Του Paul Krugman
O Τραμπ και ο Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Scott Bessent προσπάθησαν να προδώσουν την Ουκρανία. Τώρα δεν έχουν κανένα χαρτί.
Μεταβολές στην τιμή μετά τη 1/1/2026 ($/βαρέλι)
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2024, ο Ντόναλντ Τραμπ υποσχέθηκε να μειώσει τις τιμές της ενέργειας στο μισό. Αντίθετα, προήδρευσε στην εκτίναξη των τιμών στα πρατήρια, οι οποίες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην κατάρρευσή του στις δημοσκοπήσεις.
Κάποιοι θα μπορούσαν να αποδώσουν αυτήν την καταστροφή στην απόφαση του Τραμπ να πάει σε πόλεμο με το Ιράν, αγνοώντας αυτό που φαίνεται να ήταν σχεδόν ομόφωνες προειδοποιήσεις1 από έμπειρους στρατιωτικούς και αξιωματούχους των μυστικών υπηρεσιών ότι ένας τέτοιος πόλεμος, εκτός από τη διακοπή του εφοδιασμού με πετρέλαιο, θα υπερφορτώσει τον αμερικανικό στρατό και θα εξαντλήσει επικίνδυνα τα αποθέματα πυρομαχικών – κάτι που ακριβώς συνέβη.
Αλλά ο Scott Bessent, ο υπουργός Οικονομικών του Trump, βρήκε κάποιον άλλο να κατηγορήσει: την Ουκρανία.
Χθες (2 Σεπτεμβρίου 2026) , ο Bessent πήγε στην εκπομπή “Fox & Friends”, όπου απέδωσε την ευθύνη για τις υψηλές τιμές ενέργειας σε μεγάλο βαθμό στο Κίεβο:
“Αυτή τη στιγμή περνάμε ένα ενεργειακό σοκ λόγω τόσο του πολέμου στην Ουκρανία, επειδή η Ουκρανία αποφάσισε ότι θέλει να ανατινάξει τα ρωσικά ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία και τις ιδιοκτησίες διύλισης, γεγονός που δημιουργεί ανοδική πίεση στις τιμές σε παγκόσμια βάση, όσο και της σύγκρουσης στο Ιράν”.
Τώρα, ο Bessent δεν κάνει λάθος όταν λέει ότι τα σημεία συμφόρησης στην δυναμικότητα διύλισης παίζουν σημαντικό ρόλο στο τρέχον ενεργειακό σοκ. Το διάγραμμα στην κορυφή αυτής του παραπάνω σχήματος δείχνει τις αλλαγές στην τιμή του αργού πετρελαίου και του ντίζελ, και τα δύο μετρημένα σε δολάρια ανά βαρέλι, από τις αρχές του τρέχοντος έτους. Το αργό πετρέλαιο έχει αυξηθεί πολύ, παρά την κορύφωσή του στις αρχές Απριλίου. Αλλά, πολύ περισσότερο έχει αυξηθεί το ντίζελ (όπως και η βενζίνη, αν και όχι τόσο πολύ). Και οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικές εγκαταστάσεις πετρελαίου σίγουρα παίζουν ρόλο στη μείωση της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης.
Αλλά σημειώστε τη διατύπωση του Bessent: “Η Ουκρανία “αποφάσισε ότι θέλει να ανατινάξει τα ρωσικά ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία”. Θεέ μου, γιατί να θέλουν οι Ουκρανοί να κάνουν κάτι τέτοιο; Μήπως έχει να κάνει με το γεγονός ότι εμπλέκονται σε έναν υπαρξιακό αγώνα ενάντια στο καθεστώς του Βλαντιμίρ Πούτιν, το οποίο βρίσκεται στον πέμπτο χρόνο ενός πολέμου που στοχεύει στην καταστροφή του έθνους τους, και πρέπει να αντεπιτεθούν στη στρατιωτική και οικονομική βάση του Πούτιν;
Σημειώστε, επίσης, ότι ο Bessent δεν επεσήμανε ότι αυτές οι επιθέσεις στο ρωσικό πετρέλαιο θα τελείωναν αν η Ρωσία τελείωνε τον απόπειρα κατακτητικού πολέμου. Αλλά αντί να απαιτήσει τον τερματισμό της ρωσικής επιθετικότητας, η κυβέρνηση Τραμπ εξόργισε τα δημοκρατικά έθνη της Ευρώπης προσκαλώντας τον υπουργό Οικονομικών της Ρωσίας, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, στη συνάντηση της Δευτέρας της Ομάδας των 20 μεγάλων οικονομιών2.
