοι έφτασαν τους 126.916. Δηλαδή μέσα σε έναν χρόνο ο φυσικός πληθυσμός της χώρας μειώθηκε κατά 58.449 ανθρώπους. Οι γάμοι μειώθηκαν επίσης, φτάνοντας τους 36.649, ενώ τα διαζύγια αυξήθηκαν στα 15.532. Την ίδια χρονιά καταγράφηκαν πάνω από σαράντα διαζύγια για κάθε εκατό γάμους.

Αυτό δεν είναι απλώς στατιστική. Είναι εθνική προειδοποίηση.

Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει μόνο κρίση γεννήσεων. Αντιμετωπίζει κρίση θεσμών. Και ο πρώτος θεσμός που εγκαταλείψαμε με ελαφρότητα είναι ο γάμος. Τον παρουσιάσαμε ως παλιό κατάλοιπο. Τον ταυτίσαμε με κοινωνική πίεση, υποκρισία, καταπίεση και μικροαστική συμβατικότητα. Ξεχάσαμε ότι ο γάμος υπήρξε επί αιώνες η βασική ιδιωτική συμμαχία κατά της φθοράς. Η συμφωνία δύο ανθρώπων να μετατρέψουν την επιθυμία σε ευθύνη, την έλξη σε διάρκεια, το σπίτι σε συνέχεια.

Καμία κοινωνία δεν επιβιώνει μόνο με δικαιώματα. Χρειάζεται και δεσμούς. Χρειάζεται ελεύθερους ανθρώπους που αναλαμβάνουν δεσμεύσεις. Ο φιλελεύθερος δεν ζητά από το κράτος να διατάξει τους πολίτες να παντρευτούν. Δεν πιστεύει σε ηθική αστυνόμευση ούτε σε κρατικό πατερναλισμό. Πιστεύει όμως στην αλήθεια. Και η αλήθεια είναι ότι μια κοινωνία που απαξιώνει τη σταθερή οικογένεια πληρώνει τελικά το κόστος σε άδεια σχολεία, γερασμένες γειτονιές, ασφαλιστικά αδιέξοδα και πολιτική παρακμή.

Οι Έλληνες πρέπει να ανακαλύψουν ξανά τα οφέλη του γάμου. Όχι μόνο επειδή ο γάμος συνδέεται με περισσότερα παιδιά. Αυτό είναι προφανές, αν και όχι μηχανικό. Η δημογραφία επηρεάζεται και από τα εισοδήματα, τη στέγη, τη φορολογία, την εργασία, το κόστος ανατροφής, την ηλικία απόκτησης πρώτου παιδιού και τη γενική αισιοδοξία μιας κοινωνίας. Ο γάμος δεν αρκεί για να λύσει το δημογραφικό. Αλλά χωρίς σταθερούς δεσμούς, χωρίς νοικοκυριά που μπορούν να σχεδιάσουν σε βάθος χρόνου, χωρίς ανθρώπους που πιστεύουν ότι αξίζει να χτίσουν κοινή ζωή, καμία πολιτική γεννήσεων δεν μπορεί να σταθεί.

Το επιχείρημα όμως δεν σταματά στη δημογραφία. Ο γάμος συνδέεται σταθερά με καλύτερα αποτελέσματα υγείας. Οι παντρεμένοι εμφανίζουν, κατά μέσο όρο, μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, καλύτερη ψυχική υγεία, χαμηλότερα επίπεδα μοναξιάς και καλύτερη ανάρρωση μετά από σοβαρές ασθένειες. Προφανώς, ένα μέρος αυτών των αποτελεσμάτων οφείλεται και στο ότι υγιέστεροι, σταθερότεροι και οικονομικά ασφαλέστεροι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να παντρευτούν και να παραμείνουν παντρεμένοι. Αλλά αυτό δεν ακυρώνει τον θεσμό. Δείχνει ακριβώς τη λειτουργία του. Ο γάμος συγκεντρώνει, οργανώνει και ενισχύει πόρους που αλλιώς διασκορπίζονται: φροντίδα, επίβλεψη, αυτοσυγκράτηση, οικονομική συνεργασία, κοινωνική υποστήριξη.

Το ίδιο ισχύει και για την οικονομία της οικογένειας. Ο γάμος δημιουργεί οικονομίες κλίμακας. Δύο άνθρωποι μοιράζονται έξοδα, κινδύνους, εργασία, χρόνο και φροντίδα. Μπορούν να αποταμιεύσουν ευκολότερα, να σχεδιάσουν καλύτερα, να στηρίξουν ο ένας τον άλλον σε περιόδους ανεργίας, ασθένειας ή επαγγελματικής μετάβασης. Δεν μιλάμε εδώ για κάθε γάμο ανεξαιρέτως. Μιλάμε για τον σταθερό, λειτουργικό έγγαμο δεσμό. Εκείνον που μειώνει την αβεβαιότητα, απλώνει το ρίσκο σε δύο ανθρώπους και μετατρέπει την ατομική επιβίωση σε κοινό σχέδιο.

Για τα παιδιά, το ζήτημα είναι πρωτίστως εμπειρικό. Η σταθερή έγγαμη οικογένεια συνδέεται, κατά μέσο όρο, με καλύτερα εκπαιδευτικά, ψυχολογικά και οικονομικά αποτελέσματα. Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε πιο σταθερά οικογενειακά περιβάλλοντα έχουν μικρότερη πιθανότητα να ζήσουν σε φτώχεια, μεγαλύτερη πιθανότητα να ολοκληρώσουν την εκπαίδευσή τους, καλύτερη σχολική επίδοση και χαμηλότερη έκθεση σε συνεχείς μετακινήσεις, συγκρούσεις και ανασφάλεια. Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί. Δύο δεσμευμένοι γονείς μπορούν συνήθως να προσφέρουν περισσότερο χρόνο, περισσότερη επίβλεψη, περισσότερους οικονομικούς πόρους και μεγαλύτερη συνέχεια στην καθημερινότητα. Ο γάμος δεν παράγει αυτομάτως καλά παιδιά ούτε εξαλείφει τις αποτυχίες της γονεϊκότητας. Δημιουργεί όμως, σε επίπεδο κοινωνικού αποτελέσματος, τις καλύτερες πιθανότητες για λιγότερη φτώχεια, λιγότερη αστάθεια και περισσότερη ανοδική κινητικότητα. Και αυτό, σε μια χώρα που γερνά και μικραίνει, δεν είναι ηθικολογία. Είναι δημόσιο συμφέρον.

Σαφώς και υπάρχουν πολλές διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στον γάμο, την οικογένεια και τη γονεϊκότητα. Κανείς δεν χρειάζεται να διαγράψει την προσωπική διαδρομή κανενός. Όταν όμως μιλάμε σοβαρά για το ποια θεσμική διαρρύθμιση παράγει, κατά μέσο όρο, τα καλύτερα αποτελέσματα για τους γονείς, τα παιδιά και την κοινωνία, τότε η απάντηση παραμένει ενοχλητικά απλή. Ο «ντεμοντέ, απαρχαιωμένος», κλασικός γάμος διατηρεί τα πρωτεία.

Μπορεί να μην αρέσει στην εποχή μας. Μπορεί να μην κολακεύει τις ιδεολογικές μόδες της ρευστότητας. Αλλά ο γάμος εξακολουθεί να συγκεντρώνει σε έναν θεσμό όσα χρειάζεται η ανθρώπινη ζωή για να ανθίσει: διάρκεια, αμοιβαιότητα, ευθύνη, οικονομική συνεργασία, κοινωνική αναγνώριση και σταθερότητα για τα παιδιά.

Πριν μιλήσουμε λοιπόν για οποιοδήποτε επιμέρους μέτρο πολιτικής, πρέπει να κοιτάξουμε τη μεγάλη εικόνα της συμπεριφοράς. Πότε φεύγουν οι νέοι από το πατρικό σπίτι. Πότε σχηματίζουν σταθερά νοικοκυριά. Πότε παντρεύονται. Πότε κάνουν το πρώτο παιδί. Πόσο εύκολα μπορούν να εργαστούν, να αποταμιεύσουν, να στεγαστούν, να προβλέψουν το αύριο. Μια κοινωνία που καθυστερεί διαρκώς την ενηλικίωση, τιμωρεί φορολογικά την εργασία, κλείνει την αγορά κατοικίας, υποτιμά τη μητρότητα και την πατρότητα και αντιμετωπίζει τη δέσμευση ως αφέλεια, δεν μπορεί μετά να απορεί γιατί δεν γεννιούνται παιδιά.

Η Ελλάδα δεν θα σωθεί μόνο με επιδόματα, ημερίδες και κρατικές καμπάνιες. Θα σωθεί όταν οι άνθρωποι πιστέψουν ξανά ότι αξίζει να δεσμευθούν, να χτίσουν σπίτι, να μεγαλώσουν παιδιά, να μείνουν. Ο γάμος δεν λύνει όλα τα προβλήματα. Αλλά χωρίς γάμο, καμία κοινωνία δεν αναπαράγει με σιγουριά ούτε τον πληθυσμό της ούτε τον χαρακτήρα της.

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο Ο γάμος ως δημογραφική άμυνα… Του Α. Σκούρα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

«Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς έναν πιο ανόητο ή πιο επικίνδυνο τρόπο λήψης αποφάσεων από το να αναθέτουμε αυτές τις αποφάσεις στα χέρια ανθρώπων που δεν πληρώνουν κανένα τίμημα για τα λάθη τους.» – Thomas Sowell

 

Έχει συχνά επισημανθεί πως είναι καλό το ότι οι πιλότοι κάθονται στο μπροστινό μέρος του αεροπλάνου, επειδή αν κάνουν ένα καταστροφικό λάθος, θα είναι οι πρώτοι που θα χτυπήσουν το βουνό. Μολονότι αυτό σίγουρα δεν αποτρέπει όλα τα αεροπορικά δυστυχήματα, απλώς καταδεικνύει μια βασική αλήθεια: όταν οι άνθρωποι επωμίζονται προσωπικά, άμεσα και ευθέως το κόστος των πράξεων και των αποφάσεών τους, αυτό τους δίνει ένα ισχυρό κίνητρο να είναι προσεκτικοί σχετικά με το αν οι πεποιθήσεις τους είναι αληθείς ή ψευδείς.

Η παρατήρηση του Sowell αποτυπώνει ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό του σύγχρονου κράτους, ιδίως τη γραφειοκρατία. Όταν οι υπεύθυνοι για την λήψη αποφάσεων είναι απομονωμένοι από το κόστος των αποφάσεών τους, απομονώνονται ολοένα και περισσότερο από πτυχές της ίδιας της πραγματικότητας. Αλλά η ίδια θεσμική λογική επεκτείνεται και στην κοινωνία γενικότερα. Η μαζική δημοκρατία, ενισχυμένη από τη γραφειοκρατία, τον πληθωρισμό και τις μεταβιβαστικες πληρωμές (την «αναδιανομή») δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο οι πολίτες ενθαρρύνονται να ασπαστούν πολιτικές πεποιθήσεις που σε διαφορετική περίπτωση θα πειθαρχούσαν στην συνηθισμένη οικονομική και κοινωνική ανατροφοδότηση. Με τη σειρά της, αναδύεται μια πνευματική αγορά για να ικανοποιήσει αυτή τη ζήτηση, ανταμείβοντας πολιτικούς, δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς, ακτιβιστές και άλλους διαμορφωτές της κοινής γνώμης που παρέχουν συναισθηματικά ικανοποιητικές αφηγήσεις και εκλογικεύσεις αντί για άβολες αλήθειες.

Σε προηγούμενα άρθρα, έχω διερευνήσει το φαινόμενο της νηπιοποίησης του πολιτισμού. Σε παρόμοιο πνεύμα, αυτό το άρθρο υποστηρίζει ότι ορισμένα θεσμικά κίνητρα στη μαζική δημοκρατία, καθώς και η φύση της γραφειοκρατίας και οι οικονομικές μη ρεαλιστικές καταστάσεις που δημιουργούνται από τον πληθωρισμό και τις μεταβιβαστικές πληρωμές, αποδυναμώνουν συστηματικά τους κανονικούς μηχανισμούς ανάδρασης που πειθαρχούν τις πεποιθήσεις.

Με απλά λόγια, η σύγχρονη δημοκρατία σε συνδυασμό με τη γραφειοκρατία ενθαρρύνει τις μη ρεαλιστικές πεποιθήσεις. Σε αυτό το πνεύμα, ο Mises προειδοποίησε:

«Όπου η λογική παύει να λειτουργεί, ο δρόμος προς τον ρομαντισμό είναι ανοιχτός». Μιλά επίσης για τον ρόλο της απεριόριστης φαντασίας: «Ο ρομαντικός είναι ονειροπόλος. Καταφέρνει εύκολα στη φαντασία του να αγνοήσει τους νόμους της λογικής και της φύσης».

Αντί να ανατρέξει σε προηγούμενο θέμα, το παρόν άρθρο επιδιώκει να διερευνήσει γιατί και πώς η δημοκρατία και η γραφειοκρατία δημιουργούν με μοναδικό τρόπο ιδιαίτερα ισχυρά κίνητρα για πολιτική μη πραγματικότητα.

