“Ευρωπαϊκή Πολιτιστική Κληρονομιά – Γέφυρα Κοράκου στην Κοιλάδα Αχελώου” Η Ομάδα της Προοδευτικής Συμμαχίας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διοργάνωσε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αθήνα, την Παρασκευή 15 Φεβρουαρίου 2019.
Την εκδήλωση στην Αθήνα οργάνωσε το στέλεχος του Ευρωπαϊκου Κοινοβουλίου Αντώνης Κοσσυβάκης που έχει εργασθεί σκληρά για την ευαισθητοποίηση των φορέων, προκειμένου να υπλοποιηθεί το αίτημα της αναστήλωσης.
Σε αυτήν παραβρέθηκαν οι Υπουργοί Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Σπίρτζηςκαι Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά και παρουσίασαν την Προγραμματική Σύμβαση για την ανακατασκευή της ιστορικής Γέφυρας Κοράκου στην Κοιλάδα του Αχελώου.
Στην αρχή της εκδήλωσης προβλήθηκε βίντεο με δηλώσεις στήριξης που έχουν κάνει για την ανακατασκευή της γέφυρας Κοράκου προσωπικότητες από την Ευρώπη. Ο νυν Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Αντόνιο Ταγιάνι, ο πρώην Πρόεδρος Μάρτιν Σουλτς, η Ευρωπαία Επίτροπος Κορίνα Κρέτσου και πολλοί άλλοι μιλούν για την ανάγκη ανακατασκευής της θρυλικής Γέφυρας Κοράκου.
Παρεμβάσεις έκαναν η Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Όλγα Γεροβασίλη, ο Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Ιωάννης Γκόλιας, οι Περιφερειάρχες Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης, Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός καθώς και εκπρόσωποι φορέων της περιοχής της Κοιλάδας του Αχελώου.
Η Γέφυρα Κοράκου στον ποταμό Αχελώο ήταν το μεγαλύτερο μονότοξο, λιθόκτιστο γεφύρι των Βαλκανίων και είναι στενά συνδεδεμένο με την ιστορία και την εξελικτική πορεία του τόπου και ειδικότερα με τα χωριά του Δήμου Καραϊσκάκη του Νομού Άρτας και του Δήμου Αργιθέας του Νομού Καρδίτσας.
Παράλληλα, εμπεριέχει ιδιαίτερη ιστορική αξία και αξία μνήμης, καθώς, εκτός της καθοριστικής του συμβολής στην επιβίωση των όλων των οικισμών της ευρύτερης περιοχής, συνδέεται με σημαντικά ιστορικά γεγονότα και σημαντικές καμπές της ιστορίας του τόπου.
Το τόξο της γέφυρας Κοράκου είχε άνοιγμα περίπου 46m και ύψος (στο κέντρο) περίπου 24m. Το συνολικό μήκος της ήταν περίπου 62m και το πλάτος της στην κορυφή περίπου 2 μέτρα. Ήταν λιθόκτιστο και εδραζόταν σε δύο λιθόκτιστα τοξωτά βάθρα, εκατέρωθεν του ποταμού.
Κατασκευάσθηκε την περίοδο 1515 έως 1540 από τοπικούς τεχνίτες, με πελεκητά, πλακοειδή τεμάχια ασβεστόλιθου και ακανόνιστους λίθους για την εσωτερική πλήρωση, κονίαμα με άσβεστο και τοπικά αδρανή.
Κατά τη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου, τον Μάρτιο του 1949, η γέφυρα Κοράκου ανατινάχθηκε από τον ΕΛΑΣ και το μεγαλύτερο μέρος της κατέρρευσε. Τα απομείναντα τμήματα των βάθρων παρασύρθηκαν το 2015 από μεγάλη πλημμύρα του ποταμού Αχελώου.
Λόγω της εξαιρετικής και μοναδικής ιστορικής και αρχιτεκτονικής αξίας της γέφυρας Κοράκου έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον και από εκπροσώπους και στελέχη των συλλογικών Οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι με δηλώσεις τους υποστηρίζουν το εγχείρημα της ανακατασκευής της γέφυρας.
