Τον τελευταίο καιρό προκαλούνται από τον ανάληθο πρωθυπουργό και από
κομματικά στελέχη με προγονικές ρίζες στις βραχυγραφίες: ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΕΠΟΝ-
ΟΠΛΑ, ανεπιθύμητες συγχύσεις και παρεννοήσεις σχετικά με τις λέξεις
φιλελευθερισμός, νέο-φιλελευθερισμός, ιδεοληπτικός-φιλελευθερισμός…
Του ΒΑΣΙΛΗ ΓΡ.ΠΑΠΑΔΑΚΗ*
Ερμηνεύουν εσφαλμένως λόγω ανεπιστημοσύνης και κλασσικής απαιδευσίας το
εννόημα των λέξεων. Διαστρεβλώνουν για κομματικά οφέλη τις έννοιες του
φιλελευθερισμού, νέο-φιλελευθερισμού όπως αυτές διετυπώθησαν τον 17ο, 18ο
και 20ο αιώνα από τους κάτωθι τρεις θεμελιωτές.
Πρώτος χρονολογικά ο άγγλος John Locke (1623-1704) εκπρόσωπος της αγγλο-
αμερικανικής σκέψεως και πολιτικής παραδόσεως,. Κύριος εκφραστής του
πολιτικού φιλελευθερισμού, συγγραφεύς του δοκιμίου: «Οf Civil Government»
(1690) υπό τον τίτλο «The Second Treatise of Government».
Οι κοινωνικές και πολιτικές του ιδέες, πρωτοποριακές για την εποχή εκείνη
επέδρασαν καταλυτικά ιδιαίτερα κατά την γαλλική επανάσταση. Εκτός των άλλων
υπεστήριξε το δικαίωμα της αντιστάσεως των πολιτών κατά των κυβερνήσεων
όταν αυτές δεν προστατεύουν τα φυσικά τους δικαιώματα.
Ακολουθεί ο σκώτος Adam Smith (1723-1790), κοινωνικός-φιλόσοφος και
οικονομολόγος, πατέρας του οικονομικού φιλελευθερισμού και της πολιτικής
οικονομίας, γνωστός από τα βιβλία: :»The Theory of Moral Sentiments» (1759) και “An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations» (1776).
Ο Adam Smith μέσα από τα βιβλία του διετύπωσε τον νόμο της προσφοράς και
ζητήσεως. Καθοριστικοί παράγοντες: η παράγωγη, οι τιμές και η διακίνηση των
αγαθών (Laissez faire)
Τέλος ο βαρώνος, αγγλικής καταγωγής, John Maynard Keynes (1883-1946),
οικονομολόγος. Στο βιβλίο: «Γενική Θεωρία της Απασχόλησης του Τόκου και
του Χρήματος» (1936) υποστηρίζει ότι η αναθέρμανση της καταναλώσεως, η
μείωση των επιτοκίων και η αύξηση των δημοσίων επενδύσεων διασφαλίζουν την
πλήρη απασχόληση (Κεϋνσιανισμός).
Ο Keynes προσέφερε ιδεολογικά όπλα για την εξισορροπητική λειτουργία του
κράτους στην ελεύθερη οικονομία με ελεγχόμενο παρεμβατισμό. Μετά την πτώση
του υπαρκτού σοσιαλισμού ο νέο-φιλελευθερισμός επανέρχεται στο προσκήνιο και
ζητά μεγαλύτερη ελευθερία στην οικονομική ζωή. Ελάφρυνση των φορολογικών
επιβαρύνσεων, μείωση της δημόσιας υποστήριξης σε προγράμματα κοινωνικών
παροχών. Γενικό περιορισμό του ρόλου του κράτους στον έλεγχο της οικονομίας.
Η θεωρία του Keynes επέδρασε σημαντικά στην οικονομική σκέψη και στις
οικονομικές πολιτικές του 20ου αιώνα. Υπήρξε ένας από τους αρχιτέκτονες των
συμφωνιών Bretton Woods, New Hampshire, U.S.Α. (1944). Εκεί καθιερώθηκε με
την συμμετοχή 44 χωρών ένα διεθνές νομισματικό σύστημα βασισμένο στο
δολλάριο.
Κατά το λεξικό Κοινωνικών Επιστημών της UNESCO, φιλελευθερισμός σημαίνει το
σύνολο το ιδεολογικών αρχών που βασίζεται στην ελευθερία του πολίτη. Πηγάζει
από την φυσική ανάγκη του ανθρώπου να εξασφαλίσει ατομικές ελευθερίες στα
πλαίσια μίας οργανωμένης πολιτείας.
Ο φιλελευθερισμός (φιλελευθερία, ελευθεροφροσύνη) κτύπησε την πολιτική και ιδεολογική ανελευθερία του μεσαίωνα, στον οικονομικό τομέα της φεουδαρχίας, την εμπορiοκρατία των απολυταρχικών κρατών της Δύσεως. Αποτελεί την ουσία
του αστικού διαφωτισμού. Οι αγώνες για πολιτικές ελευθερίες άρχισαν από την
εποχή της υπογραφής του πρώτου Συνταγματικού Χάρτου της Αγγλίας “Magna
Carta” (1215).
Ο φιλελευθερισμός (Liberalismus) διακρίνεται:
Α) Πολιτικό-Φιλοσοφικό: Στρέφεται κατά του πολιτικού δεσποτισμού και του
ολοκληρωτισμού.
Β) Οικονομικό: Άρχισε να αναπτύσσεται τον 17ο αιώνα σαν αντίδραση της αστικής τάξεως κατά των υπολειμμάτων του φεουδαρχικού συστήματος. Απαιτεί απόλυτη ελευθερία του ατόμου στην οικονομική δραστηριότητα και απορρίπτει τον κρατικό παρεμβατισμό.
Γ) Ιδεολογικός: Δεν ανέχεται την αστυνόμευση της σκέψεως. Απαιτεί
ιδεολογική ελευθερία και πλουραλισμό.
Δ) Θρησκευτκό: Στο χώρο της θρησκείας υπονοεί το δικαίωμα του ανθρώπου να
πιστεύει σε οποιονδήποτε Θεό. Να τον λατρεύει κατά τον τρόπο και την μορφή που
του υπαγορεύει η συνείδηση του. Σε αυτό συμπεριλαμβάνεται το να μην πιστεύει
σε κανέναν Θεό η θρήσκευμα.
Ο φιλελευθερισμός είναι μία σπουδαία κατάκτηση του Δυτικού Κόσμου.
Επιμύθιο: « Η αλήθεια και το δίκαιο έχουν από τη φύση μεγαλύτερη δύναμη από το ψέμμα και το άδικο» Αριστοτέλης.
*Δημοσιογράφος, Επίτιμο μέλος Ενώσεων Ευρωπαίων Δημοσιογράφων