Το κράτος, η δημοκρατία και η ανεπάρκεια

Εντός των δημοκρατιών, το παράδοξο της ψήφου συνεπάγεται ότι οι ατομικές ψήφοι έχουν σχεδόν αμελητέα πιθανότητα να καθορίσουν τα εκλογικά αποτελέσματα, εγείροντας το ερώτημα γιατί να ψηφίζουν τα ορθολογικά άτομα, πόσο μάλλον γιατί να καταβάλλουν την επίπονη προσπάθεια για να ενημερωθούν. Αυτό ενθαρρύνει την ορθολογική άγνοια. Οι ψηφοφόροι έχουν ελάχιστα κίνητρα να αποκτήσουν δαπανηρές (σε χρόνο και ενέργεια) πληροφορίες σχετικά με την πολιτική, επειδή η ατομική τους ψήφος δεν θα είναι καθοριστική.

Όσο μεγαλύτερο είναι το εκλογικό σώμα, τόσο πιο αδύναμο κίνητρο έχει κάθε μεμονωμένος ψηφοφόρος για να ενημερωθεί, και τόσο μεγαλύτερο τμήμα της διακυβέρνησης πρέπει να ανατεθεί σε μόνιμους «ειδικούς». Όταν οι ατομικές ψήφοι έχουν ουσιαστικά μηδενικό αντίκτυπο, η λειτουργία της ψήφου μετατοπίζεται από την γνήσια έκφραση προτίμησης σε ένα τελετουργικό νομιμοποίησης, παρέχοντας δημοκρατική κάλυψη για την διακυβέρνηση, που στην πραγματικότητα διεξάγεται από τον μόνιμο διοικητικό μηχανισμό.

Λόγω της αποσύνδεσης μεταξύ της ψηφοφορίας και του αποτελέσματος, το προσωπικό κόστος της ύπαρξης λανθασμένων πεποιθήσεων σχετικά με την πολιτική είναι ουσιαστικά μηδενικό, επομένως, η ύπαρξη λανθασμένων ή επιβλαβών πεποιθήσεων αποτελεί κίνητρο. Δεδομένου ότι οι λανθασμένες πολιτικές πεποιθήσεις δεν κοστίζουν τίποτα προσωπικά, αλλά παρέχουν ψυχολογικές ανταμοιβές, οι ορθολογικοί δρώντες θα ενδίδουν συστηματικά σε γνωστικές προκαταλήψεις στην πολιτική τους σκέψη. Η έλλειψη βαρύτητας των ατομικών ψήφων δεν παράγει απλώς αδαείς ψηφοφόρους, αλλά δημιουργεί δομικά κίνητρα για τον σχηματισμό παράλογων πεποιθήσεων σε ολόκληρο το δημοκρατικό εκλογικό σώμα.

Οι πολιτικοί —ειδικά στις αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες— ανταγωνίζονται μεταξύ τους για ψήφους, υποσχόμενοι να χρησιμοποιήσουν την καταναγκαστική ισχύ του κράτους για να παρέχουν οφέλη που οι υποστηρικτές τους δεν θα μπορούσαν να αποκτήσουν σε διαφορετική περίπτωση, μέσω εθελούσιων συναλλαγών. Επειδή το κόστος αυτών των υποσχέσεων διασκορπίζεται, καθυστερεί ή μετακυλίεται σε άλλους, τόσο οι πολιτικοί όσο και οι ψηφοφόροι μπορούν να εντρυφήσουν στην ψευδαίσθηση ότι το κράτος μπορεί συνεχώς να παρέχει περισσότερα από όσα έχει παραγάγει αρχικά η κοινωνία. Αυτό επιτρέπει στους ανθρώπους να ζουν υπό την επήρεια αυτού που ο Φρεντερίκ Μπαστιά ονόμασε «το μεγάλο φαντασιοκόπημα».

Η κυβέρνηση είναι αυτό το μεγάλο φαντασιοκόπημα, μέσω του οποίου όλοι προσπαθούν να ζήσουν εις βάρος όλων των άλλων.

Ο πληθωρισμός και η κουλτούρα της «αναδιανομής» ενισχύουν αυτή την πλασματική θεωρία διαχωρίζοντας περαιτέρω την κατανάλωση από την παραγωγή. Ο πληθωρισμός συσκοτίζει το κόστος του κράτους μέσω της νομισματικής υποτίμησης, ενώ η αναδιανομή αποσυνδέει τα οφέλη από την παραγωγική δραστηριότητα η οποία απαιτείται για τη διατήρησή τους. Και στις δύο περιπτώσεις, το κόστος μετατοπίζεται, καθυστερεί ή διαχέεται, επιτρέποντας στις πολιτικές ελίτ, στα ευνοούμενα συμφέροντα και στους ψηφοφόρους να διατηρούν πεποιθήσεις που θα ήταν πολύ πιο δύσκολο να διατηρηθούν υπό την άμεση πειθαρχία της αγοράς.

Καθώς τόσο οι ψηφοφόροι όσο και οι πολιτικοί εκπρόσωποι απομακρύνονται ολοένα και περισσότερο από τις άμεσες συνέπειες των πολιτικών τους αποφάσεων, ο καθένας γίνεται προμηθευτής και καταναλωτής των ψευδαισθήσεων του άλλου. Επιπλέον, δημιουργείται και συντηρείται μια αγορά για να προσφέρει εκλογικεύσεις. Το αποτέλεσμα είναι μια συμβιωτική σχέση αποξένωσης από την πραγματικότητα.

Στο βιβλίο του «Για μια Νέα Ελευθερία», ο Ρόθμπαρντ μίλησε για τη φύση της προπαγάνδας σε μια δημοκρατία,

…η μόνη πραγματική διαφορά μεταξύ μιας δημοκρατίας και μιας δικτατορίας όσον αφορά την διεξαγωγή πολέμου είναι ότι στην πρώτη πρέπει να εκπέμπεται περισσότερη προπαγάνδα στους υπηκόους για να επιτευχθεί η έγκρισή τους. Η εντατική προπαγάνδα είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση – όπως μπορούμε να δούμε από τον ενθουσιώδη τρόπο διαμόρφωσης της κοινής γνώμης όλων των σύγχρονων εμπόλεμων κρατών. Όμως το δημοκρατικό κράτος πρέπει να εργάζεται σκληρότερα και ταχύτερα. Και επίσης, το δημοκρατικό κράτος πρέπει να είναι πιο υποκριτικό στη χρήση της ρητορικής που έχει σχεδιαστεί για να απευθύνεται στις αξίες των μαζών: δικαιοσύνη, ελευθερία, εθνικό συμφέρον, πατριωτισμός, παγκόσμια ειρήνη κ.λπ. Έτσι, στα δημοκρατικά κράτη, η τέχνη της προπαγάνδας επί των υπηκόων τους πρέπει να είναι λίγο πιο εκλεπτυσμένη και διακριτική. Αλλά αυτό, όπως είδαμε, ισχύει για όλες τις κυβερνητικές αποφάσεις, όχι μόνο για τον πόλεμο ή την ειρήνη. Διότι όλες οι κυβερνήσεις -αλλά ιδιαίτερα οι δημοκρατικές κυβερνήσεις- πρέπει να εργάζονται σκληρά για να πείσουν τους υπηκόους τους ότι όλες οι καταπιεστικές τους πράξεις είναι πραγματικά προς το συμφέρον των υπηκόων τους.
( η έμφαση στο πρωτότυπο)

Η σύγχρονη μαζική δημοκρατία μετατρέπει την προπαγάνδα από μια άνωθεν δραστηριότητα σε μια συμμετοχική διαδικασία της αγοράς. Δεδομένου ότι τα δημοκρατικά κράτη ισχυρίζονται ότι, μέσω της συμμετοχής του λαού, το κράτος είναι εξουσιοδοτημένο και νόμιμο, οι πολίτες πρέπει να πειστούν με πιο διακριτικό τρόπο. Αυτό απαιτεί μια πιο υποδόρια και εκλεπτυσμένη μορφή προπαγάνδας από ό,τι σε μια ωμή δικτατορία. Η σύγχρονη μαζική δημοκρατία δημιουργεί επομένως συνθήκες στις οποίες οι πολιτικοί μύθοι δεν επιβάλλονται απλώς από τα πάνω, αλλά υιοθετούνται, τυγχάνουν υπεράσπισης και αναπαράγονται ενεργά από τον ίδιο τον πληθυσμό. Το αποτέλεσμα είναι μια πολιτική κουλτούρα στην οποία η μη πραγματικότητα γίνεται αυτο-ενισχυόμενη.

Γραφειοκρατία και ανεπάρκεια

Σε μια σύγχρονη δημοκρατία, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι παρόλο που η ψηφοφορία λαμβάνει χώρα, λαμβάνει χώρα εντός ενός κρατικού συστήματος. Σε ένα καταπιεστικό, εδαφικό μονοπωλιακό κράτος, οποιαδήποτε ψηφοφορία λαμβάνει χώρα σύμφωνα με τους όρους του κράτους και σύμφωνα με τις επιτρεπόμενες επιλογές του κράτους. Για παράδειγμα, ο λαός δεν μπορεί να ψηφίσει για τη διάλυση του κρατικού συστήματος.

Επιπλέον, η πραγματικότητα είναι ότι, όποιες μορφές ή δομές κι αν υιοθετήσουν τα κράτη, είναι πάντα αριστοκρατίες ή ολιγαρχίες τελικά – η κυριαρχία των λίγων. Υπάρχει μια τάση στις δημοκρατίες -ανεξάρτητα από την ψήφο- οι πολιτικές ελίτ εντός του κράτους να δημιουργούν και να επεκτείνουν τον μόνιμο, μη εκλόγιμο τομέα της κυβέρνησης που ονομάζεται γραφειοκρατία. Αυτή είναι ακριβώς η ιστορία της σύγχρονης Δύσης και των Ηνωμένων Πολιτειών, έτσι ώστε η «δημοκρατία», όταν χρησιμοποιείται από πολλές ελίτ, να έχει καταλήξει να σημαίνει όχι κυριαρχία από τον λαό ή τη λαϊκή βούληση, αλλά διατήρηση του status quo του κρατικού μηχανισμού χωρίς διακοπή.

Με την πάροδο του χρόνου, και εν μέρει λόγω της αυξημένης γραφειοκρατικοποίησης του κράτους — «της αφαίρεσης της πολιτικής από την κυβέρνηση» — το δικαίωμα ψήφου επεκτείνεται, αλλά περισσότεροι ψηφοφόροι εισέρχονται στην πολιτική ακριβώς τη στιγμή που περισσότερες λειτουργίες αφαιρούνται από τον εκλογικό έλεγχο. Αυτό ήταν μέρος της ιστορίας της Προοδευτικής Εποχής στις Ηνωμένες Πολιτείες. […]

Η Προοδευτική Εποχή δεν επέκτεινε απλώς το δικαίωμα ψήφου, ενώ παράλληλα επέκτεινε και τη γραφειοκρατία, αλλά μετέφερε ολοένα και περισσότερο τη λήψη αποφάσεων από τα νομοθετικά σώματα και τις τοπικές αυτοδιοικήσεις σε απομονωμένους διοικητικούς, δικαστικούς, οικονομικούς και τεχνοκρατικούς θεσμούς. Με άλλα λόγια, η δημοκρατική συμμετοχή επεκτάθηκε επίσημα, ενώ η ουσιαστική διακυβέρνηση έγινε ολοένα και πιο έμμεση, καθοδηγούμενη από ειδικούς και συγκεντρωτική. Έτσι, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, γινόμαστε μάρτυρες της ταυτόχρονης επέκτασης της επίσημης πολιτικής συμμετοχής και της συρρίκνωσης του ουσιαστικού δημοκρατικού ελέγχου. Αυτή η διαδικασία αποσυνδέει περαιτέρω τόσο τους ψηφοφόρους όσο και τους γραφειοκράτες από τις συνέπειες των πολιτικών τους.

Φυσικά, οι πολιτικές ελίτ εντός του επιτελικού κράτους είναι σε μεγάλο βαθμό απομονωμένες τόσο από την πειθαρχία της αγοράς όσο και από την ουσιαστική δημοκρατική λογοδοσία. Ως αποτέλεσμα, λειτουργούν υπό πολύ ασθενέστερους μηχανισμούς ανατροφοδότησης από τους επιχειρηματίες ή τους απλούς συμμετέχοντες στην αγορά. Οι πολιτικά ευνοημένοι πελάτες ή κάστες τους -αυτοί που είναι καθαροί ωφελούμενοι από τη φορολογία και τον «αναδιανεμητικό» μηχανισμό- ενθαρρύνονται επίσης να σκέφτονται και να ενεργούν με τρόπους που αποστασιοποιούνται ολοένα και περισσότερο από τους κλάδους της παραγωγής, της ανταλλαγής και της οικονομικής πραγματικότητας.

