Του Ηλία Καραβόλια
Η φωτογραφία με τον χαιρετισμό του Musk στο βιβλίου του καθηγητή Κύρκου Δοξιάδη «Φασισμός και Καπιταλισμός» (εκδ. Τόπος) είναι – ταπεινά φρονώ – ένα συμβολικό δείγμα της εποχής, μια απαθανάτιση της ώσμωσης πλούτου – θεάματος, που «παράγει» επικίνδυνο ναρκισσισμό όσων ασκούν «πραγματική» εξουσία (δηλαδή αυτή της καπιταλιστικής θέσεως και ισχύος)
Στο βιβλίο του ο καθηγητής Δοξιάδης μας υπενθυμίζει την αθέατη αλλά ιστορική γειτνίαση του φασιστικού φαινομένου με την (υπερ) καπιταλιστική κυρίαρχη πραγματικότητα.
Και πριν μιλήσω για το αναλυτικό του και εύστοχο περιεχόμενο, μου έρχεται αυθόρμητα στο νου ο τίτλος ενός βιβλίου του 1971 των μεγάλων στοχαστών Deleuze- Guattari – «Καπιταλισμός και Σχιζοφρένεια»
Μόνο που η σχιζοανάλυση τους δεν «πιάνει» τον δισεκατομμυριούχο επικίνδυνο ιδιοκτήτη των επιθυμητικών μηχανών, αυτών που μας είχαν υποδείξει πριν τόσες δεκαετίες οι Γάλλοι στοχαστές.
Ο Musk – και αυτού του είδους η νέα ολιγαρχική κυρίαρχη τάξη, τόσο λίγων αλλά τόσο ισχυρών – είναι η προσωποποίηση της ιστορικής συσσώρευσης ισχύος και ύβρεως.
Αυτό που ο συγγραφέας Κ. Δοξιάδης στο βιβλίο του ονομάζει «η ολοκλήρωση μιας σχέσης».
Μια σχέση που επισημαίνει τις βαθιές ρίζες της, της αθέατες πτυχές της, που παρά πολύ εύστοχα αναλύει μεταξύ άλλων στο κεφάλαιο «επιστημονική ορθολογικότητα και γενικευμένη υποαξία» αλλά εξ ίσου περιγραφικά και στο ιδιαίτερα ενδιαφέρον κεφάλαιο «σύγχρονος μιλιταρισμός και καπιταλιστικός εκφασισμός»
Το βιβλίο δεν έχει απλά σκοπό να μας δείξει τις δομικές μεταλλάξεις του φασισμού και του καπιταλισμού, τον εγγενή αυταρχισμού του δεύτερου και την γενικευμένη απολυταρχία του πρώτου, με τις μικροεξουσίες να κυριεύουν τον ανθρώπινο βίο.
Ο συγγραφέας, ως πολιτικός φιλόσοφος, ανησυχεί για την εμφανή πλέον έκφραση της γενικευμένης τάσης ολοκληρωτικού ελέγχου, για την πλανητική συνθήκη της καθολικοποίησης των εμπορευματοποιημένων σχέσεων παραγωγής, θεάματος, επικοινωνίας και εξουσίας.
Αντιλαμβάνεται και παραθέτει προβληματισμούς (αυτό φαίνεται σε κάθε σχεδόν κεφάλαιο και θεματική ενότητα) για το γεγονός ότι ο καπιταλισμός των ΗΠΑ βρίσκεται σε φάση αναδόμησης και ακραίας επιθετικότητας.
Και αυτό επιταχύνει το βίαιο ξεκαθάρισμα λογαριασμών σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η απειλή είναι υπαρκτή και είναι η συγκέντρωση της εξουσίας και του πλούτου στα χέρια πολύ λίγων ανθρώπων άσχετα αν «πάντα έτσι ήταν τα πράγματα».