Σε πρώτη φάση, η χρηματοδότηση του έργου «Αποκατάσταση της Γέφυρας Κοράκου στον ποταμό Αχελώο, αποκατάσταση παρακείμενου κτηρίου τελωνείου και διαμόρφωση περιβάλλοντα χώρου» θα καλυφθεί από Εθνικούς Πόρους με ενάριθμο έργο που θα ενταχθεί στη ΣΑΕ 071 του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, και παράλληλα θα κινηθούν οι διαδικασίες για την επίτευξη της συγχρηματοδότησης του Έργου από πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το έργο του θέματος είναι εξαιρετικά δύσκολο και μοναδικό για τα σύγχρονα και διεθνή Ελληνικά δεδομένα.
Λόγω της εξαιρετικά μεγάλης δυσκολίας σε ότι αφορά στα επιστημονικά, τεχνικά και διαδικαστικά θέματα για την υλοποίηση του έργου απαιτείται η συνεχής συνεργασία: του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης, του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, της Περιφέρειας Ηπείρου, της Περιφέρειας Θεσσαλίας, του Δήμου Γεωργίου Καραϊσκάκη Νομού Άρτας, του Δήμου Αργιθέας Νομού Καρδίτσας, του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (Ε.Μ.Π.) και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος – Τμήμα Ηπείρου και Τμήμα Κεντρικής & Δυτικής Θεσσαλίας.
Η αρμόδια Διϋπουργική Επιτροπή αποφάσισε φορέας ωρίμανσης και υλοποίησης του έργου να είναι το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών με την συνδρομή των συναρμόδιων Υπουργείων, της Περιφέρειας Ηπείρου, της Περιφέρειας Θεσσαλίας, του Δήμου Γεωργίου Καραϊσκάκη Νομού Άρτας, του Δήμου Αργιθέας Νομού Καρδίτσας, του Ε.Μ.Π. και του Τ.Ε.Ε.
Λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτούμενες δράσεις ωρίμανσης του συνολικού Έργου καθώς και τα αναγκαία επιμέρους έργα, η Διεύθυνση Οδικών Υποδομών προεκτιμά ότι το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού ανέρχεται σε 13.600.000 € περιλαμβανομένου του ΦΠΑ.
Το έργο είναι υψίστης σημασίας και επείγον και η χρηματοδότησή του θα ενταχθεί στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του 2019.
Λόγω της εξαιρετικής δυσκολίας και ιδιαιτερότητας του έργου για την διασφάλιση της ανακατασκευής της γέφυρας στην προ κατάρρευσης μορφής της, απαιτείται η συνεργασία των συναρμόδιων Υπουργείων, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και των επιστημονικών φορέων Ε.Μ.Π. και Τ.Ε.Ε. Φορέας ωρίμανσης και υλοποίησης του έργου έχει οριστεί το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.
Σε αλλεπάλληλες συσκέψεις που συμμετείχαν το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, το Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης, η Περιφέρεια Ηπείρου, η Περιφέρεια Θεσσαλίας, ο Δήμος Γεωργίου Καραϊσκάκη Νομού Άρτας, ο Δήμος Αργιθέας Νομού Καρδίτσας , το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και το Τ.Ε.Ε., έγινε επεξεργασία της σχετικής Προγραμματικής Σύμβασης και καθορίστηκαν οι όροι και οι υποχρεώσεις όλων των εμπλεκομένων.
Την ανακατασκευή της ιστορικής γέφυρας Κοράκου στην Κοιλάδα του Αχελώου ζητούσαν επί σειρά ετών οι κάτοικοι, φορείς της περιοχής και προσωπικότητες από την Ελλάδα και την Ευρώπη.
Στις 28 Μαρτίου 1949 ανατινάχτηκε η γέφυρα Κοράκου στην Κοιλάδα του Αχελώου, από άνδρες του Δημοκρατικού Στρατού, σε μια προσπάθεια να ανακόψουν την επίθεση που δέχονταν σε μια από τις σημαντικότερες και φονικότερες μάχες του Εμφυλίου.
Η θρυλική Γέφυρα Κοράκου ήταν το μεγαλύτερο μονότοξο γιοφύρι των Βαλκανίων. Έζησε για 435 χρόνια αντέχοντας σε σεισμούς και τις μανιασμένες κατεβασιές του Αχελώου μέχρι που έπεσε κι αυτή θύμα του Εμφυλίου. Είχε άνοιγμα 48 μέτρα και ύψος 26 μέτρα. Αύριο συμπληρώνονται 503 χρόνια από την κατασκευή της και 69 χρόνια από την ανατίναξή της.