Καθώς το μόνιμο επιτελικό κράτος επεκτείνεται και περισσότερες αποφάσεις ανατίθενται σε μη εκλεγμένες γραφειοκρατίες, η σύνδεση μεταξύ της κοινής γνώμης και της δημόσιας πολιτικής εξασθενεί. Συνεπώς, οι ψηφοφόροι έχουν μειούμενα κίνητρα να διαμορφώνουν προσεκτικές, περιορισμένες από την πραγματικότητα πολιτικές κρίσεις, καθώς ένα ολοένα και μικρότερο μέρος της κυβέρνησης υπόκειται πραγματικά σε δημοκρατικό έλεγχο.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η ψήφος και η πολιτική έκφραση γίνονται ολοένα και πιο εκφραστικές ή συμβολισμοί «αρετής». Τα άτομα συσσωρεύουν κοινωνικό και ηθικό κεφάλαιο επιβεβαιώνοντας τις πεποιθήσεις, τις αξίες και τις φιλοδοξίες της προτιμώμενης εσωτερικής (πολιτικής) ομάδας τους, σε μεγάλο βαθμό ανεξάρτητα από το αν αυτές οι πεποιθήσεις περιγράφουν με ακρίβεια την πραγματικότητα. Η ζήτηση για πεποιθήσεις που επιβεβαιώνουν την ταυτότητα, με τη σειρά της, δημιουργεί μια αγορά για πολιτικούς, δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς, ακτιβιστές και άλλους επιχειρηματίες γνώμης που ανταγωνίζονται για να παρέχουν ικανοποιητικές ορθολογικές εξηγήσεις. Έτσι, ο ηθικός χαρακτήρας κάποιου ταυτίζεται ολοένα και περισσότερο με τη λίστα των πολιτικών επιθυμιών ή απαιτήσεων του. Το να είσαι «καλός άνθρωπος» σημαίνει να απαιτείς τις σωστές πολιτικές, ανεξάρτητα από το αν αυτές οι πολιτικές βασίζονται στην πραγματικότητα ή παράγουν καλά αποτελέσματα.

 

Σύνοψη

Η σύγχρονη δημοκρατία και η γραφειοκρατία διαχωρίζουν προοδευτικά τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων από το κόστος και την ανατροφοδότηση που δημιουργείται από τις αποφάσεις τους. Η δημοκρατία διαχωρίζει τους ψηφοφόρους από την αποφασιστική ευθύνη, η γραφειοκρατία διαχωρίζει τους διαχειριστές από τα κέρδη και τις ζημίες, ο πληθωρισμός διαχωρίζει τις δαπάνες από την ορατή φορολογία, ο μεταβιβαστικός μηχανισμός («αναδιανομή») διαχωρίζει την κατανάλωση από την παραγωγή και τα μέσα ενημέρωσης και οι διανοούμενοι διαχωρίζουν τις αφηγήσεις από την εμπειρική λογοδοσία. Όλα αυτά τείνουν και ενθαρρύνουν το να ζει κανείς αποξενωμένος από την πραγματικότητα, κάτι που θα μπορούσε να ονομαστεί ψυχικός ηθικός κίνδυνος (moral hazard).

[Πηγή άρθρου: Democracy + Bureaucracy = Idiocracy]

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο Δημοκρατία + Γραφειοκρατία= Ηλιθιοκρατία εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

22/7/2026 • Άρθρο του Nolan Denaro

Αυτό που είναι τόσο εκπληκτικό στην άνοδο του Δημοκρατικού Σοσιαλισμού δεν είναι ότι οι νέοι συνειδητοποιούν πως η οικονομία είναι στημένη εναντίον τους. Είναι απολύτως στημένη. Αυτό που προκαλεί ανησυχία είναι η έλλειψη μιας ακριβούς αξιολόγησης του πώς είναι στημένη. Οι νέοι που πιστεύουν στο όραμα του Δημοκρατικού Σοσιαλισμού συχνά λένε ότι οι υπαίτιοι των οικονομικών τους αγώνων είναι η «τάξη των δισεκατομμυριούχων» και η ιδιοκτησία τους επί τόσο τεράστιων ποσών πλούτου, σε σχέση με τους υπόλοιπους από εμάς. Έτσι, για να διορθώσει αυτή την αδικία, η κυβέρνηση πρέπει να παρέμβει στην οικονομία και να εφαρμόσει αναδιανεμητικά μέτρα για να πάρει από κάποιους («τους πλούσιους») και να δώσει σε άλλους («τους εργαζόμενους»).

Σε βασικό επίπεδο, αυτό που σκιαγραφεί εδώ ο Δημοκρατικός Σοσιαλιστής είναι μια ταξική ανάλυση. Στην αφήγησή του, υπάρχουν οι πλούσιοι, οι οποίοι εκμεταλλεύονται τους εργαζομένους τους και αποκομίζουν μεγάλα (και, κατά την άποψή τους, αδικαιολόγητα) κέρδη. Έπειτα, υπάρχουν οι εργαζόμενοι, οι οποίοι φαίνεται να μην μπορούν να προχωρήσουν λόγω της εγγενούς πάλης τους ενάντια στους εταιρικούς αφέντες τους.

Οι Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές έχουν επίσης αποφασίσει για μια λύση για αυτήν την κατάσταση: την κρατική παρέμβαση στην οικονομία. Πιστεύουν ότι για να διαλύσουν τις μεγάλες εταιρείες και να αφαιρέσουν τον πλούτο από την τάξη των δισεκατομμυριούχων, η κυβέρνηση θα πρέπει να παρέμβει και να εφαρμόσει τη δική της εκδοχή δικαιοσύνης. Συνοπτικά, υποστηρίζουν την ανάπτυξη της κυβέρνησης ως μέσο αναδιανομής του πλούτου. Αυτό βρίσκεται στον πυρήνα της παρανόησης του τρέχοντος οικονομικού μας συστήματος.

Υπάρχει η εσφαλμένη αντίληψη ότι η εξουσία που ασκούν στο τρέχον σύστημά μας δισεκατομμυριούχοι όπως ο Έλον Μασκ ή ο Πίτερ Θίελ (Peter Thiel) τους παραχωρήθηκε από την ελεύθερη αγορά, και ότι η κυβέρνηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για να απαλλάξει την κοινωνία μας από την υπερβολική επιρροή αυτής της εξουσίας. Αυτό στην πραγματικότητα είναι το αντίθετο της πραγματικότητας.

Ο πραγματικός λόγος που ο Έλον Μασκ και ο Πίτερ Θίελ είναι σε θέση να έχουν τόσο μεγάλο αντίκτυπο στη ζωή μας είναι εξαιτίας της βολικής σχέσης τους με το κράτος.

Η κυβερνητική ευνοιοκρατία είναι που επέτρεψε στην εταιρεία του Thiel, την Palantir, να αποκτήσει πρόσβαση σε τεράστια χρηματικά ποσά μέσω συμβάσεων και επιδοτήσεων, για παράδειγμα. Είναι ένα φαινόμενο γνωστό ως εταιρική ευνοιοκρατία, που μας υποχρεώνει όλους να χρηματοδοτούμε τον μιλιταρισμό και τις δολοφονίες στο εξωτερικό, ανεξάρτητα από το πόσο εμείς, τόσο οι δεξιοί όσο και οι αριστεροί, μπορεί να εναντιωνόμαστε σε αυτά. Δεν είναι οι ελεύθερες αγορές που οδηγούν σε αυτή την κατάσταση. Είναι η σχέση μεταξύ του μεγάλου κράτους και των μεγάλων επιχειρήσεων.

Εταιρείες όπως η Palantir του Peter Thiel δεν έχουν γίνει τόσο ισχυρές όσο έχουν γίνει λόγω του ότι όλοι μας ανταλλάσσουμε οικειοθελώς τα χρήματά μας με τις υπηρεσίες τους. Η επιρροή τους είναι αποτέλεσμα μιας άδικης συμμαχίας μεταξύ επιχειρηματικών συμφερόντων και κυβερνητικής εξουσίας.

Με τη στενή έννοια, οι Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές έχουν δίκιο όταν λένε ότι υπάρχει ταξική σύγκρουση στην κοινωνία μας. Ωστόσο, κάνουν λάθος στις ετικέτες τους. Σε αντίθεση με τις εθελούσιες ενώσεις στις οποίες συμμετέχουμε καθημερινά στον ιδιωτικό τομέα, είμαστε αναγκασμένοι να αλληλεπιδρούμε καθημερινά με μια οντότητα, την κυβέρνηση, ανεξάρτητα από την δυσαρέσκειά μας απέναντί της. Η πραγματική ταξική σύγκρουση (ή σύγκρουση ανάμεσα σε κάστες) στην κοινωνία μας είναι μεταξύ εκείνων από εμάς που έχουν το νόμιμο δικαίωμα να κλέβουν (δηλαδή όσοι απαρτίζουν το κράτος) και εκείνων από εμάς που πρέπει να παρέχουν αξία μέσω εθελοντικής ανταλλαγής προκειμένου να συσσωρεύσουν πλούτο.

Τα πράγματα έχουν κάπως έτσι: η κυβέρνηση χρησιμοποιεί το μονοπώλιό της στη βία για να κλέψει χρήματα από τον αμερικανικό λαό χωρίς καμία πραγματική αντίσταση. Αυτό γίνεται μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται φορολογία. Είμαστε αναγκασμένοι να χρηματοδοτήσουμε αυτήν την οντότητα ανεξάρτητα από το αν εγκρίνουμε ή όχι τη συμπεριφορά της. Μόλις πάρουν τα χρήματά μας, αποφασίζουν σε τι θα τα ξοδέψουν. Ένα μέρος τους χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση των φαινομενικά ατελείωτων πολέμων στο εξωτερικό, έτσι τα χρήματα διοχετεύονται σε εταιρείες εντός αυτού που έχει ονομαστεί «στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα». Το σύμπλεγμα αυτό περιλαμβάνει εταιρείες όπως η Boeing, η Lockheed Martin, η Raytheon και πολλές άλλες. Μερικά από τα κεφάλαια θα διατεθούν επίσης σε κυβερνητικά προγράμματα επιτήρησης, και εταιρείες όπως η Palantir θα περιμένουν να ανταλλάξουν την εμπειρογνωμοσύνη τους στην επιτήρηση με κρατικά κεφάλαια.

 

Μπορούμε να παρατηρήσουμε ξεκάθαρα ότι η αναδιανομή ήδη συμβαίνει. Ωστόσο, αντί για το σοσιαλιστικό σενάριο, όπου «οι πλούσιοι» ληστεύονται και ο πλούτος τους δίνεται στους «εργαζόμενους», αυτή η οντότητα που ονομάζεται κυβέρνηση στην πραγματικότητα κλέβει τα λίγα χρήματα που έχουν οι φτωχοί ή η εργατική τάξη και τα δίνει στους διεφθαρμένους (και πολύ πλούσιους) φίλους της. Αυτό δεν είναι καπιταλισμός της ελεύθερης αγοράς· είναι παρεοκρατία.

Ο λόγος που ο καπιταλισμός (η ιδιωτική ιδιοκτησία του κεφαλαίου) συγχέεται με την ευνοιοκρατία (όταν η πολιτική διασύνδεση ευνοείται έναντι του ανταγωνισμού της αγοράς) είναι επειδή οι Ρεπουμπλικάνοι πολιτικοί έχουν κάνει πολύ καλή δουλειά στην εφαρμογή της ευνοιοκρατίας, ενώ παράλληλα κηρύττουν τις αρετές του καπιταλισμού. Αφενός, θα δώσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια φορολογουμένων σε έναν κατασκευαστή όπλων και, αφετέρου, θα κάνουν προεκλογικές διαφημίσεις για την πίστη τους στον καπιταλισμό της ελεύθερης αγοράς. Χαρακτηρίζουν ψευδώς τις εταιρικές τους επιχορηγήσεις ως πρακτική του «καπιταλισμού», ενώ στην πραγματικότητα επιδίδονται σε μια μορφή σοσιαλισμού.

Το βρώμικο μυστικό είναι ότι στην πραγματικότητα δεν πιστεύουν στις ελεύθερες αγορές. Πολλοί από αυτούς πιθανότατα δεν πιστεύουν σε απολύτως τίποτα και απλώς οι σύμβουλοί τους τους είπαν ότι ο «καπιταλισμός» πουλάει στην εκλογική βάση των Ρεπουμπλικανών. Επιδίδονται στην ευνοιοκρατία στηρίζοντας συγκεκριμένες εταιρείες φιλικές προς την κυβέρνηση, όχι με βάση την ικανότητα των εταιριών να ανταγωνίζονται σε μια ελεύθερη ​​αγορά, αλλά αντίθετα, με βάση την προθυμία τους να βοηθήσουν την κυβέρνηση να κατασκοπεύει τους πολίτες ή, πιο αποτελεσματικά, να ανατινάζουν κτίρια σε χώρες του τρίτου κόσμου. Επιδίδονται στη δική τους σοσιαλιστική αναδιανομή πλούτου, μόνο που αυτή τη φορά παίρνουν χρήματα από τον φτωχό φορολογούμενο και τα δίνουν στην πλούσια εταιρεία που είναι σύμμαχη με την κυβέρνηση.

Αυτό, και πάλι, δεν είναι καπιταλισμός της ελεύθερης αγοράς. Είναι ακριβώς το αντίθετο. Δυστυχώς, χάρη στην ανερμάτιστη συμπεριφορά των Ρεπουμπλικανών στην Ουάσινγκτον, αυτή η διαφθορά έχει χαρακτηριστεί σαν καπιταλισμός και έτσι το καλό όνομα της ελεύθερης επιχειρηματικότητας έχει δυσφημιστεί.

