Τα αποτελέσματα των προχθεσινών εκλογών στο Ισραήλ επιτρέπουν την εξαγωγή ορισμένων συμπερασμάτων, μακριά από τα «κοάσματα» της Αριστεράς, που περίπου έχει εξομοιώσει το Ισραήλ με την ναζιστική Γερμανία…

Η προσεκτική ανάγνωση των αποτελεσμάτων αυτών απλώς επιβεβαιώνει την πραγματικότητα, η οποία, όσο και αν εθελοτυφλούν, οι free Palestine, οι διάφορες «φλοτίλες» και οι λοιποί θαυμαστές «ευγενών» αγωνιστών, όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι, κάθε άλλο παρά δικαιολογεί εκείνους που υιοθετούν άκριτα εξωφρενικές απόψεις, που μόνον την διαιώνιση του φυλετικού μίσους, του ισλαμικού φανατισμού και της διαρκούς σύγκρουσης εξυπηρετούν…

Πρώτο συμπέρασμα: Το Ισραήλ είναι μια δημοκρατική χώρα, που σέβεται την λαϊκή κυριαρχία, διενεργεί ελεύθερες εκλογές και επιτρέπει σε κόμματα, που ταυτίζουν τις ακραίες απόψεις τους με τρομοκρατικές ισλαμικές οργανώσεις, να συμμετέχουν στην εκλογική διαδικασία, να εκλέγουν αντιπροσώπους τους στην Κνέσετ (το ισραηλινό κοινοβούλιο) και να λογίζονται ως πιθανοί συμμέτοχοι ενδεχομένου κυβερνητικού συνασπισμού. Δυο αραβικά κόμματα εξέλεξαν 19 βουλευτές στην Βουλή των 120 μελών! Έχει κανείς φαντασθεί την ύπαρξη Ισραηλινών υποψηφίων στην «δημοκρατική» Γάζα; Όλοι αυτοί που, είτε από άγνοια, είτε διότι είναι κατευθυνόμενοι, κραυγάζουν εναντίον του Ισραήλ, εξομοιώνοντας την χώρα με τους χιτλερικούς θύτες των Εβραίων, απλώς αποδεικνύουν ότι διαθέτουν περισσεύματα ρατσιστικού μίσους, που μόνον ολοκληρωτικά καθεστώτα διαθέτουν. Μπορεί να έχουν ηττηθεί ο ναζισμός, ο φασισμός και ο κομμουνισμός, αλλά οι αμετανόητοι νοσταλγοί του τελευταίου, πέρα από την προσήλωσή τους στις αραχνιασμένες ιδεοληψίες του Λένιν και του Στάλιν, φαίνεται ότι διαθέτουν και στοιχεία που είχαμε πιστέψει ότι εξαφανίστηκαν το βράδυ που ο Χίτλερ αυτοκτόνησε στα υπόγεια της Καγκελαρίας…

Δεύτερο συμπέρασμα: Παρά τα όσα διαδίδονταν για την επικείμενη συντριβή του Νετανιάχου, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ (έστω και με μειωμένη την εκλογική του δύναμη) μετά από δυο σχεδόν δεκαετίες στην εξουσία, διαθέτει το ισχυρότερο κόμμα στην Βουλή  και είναι εκείνος που θα επιχειρήσει πρώτος τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης.

Τρίτο συμπέρασμα: Ο αντίπαλος συνασπισμός, του οποίου ηγείται ο πρώην αρχηγός του στρατού Άϊζενκοτ δεν διαθέτει ομοφωνία των κομμάτων, που τον απαρτίζουν, ως προς την στάση τους έναντι των δύο αραβικών κομμάτων («Κοινή Λίστα»: 12 έδρες), «Ράαμ»: 7 έδρες). Το «Μαζί» του Ναφταλί Μπένετ (12 έδρες) και το «Ισραήλ το Σπίτι μας» του Άβιγκντορ Λίμπερμαν (7 έδρες) έχουν απορρίψει οποιαδήποτε εξάρτηση από τα δύο αραβικά κόμματα. Δηλαδή από τις 48 έδρες του συνασπισμού Άϊζενκοτ, οι 19 αρνούνται την συνεργασία μαζί τους, γεγονός που υποδηλώνει ότι, στο κυρίαρχο ζήτημα που απασχολεί το Ισραήλ, δηλαδή στις σχέσεις του με τους Άραβες, δύο βασικοί συνεργάτες του Άϊζενκτοτ συμφωνούν περισσότερο με τον Νετανιάχου, παρά μαζί του! Επί πλέον και ο ίδιος ο Άϊζενκοτ, που δεν έχει αποκλείσει τον σχηματισμό κυβέρνησης με την στήριξη των αραβικών κομμάτων, θέτει όρους, μεταξύ των οποίων την αναγνώριση του κράτους του Ισραήλ και τον στιγματισμό της Χαμάς ως τρομοκρατικής οργάνωσης, που  είναι αδύνατον να δεχθεί ο αριστερός αραβικός  συνδυασμός της «Κοινής Λίστας» με τις 12 έδρες, χωρίς τις οποίες δεν είναι δυνατόν να σχηματίσει κυβέρνηση ο αντίπαλος του Νετανιάχου.

Τέταρτο συμπέρασμα: Τα όσα εξακοντίζουν σήμερα εναντίον του Ισραήλ, ως κρατικής οντότητας και των Εβραίων, ως έθνους, οι διάφοροι εγχώριοι «προοδευτικοί», δείχνουν την τεράστια απόσταση που χωρίζει τις φαντασιώσεις τους και τα συμπλέγματά τους από την πραγματικότητα. Είναι άλλο πράγμα να συμμετέχεις στις διάφορες καλοπληρωμένες «φλοτίλες», ανά την Μεσόγειο και να βγάζεις selfies με την Γκρέτα Τούμπεργκ, πίνοντας ποτάκια και χασκογελώντας ή να υβρίζεις τον «ναζιστή» Νετανιάχου «χυμένος» αναπαυτικά σε κάποια πολυθρόνα της γνωστής πλατείας, από το να βρίσκεσαι στο στόχαστρο των σαδιστών δολοφόνων της Χαμάς, που αδιαφορούν ακόμη και για την ζωή των παιδιών τους ή να νοιώθεις ότι, όλοι γύρω σου θέλουν να σβήσουν την χώρα σου από τον χάρτη…

Πέμπτο συμπέρασμα: Όσο και αν θορυβούν, κραδαίνοντας το μίσος τους μαζί με την παλαιστινιακή σημαία, κάποιοι φανατισμένοι αργόσχολοι, που ουδέποτε σκέφθηκαν να τιμήσουν την ελληνική σημαία, η πραγματικότητα δεν μπορεί να αλλάξει: Το Ισραήλ, ως δημοκρατική χώρα που σέβεται τον λαό της και η κυβέρνησή του, όποια και αν προκύψει από οποιεσδήποτε εκλογές,  δεν πρόκειται να επιτρέψουν στον ισλαμικό φονταμενταλισμό να κυριαρχήσει «από το ποτάμι μέχρι την θάλασσα». Οι δημοκρατικές εκλογές, που επιβεβαίωσαν πανηγυρικά ότι το Ισραήλ ανήκει στην Δύση  και, παρ’ ότι ζει μονίμως «εν κινδύνω», κυβερνάται δημοκρατικά, προσφέρει στην παγκόσμια κοινή γνώμη την βεβαιότητα ότι θα παραμείνει προπύργιο ελευθερίας και δημοκρατίας, έστω και αν αυτή ακριβώς η οντότητά του εγείρει τον φθόνο, το μίσος και τις τρομοκρατικές εκρήξεις των διακατεχομένων από ολοκληρωτικές αντιλήψεις αντιπάλων του.-