Αλλά περιμένετε: Υπάρχει περισσότερο ιστορικό εδώ. Ο Bessent, όσο ή και περισσότερο από τον Τραμπ, ήταν ουσιαστικά εχθρός της Ουκρανίας από την αρχή.
Ακριβώς στην αρχή της κυβέρνησης Τραμπ Β’, ο Bessent πέταξε στο Κίεβο για να απαιτήσει από την ουκρανική κυβέρνηση να παραδώσει στην ουσία ένα μεγάλο μέρος των ορυκτών της πόρων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το περιέγραψα τότε ως συμφωνία “Βελγικού Κονγκό”3.
Αυτό που πρότεινε ο Τραμπ ήταν η Ουκρανία να δώσει στις Ηνωμένες Πολιτείες τα μισά από τα έσοδα που λαμβάνουν από την εξόρυξη πόρων, απ’ όσο μπορώ να καταλάβω, επ’ αόριστον. Ο Τραμπ πρότεινε ότι αυτό θα ανερχόταν σε $ 500 δισ. αν και αυτό φαίνεται σαν ένα εξαιρετικά υπερβολικό ποσό.
Σε αντάλλαγμα, ο Τραμπ προσέφερε, λοιπόν, μηδέν. Καμία πρόσθετη βοήθεια, καμία εγγύηση ασφάλειας, τίποτα.
Το βιβλίο των Maggie Haberman and Jonathan Swan, “ Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump ”, προσφέρει περισσότερες, καταδικαστικές λεπτομέρειες. Προφανώς υπήρξε μια κραυγαλέα διαμάχη μεταξύ του Bessent και του προέδρου της Ουκρανίας Ζελένσκι, στην οποία ο Ζελένσκι περιέγραψε σωστά την πρόταση του Bessent ως μια εκβιαστική ενέργεια μη εφαρμόσιμη βάσει της ουκρανικής νομοθεσίας.
Ο Μπέσεντ επέστρεψε στη συνέχεια στην Ουάσινγκτον και προέτρεψε τον Τραμπ να μην συναντηθεί καν με τον Ζελένσκι μέχρι να υπογράψει τη συμφωνία για τα ορυκτά:
“Έχω αντιμετωπίσει αυτόν τον μικρό μαλάκα (fucker)”, έλεγε ο Bessent σε συνεργάτες για τον Ζελένσκι. “Είναι πονηρός. Είναι σαν το παιδί με ειδικές ανάγκες για τους Ευρωπαίους. Και συμπεριφέρεται σαν τον Mr. Bean με κρακ”.
Παρ’ όλα αυτά, ο Τραμπ συναντήθηκε με τον Ζελένσκι – και ήταν μια καταστροφή, συμπεριλαμβανομένης της διάσημης προσβολής του Τραμπ: “Δεν είσαι σε καλή θέση. Δεν έχεις τα χαρτιά αυτή τη στιγμή”.
Η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε στη διακοπή σχεδόν κάθε βοήθειας προς την Ουκρανία, πιθανώς αναμένοντας ότι η άμυνα της Ουκρανίας έναντι της Ρωσίας θα καταρρεύσει.
