Του ΓΙΑΝΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗ
Η κρίση στο Κατάρ, είναι η πρώτη φάση των σημαντικών μεταβολών που έρχονται στη Μέση Ανατολή και αφορούν την περιφρούρηση της περιοχής από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, μετά την ολοκληρωτική νίκη, που σχεδιάζουν κατά των τζιχαντιστών και του Ιράν.
Οι κινήσεις που σημειώνονται αυτή τη στιγμή έχουν δυο πρωταρχικούς στόχους. Ο πρώτος να θέσουν υπό έλεγχο την χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και άρα τη δυνατότητά της να οργανώνεται και να απειλεί την ασφάλεια και σταθερότητα της περιοχής. Ο δεύτερος, να εξασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα μπορέσει να αποκτήσει πρόσβαση στο χώρο της Μέσης Ανατολής που ορίζεται από μια σειρά Αραβικά έθνη και το Ισραήλ.
Το δίπολο, Ιράν – Κατάρ, προέκυψε μετά τις συναντήσεις που είχαν αξιωματούχοι του Αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ και της CIA στην Σαουδική Αραβία κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Ντ. Τραμπ. Εκεί κατέστησαν σαφές ότι ο πρόεδρος εννοούσε απόλυτα ως θα φθάσει στα άκρα για να τελειώσει με την τρομοκρατία και κάλεσαν τη Σαουδαραβική ηγεσία να προσχωρήσει σε αυτή τη λογική, διαφορετικά θα έπρεπε να συγκρουστεί με τις ΗΠΑ.
Για να «διασκεδάσει» την πρότασή αυτή η Αμερικανική ηγεσία πρότεινε παράλληλα, να εγγυηθεί την οριστική ήττα του Ιράν, στην προσπάθειά του να φθάσει στις ακτές της Μεσογείου.
Το Ριάντ, μέσα σε 24 ώρες όχι μόνο αποδέχθηκε την πρόταση, αλλά και εγγυήθηκε πως θα το ακολουθήσουν τα Αραβικά έθνη στο σύνολό τους, εάν υποστηριζόταν και από την Αίγυπτο, πράγμα που είχαν ήδη εξασφαλίσει οι ΗΠΑ στη διάρκεια των δυο συζητήσεων Τράμπ και Σίσι. Σ αυτό έπεσαν μερικώς έξω, καθώς το Κατάρ ήδη είχε προσχωρήσει σε σημαντικό βαθμό στην Ιρανική «λογική», θεωρώντας πως έτσι θα κέρδιζε από μια «μακρά ειρήνη».
Στη φάση αυτή είμαστε σήμερα. Επιχειρείται να ξεκαθαρίσει το τοπίο στον Αραβικό κόσμο έναντι του Ιράν κι αυτό περιλαμβάνει το ίδιο αλλά και δυο φιλό-ιρανικές οργανώσεις στο Λίβανο και το Ισραήλ, τη Χετζμπολά και τη Χαμάς. Τόσο η μία όσο και η άλλη στηρίζουν τις ιρανικές επιλογές και τρέφονται κι εξοπλίζονται με Ιρανικά κεφάλαια. Επίσης και οι δύο θεωρούνται απειλή για το Ισραήλ.
Φάση δεύτερη
Η προηγούμενη φάση θα τελειώσει με δυο σημαντικά γεγονότα που πλησιάζουν να γίνουν πραγματικότητα. Το πρώτο, η στρατιωτική ήττα του Ισλαμικού Κράτους. Το δεύτερο, η ήττα των Ιρανικών πολιτοφυλακών στη Συρία κι έπειτα στο Ιράκ.
Αυτά για να επισυμβούν θα πρέπει να υπάρξει μια στρατιωτική ήττα των φίλο-Ιρανικών και Ιρανικών δυνάμεων που μετέχουν στον πόλεμο, τόσο στο Ιράκ όσο και στη Συρία. Κι αυτό δεν μπορεί να επισυμβεί χωρίς την άμεση και μόνιμη παρέμβαση του Ισραήλ.
Για το λόγο αυτό οι ΗΠΑ, ζήτησαν τόσο από τον Αιγύπτιο ηγέτη στρατηγό Αλ Σίσι, όσο κι από τον Σαουδάραβα βασιλιά να στηρίξουν την πολιτική αναγνώρισης του Ισραήλ από τις Αραβικές χώρες (αυτό ισχύει για την Αίγυπτο εδώ και δεκαετίες), τερματίζοντας μια πολιτική εχθρότητας κι αμφισβήτησης 70 ετών, προκειμένου να στηρίξει στο μέλλον κάθε προσπάθειά τους, για ασφαλή και σταθερά σύνορα.
Δεν είναι τυχαίο, που η Σαουδική εφημερίδα «Okaz» κατηγόρησε προχθές τη Χαμάς για τη χρήση 120 εκατομμυρίων $ από την ανθρωπιστική βοήθεια που προορίζεται για τη Γάζα από το 2014, για τρομοκρατική δραστηριότητα με «εντολή από το Ιράν». «Οι πολιτικές της Χαμάς στη Γάζα “σιγά-σιγά σκοτώνουν τον πληθυσμό», ανέφερε διόλου τυχαία.
Στο πλαίσιο αντιμετώπισης της Χαμάς ανήκουν και οι προσπάθειες τερματισμού της ηγεσίας του Αμπάς στην Παλαιστινιακή Αρχή και η αντικατάστασή του με ένα νεότερο ηγέτη, με ανοιχτούς ορίζοντες και λιγότερο προσδεδεμένο στις παραδοσιακές πολιτικές των Παλαιστινίων.
Προχθές Σάββατο το Κατάρ, σιωπηλά αποδέχθηκε το τελεσίγραφο της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ, για την απέλαση μελών της Χαμάς και της Μουσουλμανικής Αδελφότητας που είχαν εγκατασταθεί στην Ντόχα. Το τελεσίγραφο είχε παρουσιαστεί στο Κατάρ, μετά την αποκάλυψη ότι ο υπουργός Εξωτερικών του Εμιράτου είχε επισκεφθεί κρυφά την Τεχεράνη για να συζητήσουν πολιτικές σε βάρος των ΗΠΑ, με τον επικεφαλής της Al Quds (Φρουροί της Επανάστασης) Κασέμ Σολεϊμανί. Παράλληλα το Ριάντ είχε ζητήσει από το Κατάρ, να μην επιτραπεί στον πολιτικό διευθυντή της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγια να μεταβεί στο Κάιρο μέσω Ντόχα.
Οι εξελίξεις αναμένεται να είναι ταχύτατες, με προτεραιότητα την διάλυση του Ισλαμικού Κράτους και τον περιορισμό των Ιρανικών πολιτοφυλακών σε Ιράκ και Συρία, ενώ βρίσκεται σε διαδικασία η αντιμετώπιση της Χετζμπολά που το τελευταίο διάστημα επιχειρεί να αποφύγει να χρησιμοποιήσει βαριά όπλα στη Συρία, καθώς τα εφόδιά της τελειώνουν κι η ανανέωσή τους από το Ιράν καθυστερεί ή εμποδίζεται (το Ισραήλ είχε βομβαρδίσει τις κεντρικές αποθήκες στρατιωτικού υλικού που διέθετε στο αεροδρόμιο της Δαμασκού, προ μηνός).
Στη Μέση Ανατολή ένα νέο τοπίο αρχίζει να διαφαίνεται και ίσως τελικά οδηγήσει σε μια μακρόχρονη ειρήνη, σε ένα γεωγραφικό χώρο που δοκιμάζεται για περισσότερα από 70 χρόνια…