Το άρθρο Η δημοκρατία στο Ισραήλ… Του Διονύση Κ. Καραχάλιου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Όσο συνεχίζεται με μεγαλύτερη ένταση η προεκλογική περίοδος, τόσο πιο πολύ ξεκαθαρίζει το πολιτικό και κομματικό τοπίο. Αυτό είναι παραγωγικό και ευχάριστο. Για το περιεχόμενο αυτής της διαπίστωσης, υπάρχουν δύο βάσεις. Η μία είναι η κυβερνητική του κ. Κυρ. Μητσοτάκη, που δυστυχώς για το κόμμα του και για τον ίδιο, έχει ελάχιστα πολιτικά χαρακτηριστικά, αφού ο πυρήνας των προσπαθειών του είναι να πείσει γιατί δεν έκανε επί οκτώ χρόνια κάποια πράγματα που έχει ανάγκη η χώρα. Και επειδή οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι δημοσκοπήσεις που κάνει το κόμμα, μόλις που αγγίζουν το ποσοστό του 20%, ο πρωθυπουργός και Πρόεδρος της ΝΔ έχει γίνει «αεικίνητος», με στόχο να αλλάξει το κλίμα. Αυτό, προφανώς, δεν είναι πολιτική, με την πλήρη έννοια του όρου, αλλά μια δραστηριότητα για να σωθεί ό,τι είναι δυνατόν να σωθεί, από μία αποτυχημένη 8ετία!!!

Πολιτική, λοιπόν, συνιστά η δραστηριότητα των δύο κομμάτων της Αντιπολίτευσης, δηλαδή της ΕΛΑΣ και του ΠΑΣΟΚ. Θέλουν να προσφέρουν κάτι άλλο, διαφορετικό, από την «ασάλευτη ζωή» της μητσοτακικής 8ετίας (για να θυμηθούμε τον τίτλο της εξαίρετης συλλογής ποιημάτων του Κωστή Παλαμά). Τα δύο αυτά κόμματα, έχει ενδιαφέρον ότι προσπαθούν για μια άλλη πολιτική πρόταση και κυβερνητική εκδοχή. Μόνο που είναι δέσμια και τα δύο ξεπερασμένων κομματικών προκαταλήψεων, που συνίστανται, γενικά, στην… αγωνία του ποιος θα είναι δεύτερος και ποιος θα είναι τρίτος στις δημοσκοπήσεις, όταν μπορούν να είναι ισχυρά, λαϊκά και στην πρώτη γραμμή των πολιτικών εξελίξεων, αν από τώρα οι ηγέτες τους δηλώσουν ότι όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα της πρώτης κάλπης, τα κόμματα αυτά θα συμμαχήσουν για την δημιουργία μιας προοδευτικής κυβέρνησης. Αφού, λοιπόν, δεν τολμούν να το κάνουν αυτό, τότε μοιραία και αυτοί οι πολίτες που συζητούν, ή γράφουν για τα πολιτικά μας πράγματα, να κάνουν «ξεχωριστές» προσεγγίσεις για την ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ.

Ας αρχίσουμε από το δεύτερο, από το ΠΑΣΟΚ. Ο Πρόεδρος κ. Νίκος Ανδρουλάκης, έχει αποτύχει πλήρως να συσπειρώσει τη βάση του παλαιού ΠΑΣΟΚ, δηλαδή των ψηφοφόρων που έχουν σημείο αναφοράς το Κίνημα της Αλλαγής, που στη δεκαετία του 1970 εξέφρασε πολιτικά ο Ανδρέας Παπαν-δρέου, αλλά απέτυχε, χρόνια τώρα, να προσελκύσει νέους ψηφοφόρους, που θα ήθελαν να πιστέψουν πως η χώρα δεν είναι κατ’ ανάγκη δρομολογημένη να υφίσταται την ομάδα των ασήμαντων πολιτικών που συνιστούν την κυβερνητική πρόταση του κ. Κυριάκου Μητσοτάκη!!! Άρα, έχουμε αδιέξοδο. Είναι χαρακτηριστικό, εν προκειμένω, το γεγονός ότι η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ νιώθει ικανοποιημένη, που για λίγες εβδομάδες το κόμμα «τσίμπησε» δύο μονάδες. Κρίμα, γιατί αυτό οφείλεται στην υπερπροβολή του κ. Ν. Ανδρουλάκη από τα φιλικά προς την κυβέρνηση ΜΜΕ, προφανώς, όχι χωρίς κομματική ιδιοτέλεια!!!

Και πάμε τώρα στην ΕΛΑΣ του κ. Αλέξη Τσίπρα, η οποία από τότε που ιδρύθηκε, τον περασμένο Μάιο, είναι μεταξύ δύο «πυρών». Αλλά αυτό δεν βλάπτει, αλλά κομματικά ωφελεί. Εκείνο που βλάπτει το προοδευτικό, ούτως ή άλλως, αυτό κόμμα, είναι η κατάσταση αμηχανίας και εσωστρέφειας –και κάποιων λαθών, όπως εκείνα τα δύο για την 13η σύνταξη και τα ιδιωτικά ΑΕΙ. Αυτό, είναι πολιτικό, όχι και τόσο πολύ. Το πολιτικό κομμάτι της όλης υπόθεσης είναι άλλο, κατά τη γνώμη μας. Και αυτό έχει να κάνει με τη δυσκολία του εγχειρήματος του κ. Αλ. Τσίπρα να πάει κομματικά πιο πραγματιστικά σε μια νέα προσέγγιση της έννοιας της Αλλαγής, με νέα πρόσωπα. Αυτό είναι σωστό. Όμως, στην πορεία, το όλο θέμα είχε κάποιες παρενέργειες, αφού ο κ. Αλέξης Τσίπρας αναγκάστηκε να μην προβάλει τα επιτεύγματα της κυβερνητικής θητείας του τότε ΣΥΡΙΖΑ, που κατά την γνώμη πολλών πολιτικών παρατηρητών ήταν εξαιρετικά αξιόλογα για τους αδύναμους οικονομικά Έλληνες πολίτες, αφού στον… «εξώστη» οδηγήθηκαν και στελέχη του τότε ΣΥΡΙΖΑ, που είχαν συμμετοχή στο έργο αυτό, είτε ως Υπουργοί, είτε ως στελέχη του κόμματος.