Δυστυχώς έχουν μείνει μόνο δύο μικρά κομμάτια της γέφυρας από τις δύο πλευρές του Αχελώου και Φορείς και κάτοικοι της Κοιλάδας του Αχελώου – με πρωτεργάτες την αδελφότητα Πηγιωτών Άρτας και την διαπεριφερειακή επιτροπή Άρτας-Καρδίτσας – έχουν επανειλημμένα ζητήσει την ανακατασκευή της. Κτίστηκε το 1515 η περίφημη μονότοξη πέτρινη καμάρα « Η Γέφυρα του Κοράκου» ή «το Κορακογιοφύρι » ή ποιητικά «του Κόρακα το διόφυρο» ή «του Άσπρου το γιοφύρι».
Οι γέφυρες κατασκευάζονται για να ενώσουν ανθρώπους μεταξύ τους και γεωγραφικούς χώρους που τους χωρίζουν δύσβατα φυσικά εμπόδια. Είναι δημιουργήματα που συμβολίζουν και αποδεικνύουν την σημασία και την ισχύ της ένωσης και της ενότητας για να επιτευχθούν δύσκολοι και σημαντικοί στόχοι. Λαοί και πολιτισμοί που γνωρίζουν να χτίζουν, να διατηρούν και να πολλαπλασιάζουν τις Γέφυρές τους είναι αυτοί που τιμούν την Ιστορία τους και με αυτές δημιουργούν ένα καλύτερο μέλλον.
Με δήλωσή του ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Αντόνιο Ταγιάνι, στήριξε την ανάπλαση και ανακατασκευή της και τις αναπτυξιακές προοπτικές της Κοιλάδας του Αχελώου.
Ο κ. Ταγιάνι, ο οποίος μάλιστα στην εισαγωγή του μιλάει στα Ελληνικά απευθυνόμενος στους κατοίκους της Κοιλάδας του Αχελώου, επισημαίνει ότι τη στιγμή που παλαιές και νέες διχόνοιες αμφισβητούν την Ένωση, τα απτά σύμβολα της ενότητας πρέπει να καθοδηγούν τη σκέψη μας και να μας οδηγούν προς το μέλλον. Οι γέφυρες αναφέρεται συνδέουν τους ανθρώπους και βοηθούν στην ανάπτυξη δικτύων, στη διάδοση της γνώσης, στο εμπόριο προϊόντων, στην πρόσβασης στις υπηρεσίες και στην ανάπτυξη των κοινοτήτων.
Τις χρειαζόμαστε τονίζει για να είμαστε πιο δυνατοί υλικά και πνευματικά και για να ανακαλύπτουμε νέες ευκαιρίες, να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα. Η γέφυρα του Κοράκου συνδυάζει την ιστορία με τον πολιτισμό και το αρχιτεκτονικό επίτευγμα. Η σύρραξη κατέστρεψε αυτό που για δεκαετίες αποτελούσε το σύμβολο της περιφερειακής ανάπτυξης και το μέσο επίτευξης της ανάπτυξης σε μια περιοχή με ιδιαίτερη φυσική ομορφιά και κληρονομιά. Για την Ευρώπη σε όλα τα επίπεδα, η ανάπλαση και η ανακατασκευή επισημαίνει αποτελούν την απάντηση στα προβλήματά μας. Ελπίζω αυτό να ισχύει και για τη γέφυρα του Κοράκου στην κοιλάδα του Αχελώου.
Ο πρώην Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σούλτς σε δήλωσή του τονίζει: “Αγαπητοί φίλοι της κοιλάδας του Αχελώου, η Γέφυρα Κοράκου, είναι κομμάτι της πολύ σημαντικής ιστορικής κληρονομιάς όχι μόνο της χώρας σας, αλλά ολόκληρης της Ευρώπης, και κάθε χρόνο στηρίζω όλους αυτούς τους φίλους που παλεύουν για την ανακατασκευή αυτής της σημαντικής γέφυρας”.
