Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου
Μιλώντας με ευθύτητα – λίγο απλοικά αλλά άμεσα – στο Νταβός της Ελβετίας, ο αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ ακούμπησε όλα τα καίρια θέματα που απασχολούν σήμερα τον κόσμο. Και έδειξε πως οι ΗΠΑ θεωρούν τα πράγματα σήμερα εντελώς διαφορετικά απο το, και πρόσφατο ακόμα, παρελθόν. Οταν όμως αυτός ο αναθεωρητισμός εκφράζεται από την ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του πλανήτη τα πράγματα είναι εξαιρετικά σοβαρά. Κανείς πλέον – καμία χώρα στον κόσμο – δεν μπορεί να παραμείνει ήσυχη, προσκολλημένη σε παραδοσιακές σταθερές και πατροπαράδοτες πρακτικές. Οπως είπε και ο Πρωθυπουργός του Καναδά, “ο κόσμος πλέον είναι διαφορετικός”. Και οφείλουμε όλοι να αναθεωρήσουμε τις συμπεριφορές μας. Οι μεσαίες δυνάμεις να έλθουν πιό κοντά συγκεντρώνοντας τις δυνατότητές τους για να αντέξουν τις μεγάλες πιέσεις και τις επερχόμενες προκλήσεις.
Και αν οι μεσαίες δυνάμεις οφείλουν να ανασυνταχθούν επανακαθορίζοντας προσανατολισμούς, πόσο περισσότερο οφείλουν να επανασχεδιάσουν τους στόχους και την πορεία τους οι μικρότερες χώρες ώστε να επιβιώσουν στον καινούργιο κόσμο που ανατέλει. Το βασικό ζήτημα για όλους πλέον είναι που να ακουμπίσουν και ποιούς να εμπιστευθούν. Ποιές δυνάμεις μπορούν πλέον σήμερα να αποτελέσουν πυλώνες στήριξης ώστε μικρότερες χώρες να κλείνουν πάνω τους γιά να σχεδιάσουν μιά, χωρίς ανατροπές και ανασφάλεια, εξωτερική πορεία.
Εχει κλονισθεί σοβαρά πιά η εμπιστοσύνη στη σταθερότητα των χειρισμών της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Αυτό είναι ίσως το πιό σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν όχι μόνο οι ΗΠΑ αλλά ο κόσμος όλος. Ελεγε ο Κικέρων, πως η Ρώμη είχε στηρίξει την δύναμή της πάνω στην προστασία και την φροντίδα των συμμάχων της. Οι ΗΠΑ σήμερα έχουν φορτώσει τους συμμάχους τους με αμφιβολίες και ανασφάλεια. Σχεδόν κανείς δεν γνωρίζει που ακριβώς βρίσκεται και προς τα που πηγαίνει.
Η Ουάσιγκτον, απομακρυνόμενη από παραδοσιακές της αρχές και αντιλήψεις, κάνει όλους της τους συμμάχους να μουδιάζουν και να ψάχνονται. Μιά μεγάλη χώρα πρέπει να εκφράζει ορισμένες αρχές και αξίες. Διαφορετικά, κανείς δεν την καταλαβαίνει. Ιδιαίτερα μάλιστα όταν θέλει να ηγείται άλλων. Σίγουρα δεν θα είναι τέλεια και θα έχει αδυναμίες. Αλλά όλοι θα γνωρίζουν τι θα κάνει και τι δεν θα κάνει. Αποκτά με τον τρόπο αυτό την εμπιστοσύνη των φίλων, αλλά και των αντιπάλων. Ετσι λειτουργεί ο κόσμος. Η εμπιστοσύνη δημιουργεί συμμαχίες και οικοδομεί υπερδυνάμεις.
Χάνοντας την εμπιστοσύνη, κατ’ ακολουθία των λόγων του Κικέρωνα, καταρρέει και η μεγαλοσύνη. Καταλύεται η όποια έτσι διεθνής τάξη πραγμάτων κι’ ανέρχεται το χάος που καραδοκεί.