Όμως, όλοι κάνουν λάθη. Και οι πολιτικοί. Έτσι, τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, οι πολιτικοί που πέτυχαν στις θέσεις που είχαν επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ, έγιναν δεκτοί στην ΕΛΑΣ, δηλαδή οι κ.κ. Ζαμπάρας, Νοτοπούλου, Ξενογιαννακοπούλου, Αχτσιόγλου και Ηλιόπουλος. Και σύμφωνα με πληροφορίες, έπονται άλλοι πέντε ή έξι πολιτικοί. Φυσικά, ο κ. Αλ. Τσίπρας, ο οποίος έχει συγκυβερνήσει με κάποια στελέχη του τότε ΣΥΡΙΖΑ και θεωρεί ότι με το νέο κόμμα που ίδρυσε δεν επιθυμεί τη συνεργασία με αυτούς τους συντρόφους του, έχει και δικαίωμα να το κάνει. Και μιας και το φέρνει η κουβέντα και επιπλέον είναι πολύ πιθανόν να υπάρξει κυβέρνηση, μετά τις εκλογές, Κεντροαριστερής σύνθεσης, τα στελέχη της ΕΛΑΣ που θα αναλάβουν κυβερνητικές θέσεις, νομίζουμε πως πρέπει να συνειδητοποιή-σουν ότι οι πολίτες που θα τους ψηφίσουν και θα τους δώσουν εξουσία, αναμένουν να κάνουν μια κυβέρνηση καλύτερη, προοδευτικότερη και μία κυβέρνηση κοντά στα προβλήματα των πολλών. Το τελευταίο που θα περίμεναν είναι τα στελέχη αυτά, να μη βρουν την… κατάλληλη ευκαιρία να λύσουν ιδεολογικής κατεύθυνσης θέματα και νοοτροπίες, γιατί άλλη είναι τότε η αποστολή τους!!!

Το άρθρο Πολιτικές αναπροσαρμογές… Του Κώστα Πάντζιου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η Βιώσιμη Εξέλιξη κάθε επιχείρησης είναι μια ευρύτερη κοσμική υπόθεση, που δεν ορίζεται ούτε ως επιβίωση ούτε ως επιβεβαίωση επιχειρηματικής οντότητας με βάση τα μεγέθη και τη θέση του brand στο ράφι. Πρόκειται για τη διαρκώς ανανεούμενη δημιουργική έκφραση της επιχειρηματικής αγωνίας για τη λειτουργική ένταξη του μέρους στο όλον, της μονάδας στο σύνολο, δηλαδή για τον διάλογο μιας επιχείρησης με τον κόσμο. Συνεπώς, σηματοδοτεί για την επιχείρηση μια πολυεπίπεδη σχέση με ό,τι την περιέχει: με το φυσικό, το διακυβερνητικό, το οικονομικό και εν τέλει το κοινωνικό περιβάλλον.

Έχω την πεποίθηση πως είναι θεμέλιο Βιωσιμότητας για τις επιχειρήσεις, πέρα από συστήματα κανονιστικών συμμορφώσεων και τεχνικών απαιτήσεων, να κτίζουν πάνω στην κουλτούρα ενός ολιστικού Επιχειρηματικού Πολιτισμού, να γίνονται φορείς και υποστηρικτές μιας πολιτικής αρετής με συναίσθηση ιερού καθήκοντος, που να υπερβαίνει τις διαδικασίες τοποθέτησης στην αγορά. Επιχειρήσεις που εκφράζουν αυτή την κουλτούρα στην πράξη είναι, κατά την εκτίμησή μου, οι πραγματικά Ενεργοί Εταιρικοί Πολίτες.

Με μια ανάλογη αντίληψη και νοοτροπία των επιχειρήσεων, ελπίζω στη Βιωσιμότητα που θα μετατοπίζει το επίκεντρο του πρακτικού ενδιαφέροντός των από την επίτευξη μεγαλύτερης κερδοφορίας στην ευημερία όλων των ανθρώπων, χωρίς διακρίσεις. Μια τέτοια προσέγγιση προϋποθέτει “θυσίες” σε βραχυπρόθεσμους στόχους “Βιώσιμης Ανάπτυξης” υπέρ μιας μεσο-μακροπρόθεσμης προοπτικής για Βιώσιμη Εξέλιξη (σχετικό άρθρο μου: https://www.kathimerini.gr/culture/564522481/pos-allazei-o-kosmos-gia-mia-viosimi-exelixi/). Αναφέρομαι σε αλλαγή που προϋποθέτει και την ανάδειξη μιας νέας γενιάς συνετών ηγετών – διανοητών, εμπνευσμένων, ικανών και αποφασισμένων να αναλάβουν υπεύθυνα -όχι μόνον για τους μετόχους, αλλά πρωτίστως για την κοινωνία και το φυσικό περιβάλλον- το επιχειρηματικό πηδάλιο. Τα βήματα για κάθε εξελικτική αλλαγή είναι, πρωτίστως, ζήτημα πνευματικής ετοιμότητας στην ηγεσία.

Η Βιωσιμότητα είναι αναμφισβήτητα μονόδρομος. Όμως, στο δρόμο μας προς τη Βιωσιμότητα, μήπως έχουμε ξεχάσει πίσω μας μια απαραίτητη αποσκευή, την αρχαιοελληνική έννοια της ευθύνης; Από τις αρχές του 21ου αιώνα, όταν υπήρχε ένα κίνημα ρομαντικών ιδεών και πρακτικού ενδιαφέροντος για Επιχειρηματική Κοινωνική Ευθύνη, έως σήμερα -στην εποχή των κριτηρίων ESG με τη λογοδοσία λάστιχο- πού έχουμε φθάσει;

Μπορούμε να χαμογελάμε με ειλικρίνεια και ικανοποίηση στα πολλά εγχώρια και διεθνή συνέδρια Sustainability, μέσα σε ένα παγκόσμιο δράμα για τον άνθρωπο και το περιβάλλον που εξελίσσεται συνεχώς προς το χειρότερο; Μπορούμε ως επιχειρηματικοί οργανισμοί, κριτικά και πρακτικά ως Ενεργοί Εταιρικοί Πολίτες, να σταθούμε απέναντι σε κάθε συγκεντρωμένη ισχύ υπερφίαλου και αυταρχικού δεσποτισμού, καθώς και τεραστίων απροσώπων συμφερόντων και μηχανισμών που λαμβάνουν επιχειρηματικές διαστάσεις τρόμου; Ή αυτό είναι δουλειά για αντισυστημικούς και ακτιβιστές στο άλλο άκρο αιώρησης του εκκρεμούς;

Μπορούμε να ξαναδούμε στο επιχειρείν και να επανεκτιμήσουμε, πέρα από δεσμεύσεις επί χάρτου, την απτή συνεισφορά στους παγκόσμιους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης με ορίζοντα το 2030 -που επί της αρχής, παραμένουν σπουδαία διακήρυξη και μοναδικό εργαλείο- ως Εξέλιξη με ουσιαστική απόδοση αποτελεσμάτων στη διαχείριση των ανθρωπιστικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων; Και κατά πόσον αυτή η όποια συνεισφορά απεικάζει την εταιρική κουλτούρα, έναν Επιχειρηματικό Πολιτισμό με κοινωνικό, περιβαλλοντικό και διακυβερνητικό αντίκρισμα;

Στην ΕΕ, οι επιχειρήσεις έχουν το σημαντικό μερίδιο ευθύνης που τους αναλογεί στην προβληματική εικόνα προσέγγισης των Στόχων που δίνει η Eurostat με εκτιμήσεις πενταετίας (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/wdn-20260603-1). Περισσσότερο, στη στασιμότητα των Συνεργασιών για την επίτευξη των Στόχων (SDG17) και στην απομάκρυνση από τον Στόχο για το νερό (SDG6) -με λειψυδρία και κακή ποιότητα-, ενώ παρατηρείται μεγάλη υστέρηση προόδου ως προς τους Στόχους σε σημαντικούς τομείς όπως η ειρήνη, η δικαιοσύνη και οι ισχυροί θεσμοί (SDG16), η υγεία (SDG3), η δράση για το κλίμα (SDG13) και για τη ζωή στη θάλασσα (SDG14), η μετάβαση σε φθηνή και καθαρή ενέργεια (SDG7), οι βιώσιμες πόλεις και κοινότητες (SDG11) και η αντιμετώπιση της φτώχειας (SDG1).