Συμμερίζομαι τον σκεπτικισμό που έχουν πολλοί Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές για εταιρείες όπως η Palantir εξαιτίας των δεσμών τους με το κράτος. Η διαπλοκή του μεγάλου κράτους και των μεγάλων επιχειρήσεων είναι μια από τις μεγαλύτερες απειλές κατά της ελευθερίας που αντιμετωπίζουμε. Αν επιδιώκουμε να περιορίσουμε τον κίνδυνο μιας μελλοντικής δυστοπίας, θα πρέπει πραγματικά να υιοθετήσουμε τις ελεύθερες αγορές.

Τερματίστε την ευνοιοκρατία του κράτους, τερματίστε την εταιρική διαπλοκή και τερματίστε την παρεοκρατία που έχει κηλιδώσει το όνομα του laissez-faire καπιταλισμού.

Thorsten Polleit, καθηγητής οικονομικών και αρθρογράφος στο Mises Institute: Δεν υπάρχει καπιταλισμός/ελεύθερη αγορά στον κόσμο. Αυτό που υπάρχει είναι παρεμβατισμός ή ημι-σοσιαλισμός. Τα δεινά για τα οποία οδύρονται όλοι -οικονομικές και δημοσιονομικές κρίσεις, πληθωρισμός, φτώχεια στην τρίτη ηλικία, καταστροφή της φύσης- δεν οφείλονται επομένως στον καπιταλισμό αλλά στο κράτος και τον παρεμβατισμό του, στον ημι-σοσιαλισμό του.

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο Η παρεοκρατία ευθύνεται για τα οικονομικά μας δεινά, όχι οι (ανύπαρκτες) ελεύθερες αγορές… Του Nikos Maris εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στον σύγχρονο, δυτικό κόσμο μας, πολλοί δικαιολογούν το κράτος και τις πολιτικές του εξαιτίας της παραδοχής ότι το κράτος —και αποκλειστικά το κράτος— είναι ένας απαραίτητος πάροχος βασικών υπηρεσιών, που δεν θα παρέχονταν, ή δεν θα μπορούσαν καν να παρασχεθούν από την ελεύθερη αγορά, ή οι οποίες θα παρέχονταν σε ανεπαρκή ποσότητα, αν δεν υπήρχε η συλλογική παροχή τους από το κράτος. Αυτό είναι το επιχείρημα των δημόσιων αγαθών.

Έχει γίνει κλισέ για τους υπερασπιστές του κράτους να ρωτούν τους επικριτές, ιδίως τους φιλελεύθερους, «Αλλά χωρίς το κράτος, ποιος θα κατασκεύαζε τους δρόμους;» Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι ήταν ευκολότερο να πειστούν οι άνθρωποι να στείλουν τα παιδιά τους να σκοτώνουν και να σκοτώνονται σε πολέμους, να πληρώνουν υπερβολικούς φόρους, να βλέπουν την αγοραστική τους δύναμη να εξατμίζεται μέσω του πληθωρισμού και να παρατηρούν παθητικά τη γενική εγκληματική συμπεριφορά των πολιτικών ελίτ, παρά να πειστούν οι άνθρωποι ότι οι δρόμοι θα μπορούσαν να κατασκευαστούν χωρίς το κράτος.

Ενώ οι δρόμοι και άλλες δημόσιες υποδομές θεωρούνται «δημόσια αγαθά», υπάρχουν επίσης ορισμένες υπηρεσίες που έχουν συνδεθεί άρρηκτα με το κράτος, έτσι ώστε το να μην υπάρχει το κράτος ισοδυναμεί με το να μην υπάρχουν αυτές οι υπηρεσίες – εθνική άμυνα, συλλογική ασφάλεια, αστυνομία, δικαστήρια κ.λπ.

Η θεωρία των δημόσιων αγαθών παρουσιάζεται σαν επιστημονική, οικονομική θεωρία απαλλαγμένη από (υποκειμενικές) αξίες, ωστόσο, εισάγει έμμεσα κανονιστικές προϋποθέσεις που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το σύγχρονο έθνος-κράτος, και μόνο το κράτος, πρέπει να παρέχει ορισμένα βασικά αγαθά και υπηρεσίες, γεγονός που νομιμοποιεί το κράτος και τις πράξεις του ως απαραίτητες και θεμιτές. Ιστορικά, πολλές εφαρμογές της θεωρίας των δημόσιων αγαθών αναδύθηκαν λιγότερο ως ουδέτερες επιδείξεις της κρατικής αναγκαιότητας και περισσότερο ως αναδρομικές δικαιολογίες για λειτουργίες που τα κράτη είχαν ήδη μονοπωλήσει.

Θεωρία του Χομπς + θεωρία κοινωνικού συμβολαίου (παραδοχές περί σιωπηρής συναίνεσης) + νεοκλασικές παραδοχές = Ένας νομιμοποιητικός μύθος για το κράτος

Η θεωρία περί δημόσιων αγαθών —και διάφορα επιχειρήματα που προβάλλονται υπέρ του κράτους λόγω της υιοθέτησής της— είναι ένας επικίνδυνος συνδυασμός αρκετών εσφαλμένων ιδεών. Αυτά τα σφάλματα περιλαμβάνουν 1) την θεωρία του Χομπς για το σύγχρονο έθνος-κράτος, η οποία υποστήριζε την αναγκαιότητα και τη νομιμότητα του κράτους λόγω ανασφάλειας· 2) διάφορες θεωρίες περί κοινωνικού συμβολαίου και παραδοχές σιωπηρής συναίνεσης που υποστήριζαν ότι οι άνθρωποι όχι μόνο χρειάζονται το κράτος αλλά συμφωνούν με αυτό· και, 3) νεοκλασικές οικονομικές υποθέσεις σχετικά με την ισορροπία ως ρεαλιστικό και κανονιστικό στόχο, την αποτυχία της αγοράς και τον τέλειο ανταγωνισμό. Όταν αυτές οι εσφαλμένες θεωρίες συνδυάζονται, η θεωρία των δημόσιων αγαθών γίνεται απολογητική του κράτους.

Λόγω των προηγούμενων υποθέσεων, υποστηρίζεται ακόμη και ότι, επειδή κάποιος χρησιμοποίησε τα δημόσια αγαθά —για τα οποία ήταν υποχρεωμένος να πληρώσει μέσω φορολογίας— οτιδήποτε παράγει με επιτυχία σε ένα τέτοιο σύστημα εμπίπτει σε κάποια μορφή συλλογικής ιδιοκτησίας και στον έλεγχο του κράτους. Επομένως, δεδομένου ότι το κράτος διεκδικεί την επιτυχία, τα αποτελέσματα της επιτυχίας μπορούν νόμιμα να απαλλοτριωθούν από το κράτος.

Για παράδειγμα, σύμφωνα με τον Μπαράκ Ομπάμα και την Ελίζαμπεθ Γουόρεν, αντίστοιχα,

Αν έχεις πετύχει, δεν τα κατάφερες μόνος σου. Δεν τα κατάφερες μόνος σου. Πάντα με εντυπωσιάζουν οι άνθρωποι που σκέφτονται, «Λοιπόν, πρέπει να τα κατάφερα επειδή ήμουν τόσο έξυπνος», υπάρχουν πολλοί έξυπνοι άνθρωποι εκεί έξω. «Πρέπει να είναι επειδή δούλεψα σκληρότερα από όλους τους άλλους», επιτρέψτε μου να σας πω κάτι, υπάρχουν ένα σωρό σκληρά εργαζόμενοι άνθρωποι εκεί έξω. Αν πέτυχες, κάποιος σε κάποιο σημείο σου έδωσε κάποια βοήθεια. Υπήρχε ένας σπουδαίος δάσκαλος κάπου στη ζωή σου. Κάποιος βοήθησε να δημιουργηθεί αυτό το απίστευτο αμερικανικό σύστημα που έχουμε και σου επέτρεψε να ευδοκιμήσεις. Κάποιος επένδυσε σε δρόμους και γέφυρες. Αν έχεις μια επιχείρηση, δεν την έχτισες εσύ. Κάποιος άλλος το έκανε να συμβεί. Το διαδίκτυο δεν εφευρέθηκε μόνο του. (η έμφαση προστέθηκε)

Δεν υπάρχει κανείς σε αυτή τη χώρα που να πλούτισε μόνος του. Κανείς. Χτίσατε ένα εργοστάσιο εκεί έξω, μπράβο σας. Αλλά θέλω να είμαι ξεκάθαρος, μεταφέρατε τα προϊόντα σας στην αγορά στους δρόμους που οι υπόλοιποι από εμάς πληρώσαμε, προσλάβατε εργάτες που οι υπόλοιποι από εμάς πληρώσαμε για να εκπαιδευτούν, ήσασταν ασφαλείς στο εργοστάσιό σας χάρη στις αστυνομικές και πυροσβεστικές δυνάμεις που οι υπόλοιποι από εμάς πληρώσαμε, δεν χρειαζόταν να ανησυχείτε ότι ομάδες βανδάλων θα έρχονταν για να αρπάξουν όλα όσα υπήρχαν στο εργοστάσιό σας, ούτε να προσλάβετε κάποιους για να σας προστατεύσουν, λόγω της δουλειάς που κάναμε οι υπόλοιποι από εμάς (σ.σ. εννοεί την κρατική αστυνομία). Τώρα, χτίσατε ένα εργοστάσιο και μετατράπηκε σε κάτι καταπληκτικό ή σε μια σπουδαία ιδέα, ο Θεός να σας ευλογεί! Κρατήστε ένα μεγάλο μέρος του. Αλλά μέρος του υποκείμενου κοινωνικού συμβολαίου είναι ότι παίρνετε ένα μέρος από αυτό και πληρώνετε [μέσω του κράτους] για τον επόμενο νεαρό που θα ακολουθήσει τα χνάρια σας.
(η έμφαση προστέθηκε)

Αναμφίβολα, θα μπορούσαν να διατυπωθούν πολλές κριτικές σχετικά με τις παραπάνω δηλώσεις, ωστόσο, το παρόν άρθρο επικεντρώνεται στο επιχείρημα ότι η συλλογική παροχή δημόσιων αγαθών είναι η ανεξάρτητη μεταβλητή σε κάθε επιτυχία. Εάν γίνει αποδεκτή η θεωρία των δημόσιων αγαθών, τότε το κράτος δεν θεωρείται πλέον απλώς ως ένας θεσμός μεταξύ πολλών μέσα στην κοινωνία, αλλά ως η απαραίτητη προϋπόθεση για την ίδια την κοινωνία, ο απαραίτητος πάροχος των βασικών συλλογικών αγαθών και το θεσμικό πλαίσιο από το οποίο εξαρτώνται τελικά η παραγωγή, η ανταλλαγή, η τάξη και η ασφάλεια. Σε συνδυασμό με τις θεωρίες του κοινωνικού συμβολαίου και της υπόρρητης συναίνεσης, η συνεχιζόμενη χρήση κρατικών υπηρεσιών αντιμετωπίζεται στη συνέχεια ως απόδειξη της δημόσιας συναίνεσης, της πολιτικής υποχρέωσης και της νομιμότητας των συνεχιζόμενων παρεμβάσεων του κράτους.

Η κυκλικότητα των δημόσιων αγαθών

Κατά την εξέταση επιχειρημάτων, υπάρχουν δύο κύρια ζητήματα που πρέπει να αναζητηθούν: η ασυνέπεια ή/και η αυθαιρεσία. Με άλλα λόγια, ένα επιχείρημα θα πρέπει να είναι εσωτερικά συνεπές -ή απαλλαγμένο από αντιφάσεις- και πρέπει να είναι δικαιολογημένο. Ένα από τα πιο συνηθισμένα σφάλματα στην επιχειρηματολογία είναι η υποβολή ερωτήσεων, η κυκλική επιχειρηματολογία ή η ένα non seqvitur (ένα αδικαιολόγητο άλμα λογικής). Ενώ διακρίνονται μεταξύ τους, αυτά τα σφάλματα περιλαμβάνουν επιχειρήματα που υποθέτουν αυτό που επιδιώκουν να αποδείξουν.

Με βάση αυτό, το νόημα αυτού του άρθρου είναι πολύ απλό: Η θεωρία των δημόσιων αγαθών συχνά υποθέτει αυτό που επιδιώκει να αποδείξει, δηλαδή ότι το κράτος είναι η απαραίτητη προϋπόθεση της παραγωγής, παρόλο που το ίδιο το κράτος εξαρτάται από την προηγούμενη παραγωγή για κάθε πόρο που κατέχει. Το κράτος δεν έχει μια ανεξάρτητη πηγή πλούτου και επομένως δεν μπορεί να είναι η απόλυτη πηγή της ευημερίας, την οποία ισχυρίζεται ότι διευκολύνει. Με άλλα λόγια, για να υπάρχει και να λειτουργεί το κράτος, πρέπει να απαλλοτριώνει πλούτο από την ιδιωτική-παραγωγική οικονομία, επομένως, δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι η απόλυτη βάση του πλούτου και της παραγωγής.

