Από την εκκωφαντική “σιωπή” του Σεφέρη στον Νοέμβριο του 1973… Του Γιάννη Ρούντου

32

Του Γιάννη Ρούντου*

Για να φθάσουμε στη λυτρωτική, αιματοβαμμένη κραυγή του Πολυτεχνείου, χρειάστηκε πολλοί να μιλήσουν αλλού, πιο μακριά ή και κοντά με τον τρόπο τους ή να “σιωπήσουν” ομιλητικά, προετοιμάζοντας την εξέγερση της γενιάς που είχε τον αναπότρεπτο ήχο βρασμού.

Σε άλλη μια επέτειο, που ανήκει σε όλους τους Έλληνες και τιμάται ανάλογα με το κυμαινόμενο βάρος των βιωμάτων, των αισθημάτων και της αγωνίας για το παρόν και το μέλλον -τονίζω: ανεξαρτήτως του ποιοί εκτέθηκαν περισσότερο και υπέφεραν στην πρώτη γραμμή θυσίας, φέροντας επί χρόνια μετά χαίνουσες πληγές διακορευμένων ονείρων-, θα ήθελα να θυμηθώ το προανάκρουσμα μιάς ΕΚΚΩΦΑΝΤΙΚΗΣ ΣΙΩΠΗΣ στον ύστατο πολιτικό λόγο του μεγάλου ποιητή.

Υπενθυμίζω τον λόγο με αιχμή μολυβιού που καρφώνεται, εκείνη την επισήμανση (el.wikisource.org), στους λαλίστατους ατσαλάκωτους επαγγελματίες της σύγχρονης πολιτικής σκηνής. Ο Γιώργος Σεφέρης, σε ηχογραφημένο μήνυμά του που μεταδόθηκε στις 28 Μαρτίου του 1969 από την ελληνική εκπομπή του BBC, έλεγε:

«Πάει καιρὸς ποὺ πῆρα τὴν ἀπόφαση νὰ κρατηθῶ ἔξω ἀπὸ τὰ πολιτικὰ τοῦ τόπου. Προσπάθησα ἄλλοτε νὰ τὸ ἐξηγήσω. Αὐτὸ δὲ σημαίνει διόλου πὼς μοῦ εἶναι ἀδιάφορη ἡ πολιτικὴ ζωή μας. Ἔτσι, ἀπὸ τὰ χρόνια ἐκεῖνα, ὡς τώρα τελευταῖα, ἔπαψα κατὰ κανόνα νὰ ἀγγίζω τέτοια θέματα· ἐξάλλου τὰ ὅσα δημοσίεψα ὡς τὶς ἀρχὲς τοῦ 1967 καὶ ἡ κατοπινὴ στάση μου – δὲν ἔχω δημοσιέψει τίποτα στὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τότε ποὺ φιμώθηκε ἡ ἐλευθερία – ἔδειχναν, μοῦ φαίνεται, ἀρκετὰ καθαρὰ τὴ σκέψη μου.

Μολαταῦτα, μῆνες τώρα, αἰσθάνομαι μέσα μου καὶ γύρω μου, ὁλοένα πιὸ ἐπιτακτικά, τὸ χρέος νὰ πῶ ἕνα λόγο γιὰ τὴ σημερινὴ κατάστασή μας. Μὲ ὅλη τὴ δυνατὴ συντομία, νὰ τί θὰ ἔλεγα:

Κλείνουν δυὸ χρόνια ποὺ μᾶς ἔχει ἐπιβληθεῖ ἕνα καθεστὼς ὁλωσδιόλου ἀντίθετο μὲ τὰ ἰδεώδη γιὰ τὰ ὁποῖα πολέμησε ὁ κόσμος μας καὶ τόσο περίλαμπρα ὁ λαός μας στὸν τελευταῖο παγκόσμιο πόλεμο. Εἶναι μία κατάσταση ὑποχρεωτικῆς νάρκης, ὅπου ὅσες πνευματικὲς ἀξίες κατορθώσαμε νὰ κρατήσουμε ζωντανές, μὲ πόνους καὶ μὲ κόπους, πᾶνε κι αὐτὲς νὰ καταποντιστοῦν μέσα στὰ ἑλώδη στεκούμενα νερά. Δὲ θὰ μοῦ ἦταν δύσκολο νὰ καταλάβω πῶς τέτοιες ζημιὲς δὲ λογαριάζουν πάρα πολὺ γιὰ ὁρισμένους ἀνθρώπους.

Δυστυχῶς δὲν πρόκειται μόνον γι᾿ αὐτὸ τὸν κίνδυνο. Ὅλοι πιὰ τὸ διδάχτηκαν καὶ τὸ ξέρουν πὼς στὶς δικτατορικὲς καταστάσεις ἡ ἀρχὴ μπορεῖ νὰ μοιάζει εὔκολη, ὅμως ἡ τραγωδία περιμένει ἀναπότρεπτη στὸ τέλος. Τὸ δράμα αὐτοῦ τοῦ τέλους μᾶς βασανίζει, συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα, ὅπως στοὺς παμπάλαιους χοροὺς τοῦ Αἰσχύλου. Ὅσο μένει ἡ ἀνωμαλία, τόσο προχωρεῖ τὸ κακό.

Εἶμαι ἕνας ἄνθρωπος χωρὶς κανέναν ἀπολύτως πολιτικὸ δεσμὸ καί, μπορῶ νὰ τὸ πῶ, μιλῶ χωρὶς φόβο καὶ χωρὶς πάθος. Βλέπω μπροστά μου τὸν γκρεμὸ ὅπου μᾶς ὁδηγεῖ ἡ καταπίεση ποὺ κάλυψε τὸν τόπο. Αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία πρέπει νὰ σταματήσει. Εἶναι ἐθνικὴ ἐπιταγή.

Τώρα ξαναγυρίζω στὴ σιωπή μου. Παρακαλῶ τὸ Θεὸ νὰ μὴ μὲ φέρει ἄλλη φορὰ σὲ παρόμοια ἀνάγκη νὰ ξαναμιλήσω».

(*) Γιάννης Ρούντος: Συμβουλευτικός πρεσβευτής για τον Πολιτισμό και την Αειφορία. Πρώην διευθυντικό στέλεχος Εταιρικών Υποθέσεων-Σχέσεων, Υπευθυνότητας-Βιωσιμότητας και Επικοινωνίας-Δημοσιότητας στον ιδιωτικό τομέα.