Στην Ελλάδα ειδικότερα, με συντριπτική την πλειονότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που βρίσκονται σε μεγάλο ποσοστό μπροστά στο φάσμα της επιβίωσης με τη “Βιώσιμη Ανάπτυξη” να ακούγεται γι’ αυτές ως μεταφυσική προοπτική, οι “στρατηγικές” για την κοινωνία, το περιβάλλον και τη διακυβέρνηση δεν χωρούν στους καθημερινούς λογαριασμούς των. Ένα μεγάλο μέρος της Επιχειρηματικής Ευθύνης της ελίτ των μεγάλων επιχειρήσεων θα μπορούσε να αφορά και στη συνεργατική υποστήριξη της Βιωσιμότητας των ΜμΕ: ιδού ένας Επιχειρηματικός Πολιτισμός καθήκοντος. Αλλά συμβαίνει έτσι ή μήπως το αντίθετο σε συνθήκες ανελέητου, καταδικαστικού ανταγωνισμού και συγκέντρωσης της αγοράς;

Στον τόπο μας, έξω από το κουτί των συνταγών, η επιχειρηματική κοινότητα θα είχε να διδαχθεί πολλά από τον Πολιτισμό, προσβλέποντας σε μια Βιώσιμη Εξέλιξη ελληνικού χαρακτήρα. Επικαλούμαι τον συμβολισμό με την εικαστική διαλεκτική του Γιάννη Ψυχοπαίδη, σε έργο του που έχει εκτεθεί μάλιστα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2003. Το μεγάλο, επιτοίχιο τρίπτυχο “Χρησμός” (κεντρική φωτογραφία) -που θυμίζει σταυρόλεξο- εκτείνεται με θεματικές αναφορές από την κλασική αρχαιότητα έως τη σύγχρονη ιστορία. Περικλείει την τέχνη, την πολιτική και την κοινωνία, προβάλλοντας μια τοπική ταυτότητα μνήμης και παράδοσης, η οποία σε κάθε περίπτωση -και για τις επιχειρήσεις- θα μπορούσε να αποτελεί “χρησμό” Βιωσιμότητας.

(*) Γιάννης Ρούντος: Σύμβουλος-Πρεσβευτής ιδεών και πράξεων για τον Πολιτισμό και την Αειφορία. Πρώην διευθυντικό στέλεχος Εταιρικών Υποθέσεων-Σχέσεων, Επικοινωνίας-Δημοσιότητας και Υπευθυνότητας-Βιωσιμότητας.

Πηγή: epixeiro.gr

Το άρθρο Η Βιωσιμότητα και ο Επιχειρηματικός Πολιτισμός του καθήκοντος… Του Γιάννη Ρούντου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Στην Ελλάδα η οικονομική επιτυχία, πολλές φορές, αποκτά μεγαλύτερη σημασία από εκείνη που δικαιολογεί η επαγγελματική καταξίωση. Ο επιτυχημένος επιχειρηματίας απολαμβάνει ιδιαίτερο κύρος και, καθώς πλησιάζει τα κέντρα αποφάσεων, η δημόσια παρουσία του αρχίζει να αντιμετωπίζεται σαν επιβεβαίωση προσωπικής αξίας. Η πολιτική εξουσία όμως δεν μένει αμέτοχη σε αυτή τη διαδικασία, αφού η συναναστροφή με τους οικονομικά ισχυρούς προσφέρει ενίοτε και στην ίδια, προβολή. Έτσι διαμορφώνεται μια σχέση αμοιβαίας αναγνώρισης που ενδέχεται να δυσκολεύει τη διατήρηση της αναγκαίας θεσμικής απόστασης. Τα παραδείγματα είναι πολλά και «γνωστόν τοῖς πᾶσι»

Οι καταγγελίες για πιθανή χειραγώγηση αγώνων στο μπάσκετ, οι οποίες σύμφωνα με δημοσιεύματα αφορούν ακόμη και μαθητικές διοργανώσεις, αναδεικνύουν τη σοβαρότητα αυτού του προβληματισμού. Η δικαστική έρευνα συνεχίζεται και κανείς δεν δικαιούται να προεξοφλήσει την ενοχή των κατηγορουμένων. Ωστόσο, ανεξάρτητα από την έκβαση της διαδικασίας, είναι εύλογο να συζητήσουμε πόσο αποτελεσματικά ελέγχονται πρόσωπα με ισχυρή παρουσία στη δημόσια ζωή και αν οι μηχανισμοί εποπτείας μπορούν να λειτουργούν χωρίς εξαρτήσεις.

Η επιχειρηματική επιτυχία ασφαλώς αξίζει αναγνώριση, ιδίως όταν δημιουργεί θέσεις εργασίας και προσφέρει στην οικονομία. Δεν αποτελεί όμως πιστοποιητικό εντιμότητας ούτε δικαιολογεί ιδιαίτερη μεταχείριση. Το πρόβλημα δεν είναι η παρουσία των ανθρώπων της αγοράς στον δημόσιο χώρο αλλά η ευκολία με την οποία η οικονομική δύναμη μπορεί να μετατραπεί σε προνομιακή πρόσβαση.

Η διαφθορά δεν δημιουργείται απαραιτήτως από μια τέτοια σχέση, μπορεί όμως να βρίσκει πρόσφορο έδαφος εκεί όπου ο έλεγχος ασκείται με δισταγμό. Μερικές φορές αρκεί η πεποίθηση ότι ένας ισχυρός παράγοντας δεν πρέπει να ενοχληθεί ή ότι μια καταγγελία θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα σε όποιον την υποβάλλει παρά σε εκείνον που αφορά. Αυτή η κουλτούρα ανοχής έχει πολιτικές ρίζες και η αντιμετώπισή της απαιτεί πολύ περισσότερα από την εκ των υστέρων αποδοκιμασία μιας πιθανής παρανομίας.

Η αντίφαση είναι ιδιαίτερα προκλητική στη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα. Για την πλειοψηφία των πολιτών η καθημερινότητα έχει μετατραπεί σε διαρκή προσπάθεια κάλυψης των βασικών αναγκών, ενώ η μικρή επιχειρηματικότητα αγωνίζεται να ανταποκριθεί σε υποχρεώσεις που συχνά ξεπερνούν τις οικονομικές της δυνατότητες. Ο πολίτης γνωρίζει πόσο αυστηρό μπορεί να γίνει το κράτος απέναντι στη δική του υποχρέωση. Γι’ αυτό και η εντύπωση ότι η οικονομική ισχύς μπορεί να εξασφαλίζει μεγαλύτερη ανοχή προκαλεί δικαιολογημένη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς. Η αίσθηση ότι υπάρχουν διαφορετικοί κανόνες ανάλογα με τη θέση του καθενός πλήττει ουσιαστικά την αξιοπιστία της πολιτικής.