Σε έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο, το κράτος πρώτα απαλλοτριώνει τον πλούτο από τα παραγωγικά άτομα μέσω της φορολογίας, στη συνέχεια χρησιμοποιεί ένα μέρος αυτού του πλούτου για την παροχή υπηρεσιών και τέλος επισημαίνει την ύπαρξη αυτών των υπηρεσιών ως απόδειξη ότι ο ίδιος ο πλούτος εξαρτάται τελικά από το κράτος:

1. Οι ιδιώτες δημιουργούν πλούτο μέσω της παραγωγής και της οικειοθελούς ανταλλαγής (αγαθών κι υπηρεσιών).
2. Το κράτος, εκ φύσεως, αποσπά καταναγκαστικά πόρους από ιδιώτες παραγωγούς μέσω της φορολογίας.
3. Το κράτος παρέχει ορισμένες υπηρεσίες ως «δημόσια αγαθά» (π.χ., δρόμους, εθνική άμυνα, αστυνομία, δικαστήρια, συλλογική ασφάλεια), συχνά αφού μονοπωλήσει ή παραγκωνίσει τους εναλλακτικούς παρόχους.
4. Οι ιδιώτες χρησιμοποιούν αυτές τις κρατικές υπηρεσίες, παρά το γεγονός ότι έχουν ήδη υποχρεωθεί να τις χρηματοδοτήσουν.
5. Η ύπαρξη και η χρήση αυτών των υπηρεσιών που χρηματοδοτούνται από τους φορολογούμενους χρησιμοποιείται σαν επίκληση, στη συνέχεια, για να δικαιολογηθεί το κράτος, οι παρεμβάσεις του και ο ισχυρισμός ότι η παραγωγική ανταλλαγή και η δημιουργία αξίας δεν θα υπήρχαν -ή δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν- χωρίς την παροχή των «δημόσιων αγαθών» από το κράτος.

Έτσι, η παραγωγικότητα που προϋποτίθεται από την κρατική δραστηριότητα μετασχηματίζεται ρητορικά σε απόδειξη της αναντικατάστατης φύσης του κράτους.

Στο βιβλίο του «Ανθρώπινη Δράση» , ο Mises σημειώνει κάτι από την κυκλικότητα αυτού του είδους της επιχειρηματολογίας σχετικά με τα κεφαλαιουχικά αγαθά,

Η ιστορία δεν παρέχει κανένα παράδειγμα συσσώρευσης κεφαλαίου που να επιτυγχάνεται από μια κυβέρνηση. Όσον αφορά τις κυβερνήσεις που επένδυσαν στην κατασκευή δρόμων, σιδηροδρόμων και άλλων χρήσιμων δημόσιων έργων, το απαραίτητο κεφάλαιο προερχόταν από τις αποταμιεύσεις των μεμονωμένων πολιτών και το δανειζόταν η κυβέρνηση. Αλλά το μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου χρέους δαπανείτο για τις τρέχουσες δαπάνες. Ό,τι είχαν εξοικονομήσει τα άτομα διασκορπιζόταν από την κυβέρνηση.

Επιχειρήματα όπως αυτά που προέβαλαν ο Ομπάμα και η Γουόρεν αντιστρέφουν έμμεσα τον αιτιώδη χαρακτήρα της παραγωγής. Το κράτος μπορεί να παρέχει δρόμους, σχολεία, αστυνομία και υποδομές μόνο αφού πρώτα δημιουργηθούν και συσσωρευτούν οι πόροι εντός της παραγωγικής οικονομίας. Ωστόσο, οι δημόσιες δαπάνες που προκύπτουν στη συνέχεια επικαλούνται σαν απόδειξη ότι η ίδια η ιδιωτική παραγωγή οφείλει την ύπαρξή της στο κράτος.

Μια τέτοια επιχειρηματολογία χρησιμοποιεί κατασκευασμένα στοιχεία — κρατική παροχή αγαθών κι υπηρεσιών μετά από την μονοπώλησή τους — για να αποδείξει το συμπέρασμα της αναγκαιότητας του κράτους, το οποίο υποτέθηκε στα βήματα που δημιούργησαν τα στοιχεία. Η θεωρία των δημόσιων αγαθών παρέχει στη συνέχεια μια συνεχή λειτουργική δικαιολόγηση για τη συνεχιζόμενη ύπαρξη, επέκταση και νομιμότητα του κράτους.

Αξίζει επίσης να αναφερθεί το στοιχείο του κρατικού μονοπωλίου. Το κράτος απαλλοτριώνει την ιδιωτική περιουσία, μονοπωλεί την ασφάλεια, την δικαστική εξουσία και άλλα αγαθά και υπηρεσίες, καταστέλλει ή εκτοπίζει εναλλακτικές λύσεις και στη συνέχεια παρουσιάζεται ως απαραίτητο επειδή δεν υπάρχουν ανταγωνιστές.

Σύνοψη και συμπέρασμα

Για να είμαστε δίκαιοι, και όπως έχει υποστηρίξει και στο παρελθόν ο υποφαινόμενος, οι θεσμικές συνθήκες είναι καθοριστικές για την ανάπτυξη και την διατήρηση του πλούτου: ιδιοκτησιακά δικαιώματα ιδιοκτησίας, ελευθερία συναλλαγών, νομοκρατία, υγιές χρήμα κ.λπ. Όμως, συχνά θεωρείται δεδομένο ότι αυτές είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα του θεσμού του σύγχρονου έθνους-κράτους. Ωστόσο, αυτές οι συνθήκες μπορούν να υπάρχουν σε ένα πλαίσιο αποκέντρωσης, όπως στην Ευρώπη και την Αμερική.

Επιπλέον, το επιχείρημα των δημόσιων αγαθών θα μπορούσε να είναι επιχείρημα βαθμού, το οποίο θα ήταν ένα σπειροειδές και όχι κυκλικό επιχείρημα. Για παράδειγμα, το επιχείρημα θα μπορούσε να είναι ότι το κράτος, στην πραγματικότητα, εξαρτάται από τον πλούτο και την παραγωγή της ιδιωτικής-παραγωγικής οικονομίας για έσοδα, αλλά ότι οι συλλογικές υπηρεσίες που παρέχει το κράτος επιτρέπουν μεγαλύτερη παραγωγή πλούτου υπό πιο σταθερές συνθήκες. Αυτό, ωστόσο, απέχει παρασάγγας από το να λέμε στους φορολογούμενους παραγωγούς: «Δεν το χτίσατε εσείς αυτό!» και να ισχυριζόμαστε ότι θα έπρεπε να φορολογούνται περισσότερο.

Με όλα αυτά, ενώ στοιχεία αυτού του επιχειρήματος περί κυκλικότητας κατά των δημόσιων αγαθών υπάρχουν στην αυστρο-φιλελεύθερη βιβλιογραφία – ειδικά στους Bastiat, Mises, Rothbard και Hoppe – και πέραν αυτών, φαίνεται ότι το απλό επιχείρημα περί κυκλικότητας που εμπλέκεται στην ταυτόχρονη εξάρτηση του κράτους από τον πλούτο της ιδιωτικής-παραγωγικής οικονομίας και στον ισχυρισμό ότι τελικά επιτρέπει τον πλούτο της ιδιωτικής-παραγωγικής οικονομίας δεν έχει εκφραστεί πλήρως. Με άλλα λόγια, αυτό το θέμα μπορεί να είναι καλό για περαιτέρω έρευνα. Για παράδειγμα, αξίζει να σημειωθεί εν συντομία ότι η θεωρία των δημόσιων αγαθών εισάγει αρκετές αμφισβητήσιμες ή ατεκμηρίωτες παραδοχές :

1. Οι νεοκλασικές υποθέσεις του τέλειου ανταγωνισμού, της τέλειας γνώσης, των συνθηκών ισορροπίας και της «βέλτιστης παροχής», από τις οποίες συνάγεται η «αποτυχία» της αγοράς·
2. Η «πλάνη της Νιρβάνα», η οποία συνίσταται στη σύγκριση των αγορών του πραγματικού κόσμου με υποθετικά ιδανικά αποτελέσματα, στην αντιμετώπιση των αποκλίσεων από τη θεωρητική βελτιστοποίηση ως «αποτυχία» και, στη συνέχεια, στην εξαγωγή συμπερασμάτων για την ανωτερότητα της πολιτικής παρέμβασης, παρά τα προβλήματα κινήτρων, υπολογισμών, γνώσης και συντονισμού του ίδιου του κράτους.
3. Ότι το κράτος —το οποίο αναγκαστικά αντλεί τους πόρους του από την παραγωγική οικονομία— αποτελεί το ίδιο την πρωταρχική βάση της δημιουργίας πλούτου, της παραγωγής ή της κοινωνικής τάξης·
4. Ότι ορισμένα αγαθά ή υπηρεσίες δεν θα μπορούσαν, δεν θα έπρεπε ή δεν θα μπορούσαν να προκύψουν μέσω εθελούσιων θεσμών χωρίς κρατική παροχή·
5. Ότι η τρέχουσα μονοπωλιακή παροχή ορισμένων υπηρεσιών καταδεικνύει την αναγκαιότητα ή την ανωτερότητα της μονοπωλιακής κρατικής παροχής υπηρεσιών·
6. Ότι αυτή η ίδια η κρατική παροχή αγαθών κι υπηρεσιών δεν έχει εκτοπίσει, απαγορεύσει, παραγκωνίσει ή εμποδίσει την εμφάνιση ανταγωνιστικών εθελούσιων θεσμών.
7. Ότι η χρήση υπηρεσιών που χρηματοδοτούνται από τους φόρους συνεπάγεται την σιωπηρή συναίνεση προς την πολιτική τάξη που τις χρηματοδοτεί και τις μονοπωλεί·
8. Ότι η αδυναμία ενός ατόμου να φανταστεί μια εθελοντική ή βασισμένη στην αγορά λύση δικαιολογεί την καταναγκαστική παρέμβαση του κράτους

Αυτά τα επιχειρήματα προϋποθέτουν την αναγκαιότητα της κρατικής παροχής αντί να την αποδεικνύουν.

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο To απατηλό, κυκλικό επιχείρημα περί δημόσιων αγαθών… Του Nikos Maris εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κοιτάζοντας πίσω σε περισσότερο από έναν αιώνα επέκτασης των γραφειοκρατιών, φθίνουσας πολιτικής αρετής και της αυξανόμενης υποκατάστασης της ατομικής πρωτοβουλίας από τον κρατικό σχεδιασμό, το έργο του Alexis de Tocqueville [Αλεξίς ντε Τοκβίλ] παραμένει, δυστυχώς, προφητικό όπως πάντα. Ευτυχώς για τους σύγχρονους υπερασπιστές της ελευθερίας, ο Ralph Raico άφησε πίσω του ένα αδημοσίευτο χειρόγραφο για τον Tocqueville, το οποίο διατέθηκε μετά θάνατον από το Ινστιτούτο Mises. Ως διάσημος μελετητής του φιλελευθερισμού στις ευρωπαϊκές του ρίζες, η προσέγγιση του Tocqueville από τον Raico αποτελεί ένα αριστούργημα ιστορικής και πολιτικής διορατικότητας. Είναι επίσης ένα εξαιρετικό σημείο εισόδου για όποιον ενδιαφέρεται για το πώς ο Tocqueville διέγνωσε τις ανεπαίσθητες απειλές για την ελευθερία που αναδύονταν από την ίδια την επιτυχία των δημοκρατικών θεσμών.

Ο Ράικο, πιστός στην παράδοση, δεν αντιμετωπίζει τον Τοκβίλ ως έναν ανέγγιχτο σοφό, αλλά ως έναν άνθρωπο που διαμορφώθηκε από την ιστορική του στιγμή – έναν αριστοκράτη που αναγνώρισε το αναπόφευκτο της δημοκρατικής ισότητας, ενώ φοβόταν τις ηθικές και πολιτικές συνέπειες της ανεξέλεγκτης ανάπτυξής της. Αυτό που παρατήρησε ο Τοκβίλ στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια της περιοδείας του το 1831, και αργότερα περιέγραψε λεπτομερώς στο βιβλίο του «Η Δημοκρατία στην Αμερική», ήταν ένα σύστημα εθελοντικής ένωσης, πολιτικής συμμετοχής και θρησκευτικής πεποίθησης, που λειτούργησε ως αντίβαρο σε αυτό που ονόμασε «ήπιο δεσποτισμό» – μια κατάσταση στην οποία ο λαός, ενώ τεχνικά είναι ελεύθερος, εξαρτάται τόσο πολύ από την κυβέρνηση για να καθοδηγήσει και να διαχειριστεί τη ζωή του, που η ελευθερία σβήνει αθόρυβα.

Ο Ράικο εστιάζει σε αυτή την προειδοποίηση. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές τυραννίες των βασιλιάδων ή των στρατιωτικών δικτατοριών, ο «ήπιος δεσποτισμός» του Τοκβίλ είναι πιο ύπουλος. Δεν συνοδεύεται από αλυσίδες και γκλομπ, αλλά από λίστες ελέγχου, επιδόματα και τεχνοκράτες. Είναι «απόλυτος, λεπτομερής, τακτικός, προνοητικός και ήπιος». Με την πάροδο του χρόνου, τα άτομα παραδίδουν την ανεξαρτησία τους όχι επειδή εξαναγκάζονται, αλλά επειδή συνηθίζουν να βασίζονται στο κράτος για τα πάντα, από την εκπαίδευση μέχρι την πρόνοια και τη ρύθμιση της απασχόλησης. Είναι, όπως τονίζει ο Ράικο, ο δρόμος όχι προς την ελευθερία, αλλά προς τη μετριότητα και την εξάρτηση.