Ο Μανώλης Γλέζος σε δήλωσή επισημαίνει: «Το Γεφύρι του Κοράκου στον Αχελώο πρέπει οπωσδήποτε να ξανακτιστεί. Για πάρα πολλούς λόγους. Ο πρώτος λόγος είναι ότι παλιότερο υπάρχει στον τόπο μας πρέπει να ξανακτιστεί και είναι από τα αρχαιότερα μνημεία το γεφύρι αυτό. Πέρα από αυτό όμως δείχνει τη μεγάλη τέχνη των Ελλήνων Ιεροφαντών της πέτρας, του πελεκητή, του λιθοξόου, του κτίστη. Όλη η λειτουργία για το κτίσιμο δεν είναι κάτι απλό. Είναι κάτι πάρα πολύ σημαντικό. Δείχνει τις σχέσεις του ανθρώπου με την πέτρα. Δείχνει τη συνείδηση που έχει αποκτηθεί ανάμεσα στην πέτρα και στον άνθρωπο και γιαυτό το λόγο πρέπει οπωσδήποτε όλα τα γεφύρια να ξανακτιστούν και όλα τα παλιά κτίρια να ξανακτιστούν γιατί αποτελούν την πολιτισμική μας κληρονομιά. Είναι ο τρίτος λόγος για τον οποίο επιβάλλεται να μην ξεφύγουμε από μια κληρονομιά πολιτισμική που έχουμε και που πρέπει να μείνει στον τόπο μας.»
Ο Γιώργος Γραμματικάκης σε δήλωσή του τονίζει: «Η αφορμή για τη σημερινή μας επικοινωνία είναι βέβαια η Γέφυρα Κοράκου που κλείνει τα πεντακόσια χρόνια από την κατασκευή της, πολύ παλιά, πανέμορφη και που βέβαια κάποια στιγμή ανατινάχτηκε και κάποια ακόμα παραπέρα στιγμή είχε μια τελική καταστροφή από τις πρόσφατες πλημμύρες – τις οδυνηρές – στον Αχελώο. Αυτό μας θυμίζει και η ανάγκη της σύντομης ανακατασκευή της, της πιεστικής ανακατασκευής της μας θυμίζει τη σημασία που έχουν τα μνημεία στην Ελλάδα, ιδιαίτερα οι γέφυρες, ιδιαίτερα η περιοχή του Αχελώου, γιατί συνδέουν το παρελθόν με το παρών. Είναι πράγματι γέφυρες παρελθόντος προς το παρών αλλά ένας λαός που ξέρει καλά την ιστορία του που σέβεται τα μνημεία του είναι και η γέφυρα από το παρόν προς το μέλλον. Γιαυτό λοιπόν ενώνω και εγώ τη φωνή μου με όλες τις άλλες φωνές που επιμένουν στο σεβασμό των Ελληνικών μνημείων, κάθε είδους Ελληνικών μνημείων και ειδικά των ιδιαίτερων μνημείων του Αχελώου γιατί αυτό θα μας διδάξει πολλά για το παρελθόν και θα μας δείξει ένα δρόμο προς το μέλλον.»
Ο Πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας Κώστας Αγοραστός επισημαίνει: “Η Περιφέρεια Θεσσαλίας στηρίζει με έργο έμπρακτα την ανακατασκευή της γέφυρας Κοράκου γιατί πιστεύουμε όποιος έχει ιστορική μνήμη έχει και θέση στο μέλλον.”
Η ιστορία της Γέφυρας Κοράκου
Στην ιστορία της Γέφυρας του Κοράκου αποτυπώνονται τα σημάδια της ταραγμένης πορείας της στο χρόνο, των κατά καιρούς διχασμών και ιδεολογικών αντιπαραθέσεων στην σύγχρονη ελληνική ιστορία.
Η γέφυρα ανατινάχθηκε το 1949 από άνδρες του Δημοκρατικού Στρατού, σε μια προσπάθεια να ανακόψουν την επίθεση που δέχονταν. Έζησε για 435 χρόνια αντέχοντας σε σεισμούς και τις μανιασμένες κατεβασιές του Αχελώου μέχρι που έπεσε κι αυτή θύμα του Εμφυλίου.
Στις 28 Μαρτίου συμπληρώθηκαν 69 χρόνια από την ανατίναξή της και 503 από την κατασκευή της.
Στα πόδια του Φέλλου Πετρωτού (Λιασκόβου) Αργιθέας Καρδίτσας, στο συνοικισμό Συκιάς-θέση Πυργάκι ή Σκαλούλα κοντά στα Ξερικούλια και στα πόδια του Κοκκινόλακου των Πηγών (Βρεσθενίτσας) Άρτας (Φράξος-πλαγιά Τσολάκη), όπου ο Αχελώος ή Άσπρος ή Ασπροπόταμος χωρίζει τους δυο νομούς χτίστηκε το 1514-1515 η περίφημη μονότοξη πέτρινη καμάρα « Η Γέφυρα του Κοράκου» ή «το Κορακογιοφύρι » ή ποιητικά «του Κόρακα το διόφυρο» ή «του Άσπρου το γιοφύρι».