Η αναφορά στους μαθητικούς αγώνες προκαλεί όμως ιδιαίτερη ανησυχία. Αν αποδειχθεί ότι υπήρξε προσπάθεια επηρεασμού σχολικών διοργανώσεων, το πλήγμα θα αφορά την ίδια την εκπαίδευση. Το παιδί μπαίνει στο γήπεδο πιστεύοντας ότι η προσπάθειά του θα κριθεί δίκαια και όχι από αποφάσεις που έχουν ληφθεί ερήμην του. Η εμπιστοσύνη αυτή είναι πολύτιμη, ιδίως όταν η αθλητική διάκριση μπορεί να επηρεάσει και την εκπαιδευτική του πορεία.

Η πολιτεία έχει ευθύνη να διασφαλίζει αποτελεσματική εποπτεία και όχι μόνο να παρεμβαίνει όταν μια υπόθεση αποκτήσει μεγάλη δημοσιότητα. Η διαβίβαση καταγγελιών στις αρμόδιες αρχές είναι αναγκαία αλλά δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα αν υπήρχαν δυνατότητες έγκαιρου ελέγχου. Ούτε η αλλαγή προσώπων σε έναν οργανισμό εγγυάται ότι θα αλλάξει η λειτουργία του. Η αυτονομία των αθλητικών φορέων πρέπει να προστατεύεται, χωρίς να μετατρέπεται σε εμπόδιο στη διαφάνεια.

Η συγκεκριμένη υπόθεση θα κριθεί εκεί όπου πρέπει, στη δικαιοσύνη. Το πολιτικό ερώτημα όμως παραμένει.

Πόσο συχνά η αναγνώριση που αποδίδουμε στην επιτυχία καταλήγει να γίνεται ανεπίσημο προνόμιο;

Μια κοινωνία που απαιτεί συνέπεια από τους πολλούς έχει κάθε λόγο να ζητά τον ίδιο έλεγχο για όσους διαθέτουν ισχυρές διασυνδέσεις. Η πολιτική εξουσία δεν μπορεί να εξαντλεί την ευθύνη της στις δημόσιες διαβεβαιώσεις μετά από κάθε κρίση. Οφείλει να αποδεικνύει στην πράξη ότι οι σχέσεις της με τους ισχυρούς δεν επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται οι κανόνες.

Η δικαιοσύνη θα κρίνει τις πράξεις των προσώπων. Η πολιτική, ωστόσο, οφείλει να αναμετρηθεί με τις δικές της ευθύνες.

*Το παρόν άρθρο αποτυπώνει αποκλειστικά προσωπικές απόψεις του συντάκτη, οι οποίες δεν εκφράζουν και δεν αντιπροσωπεύουν το Πανεπιστήμιο Πατρών.

*Καθηγητής, Αντιπρύτανης Πανεπιστημίου Πατρών

Το άρθρο Η άλλη όψη της επιτυχίας. Εξουσία, προνόμια και διαφθορά… Του Γιώργου Παναγιωτόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Σχολιασμός της επικαιρότητας από τον δημοσιογράφο, Τάσο Παπαδόπουλο, στο ραδιοφώνο του Αθηναϊκου και Μακεδονικού Πρακτορείο Ειδήσεων, “ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ 104,9 FM” και την εκπομπή “ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ”, με τον Νίκο Γιώτη

Το άρθρο Σχόλιο του Τάσου Παπαδόπουλου 29/10/2026 εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου 

Στην ανθρώπινη ιστορία ποτέ οι αλλαγές στις συνθήκες οργάνωσης και διοίκησης των κοινωνιών και των οικονομικών δομών δεν υπήρξαν τόσο γρήγορες και ανατρεπτικές. Ποτέ επίσης, οι επιχειρήσεις δεν κλήθηκαν να ανταποκριθούν σε παρόμοιας ταχύτητας αλλαγές. Στην εποχή μας, όπως επισημαίνει και ο κ. Φίλιππος Σώσειμος, διευθύνων σύμβουλος της PwK Κύπρου, «οι μέγα τάσεις, ο ρυθμός τεχνολογικής εξέλιξης, η δυναμική της τεχνητής νοημοσύνης, η πολυπλοκότητα των γεωπολιτικών ισορροπιών, η κλιματική κρίση και το άγχος της βιωσιμότητας, δημιουργούν ένα περιβάλλον έντονων και συχνά αντιφατικών απαιτήσεων. Όλα αλλάζουν γρήγορα και με ορμή.

Σε αυτό το νέο τοπίο, η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται μόνο στην αναγκαία επιχειρηματική διορατικότητα αλλά και στην ταυτόχρονη αποτελεσματική προσαρμοστικότητα. Από τον στατικό σχεδιασμό, έχουμε περάσει στον δυναμικό οραματισμό. Και εάν αναζητούμε την έννοια κλειδί, αυτή υπερβαίνει τη λέξη «στρατηγική». Κλειδί αποτελεί η έννοια του momentum, μια έννοια που εμπεριέχει κίνηση, δυναμισμό και επιτάχυνση.»

Υπό αυτές τις συνθήκες και μέσα σε ένα πρωτόγνωρο περιβάλλον και από ψυχολογικής πλευράς, για τις επιχειρήσεις και τους ανθρώπους τους, σε όλα τα επίπεδα, το ερώτημα δεν είναι πλέον εάν θα αλλάξουν, αλλά προς ποια κατεύθυνση, με ποια ταχύτητα και – κυρίως – με ποιες αξίες. Οι επιχειρήσεις είναι αντιμέτωπες με μια τεράστια πρόκληση ανταγωνιστικότητας. Αναγνωρίζουν πως τυχόν αποτυχία να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη και να αξιοποιήσουν τις νέες μορφές αξίας που δημιουργούνται, θα απειλήσει μέχρι και την ίδια την επιβίωσή τους.

Κατά τον κ. Φ. Σώσειμο, το στοίχημα είναι πως οι επιχειρήσεις να μην επιτρέψουν στην αβεβαιότητα και την ανασφάλεια – που φυσιολογικά προκύπτουν – να δημιουργήσουν αναβλητικότητα και αντίσταση στην ταχεία και συνεχή προσαρμοστικότητα που απαιτείται. Με υπεύθυνη επιχειρηματικότητα και ηγετική διαχείριση, πρέπει να επενδύσουμε πρώτιστα στο χτίσιμο της σωστής νοοτροπίας και στάσης ως προς τις εξελίξεις». Προτείνει ο διευθύνων σύμβουλος της PwK Κύπρου.

Και προσθέτει ότι σε παρόμοιες καταστάσεις, οι επιχειρήσεις, το καλύτερο μέσο που έχουν για να προσφέρουν ασφάλεια στους ανθρώπους τους, είναι η παραγωγή αξίας σε μόνιμη βάση.

Με άλλα λόγια, οι επιχειρήσεις, μπροστά στην ανησυχία για απώλεια θέσεων εργασίας, καλούνται να ενισχύσουν το ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο πρέπει αν είναι έτοιμο, όχι μόνον για το σήμερα αλλά και για το γρήγορα μεταβαλλόμενο μέλλον. «Και αυτό είναι το πιο δύσκολο» μας λέει ο καθηγητής κ.Γ. Μέργος, που γνωρίζει πόσο δύσκολα οι άνθρωποι προσαρμόζονται σε εργασιακές κυρίως αλλαγές.