Η ελπίδα του Τοκβίλ, ωστόσο, βασιζόταν σε αυτό που βρήκε στην Αμερική: έναν πληθυσμό εκπαιδευμένο στις συνήθειες της αυτονομίας και καθοδηγούμενο από αυτό που ο ίδιος ονόμαζε «φωτισμένη ιδιοτέλεια». Οι Αμερικανοί, παρατήρησε ο Τοκβίλ, κατανοούσαν ότι η προσωπική τους ευημερία ήταν συνδεδεμένη με τη γενική ευημερία και την έννομη τάξη της κοινότητας. Αλλά ούτε αυτό ήταν αρκετό. Ο Ράικο υπογραμμίζει την πιο βαθιά διορατικότητα του Τοκβίλ: ότι η θρησκεία είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ελευθερίας, όχι επειδή επιβάλλει κανόνες από ψηλά, αλλά επειδή προάγει την αρετή, την αυτοσυγκράτηση και την πίστη στα δικαιώματα που υπερβαίνουν την ανθρώπινη εξουσία.

Εδώ, ο κλασικός φιλελευθερισμός του ίδιου του Ράικο λάμπει. Υπογραμμίζει την επιμονή του Τοκβίλ ότι οι φιλελεύθερες κοινωνίες δεν μπορούν να επιβιώσουν μόνο με γνώμονα το προσωπικό συμφέρον. Εάν τα δικαιώματά μας στη ζωή, την ελευθερία και την ιδιοκτησία δεν προέρχονται από τον Θεό ή από κάποιον ανώτερο νόμο, είναι πιθανό να διαγραφούν ή να επαναπροσδιοριστούν από το κράτος. Ο ίδιος ο Τοκβίλ, αν και προσωπικά αποξενωμένος από τον Καθολικισμό της νεότητάς του, υποστήριξε ότι η θρησκευτική πίστη -ιδιαίτερα στο αμερικανικό πλαίσιο- παρείχε την ηθική βάση που προστάτευε την ελευθερία από το να εκτραπεί σε ασυλία ή απάθεια. Σημαντικό είναι ότι δεν ήταν θεοκράτης: απέρριπτε ρητά την ιδέα της θρησκείας που επιβάλλεται από το κράτος. Αυτό που πρότεινε ήταν πιο λεπτό: ότι οι πολιτικοί και τα δημόσια πρόσωπα θα έπρεπε να ενεργούν σαν να πιστεύουν, όχι από υποκρισία, αλλά επειδή η πίστη χρησίμευε ως ζωτικό προπύργιο κατά της δημοκρατικής διάβρωσης.

Ο Ράικο το σημειώνει αυτό με θαυμασμό και το βλέπει ως ένα πολύτιμο μάθημα για τους σύγχρονους φιλελεύθερους και τους κλασικούς φιλελεύθερους. Δεν μπορεί κανείς να διατηρήσει μια ελεύθερη κοινωνία απλώς μέσω νομικών μεταρρυθμίσεων ή οικονομικής απορρύθμισης. Πρέπει να καλλιεργήσει πολίτες ικανούς να ζουν ελεύθερα – και αυτό σημαίνει καλλιέργεια μιας κουλτούρας όπου τα δικαιώματα και οι ευθύνες της ελευθερίας εσωτερικεύονται. Ελλείψει ηθικής πεποίθησης, ο δημοκρατικός άνθρωπος γίνεται εύκολη λεία για τον τεχνοκράτη, τον γραφειοκράτη και τον δημαγωγό.

Το δοκίμιο προσφέρει επίσης μια ισχυρή κριτική για τα παράδοξα της δημοκρατίας. Ο Τοκβίλ κατανοούσε ότι το δημοκρατικό «τζίνι», άπαξ και απελευθερωθεί, δεν μπορεί να ξαναμπεί στο μπουκάλι. Πίστευε ότι η ισότητα ήταν αναπόφευκτη – «ένα θεϊκό γεγονός» που κινείτο αδυσώπητα προς τα εμπρός. Η πρόκληση δεν ήταν να της αντισταθούμε, αλλά να τη διαμορφώσουμε. Όπως ξεκαθαρίζει ο Ράικο, ο Τοκβίλ πίστευε ότι το κλειδί ήταν να αντισταθούμε στον συγκεντρωτισμό: να διασκορπίσουμε την εξουσία μέσω θεσμών όπως η κωμόπολη, το σώμα των ενόρκων και οι εθελοντικές ενώσεις, οι οποίες δίδασκαν στους πολίτες να αναλαμβάνουν την ευθύνη της πολιτικής και κοινωνικής τους ζωής. Όταν οι πολίτες χάνουν τη συνήθεια της αυτονομίας, προσκαλούν το κράτος να κυβερνήσει για λογαριασμό τους.

Ο Τοκβίλ του Ράικο δεν είναι ένας νοσταλγικός ρομαντικός που λαχταρά χαμένες αριστοκρατίες. Είναι ένας πολιτικός ρεαλιστής που καταλαβαίνει ότι το μεγαλείο της ψυχής και η ηθική ανύψωση είναι δύσκολο να καλλιεργηθούν σε δημοκρατικές κοινωνίες που έχουν εμμονή με την άνεση, την ισότητα και τη ωφέλεια. Ο κίνδυνος δεν είναι η τυραννία με την παλιά έννοια – είναι μια ισοπέδωση του ανθρώπινου πνεύματος, μια κουλτούρα ασήμαντης σημασίας και μια κοινωνία πολιτών απρόθυμη να σταθεί στα πόδια της.

Ο Ράικο είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός με το να τοποθετεί τον Τοκβίλ στο ευρύτερο πλαίσιο του γαλλικού φιλελευθερισμού του 19ου αιώνα. Όπως και ο μέντοράς του, Φρανσουά Γκιζό [François Guizot], ο Τοκβίλ ήταν ένας ιστορικός και πολιτικός, που επιδίωξε να κατανοήσει πώς εξελίσσονται οι θεσμοί και πώς μπορεί να διατηρηθεί η ελευθερία. Ο Ράικο αναδεικνύει αυτή τη δυαδικότητα με κομψότητα, δείχνοντας το πώς ο Τοκβίλ συνδύαζε τη βαθιά μόρφωση με τον πολιτικό ακτιβισμό — τόσο στη συγγραφή του «Η Δημοκρατία στην Αμερική» όσο και στη μεταγενέστερη καριέρα του.

Συνολικά, αυτό το δοκίμιο αποτελεί ένα λαμπρό σημείο εκκίνησης για όποιον ενδιαφέρεται για τον Τοκβίλ, τον φιλελευθερισμό ή τα προβλήματα της δημοκρατικής διακυβέρνησης. Σε αυτό, ο Ράικο μας υπενθυμίζει ότι η ελευθερία δεν είναι αυτοσυντηρούμενη. Απαιτεί θεσμούς, συνήθειες και, πάνω απ’ όλα, μια ηθική τάξη που επιβεβαιώνει την αξιοπρέπεια του ατόμου ως κάτι περισσότερο από ένα γρανάζι στον κρατικό μηχανισμό.

Στη σημερινή εποχή μας —όπου οι πολιτικές της ταυτότητας (identity politics), η κατάχρηση (πολιτικής) εξουσίας και ο ηθικός σχετικισμός απειλούν τα θεμέλια της κοινωνίας των πολιτών— οι προειδοποιήσεις του Τοκβίλ σχετικά με τον «ήπιο δεσποτισμό» και την αναγκαιότητα της θρησκείας δεν είναι απλές ιστορικές παραδοξότητες. Είναι εκκλήσεις για δράση. Και χάρη στο διαυγές, παθιασμένο και εύστοχο έργο του Ραλφ Ράικο, είμαστε καλύτερα εξοπλισμένοι για να τις λάβουμε υπόψη.

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο Ήπιος δεσποτισμός και ιερή ελευθερία: Ράικο, Τοκβίλ και φιλελεύθερη παράδοση… Του Nikos Maris εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Άρθρο του Gerard N. Casey, δημοσιευμένο στις 16/5/2011.

Μια συντριπτική προκατάληψη υπέρ των αρχαίων και υπαρχόντων συνηθειών ήταν ανέκαθεν, και πιθανότατα θα συνεχίσει να είναι για πολύ καιρό, ένα από τα πιο εξέχοντα χαρακτηριστικά της ανθρωπότητας. Όσο εντελώς ασύμβατοι κι αν είναι με την υπάρχουσα κατάσταση της κοινωνίας (όσο εντελώς παράλογα, τόσο βάσει αρχών όσο και στην πράξη) όσο εξαιρετικά παράλογοι, από κάθε άποψη, μπορεί να είναι αυτοί οι θεσμοί ή τα έθιμα) ωστόσο, αν έχουν απλά την όψη του τρέχοντος συρμού ή της αρχαιότητας (αν απλώς έχουν υιοθετηθεί και μας έχουν κληροδοτηθεί από τους προπάτορές μας) οι κραυγαλέες τους ασυνέπειες, τα ελαττώματά τους και τα παιδαριώδη χαρακτηριστικά τους είναι τόσο εντελώς κρυμμένα από το ακτινοβόλο φωτοστέφανο με το οποίο τα έχει περιβάλει μια τυφλή ευλάβεια, που είναι σχεδόν αδύνατο να ανοίξουμε τα θαμπωμένα μάτια του κόσμου σε μια απροκατάληπτη θέασή τους.

—Herbert Spencer, Η Ορθή Σφαίρα της Διακυβέρνησης

Όπως μαρτυρά η εισαγωγική αναφορά, πολλοί, ίσως οι περισσότεροι, άνθρωποι έχουν μια βαθιά ριζωμένη προδιάθεση να διατηρούν τα πράγματα όπως είναι. Για κάθε άτομο που επιθυμεί έντονα την αλλαγή, υπάρχουν 99 που ενστικτωδώς αντιστέκονται σε αυτήν. Αυτή η έμφυτη αντίσταση στην αλλαγή βρίσκει έκφραση στην πολιτική φιλοσοφία που ονομάζεται συντηρητισμός.

Σε αντίθεση με τους συντηρητικούς, η στάση των φιλελεύθερων απέναντι στην αλλαγή δεν συνάγεται από την ονομασία τους. Ενώ η ονομασία των φιλελεύθερων μαρτυρά την υψηλή εκτίμησή τους για την ελευθερία, το να είσαι φιλελεύθερος δεν σημαίνει ότι υιοθετείς εξ αρχής κάποια συγκεκριμένη στάση απέναντι στο status quo, εκτός εάν το status quo περιορίζει ή εμποδίζει την ανθρώπινη ελευθερία. Άραγε είναι αυτές οι πολιτικές φιλοσοφίες εγγενώς αντίθετες μεταξύ τους ή είναι δυνατόν να είσαι ταυτόχρονα συντηρητικός και φιλελεύθερος;

Ο Russell Kirk πιστεύει ότι, εκτός από την κοινή τους απέχθεια για τον κολεκτιβισμό και τις κυβερνήσεις που υπερβαίνουν τις αρμοδιότητές τους, οι συντηρητικοί και οι φιλελεύθεροι έχουν ελάχιστα ή καθόλου κοινά. Το πρόβλημα με τους φιλελεύθερους, σύμφωνα με τον Kirk, είναι η «φανατική τους προσκόλληση… στην έννοια της προσωπικής ελευθερίας ως ολόκληρου του σκοπού της πολιτικής διευθέτησης της κοινωνίας, και μάλιστα της ανθρώπινης ύπαρξης». Η παθολογική τους ανησυχία για την ελευθερία τους οδηγεί στο να υιοθετούν μια στάση ανοχής σε κάθε είδους απόψεις και γνώμες, μια ανοχή που τελικά οδηγεί στη δική τους προγραφή! Κατά την άποψη του Kirk, «Είναι μια απόλυτη ανοησία να ανεχόμαστε κάθε ποικιλία απόψεων, για κάθε θέμα, από αφοσίωση σε μια αφηρημένη «ελευθερία» », επειδή «η γνώμη σύντομα βρίσκει την έκφρασή της στην πράξη, και οι φανατικοί που ανεχθήκαμε δεν θα μας ανεχτούν όταν θα έχουν την εξουσία».

Αυτό που φοβούνται περισσότερο οι φιλελεύθεροι, όπως φαίνεται, είναι η υπακοή στις επιταγές του εθίμου. Δεν ανέχονται καμία εξουσία, και στην ηθική μια τέτοια μισαλλοδοξία μπορεί να οδηγήσει σε διαστροφή. Τελικά, «δεν υπάρχει μεγάλο χάσμα μεταξύ του φιλελευθερισμού και του λιμπερτινισμού (σ.σ. ελευθεριάζουσα συμπεριφορά)». Σαν να μην έφτανε αυτό, οι φιλελεύθεροι υποφέρουν επίσης από ένα είδος μεταφυσικής τρέλας, καθώς, παρά το γεγονός ότι οι διδασκαλίες τους απορρίπτονται επανειλημμένα τόσο λογικά όσο και πρακτικά, εξακολουθούν να επιμένουν να τις προωθούν. Αν η βλακεία συνίσταται στην επανάληψη του ανεφάρμοστου, σαν μια μύγα που χτυπάει επανειλημμένα το κεφάλι της στο τζάμι του παραθύρου, τότε οι φιλελεύθεροι πρέπει να είναι απίστευτα ηλίθιοι.

