Αντί “Φιλανθρωπίας”, Φιλαλληλία… Του Γιάννη Ρούντου

Έχουμε συνηθίσει, επί αιώνες, να αναφερόμαστε στη “Φιλανθρωπία” με πρόσημο ηθικής αρετής. Η θεσμική ανάδειξη πληθώρας μη κυβερνητικών οργανισμών, που έρχονται να συμπληρώσουν την πολιτική ευθύνη των κυβερνήσεων – του κράτους (δημοσίων φορέων) απλώνεται με ποικίλα μοντέλα επιχειρηματικότητας, κάτω από την ομπρέλα της λεγόμενης “Κοινωνίας των Πολιτών”. 

 

Και εδώ, υπάρχει μεγάλο πεδίο συζήτησης γι’ αυτόν τον χαρακτήρα του “κοινωνικώς επιχειρείν”, με το οποίο συντάσσεται σε πρακτικές υποστηρικτικής δράσης (μεγάλες καμπάνιες για μικρές χρηματοδοτήσεις και δράσεις, κατά κανόνα) ο ιδιωτικός επιχειρηματικός τομέας: από τις ιδεολογικές και πρακτικές αντιφάσεις των ίδιων των ιδιωτικών επιχειρήσεων, στην προσπάθειά τους να καταγράψουν “μετρήσιμα” μεγέθη κοινωνικού αποτυπώματος και να επιδείξουν, έτσι, ευθυγράμμιση με τους θεσμοθετημένους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης και “εύτακτης συμπεριφοράς” μέχρι την οργανωτική δομή, διαφανή οντότητα – ακεραιότητα διαχείρισης και ουσιαστική αποτελεσματικότητα των ΜΚΟ και βέβαια μέχρι την αδυναμία-ανεπάρκεια ή και αδιαφορία κρατικής κοινωνικής μέριμνας και πρόνοιας.

 

Επί της αρχής, απέναντι στη ζώσα πραγματικότητα των ανισοτήτων, της φτώχειας και εξαθλίωσης και των αυτονόητων ίσων δικαιωμάτων σε αγαθά ύπαρξης όπως η υγεία, η σίτιση, η στέγαση και η παιδεία, να συνταχθώ κι εγώ στους προβληματισμούς. Αυτή η πραγματικότητα, άλλωστε, είναι η αιχμή του δόρατος της σύγχρονης πολιτιστικής-πολιτισμικής παρακμής (με την ολιστική έννοια του πολιτισμού ως χαρακτήρα βιώσιμης ανάπτυξης), που δεν ομολογείται καθώς “όλοι έχουμε καλές προθέσεις” και θέλουμε να κεφαλαιοποιήσουμε την φιλοκοικοινωνική κατάθεσή μας, με όρους “αποστολής” και “οράματος”. Η πραγματικότητα δηλοί κενό απόδοσης.

 

Πιστεύω πως η στρέβλωση ξεκινά από τις ίδιες τις αφετηριακές παραδοχές. Είναι καιρός να δούμε πως η ταυτότητα “Φιλανθρωπία” κατ’ ουσίαν νομιμοποιεί-παγιώνει αυτή τη ζώσα πραγματικότητα που περιγράφω, διότι ανατροφοδοτείται ως έννοια από την ίδια την ανισότητα, την ανισονομία, τη φτώχεια, την εξαθλίωση. Η λέξη, στην ιστορική φόρτισή της (από τα τέια των ευγενών κυριών με τα πολλά δουλικά, έως σήμερα στις μάσκες και ιδρυμάτων, δυστυχώς) έχει τοξική ταξικότητα. Εννοεί -στη γλώσσα- η “Φιλανθρωπία” ως δεδομένη τη διαφορετικότητα προνομίων και “τύχης” στο είδος των ανθρώπων, διότι είναι έωλη λέξη αν εκλείψουν αυτά τα ζητήματα. Ουδόλως αντιστοιχεί κατ’ αναλογία  στη σχέση ανθρώπων και ζώων (Φιλοζωία). Εκεί, έχουμε φυσικές διαφορές και ο χαρακτηρισμός είναι εύλογος. 

 

Αν θέλουμε στα σημαινόμενα των σημαινόντων να αποκαταστήσουμε τη δυναμική μιας υγιούς πρόθεσης για την εξάλειψη της αδικίας στο δικαίωμα της αξιοπρεπούς ζωής μιας Κοινωνίας Ανθρώπων-Πολιτών, θα πρέπει να αποκαταστήσουμε και τη νοηματική ταυτότητα αποτρέποντας την προνομιακή διαφοροποίηση, που θεσμοθετεί και αποθεώνει το “έλεος” του φαίνεσθαι. Είναι θεμελιώδης πολιτισμική-πολιτιστική αναγκαιότητα ο αναπροσδιορισμός των προσεγγίσεων για έναν Κοινωνικό Πολιτισμό. Τί μπορεί να σημαίνει η έννοια “Φιλανθρωπία” σήμερα για μια καθολική κοινωνική ευημερία – δηλαδή για τον πνευματικό, τον αστικό, τον περιβαλλοντικό, τον οικονομικό και διακυβερνητικό πολιτισμό μας; (ή μήπως ως πολιτισμός νοείται κάτι άλλο έξω από την κοινωνική ζωή που ορίζουν αυτοί οι τομείς;).

 

Να μην κρυβόμαστε, λοιπόν, πίσω από αμφίσημες και ύποπτες λέξεις απέναντι στην πραγματική ανάγκη. Οι σωστές κοινωνικές πρακτικές θέλουν σωστή κουλτούρα σε κοινωνική βάση ιδεών και νοημάτων. Να πάψουμε τώρα να μιλούμε για “ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ”. Να μιλούμε για ΦΙΛΑΛΛΗΛΙΑ.

 

Υγ: Η φωτογραφία – ορισμός της απόλυτης έκθεσης της κοινωνικής υποκρισίας, είναι τραβηγμένη στην οδό Πανεπιστημίου στο κέντρο της χαοτικής Αθήνας, πριν δύο χρόνια. Όμως και σήμερα, περπατώντας κανείς τη βλέπει επαναλαμβανόμενη σε πολλά σημεία της πιο πολυσύχναστης οδού της πρωτεύουσας και όχι σε σκοτεινές εσοχές αλλά στο φως του πεζοδρομίου.

 

Πηγή: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (https://www.kathimerini.gr/society/564299641/anti-filanthropias-filallilia/).