Θα πρέπει έτσι να σημειωθεί ότι σε διεθνές επίπεδο, η προσαρμογή των επιχειρήσεων σε αλλαγές, αποτελεί πλέον ανταγωνιστικό εργαλείο.

Κάθε βιομηχανική επανάσταση δημιούργησε περισσότερες θέσεις εργασίας από όσες κατέστρεψε, αλλά αυτές οι νέες θέσεις εργασίας απαιτούσαν εξελιγμένες δεξιότητες.

Αυτές οι τελευταίες όμως, για να γίνουν αποδοτικές, απαιτούν και τα κατάλληλα για το σκοπό αυτόν περιβάλλοντα, τα οποία δεν είναι δεδομένα. Δεν είναι τυχαίες από την άποψη αυτή οι τεράστιες επενδύσεις της Κίνας σε απόκτηση μελλοντικών δεξιοτήτων από συγκεκριμένα τμήματα του πληθυσμού της. Ούτε βέβαια εκπλήσσουν οι κινέζικες επενδύσεις στην παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη και στην αναδυόμενη αυτοδραστική (Agentic AI), η οποία αντικαθιστά μέρος ανθρώπινων εργασιών.

Είναι σαφές ότι η «απελευθέρωση» του ανθρώπου από ορισμένες εργασίες ανοίγει μια νέα εποχή και για τη μελλοντική φύση της εργασίας. Πρόκειται για τεράστιας σημασίας εξέλιξη που σηματοδοτεί υπαρξιακές μεταβολές, δύσκολα ανιχνεύσιμες στην παρούσα φάση.

Ήδη βλέπουμε τους «ψηφιακούς συνεργάτες» (agents) να είναι σε θέση να μας απελευθερώσουν από επαναλαμβανόμενες εργασίες, ώστε αν μπορούμε να επικεντρωθούμε σε εργασίες με υψηλότερη αξία. Η μεγάλη αλλαγή που έχουμε μπροστά μας είναι η ανάγκη επανασχεδιασμού των θέσεων εργασίας και επαναπροσδιορισμού του ρόλου των ανθρώπων στην εργασία. Το ερώτημα θα πρέπει να είναι: Τί μπορεί να αναλάβει η τεχνητή νοημοσύνη, ούτως ώστε να απελευθερώσει τους ανθρώπους για να επικεντρωθούνε σε δραστηριότητες μεγαλύτερης αξίας και ποιες ακριβώς πρέπει να είναι αυτές οι δραστηριότητες, που η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί η δεν τη θέλουμε να κάνει;

Η δήλωση του Jensen Huang της Nvidia «Δεν θα χάσετε τη δουλειά σας από την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά από κάποιον που τη χρησιμοποιεί καλύτερα από εσάς» λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι βρισκόμαστε όλοι στην ίδια αφετηρία, για να χτίσουμε νέους «μυς» (δεξιότητες) και να παραμείνουμε χρήσιμοι σε έναν κόσμο που εξελίσσεται.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο  υπάρχει κάποιος προβληματισμός στην Ελλάδα, ή το πρόβλημα της είναι ποιος δρόμος της Νίκαιας θα φέρει το όνομα του αποβιώσαντος τραγουδιστή Μαζωνάκη!!

Το άρθρο ΖΩΤΙΚΗ Η ΤΟΝΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ… Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η πολιτική αντιπαράθεση για την πρόωρη αποπληρωμή κρατικού χρέους έχει αποκτήσει μία παράδοξη διάσταση. Η κυβέρνηση επικαλείται τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα για να δικαιολογήσει πρόωρες αποπληρωμές 12,84 δισ. ευρώ μέσα στο 2026, εκ των οποίων τα 6,94 δισ. είχαν ήδη καταβληθεί τον Ιούνιο. Η αντιπολίτευση, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι οι διαθέσιμοι πόροι θα ήταν προτιμότερο να κατευθυνθούν σε δημόσιες επενδύσεις και κοινωνικές ανάγκες.

Και οι δύο πλευρές, όμως, καλλιεργούν την εικόνα ότι υπάρχουν άφθονα χρήματα και ότι η διαφωνία αφορά απλώς στο πού πρέπει να διατεθούν. Η εικόνα αυτή είναι παραπλανητική.

Το πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού δεν σημαίνει ότι υπάρχουν χρήματα προς διάθεση. Προκύπτει όταν τα έσοδα υπερβαίνουν τις δαπάνες πριν από την πληρωμή τόκων. Εάν οι τόκοι είναι υψηλότεροι από το πρωτογενές πλεόνασμα, ο προϋπολογισμός εμφανίζει έλλειμμα. Το κράτος μπορεί, επομένως, να έχει πρωτογενές πλεόνασμα και ταυτόχρονα να χρειάζεται πρόσθετη χρηματοδότηση.

Αυτό συνέβη και στην περίοδο 2020–2026. Κάθε έτος ήταν ελλειμματικό, τα δε σωρευτικά ελλείμματα ανέρχονται σε περίπου 52 δισ. ευρώ. Ταυτόχρονα, οι πρόωρες αποπληρωμές χρέους την ίδια περίοδο, μαζί με τις φετινές, φτάνουν περίπου τα 42 δισ. ευρώ. Πώς καλύφθηκαν, λοιπόν, δύο παράλληλες χρηματοδοτικές ανάγκες συνολικού ύψους περίπου 94 δισ. ευρώ;

Η απάντηση συνδέεται με τις αγορές ελληνικών ομολόγων από το Ευρωσύστημα κατά την πανδημία, ύψους περίπου 39 δισ. ευρώ· τη σταδιακή εξάντληση του «μαξιλαριού ασφαλείας» των 15,7 δισ. ευρώ· και, κυρίως, τη μεγάλη αύξηση του ενδοκυβερνητικού δανεισμού μέσω repos, από περίπου 28 δισ. ευρώ στο τέλος του 2019 σε περίπου 70 δισ. ευρώ σήμερα.

Εδώ βρίσκεται το πραγματικό ζήτημα. Όχι εάν είναι καλό να μειώνεται το χρέος — φυσικά και είναι. Αλλά με ποιον τρόπο μειώνεται και τι δημοσιονομικούς κινδύνους δημιουργεί αυτή η επιλογή.

Ο κύκλος της ρευστότητας

Στην Ελλάδα λειτουργεί ένας θεσμοθετημένος μηχανισμός συγκέντρωσης της δημόσιας ρευστότητας. Τα διαθέσιμα των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης (ασφαλιστικά ταμεία, ΝΠΔΔ) που υπερβαίνουν τις καθαρές ταμειακές ανάγκες τους για το επόμενο δεκαπενθήμερο μεταφέρονται υποχρεωτικά στο σύστημα λογαριασμών διαχείρισης διαθεσίμων της Τράπεζας της Ελλάδος. Σημαντικό μέρος αυτής της συγκεντρωμένης ρευστότητας διοχετεύεται ως βραχυχρόνιος δανεισμός προς το κράτος μέσω repos, ενώ τα υπόλοιπα καταγράφονται στα ταμειακά διαθέσιμα.