Είναι οι φιλελεύθεροι απαραίτητα ωφελιμιστές; Μήπως ο φιλελευθερισμός θέτει σε κίνδυνο την ανθρώπινη ελευθερία; Μήπως οι φιλελεύθεροι υποτιμούν ή υποβαθμίζουν όλες τις ανθρώπινες αξίες εκτός από την ελευθερία; Μήπως απορρίπτουν κάθε διακυβέρνηση και ασπάζονται το χάος; Μήπως ο φιλελευθερισμός αφαιρεί από τον κόσμο όχι μόνο την αγάπη και τη φιλία, αλλά και το καθήκον, την πειθαρχία και τη θυσία;

Ένας αρνητικά διακείμενος επικριτής του συντηρητισμού θα μπορούσε να ανταποδώσει το «κομπλιμέντο» του Kirk και να ισχυριστεί ότι ο συντηρητισμός έχει τις δικές του μομφές να απαντήσει. Μια πρόχειρη ερμηνεία του συντηρητισμού θα μπορούσε να είναι ότι ισοδυναμεί, στην πραγματικότητα, με μια πάγια πολιτική αντίστασης στην αλλαγή οποιουδήποτε είδους ή περιγραφής. Αν αυτή η αντίσταση στην αλλαγή πρόκειται να είναι κάτι περισσότερο από την πρακτική έκφραση της αντίδρασης, πρέπει να βασίζεται σε έναν κανονιστικό ισχυρισμό, ρητό ή υπόρρητο, ότι ο τρόπος που έχουν τα πράγματα είναι καλός. Στην πραγματικότητα, πρέπει να είναι αφοσιωμένος στον ισχυρισμό όχι μόνο ότι ο τρόπος που έχουν τα πράγματα είναι καλός, αλλά ότι ο τρόπος που έχουν τα πράγματα είναι ο καλύτερος – γιατί αν δεν ήταν ο καλύτερος, γιατί να αντισταθούμε στην αλλαγή από το κακό στο καλό, από το καλό στο καλύτερο, από το καλύτερο στο κάλλιστο;

Το αυταπόδεικτα παράλογο αυτής της θέσης υποδηλώνει τον θεμελιώδη ανορθολογισμό της. Ο τρόπος που έχουν τα πράγματα τώρα είναι προφανώς διαφορετικός από ό,τι ήταν ανέκαθεν. Σε εκατό χρόνια από τώρα, τα πράγματα θα είναι διαφορετικά με τρόπους που είναι ακόμη αδιανόητοι. Μια πολιτική «μηδενικής αλλαγής» θα δεσμεύσει έναν συντηρητικό όχι μόνο στον κανονιστικό ισχυρισμό ότι ο τρόπος που έχουν τα πράγματα τώρα είναι ο καλύτερος, αλλά και στον παράλογο ισχυρισμό ότι ο τρόπος που έχουν τα πράγματα τώρα είναι ο καλύτερος — μέχρι αύριο.

Ίσως θυμάστε ότι στην ταινία των Monty Python, «Η Ζωή του Μπράιαν», καθώς τα μέλη του Μετώπου του Λαού της Ιουδαίας (που «δεν πρέπει να συγχέεται με τους αποσχιστές του Ιουδαϊκού Λαϊκού Μετώπου και του Λαϊκού Μετώπου της Ιουδαίας»!) συνωμοτούν για να απαγάγουν τη σύζυγο του Πόντιου Πιλάτου, τίθεται το ερώτημα: τι έχουν κάνει ποτέ οι Ρωμαίοι για εμάς; Η απάντηση είναι: «Τίποτα. Εντάξει, τίποτα εκτός από καλύτερες εγκαταστάσεις υγιεινής και ιατρικής και εκπαίδευσης και άρδευσης και δημόσιας υγείας και δρόμων και συστήματος πόσιμου νερού και λουτρών και δημόσιας τάξης.»

Ο φονταμενταλιστής συντηρητικός πρέπει να πιστεύει, όπως ο ήρωας του Βολταίρου, Καντίντ, ότι όλα γίνονται προς το καλύτερο στον καλύτερο από όλους τους δυνατούς κόσμους – μέχρι, φυσικά, τα πράγματα να βελτιωθούν. Ο Ted Honderich παρατηρεί ότι «αν ο συντηρητισμός ήταν στην ουσία μια υπεράσπιση του οικείου… θα είχαμε ένα μυστήριο στα χέρια μας, το μυστήριο του πώς μια κραυγαλέα ηλιθιότητα θα μπορούσε να είχε γίνει μια μεγάλη πολιτική παράδοση».

Στην πραγματικότητα, οι συντηρητικοί δεν αντιτίθενται στην αλλαγή, μόνο σε ορισμένα είδη αλλαγής. Ένας τρόπος για να προσπαθήσουμε να αποτυπώσουμε την ουσία της συντηρητικής προσέγγισης στην αλλαγή δίνεται από τον σύγχρονο φιλόσοφο Roger Scruton, ο οποίος παρατηρεί ότι η επιθυμία για συντήρηση «είναι συμβατή με κάθε είδους αλλαγή, αρκεί η αλλαγή να αποτελεί και μια συνέχεια». Η συνεχής αλλαγή, σύμφωνα με τον Scruton, είναι καλή, η ασυνεχής αλλαγή κακή.

Για άλλη μια φορά, αυτό το κριτήριο δεν φαίνεται εύλογο. Αν κάτι είναι πραγματικά κακό, η συνέχισή του σίγουρα δεν είναι καλύτερη από τον τερματισμό του. Όταν, για παράδειγμα, η θεμελιώδης αδικία της δουλείας τελικά διείσδυσε στη συνείδηση ​​του πολιτισμένου κόσμου, υπήρχε μόνο ένα πράγμα που έπρεπε να γίνει: να καταργηθεί αμέσως. Μια τέτοια κατάργηση ήταν ριζικά ασυνεχής με ό,τι είχε προηγηθεί – μάλιστα ριζικά ασυνεχής με την ανθρώπινη ιστορία από τις πρώτες της ιστορικές καταγραφές- αλλά ποιος θα υποστηρίξει ότι αυτή η αλλαγή δεν ήταν προς το καλύτερο; Ποιος συντηρητικός είναι διατεθειμένος να υπερασπιστεί τη διαιώνιση της δουλείας απλώς για να αποφύγει την ταλαιπωρία της ασυνέχειας;

«Ο φιλελευθερισμός δεν υποδηλώνει ότι όλοι οι τρόποι συμπεριφοράς είναι εξίσου πολύτιμοι ή έχουν ίση αξία.» Εστιάζοντας στην παράδοση, οι συντηρητικοί θίγουν κάτι σημαντικό που μπορεί, ωστόσο, να μην έχει ακριβώς τη σημασία που της αποδίδουν. Είναι αλήθεια ότι πολλά από αυτά που είμαστε απλώς μας δίνονται και δεν είναι θέμα επιλογής. Η οικογένεια στην οποία ανήκουμε, το έθνος που αντιλαμβανόμαστε ως δικό μας, η γλώσσα που μιλάμε, ο τρόπος που τη μιλάμε, κι ακόμα, πολλές από τις ιδέες μας – όλα αυτά είναι σημαντικά, ίσως συστατικά, μέρη αυτού που είμαστε, μέρη της ίδιας μας της ταυτότητας, αν θέλετε, και όμως δεν αποτελούν θέμα επιλογής.

Κάποιος μπορεί να φέρει στο νου τον ήρωα της σάτιρας του Γκιλμπερτ, τον Pinafore, ο οποίος είναι περήφανος που είναι Άγγλος. Αν και, όπως διακηρύσσει ο λοχαγός, «θα μπορούσε να ήταν Ρώσος, Γάλλος, Τούρκος, Πρώσος ή ίσως Ιταλός», παραμένει Άγγλος «παρά όλους τους πειρασμούς να ανήκει σε άλλα έθνη». Ακόμα κι αν κάποιος αλλάξει τις πολιτικές του πεποιθήσεις και αποκτήσει νέο διαβατήριο, είναι σχεδόν αδύνατο να πάψει να είναι με κάποια θεμελιώδη έννοια μέλος του έθνους στο οποίο γεννήθηκε.

Ένα βασικό σημείο έντασης μεταξύ συντηρητικών και φιλελεύθερων είναι ακριβώς αυτό το ζήτημα του καταναγκασμού, αλλά αν γίνει δεκτό ότι κάποιος δεν πρέπει να εξαναγκάζεται να τηρεί έθιμα ή παραδόσεις, ο Rothbard, για παράδειγμα, ήταν απόλυτα πρόθυμος να συμφωνήσει με μεγάλο μέρος της συντηρητικής σκέψης. Σε ένα ύστερο δοκίμιό του, ανακάλεσε τους ομοϊδεάτες του φιλελεύθερους στην τάξη, παρατηρώντας ότι οι συχνά υποθέτουν λανθασμένα «ότι τα άτομα συνδέονται μεταξύ τους μόνο μέσω του δεσμού της αγοράς συναλλαγών» ξεχνώντας ότι «όλοι γεννιούνται απαραίτητα σε μια οικογένεια» και «σε μία ή περισσότερες επικαλυπτόμενες κοινότητες, συνήθως συμπεριλαμβανομένης μιας εθνοτικής ομάδας, με συγκεκριμένες αξίες, πολιτισμό, θρησκευτικές πεποιθήσεις και παραδόσεις».

Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι είναι εν μέρει συστατικό των ταυτοτήτων μας, η παράδοση μπορεί να έχει, στην καλύτερη περίπτωση, μια ευρετική λειτουργία, γιατί όσο πολύ κι αν έχει γίνει κάτι, για όσο καιρό και από όσους πολλούς, μπορούν πάντα να τεθούν ερωτήματα – είναι αυτό σωστό; είναι αυτό καλό; είναι αυτό το καλύτερο; – και αυτά τα ερωτήματα ανατρέπουν κάθε απόλυτο κανονιστικό ισχυρισμό που μπορεί να κάνει η παράδοση.

Παρεξηγήσεις μπορούν να προκύψουν από την αδυναμία αναγνώρισης του σοβαρά περιορισμένου ηθικού πεδίου εφαρμογής του φιλελευθερισμού. Δεν προορίζεται να είναι -ούτε είναι- ένα πλήρες ηθικό σύστημα. Είναι μάλλον ένας κυρίαρχος περιορισμός σε οποιοδήποτε τέτοιο σύστημα. Ο φιλελευθερισμός δεν υπονοεί ότι όλοι οι τρόποι συμπεριφοράς είναι εξίσου πολύτιμοι ή έχουν ίση αξία. Μπορεί κάλλιστα να υπάρχουν εκείνοι που θεωρούν τους εαυτούς τους φιλελεύθερους που το πιστεύουν αυτό, αλλά μια τέτοια άποψη, παρά τον ισχυρισμό του Kirk ότι η ελευθερία καταλήγει σε έναν στρόβιλο αδικοπραξίας, δεν αποτελεί απαραίτητη συνέπεια του φιλελευθερισμού καθαυτού.

Ένας φιλελεύθερος μπορεί να επιλέξει να είναι λιμπερτίνος/ελευθεριάζων, αλλά δεν υπάρχει τίποτα στον φιλελευθερισμό που να τον περιορίζει να γίνει κάτι τέτοιο. Ο Tibor Machan ρωτάει: «Στην υπεράσπιση της ελευθερίας ως της ύψιστης πολιτικής αρχής υπονοείται ο λιμπερτινισμός;» και απαντά: «Όχι — ο φιλελεύθερος απαγορεύει μόνο την βίαιη καταστολή της άσεμνης συμπεριφοράς, όχι την έντονη κριτική, την αντίθεση, το μποϊκοτάζ ή την καταγγελία της με ειρηνικούς τρόπους».

Οι συντηρητικοί είναι αφοσιωμένοι στην κεντρική θέση και την προτεραιότητα της έννοιας της τάξης/ευταξίας. Ενώ σε μεγάλο βαθμό, η αρχή της τάξης εκδηλώνεται κυρίως σε μικρές κοινωνίες, όπως οι οικογένειες ή οι τοπικές κοινότητες, κορυφώνεται στο κράτος που, από τη συντηρητική άποψη, είναι ο εγγυητής των συνθηκών που επιτρέπουν στις κοινότητες που το αποτελούν να ακμάσουν. Οι φιλελεύθεροι, από την άλλη πλευρά, μερικές φορές απεικονίζονται σαν να θεωρούσαν την κοινωνική αταξία κάτι επιθυμητό.

«Ένας φιλελεύθερος μπορεί να επιλέξει να είναι ελευθεριάζων, αλλά δεν υπάρχει τίποτα στον φιλελευθερισμό που να τον περιορίζει να είναι.» Τίποτα δεν θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από την αλήθεια. Ενώ μπορεί να υπάρχουν μεμονωμένοι φιλελεύθεροι που, παραδόξως, κρίνουν ότι μια άτακτη, χομπσιανή φυσική κατάσταση είναι μια ευλαβικά επιθυμητή ολοκλήρωση, οι περισσότεροι φιλελεύθεροι, όπως και οι συντηρητικοί, επιθυμούν να ζουν σε μια οργανωμένη κοινωνία. Η διαφορά μεταξύ συντηρητικού και φιλελεύθερου δεν είναι το εάν η τάξη είναι επιθυμητή, είναι το τι είδους τάξη είναι επιθυμητή και από πού πρέπει να προέρχεται αυτή η τάξη. Για τον φιλελεύθερο, η γνήσια τάξη προκύπτει εγγενώς από την ελεύθερη αλληλεπίδραση μεταξύ ατόμων και μεταξύ ομάδων ατόμων. Δεν κατέρχεται από ψηλά έξωθεν.