Ο Musk και η ελίτ της Silicon Valley ελέγχουν τον Trump, αφού του χορήγησαν δις δολάρια.
Αλλά κυρίως, ελέγχουν την πληροφορία και τον καθοριστικό ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης, τον καταλύτη που θα οδηγήσει στην επιτάχυνση του ξεκαθαρίσματος λογαριασμών στον κόσμο του σύγχρονου ολοκληρωτικού καπιταλισμού.
Το κάθε ψηφιακό υποκείμενο σε κάθε γωνιά της γης θα αντιμετωπίζεται πλέον ως μέρος ενός χαώδους τεχνοοικονομικού και εξουσιαστικού πλέγματος, ενός καθεστώτος νοητικής διακυβερνησιμότητας που θα απλώνεται σε κάθε σημείο της ύπαρξής του.
Τον καθηγητή Δοξιάδη προβληματίζει όχι μόνο η βίαιη μετάλλαξη του κοινωνικού φιλελευθερισμού σε ένα υπερεπικοινωνιακό και υπαρξιακό καθεστωτικό βιοπολιτικό σύστημα, καθυπόταξης.
Αλλά και η εσωτερική μετάλλαξη της φασιστικής ιδεολογίας, αυτό το άρρητο ναζιστικό σινιάλο που παράγει το σύστημα.
Και που περνάει μέσα από την έξυπνη κυβερνητική σύζευξη γεωπολιτικών και μικροοικονομικών θεμάτων.
Ονομάζει «ανεστραμμένο είδωλό του ναζισμού» αυτό που δεν βλέπουμε από το δήθεν ευαίσθητο φιλοευρωπαϊκό κίνημα ανησυχούντων, και εδώ στην Ελλάδα.
Και μας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου αφού κάθε χώρα – ειδικά στην ανομοιογενή Ε.Ε. – θα είναι πλέον χωροχρονική επικράτεια ηγεμονίας της ψηφιακής αυτοκρατορίας μιας παρέας γύρω από τον Trump και τον Musk, γύρω από τις νέες δηλαδή καπιταλιστικές νόρμες.
Όταν οι μάζες ταυτίζουν το συμφέρον τους με τις καλές προθέσεις των ολιγαρχόν, τότε η οικονομία καταργεί τη δημοκρατία μέσω της πολιτικής.
Αυτό είναι που ο συγγραφέας θέλει να δείξει: αυτή την εσκεμμένη ηθική ηλιθιότητα των καπιταλιστικών ταξινομήσεων που συσκοτίζει ανισότητες.
Ως γνήσιος αριστερός, ο συγγραφέας ταρακουνάει στο δεύτερο μέρος του βιβλίου τα λιμνάζοντα νερά στον χώρο της πολιτικής ορθότητας και του νομικισμού που σκέπασε τόσο το ελληνικό όσο και όλο το δυτικό αριστερό κίνημα.
Επισημαίνει τις παγίδες της διττής γενεαλογικής ιδεολογίας κινημάτων και τάσεων και προτείνει ένα reset επανίδρυσης στον αντικαπιταλιστικό δρόμο, στην επαναφορά της τροχιάς και του σκοπού των αριστερών κομμάτων και πολιτικών προτάσεων (στον «δημοκρατικό δρόμο» όπως απλά και κατανοητά λέει)
Το βιβλίο είναι ό,τι πιο πολύτιμο μπορεί κανείς να διαβάσει ώστε να ενώσει το παζλ της ανησυχίας του σχετικά με το θεωρητικό υπόβαθρο των φαινομένων που ζούμε.
Αρκεί – ως αναγνώστης – να θέλει να ανησυχήσει, να θέλει να βγει από την «μπλόφα» όπως λέει και ο καθ. Δοξιάδης, που εγκαταστάθηκε στα μυαλά και στον βίο μας : «Μα δεν μπορεί ο καπιταλισμός όντως να ταυτίζεται με τον φασισμό»….



