Οφθαλμό αντί οφθαλμού

Μετάφραση Στάθης Λιδωρίκης

Τη Δευτέρα (13 Ιουλίου 2026), ο Πρόεδρος Τραμπ έγραψε στο Truth Social ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα γίνουν ο “ΦΥΛΑΚΑΣ ΤΟΥ ΣΤΕΝΟΥ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ” (“GUARDIAN OF THE HORMUZ STRAIT,”, αποκλείοντας τα ιρανικά λιμάνια και διασφαλίζοντας την ασφαλή διέλευση μη ιρανικών πλοίων. Και στο πνεύμα της «ΔΙΚΑΙΟΤΗΤΑΣ», πρόσθεσε, οι ΗΠΑ θα χρεώνουν στα πλοία ένα τέλος για την ταλαιπωρία (στο τέλος του κειμένου η ανάρτηση του Τραμπ.

Στη συνέχεια, την επόμενη μέρα (14 Ιουλίου 2026) το πρωί, μια τροπολογία: Ο Τραμπ απέρριψε την ιδέα του τέλους, ενώ παράλληλα έδειξε ότι σκοπεύει να διεκδικήσει τον έλεγχο του στενού και να επαναλάβει τον αποκλεισμό. Τώρα, λέει ο Τραμπ, τα κράτη του Κόλπου θα συνάψουν “τις Εμπορικές και Επενδυτικές Συμφωνίες” με τις ΗΠΑ ως μορφή αποζημίωσης. Αλλά οι λεπτομέρειες αυτών των συμφωνιών (και ποια κράτη θα συμμετάσχουν) παραμένουν ασαφείς.

Η χθεσινή ημέρα σηματοδότησε την τέταρτη συνεχόμενη ημέρα επιθέσεων σε όλο το Ιράν. Η εκεχειρία έχει καταρρεύσει – ο Τραμπ ενημέρωσε επίσημα το Κογκρέσο χθες ότι ο πόλεμος έχει ξαναρχίσει – και οι διαπραγματεύσεις έχουν καταρρεύσει. Εάν οι αμερικανικές δυνάμεις προσπαθήσουν να επανακτήσουν την εξουσία στο στενό, θα αντιμετωπίσουν μια δύσκολη πορεία. Το Ιράν εξακολουθεί να περιορίζει την κυκλοφορία των πλοίων και οι πρόσφατες βίαιες συγκρούσεις στην πλωτή οδό έχουν μειώσει για άλλη μια φορά δραματικά τον αριθμό των πλοίων που εισέρχονται και εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο.

Η ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να ασκούν έλεγχο στο στενό θα μπορούσε να εξαρτηθεί από την ικανότητά τους να διαβρώσουν το σύστημα κυριαρχίας που έχει καθιερώσει το Ιράν τους τελευταίους μήνες.

Η κυριαρχία στον Περσικό Κόλπο δεν ήταν ποτέ σαφής. Στις αρχές του 16ου αιώνα, Πορτογάλοι ναυτικοί έφεραν το σύστημα αδειών cartaz στο Στενό του Ορμούζ, επιβλέποντας την πλωτή οδό για πάνω από έναν αιώνα. Το 1622, οι κοινές δυνάμεις της Περσίας και της Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών της Αγγλίας (England’s East India Company) την κατέλαβαν.

Σήμερα, το Στενό του Ορμούζ θεωρείται πλέον ευρέως ως διεθνής ζώνη, ωστόσο όμως τμήματα της πλωτής οδού παραμένουν αμφισβητούμενα. Το στενότερο τμήμα του έχει πλάτος μόλις 21 μίλια – που σημαίνει ότι, σύμφωνα με μια σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών, βρίσκεται εξ ολοκλήρου εντός των χωρικών υδάτων του Ιράν και του κοντινού Ομάν. Όπως όμως ανέφερε o Michael Poznansky (ανώτερος συνεργάτης στο Brookings Institution), ούτε το Ιράν ούτε οι ΗΠΑ είναι συμβαλλόμενα μέρη της συνθήκης του ΟΗΕ, αλλά οι ΗΠΑ την αναγνωρίζουν ως διεθνές δίκαιο.

Στο παρελθόν, οι ΗΠΑ έχουν αναλάβει κάποια ευθύνη για το Στενό του Ορμούζ. Η άμυνα του Περσικού Κόλπου ήταν στον πυρήνα του Δόγματος Κάρτερ – της προσπάθειας του Τζίμι Κάρτερ, το 1980, να απαντήσει στην εισβολή της Σοβιετικής Ένωσης στο Αφγανιστάν. Kατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ της δεκαετίας του ’80 το Ιράν επιτέθηκε περιοδικά σε ξένα πλοία στο στενό.

Το 1987, το Ναυτικό των ΗΠΑ ξεκίνησε την Επιχείρηση Earnest Will, συνοδεύοντας δεξαμενόπλοια του Κουβέιτ μέσω του στενού για περισσότερο από ένα χρόνο. Κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου, το ιρανικό καθεστώς απείλησε να κλείσει πλήρως το στενό, αλλά αποφάσισε να μην το κάνει, συνειδητοποιώντας ότι η ζημιά στην οικονομία του θα ήταν πολύ μεγάλη. Το Ιράν έχει επαναλάβει αυτήν την απειλή τις τελευταίες δύο δεκαετίες, αλλά ποτέ δεν την τήρησε μέχρι τον Φεβρουάριο, σε αντίποινα για τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο έδαφός του και τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Ali Khamenei.