Είναι σαφές ότι οι συντηρητικοί και οι φιλελεύθεροι δίνουν στην ελευθερία διαφορετικές προτεραιότητες. Ο Nisbet ισχυρίζεται ότι για τους φιλελεύθερους «η ατομική ελευθερία, σχεδόν σε κάθε πιθανό τομέα, είναι η υψηλότερη από όλες τις κοινωνικές αξίες» και είναι η υψηλότερη «ανεξάρτητα από τις μορφές και τα επίπεδα ηθικής, αισθητικής και πνευματικής υποτίμησης που μπορεί να αποδειχθούν ως η ακούσια συνέπεια μιας τέτοιας ελευθερίας».

Αντιθέτως, θα έλεγα ότι για τους φιλελεύθερους, η ελευθερία είναι η κατώτερη κοινωνική αξία, η κατώτερη με την έννοια ότι είναι η πιο θεμελιώδης, μια απαραίτητη προϋπόθεση για να είναι μια ανθρώπινη πράξη επιδεκτική ηθικής αξιολόγησης με οποιονδήποτε τρόπο. Η ανθρώπινη ελευθερία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάθε είδους πράξεις, που κατευθύνονται σε κάθε είδους σκοπούς, οι οποίοι στη συνέχεια είναι επιδεκτικοί ηθικής αξιολόγησης, ωστόσο εάν η ανθρώπινη δράση δεν είναι απαλλαγμένη από τον καταναγκασμό, η ηθική αξιολόγηση είναι εγγενώς αδύνατη.

Οι φιλελεύθεροι εκτιμούν την ελευθερία ως έναν σκληρό πυρήνα χωρίς τον οποίο η ηθικά σημαντική ανθρώπινη δράση απλώς δεν είναι δυνατή, αλλά ενώ ο φιλελεύθερος δεν έχει τίποτα να πει πέρα ​​από την διεκδίκηση και την υπεράσπιση της ατομικής ελευθερίας, αυτό δεν είναι καθόλου το ίδιο με το να πιστεύουμε ότι οι φιλελεύθεροι, όταν ζουν τη ζωή τους, δεν ενδιαφέρονται για τίποτα άλλο παρά για την ελευθερία. Αυτό θα ήταν τόσο παράλογο όσο το να πιστεύουμε ότι κάποιος που επέμενε στην απόλυτη αναγκαιότητα του νερού για την ανθρώπινη επιβίωση θα έπρεπε να θεωρηθεί ότι ισχυρίζεται ότι το νερό ήταν το μόνο πράγμα που χρειαζόταν για μια πλούσια και ενδιαφέρουσα διατροφή. Σαν να ήθελε να αντικρούσει τον Νίσμπετ, ο Μάρεϊ Ρόθμπαρντ, του οποίου τα διαπιστευτήρια ως φιλελεύθερου κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει, σχολίασε ότι «Μόνο ένας ηλίθιος θα μπορούσε ποτέ να υποστηρίξει ότι η ελευθερία είναι η υψηλότερη, ή μάλιστα η μόνη, αρχή ή σκοπός της ζωής» και συμφώνησε με το ρητό του Λόρδου Άκτον ότι «η ελευθερία είναι ο υψηλότερος πολιτικός σκοπός, όχι ο υψηλότερος σκοπός του ανθρώπου καθαυτού».

Μέχρι στιγμής υποστηρίζω ότι ο συντηρητισμός και ο φιλελευθερισμός δεν είναι απαραίτητα αντίθετοι μεταξύ τους. Πράγματι, πολλοί άνθρωποι στην αριστερά του πολιτικού φάσματος πιστεύουν ότι ο συντηρητισμός και ο φιλελευθερισμός είναι στην πραγματικότητα το ίδιο πράγμα, και ακόμη και ορισμένοι συντηρητικοί τείνουν να πιστεύουν ότι οι φιλελεύθεροι είναι οι φυσικοί τους σύμμαχοι. Αλλά αυτό δεν ισχύει απαραίτητα. Ενώ σε ορισμένα ζητήματα υπάρχουν πραγματικές επικαλύψεις μεταξύ των δύο σχολών σκέψης, ειδικά στον τομέα του εμπορίου, των επιχειρήσεων και της οικονομίας, σε άλλους τομείς ο συντηρητισμός και ο φιλελευθερισμός αποκλίνουν έντονα.

Ο φιλελευθερισμός έχει μία και μόνο μία βασική αρχή — ότι όλοι πρέπει να είναι ελεύθεροι να κάνουν ό,τι θέλουν, αρκεί κάνοντάς το να μην επιτίθενται στους άλλους. Αυτή η αρχή είναι απλή και αρχικά ελκυστική. Αυτό που δεν είναι τόσο απλό ή ελκυστικό (τουλάχιστον για τον συντηρητικό) είναι οι συνέπειές της. Όταν οι συντηρητικοί συνειδητοποιούν ποιες είναι αυτές οι συνέπειες, τείνουν να έχουν δεύτερες σκέψεις σχετικά με αυτή την αρχή.

«Ενώ σε ορισμένα ζητήματα υπάρχουν πραγματικές επικαλύψεις μεταξύ των δύο σχολών σκέψης, ο συντηρητισμός και ο φιλελευθερισμός αποκλίνουν έντονα.»
Ο H.L. Mencken πίστευε ότι η ελευθερία ήταν ένα πολύ δυνατό ποτό για πολλούς ανθρώπους και ότι αυτό που πραγματικά ήθελαν ήταν η ασφάλεια. Αυτό που τείνει να διαχωρίζει τους φιλελεύθερους από τους συντηρητικούς είναι η αδυναμία των συντηρητικών να συνειδητοποιήσουν -ή η απροθυμία τους να παραδεχτούν- ότι η ανοχή δεν ισοδυναμεί με την επιδοκιμασία. Θα έπρεπε να είναι προφανές (αλλά όπως φαίνεται δεν είναι) ότι το να ανέχεσαι κάτι δεν είναι το ίδιο με το να το εγκρίνεις. Αν η ανοχή απαιτούσε επιδοκιμασία, η ανοχή δεν θα ήταν αρετή. Τι αξία έχει το να είσαι διατεθειμένος να ανεχτείς μόνο εκείνα τα πράγματα που εγκρίνεις;

Ο φιλελεύθερος μπορεί να υιοθετεί οποιαδήποτε από μια σειρά ηθικών στάσεων απέναντι σε διάφορα ζητήματα – τα ναρκωτικά, την πορνεία, και ούτω καθεξής – αλλά το μόνο ερώτημα γι’ αυτόν ως φιλελεύθερο δεν είναι αν αυτοί οι τρόποι δραστηριότητας πρέπει να επαινούνται ή εάν είναι ένας κατάλληλος τρόπος ανθρώπινης δραστηριότητας συνολικά, αλλά μόνο αν συμμετέχοντας σε τέτοιες δραστηριότητες ένα άτομο παραβιάζει την ελευθερία ενός άλλου. Εάν η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι όχι, τότε αυτός ο τρόπος δραστηριότητας δεν μπορεί να απαγορευτεί καταναγκαστικά, όσο κι αν αποδοκιμάζεται.

Φυσικά, σε μια κοινωνία που βασίζεται σε φιλελεύθερες αρχές, κάποιος έχει το δικαίωμα να επιτρέπει -ή να αρνείται να επιτρέψει- οποιαδήποτε συμπεριφορά επιλέγει στην ιδιοκτησία του, και οι άλλοι μπορούν να κάνουν το ίδιο. Συνεπώς, σε μια τέτοια κοινωνία, θα ήταν δυνατόν κάποιος να έχει το δικαίωμα (όσο άσκοπο κι αν είναι να το κάνει) να απαγορεύει -σε κατόχους αδειοδότησης εντός της ιδιοκτησίας του- τύπους συμπεριφοράς που αποδοκιμάζει ηθικά, επί ποινή ανάκλησης της άδειας, όπως ακριβώς έχει το δικαίωμα να απαιτήσει από έναν επισκέπτη στο σπίτι του να φύγει, εάν η συμπεριφορά του γίνει απαράδεκτη ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο ή και για κανέναν λόγο. Ένα τέτοιο δικαίωμα υφίσταται ανεξάρτητα από το αν μια ιδιοκτησία ανήκει σε ένα άτομο ή σε ολόκληρη την κοινότητα. Με αυτόν τον τρόπο, λοιπόν, θα μπορούσαν οι συντηρητικές αρχές να αποκτήσουν ισχύ σε μια φιλελεύθερη κοινωνία.

Είναι, λοιπόν, ο συντηρητισμός και ο φιλελευθερισμός εγγενώς αντίθετοι μεταξύ τους ή είναι δυνατόν να είσαι συντηρητικός και φιλελεύθερος ταυτόχρονα; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα, όπως και σε πολλά άλλα, είναι: εξαρτάται. Εξαρτάται κυρίως από τη θέση από την οποία ξεκινά κανείς.

Όπως είδαμε, ο συντηρητισμός έχει τις ρίζες του σε μια προδιάθεση αντίστασης στην ταχεία και θεμελιώδη αλλαγή, και αποδοχής μόνο εκείνων των αλλαγών που είναι, ας πούμε, μεταρρυθμιστικές και οργανικές. Οι συντηρητικοί εκτιμούν την τάξη και την αρετή πάνω απ’ όλα, ενώ η ελευθερία είναι μόνο μία αξία μεταξύ άλλων και δεν είναι σε καμία περίπτωση κυρίαρχη. Ο φιλελεύθερος, αντίθετα, θεωρεί την ελευθερία ως τη θεμελιώδη και απαραίτητη προϋπόθεση μιας ζωής που είναι πραγματικά ανθρώπινη. Δεν είναι η μόνη αξία – ο φιλελεύθερος αναγνωρίζει την αγάπη, τη φιλία, τον αλτρουισμό, το θάρρος, τη φιλανθρωπία – αλλά καμία από τις άλλες αξίες δεν μπορεί να υπάρξει αν δεν είμαστε ελεύθεροι. Είναι αλήθεια ότι κάποιο είδος συμπεριφορικών προσομοιώσεων αυτών των αρετών μπορεί να προκληθεί μέσω εξαναγκασμού, κρατικής ρύθμισης και βίας, αλλά οι «αρετές» αυτές είναι ζοφερά κινούμενα πτώματα από τα οποία η πραγματική ζωή έχει απομακρυνθεί.

Αν κάποιος ξεκινήσει από μια συντηρητική θέση, τηρώντας τις συντηρητικές αξίες, θα είναι πάντα έτοιμος να θυσιάσει την ελευθερία για άλλες, πιο σημαντικές αξίες. Μπορεί κανείς να είναι, στην καλύτερη περίπτωση, φιλελεύθερος για τις ηλιόλουστες μέρες, αλλά όχι για τις μέρες με χιόνι και πάγο. Αν κάποιος ξεκινήσει από μια φιλελεύθερη θέση, μπορεί να υιοθετήσει και να προσαρμόσει τις συντηρητικές αξίες με τρόπο που να συμπληρώνει και να ενσαρκώνει τη δέσμευσή του στην ελευθερία, υπό την προϋπόθεση ότι, με αυτόν τον τρόπο, δεν θέτει σε κίνδυνο την πρωταρχική του δέσμευση στην ελευθερία.

Αν κάποιος ξεκινήσει από μια συντηρητική θέση, είναι απίθανο να γίνει ποτέ φιλελεύθερος ή να υποστηρίξει τον φιλελευθερισμό, εκτός αν υποστεί μια πολιτικο-φιλοσοφική μεταστροφή. Ωστόσο, αν κάποιος ξεκινήσει από μια φιλελεύθερη θέση, μπορεί, χωρίς απαραίτητα να είναι υποχρεωμένος, να αποδεχτεί την ευρετική αξία της παράδοσης και την πρωθύστερη (αλλά ανατρέψιμη) κανονιστικότητα του εθίμου και της συνήθειας.

Προσπάθησα να δείξω ότι ο φιλελευθερισμός δεν καταλήγει απαραίτητα σε λιμπερτινισμό. Ένας, λίγο πολύ, σίγουρος τρόπος για να αποτραπεί η κατάρρευσή του σε λιμπερτινισμό είναι να υιοθετήσει τις πολιτισμικές βασικές αξίες του συντηρητισμού, και αυτό οι φιλελεύθεροι είναι ελεύθεροι να το κάνουν. Ο συντηρητισμός, από την άλλη πλευρά, βρίσκεται πάντα στο έλεος των ερωτημάτων – ποιανού η παράδοση; ποια έθιμα; ποιες συνήθειες; Αν αναπτύξει μια ηθική και ορθολογική απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα, τότε έχει πάψει να είναι ριζικά συντηρητικός και έχει αρχίσει να κινείται προς μια κατεύθυνση που, πιστεύω, θα τον οδηγήσει να ασπαστεί τη θεμελιώδη θέση της ελευθερίας ως την απαραίτητη προϋπόθεση όλων των αρετών, και έτσι να μετατραπεί σε μια μορφή φιλελευθερισμού.

[Πηγή άρθρου: Can Conservatives Be Libertarians?]

Πηγή: xpressing.substack.com

Το άρθρο Μπορούν οι συντηρητικοί να είναι φιλελεύθεροι;… Του Nikos Maris εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.