Ο μηχανισμός δεν είναι από μόνος του παράλογος. Η συγκέντρωση διαθεσίμων μπορεί να διευκολύνει την ταμειακή διαχείριση και να περιορίζει την ανάγκη προσφυγής σε άλλες πηγές χρηματοδότησης. Το ερώτημα αφορά στην έκταση και στη λειτουργία του στην ελληνική περίπτωση. Καθώς τα repos ανανεώνονται επανειλημμένα και προστίθενται νέα ποσά, ο βραχυχρόνιος δανεισμός αποκτά χαρακτηριστικά διαρκούς χρηματοδότησης. Το κράτος καλύπτει ανάγκες του, αποπληρώνει εξωτερικό χρέος, αλλά αυξάνει παράλληλα τις υποχρεώσεις του προς τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.

Αυτή η διάκριση έχει σημασία. Τα χρήματα δεν παύουν να αποτελούν διαθέσιμα των φορέων μόνο και μόνο επειδή χρησιμοποιούνται από το κράτος. Οι φορείς διατηρούν την απαίτησή τους και το κράτος την υποχρέωση να τους επιστρέψει τα ποσά όταν χρειαστούν. Όσο οι ανάγκες τους είναι προβλέψιμες και τα repos ανανεώνονται ομαλά, ο μηχανισμός μπορεί να λειτουργεί χωρίς εμφανείς δυσκολίες. Τι συμβαίνει, όμως, όταν οι συνθήκες αλλάζουν;

Εάν, σε μία περίοδο διεθνούς αναταραχής, ασφαλιστικά ταμεία ή άλλοι φορείς χρειαστούν ταυτόχρονα περισσότερη ρευστότητα, το κράτος θα πρέπει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. Εάν δεν διαθέτει τότε τα αναγκαία χρήματα, θα πρέπει να τα εξασφαλίσει από άλλες πηγές, ενδεχομένως από τις αγορές και με δυσμενέστερους όρους. Η σημερινή άντληση ρευστότητας από το εσωτερικό της Γενικής Κυβέρνησης μπορεί, επομένως, να μετατραπεί αύριο σε ανάγκη εξωτερικής χρηματοδότησης.

Το «μαξιλάρι» και το κόστος της ασφάλειας

Το ίδιο ζήτημα αναδεικνύει η εξάντληση του «μαξιλαριού ασφαλείας». Τα 15,7 δισ. ευρώ δεν ήταν περισσευούμενα χρήματα, αλλά απόθεμα που δημιουργήθηκε με δανειακά κεφάλαια μετά την κρίση, για να προστατεύει τη χώρα απέναντι σε έκτακτες χρηματοδοτικές ανάγκες ή σε δυσκολία πρόσβασης στις αγορές. Στις 30 Ιουνίου 2026 είχε πλέον μηδενιστεί, καθώς χρησιμοποιήθηκε σταδιακά για πρόωρες αποπληρωμές χρέους.

Την ίδια ημερομηνία, τα συνολικά ταμειακά διαθέσιμα της Γενικής Κυβέρνησης ανέρχονταν σε περίπου 31 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 22 δισ. ευρώ αφορούσαν φορείς της. Όμως δεν είναι ισοδύναμα με ένα κεντρικά διαθέσιμο αποθεματικό ασφαλείας, όπως ήταν το cash buffer: τα χρήματα των ασφαλιστικών ταμείων και των άλλων φορέων συνδέονται με τις δικές τους υποχρεώσεις. Η εξάντληση του «μαξιλαριού» δεν συνιστά, λοιπόν, απλή λογιστική μεταβολή. Συνιστά αλλαγή προφίλ του κινδύνου της χώρας.

Το επιχείρημα ότι η χρήση του «μαξιλαριού» εξοικονομεί τόκους χρειάζεται, επομένως, ευρύτερη αξιολόγηση. Δεν αρκεί να υπολογίσουμε πόσο κοστίζει η διατήρηση ενός αποθέματος σε σχέση με τους τόκους που εξοικονομούνται από την αποπληρωμή δανείων. Πρέπει να συνυπολογίσουμε και την αξία της προστασίας που προσφέρει το απόθεμα, καθώς και το πιθανό κόστος αναζήτησης νέας χρηματοδότησης αν προκύψει έκτακτη ανάγκη. Το αποθεματικό ασφαλείας έχει αξία ακριβώς επειδή δεν γνωρίζουμε πότε θα το χρειαστούμε.

Η διάσταση αυτή γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη σε μια περίοδο αυξημένου κόστους χρήματος. Το να αναμειγνύεις τον επιτοκιακό κίνδυνο με τον κίνδυνο ρευστότητας είναι σαν να παίζεις με τη φωτιά.

Ο επιτοκιακός κίνδυνος δεν εντοπίζεται στο μακροχρόνιο χρέος. Η μεγάλη μέση διάρκειά του και το σταθερό επιτόκιο τον περιορίζουν. Το ευάλωτο σημείο είναι διαφορετικό: η βραχυπρόθεσμη ρευστότητα και η δυνατότητα αναχρηματοδότησης όταν οι ανάγκες αυξάνονται και οι συνθήκες στις αγορές επιδεινώνονται.

Μπορεί, λοιπόν, να μειώνεται ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ και ταυτόχρονα να αυξάνεται η ευπάθεια της χώρας. Η μείωση του δείκτη δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι έχει ενισχυθεί και η δημοσιονομική ασφάλεια.

Η πραγματική δημοσιονομική ισχύς δεν κρίνεται μόνο από το χρέος που αποπληρώνεις σήμερα, αλλά και από τη δυνατότητα να αντιμετωπίσεις τη δύσκολη στιγμή που μπορεί να έρθει αύριο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν το τίμημα μίας ισχυρότερης δημοσιονομικής εικόνας σήμερα είναι η μετάθεση στο μέλλον κινδύνων ρευστότητας και χρηματοδότησης.

————

*Συντομευμένη εκδοχή. Το πλήρες άρθρο είναι δημοσιευμένο στην ηλεκτρονική έκδοση, www.tovima.gr

**Ο Κωνσταντίνος Γάτσιος είναι ομότιμος καθηγητής, πρώην πρύτανης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Το άρθρο Ο δείκτης χρέους βελτιώνεται, η δημοσιονομική ασφάλεια όμως;… Του Κωνσταντίνου Γάτσιου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Βρεθήκαμε σχεδόν οι περισσότεροι Έλληνες σε δύσκολη θέση μέσα στα μνημόνια. Και από τότε μέχρι σήμερα τα βάζουμε με όλους και με όλα (ελάχιστα με τον εαυτό μας).

Οργιζόμαστε για πολλά, πετάμε εκ των υστέρων “απλές πολιτικές λύσεις” και “εναλλακτικές ιδέες” χωρίς να κάνουμε ανάλυση κόστους – οφέλους, για το τι χειρότερο μπορεί να υπάρξει από κάθε κακό που μας συμβαίνει.

Μέχρι και σήμερα λέω σε πολλούς φίλους της στήλης ότι αν κάτι δεν μπορεί να εκφραστεί με αριθμούς, δεν είναι επιστήμη : είναι γνώμη (επιθυμίας, ιδεολογίας, οργής, ημιμάθειας)

Ακούω πολλούς λοιπόν να λένε σωστά «σώσαμε τις τράπεζες και αυτές δεν βάζουν πλάτη στην κοινωνία και την χώρα». Να δηλώσω εκ των προτέρων ότι συμφωνώ σε γενικές γραμμές με αυτό – δεν ασκούν οι τράπεζες σχεδόν καθόλου κοινωνική πολιτική, δεν καναλιζάρουν χρήμα σε μικρομεσαίους, δεν δίνουν ανάσα σε οφειλέτες που θέλουν και μπορούν να πληρώσουν τα χρέη τους.