Το ιστορικό γεφύρι χτίστηκε από το Μητροπολίτη των γεφυριών Βησσαρίωνα το Β΄ μητροπολίτη Λάρισας που δεν τον ενδιέφερε η υστεροφημία για αυτό και δεν έβαλε το όνομά του ως χορηγός παρά την ονόμασε «του Κοράκου» λόγω του ύψους της και «επειδή την ημέρα των εγκαινίων σταθείς εις το μέσον της γέφυρας και ερωτών: ‘πώς με βλέπετε;’, οι μαστόροι του απήντησαν: σαν κόρακα, αυτός τους είπε: ‘ε, τότε γέφυρα του Κοράκου να είναι το όνομά της.»
Οι περιοχές Αργιθέας και Τετραφυλλίας και γενικότερα οι νομοί Καρδίτσας – Άρτας, αν και συνορεύουν, αποκόπηκαν ώς το 1961, οπότε και κατασκευάσθηκε η σημερινή αμαξογέφυρα.
Η γέφυρα ήταν κτισμένη πάνω στον άξονα της αρχαίας οδού Τρίκκης -Γόμφων – Αργιθέας – Αμβρακίας και είχε μεγάλη στρατηγική και εμπορική σημασία. Ήταν η μεγαλύτερη μονότοξη γέφυρα των Βαλκανίων, καθώς το άνοιγμα στην βάσης της ήταν 48 μέτρα, το μεγαλύτερο ύψος της 26, το πλάτος της 2,30 ενώ η απόσταση από την μία άκρη έως την άλλη ήταν 80 μέτρα.
Λέγεται μάλιστα ότι ειδικά τις μέρες της βαρυχειμωνιάς το πέρασμα της γέφυρας προκαλούσε φόβο και δέος. Οι ηλικιωμένοι της περιοχής θυμούνται ότι, σε πολλές περιπτώσεις, όσοι είχαν υψοφοβία τους έδεναν τα μάτια.
Τα τελευταία χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί επιστημονικές ημερίδες, με θέμα την προώθηση του ζητήματος για την ανακατασκευή του γεφυριού. Έχει δε ξεχωριστή σημασία το γεγονός ότι την όλη προσπάθεια την έχει αναλάβει αμιγώς η κοινωνία της περιοχής εκπροσωπούμενη από τους φορείς και τους συλλόγους οι οποίοι και οργάνωσαν και οργανώνουν ημερίδες, δημόσιες συναντήσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, εξέδωσαν βιβλία, ενημερωτικά και εκπαιδευτικά έντυπα.
Το σημαντικό αυτή την περίοδο είναι η έναρξη μιας νέας συνεργασίας –πρωτοβουλίας, στην οποία συμμετέχουν ευρωπαϊκοί θεσμοί και διεθνώς αναγνωρισμένες προσωπικότητες στα πολιτισμικά θέματα, οι οποίες και ζητούν με δηλώσεις τους την ανακατασκευή της ιστορικής γέφυρας Κοράκου. Στο πλαίσιο αυτό δημιουργείται ένα Ευρωπαϊκό κίνημα για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κοιλάδας του Αχελώου. Η ποιό θετική εξέλιξη των προσπαθειών αυτών τα τελευταία χρόνια είναι η ανάθεση εκπόνησης προμελέτης για την αναστήλωση της γέφυρας Κοράκου και της Κούλιας απο το Εθνικό Μετσόβειο πολυτεχνείο τον Σεπτέμβριο του 2017 που γίνεται απο τους πολιτικούς Μηχανικούς Γιώργο Χούσο και Ιούλιο Τσέλιο υπό την εποπτεία της Καθηγήτριας του Ε.Μ.Π κ. Ελισάβετ Βιτζιλαίου και του επίσης καθηγητή Χρήστου Γιαννέλου . Μετα την οληκλήρωσή της που προβλέπεται να περαιωθεί τον Ιούλιο του 2018 ελπίζουμε ότι θα ακολουθήσει και η κύρια μελέτη του έργου ώστε επιτέλους να μπεί σε διαδικασία υλοποίησης αυτή η πολύχρονη προσπάθεια όλων όσων υποστηρίζουν τη αναστήλωση της Θρυλικής γέφυρας Κοράκου στην Κοιλάδα του Αχελώου.