Παρά την επίμονη απειλή ιρανικής παρέμβασης στο στενό κατά τον τελευταίο μισό αιώνα, η ηγεσία της δεν είχε ποτέ εγγυηθεί ότι θα μπορούσε να επιβάλει έναν αποτελεσματικό αποκλεισμό. Αλλά ό,τι έχει απομείνει από τον στρατό του Ιράν, αποδεκατισμένο από μήνες πολέμου, έχει αποδειχθεί ικανό να διατηρήσει τους περιορισμούς διέλευσης που ανακοίνωσε το καθεστώς την άνοιξη. Η επίμονη απειλή των ναρκών και των ευέλικτων σκαφών του που μπορούν να παρενοχλήσουν ή να επιτεθούν σε άλλα πλοία, έχει περιορίσει την κυκλοφορία των πλοίων στο ελάχιστο. Ο αριθμός των διελεύσεων την Κυριακή (12 Ιουλίου 2026) ήταν ο χαμηλότερος που είχε σημειωθεί εδώ και ένα μήνα.

Οι προηγούμενες προσπάθειες για να σπάσει ο ασφυκτικός κλοιός του Ιράν κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου απέτυχαν. Τον Μάιο, οι αμερικανικές δυνάμεις άρχισαν να συνοδεύουν ορισμένα πλοία μέσω του στενού στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας που ονομάζεται Project Freedom. Η πρωτοβουλία έληξε μετά από μόλις δύο ημέρες, εν μέρει επειδή η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις στρατιωτικές βάσεις και τον εναέριο χώρο της.

Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα μπορούσαν να παράσχουν υποστήριξη για πιθανές αμερικανικές αποστολές στον Κόλπο, όπως έκαναν κατά τη διάρκεια της Επιχείρησης Earnest Will, αλλά ο Τραμπ έχει πλέον διαβρώσει πολλές από αυτές τις σχέσεις.

Δεδομένης της αποδεδειγμένης ικανότητας του Ιράν να επηρεάζει την κυκλοφορία των πλοίων, το έργο της διασφάλισης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στο στενό μπορεί να απαιτήσει μια μόνιμη προσπάθεια των ΗΠΑ, ανέφερε ο Ray Takeyh, ανώτερος ερευνητής για τις σπουδές της Μέσης Ανατολής στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (Council on Foreign Relations). Αυτό θα μπορούσε να καταλήξει να είναι δυσκίνητο και επικίνδυνο, εξήγησε ο Takeyh, δεδομένων των στρατιωτικών μέσων που εμπλέκονται στις αποστολές συνοδείας και της αναπόφευκτης ιρανικής παρέμβασης. Και ακόμη και τότε, η κυκλοφορία των πλοίων μπορεί να μην επιστρέψει στα προ του πολέμου επίπεδα.

Οι αναρτήσεις του Trump στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τις τελευταίες ημέρες έχουν δείξει την επιθυμία για μια ισχυρή και συνεχή αμερικανική παρουσία στο στενό – μια βαθιά μετατόπιση εκ μέρους ενός προέδρου που πέρασε χρόνια καταδικάζοντας τον ρόλο της χώρας ως “αστυνομικού του κόσμου”. Μπορεί σύντομα να συνειδητοποιήσει ότι η αστυνόμευση του στενού δεν σημαίνει πάντα και τον έλεγχό του.

Donald J. Trump @realDonaldTrump

The Hormuz Strait is OPEN, and will remain OPEN, with or without Iran. We are reinstating the THE IRANIAN BLOCKADE, so named because it is only stopping Iran’s ships or customers from entering or leaving. All other countries will have fair and open use of the Strait. The U.S.A. will be, from this point forward, known as “THE GUARDIAN OF THE HORMUZ STRAIT,” but as such, and as a matter of FAIRNESS, will be reimbursed, at the rate of 20% on all cargo shipped, for any and all costs necessary to do the job of providing safety and security to this very volatile section of the World. The process and formation will begin immediately. Thank you for your attention to this matter! President DONALD J. TRUMP

Το Στενό του Ορμούζ είναι ΑΝΟΙΧΤΟ και θα παραμείνει ΑΝΟΙΧΤΟ, με ή χωρίς το Ιράν. Aποκαθιστούμε  (reinstating) τον ΙΡΑΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ, που ονομάστηκε έτσι επειδή εμποδίζει μόνο τα πλοία ή τους πελάτες του Ιράν να εισέλθουν ή να εξέλθουν. Όλες οι άλλες χώρες θα έχουν δίκαιη και ανοιχτή χρήση του Στενού. Οι ΗΠΑ θα είναι, από εδώ και στο εξής, γνωστές ως «ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΤΟΥ ΣΤΕΝΟΥ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ» (“THE GUARDIAN OF THE HORMUZ STRAIT,”, αλλά ως εκ τούτου, και για λόγους ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, θα αποζημιώνονται, με ποσοστό 20% επί του συνόλου του φορτίου που μεταφέρεται, για οποιοδήποτε κόστος είναι απαραίτητο για την παροχή ασφάλειας σε αυτό το πολύ ασταθές τμήμα του κόσμου. Η διαδικασία και η διαμόρφωση θα ξεκινήσουν αμέσως. Σας ευχαριστούμε για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα! Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