Η Ουκρανία, ωστόσο, αρνήθηκε να καταρρεύσει. Η βοήθεια από την Ευρώπη αντικατέστησε μεγάλο μέρος της χαμένης αμερικανικής υποστήριξης:
Στο επόμενο σχήμα παρουσιάζεται η κατανομή βοήθειας ανά ομάδα δωρητών
Κατανομή βοήθειας ανά ομάδα δωρητών
2022-Ιούνιο 2026 (μέσο μηνιαίο, προσαρμογή στον πληθωρισμό
Ευρώπη: περιλαμβάνονται όλες οι χώρες-μέλη της ΕΕ καθώς και Ισλανδία, Νορβηγία, Ελβετία και Ηνωμένο Βασίλειο.
Λοιπές χώρες: περιλαβάνται Αυστραλία, Καναδάς, Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία, Ν. Ζηλανδία, Ν. Κορέα, Ταϊβάν και Τουρκία
Και οι Ουκρανοί, αν και στερούνται σημαντικών αμερικανικών όπλων – ειδικά των Patriot – έχουν κερδίσει αν μη τι άλλο το πάνω χέρι στον πόλεμό τους, εν μέρει χάρις στην αυξανόμενη κυριαρχία τους στον πόλεμο με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drone). Η χερσαία επίθεση της Ρωσίας έχει σταματήσει παρά τις τεράστιες απώλειες, ενώ η Ουκρανία πραγματοποιεί όλο και περισσότερες επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας, συμπεριλαμβανομένων, ναι, επιθέσεων στις πετρελαϊκές υποδομές της Ρωσίας.
Παρεμπιπτόντως, η επιτυχία της Ουκρανίας στον πόλεμο με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (Drones) υποδηλώνει ότι η κυβέρνηση στο Κίεβο θα μπορούσε να προσφέρει στον αμερικανικό στρατό, ο οποίος έχει τα πάει τόσο άσχημα εναντίον των ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, αρκετή βοήθεια. Αλλά μην περιμένετε από το Πεντάγωνο του Pete Hegseth να ζητήσει ή να λάβει τέτοια βοήθεια.
Τέλος πάντων, τώρα ο Bessent κατηγορεί την Ουκρανία για τις υψηλές τιμές των καυσίμων. Απαιτεί, ή ίσως παρακαλεί, να σταματήσουν οι Ουκρανοί τη στρατηγική αεροπορική τους εκστρατεία; Αν ναι, σε ti αντάλλαγμα;
Άλλωστε, η κυβέρνηση Τραμπ δεν μπορεί να απειλήσει ότι θα διακόψει τη βοήθεια – το έκανε ήδη αυτό εδώ και πολύ καιρό. Δεν μπορεί να προσφέρει βοήθεια στην Ουκρανία να κλείσει το ένα μεγάλο κενό στην αμυντική της τεχνολογία, την έλλειψη (μέχρι στιγμής) αποτελεσματικών αναχαιτιστικών πυραύλων κατά των βαλλιστικών πυραύλων, επειδή οι ΗΠΑ έχουν εξαντλήσει το δικό τους απόθεμα τέτοιων αναχαιτιστικών πυραύλων στο φιάσκο με το Ιράν.
Επομένως, ενώ είμαι βέβαιος ότι ο Bessent και ο Τραμπ εύχονται η Ουκρανία να σταματήσει να ανατινάζει ρωσικά ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία – θα απαιτούσαν από την Ουκρανία να σταματήσει, αν μπορούσαν – δεν μπορούν, στην πράξη, να κάνουν τίποτα για να αλλάξουν την πολεμική στρατηγική της Ουκρανίας. Για να το θέσω ωμά, δεν βρίσκονται σε καλή θέση. Δεν έχουν τα χαρτιά.
1 Τhe Wall Street Jpurnal “Pentagon Flags Risks of a Major Operation Against Iran”, Febr. 23,2026
2 Η κύρια Σύνοδος Κορυφής των Ηγετών της G20 του 2026 θα πραγματοποιηθεί στο Μαϊάμι της Φλόριντα, στο θέρετρο Trump National Doral Miami, από τις 14 έως τις 15 Δεκεμβρίου 2026.
3 Paul Krugman: “ A Belgian Congo Plan for Ukraine, Plus a conversation with Phillips O’Brien”Febr. 19, 2025