Όμως : σπουδάζουμε, διδάσκουμε και διαβάζουμε ώστε να βρούμε, μερικοί έστω, αυτό που λέμε «ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες».

Συμμετέχουμε σε μελέτες μηνών ή ετών ώστε να δούμε πέρα από την αγανάκτηση ενός μέρους της κοινωνίας, την έκταση του κακού και την προέκταση του αφανούς θετικού, από κάποια οικονομικά φαινόμενα, στην κοινωνία και στην οικονομία.

Ακούστε σε λίγες γραμμές (όσοι θέλουν να αποφύγουν τα νουμερα και τα στοιχεία και να πάνε απ ευθείας στο δικό μου ζουμί, ας πάνε στο τέλος στα τρια ΥΓ) :

Στην έγκυρη Καθημερινή η Ευγενία Τζώρτζη συνόψισε την πολύμηνη κοινή μελέτη του (ελληνικού) ΙΟΒΕ και του London School of Economics, όσον αφορά την τελική αποτίμηση του ρόλου του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) – κοινώς τα βάρη και τα οφέλη από τις ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών.

Δείτε την πραγματικότητα, ψύχραιμα, και έστω για λίγο αντικαταστήστε την δικαιολογημένη οργή για το τι συνέβη, με το τι θα μπορούσε να συμβεί αν δεν είχαν γίνει εκείνες οι παρεμβάσεις.

– Το Δημόσιο ανέκτησε το 23% των χρημάτων που διέθεσε (47 δις) Αν συνυπολογιστούν τα κέρδη από το «κούρεμα» των ομολόγων (PSI) και τα έσοδα του Δημοσίου από άλλες πηγές σχετικές με τις ανακεφαλαιοποιήσεις , η καθαρή επιβάρυνση για εμάς τους φορολογουμένους περιορίστηκε τελικά στα 2 δισ. ευρώ.

Πώς συνέβη αυτό ; Για την Ελλάδα, ο αναλυτικός λογαριασμός του ΤΧΣ δείχνει 36 δισ. καθαρή επιβάρυνση των φορολογουμένων ή 19 % του ΑΕΠ, πριν από τον υπολογισμό του οφέλους που είχε το PSI για τους φορολογουμένους με τη μορφή διαγραφή χρέους.

Αν στην εξίσωση μπει και το PSI και οι υπόλοιπες εισπράξεις μέσω προμηθειών και τόκων, αλλά και της πώλησης κρατικών μετοχών, η επιβάρυνση περιορίζεται στα 2 δις ευρώ.

– Χωρίς εκείνες τις παρεμβάσεις η ύφεση θα ήταν βαθύτερη, με μεγαλύτερες απώλειες στην απασχόληση και στις επενδύσεις (το χειρότερο σενάριο της μελέτης δείχνει ότι χωρίς εκείνες τις παρεμβάσεις η σωρευτική απώλεια παραγωγής θα έφτανε στα 134 δις ή 66% του ΑΕΠ του 2011)

– Τα κρατικά επιτόκια θα ήταν περίπου 30% υψηλότερα στα δύο πρώτα χρόνια, ενώ η πίεση θα περνούσε και στην κατανάλωση και στην αγορά εργασίας (θα είχαμε τράπεζες «ζόμπι» που δεν θα μπορούσαν να επιτελέσουν τον ρόλο τους στη χρηματοδότηση της ανάκαμψης)

– Αυτονόητο είναι ότι τα σενάρια δείχνουν ότι θα μπορούσαν μέχρι το 2012 να χαθούν μέχρι και 44 δις από καταθέσεις.
Πριν συνοψίσω εγώ, δείτε στην ίδια σελίδα της Καθημερινής προχθές τι λέει Κ. Τσατσαρώνης, πρώην μέλος του ΤΧΣ, που συνοψίζει κάπου :

“Το λογιστικό κόστος ωχριά μπροστά στο μακροοικονομικό όφελος το οποίο η μελέτη (μοναδική μέχρι στιγμής) εκτιμά στα δεκάδες δισ. σε βάθος δεκαετίας.

Η πιο συντηρητική εκτίμηση ανεβάζει το μη διαφυγόν ΑΕΠ για ένα μόνο χρόνο άνω των 10 δισ., ποσό υπερπενταπλάσιο του δημοσιονομικού κόστους.

Η σύγκριση του 5 με την κριτική ότι ο διαβόητος δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής του ΔΝΤ ήταν 1,5 και όχι 1 είναι ενδεικτική του ότι τα χρήματα έπιασαν τόπο.

Όπως αναλύει η μελέτη, με την πολυτέλεια που δίνει η χρονική απόσταση, το λογιστικό κόστος επιβαρύνθηκε από καθυστερήσεις του προγράμματος και τις διαδοχικές ανακεφαλαιοποιήσεις. Είναι όμως ξεκάθαρο ότι τα πράγματα θα ήταν δραματικά χειρότερα αν το σύστημα (και όχι οι τραπεζίτες που είδαν την αξία των μετοχών τους να μηδενίζεται) δεν είχε στηριχθεί”

Όποιος δεν θέλει να διαβάσει την μελέτη και να κατανοήσει τι συνέβη, ίσως δεν τον αφορούσε τότε (ή και τώρα) το αν χανόταν καταθέσεις (επειδή απλά μπορεί να μην είχε)

Ή θα έχει ήδη σκεφτεί το υπεραπλουστευτικό : πώς έγινε τελικά και μας κόστισε μόνο 2 δις από τις τσέπες μας ; Και όμως, αυτή είναι η πραγματικότητα άσχετα αν κάποιοι λένε κάτι απίθανα νούμερα για 80 και 100 δις (όπως λένε και άλλοι για το κόστος από το εξάμηνο Βαρουφάκη) βλέποντας μόνο τι πληρώσαμε – και όχι τι πήραμε πίσω και τι αποφύγαμε να πληρώσουμε μέχρι σήμερα.

Και μετά φυσικά, αναρωτιόμαστε εύλογα ότι αφού χάσαμε 2 ή 22 ή πολλαπλάσια δις (Ελλάδα είναι όσα θέλει ο καθένας λέει) γιατί δεν σβήνουν οι τράπεζες από τα κόκκινα πχ δάνεια το ανάλογο ποσό του κόστους για την ελληνική κοινωνία (ας θυμίσω εδώ ότι ο Ναπολέων έλεγε «οι άνθρωποι είναι όπως οι αριθμοί – η αξία τους εξαρτάται από τη θέση στην οποία βρίσκονται»)

Ακούστε : καλή η αριθμητική και η μηχανική αλληλουχία του απλού, καλό να λέμε «με νομοθέτηση και πολιτική βούληση όλα αλλάζουν» όμως η οικονομία δεν είναι μπακάλικο να κάνουμε ταυτίσεις και να εξισώνουμε μεγέθη.

Όποιος ξέρει οικονομικά θα καταλάβει ότι οι συσχετίσεις μεγεθών δεν είναι πάντα απλές. Και ότι κάθε πελάτης τράπεζας δεν είναι το ίδιο με τον άλλο (πχ ένας χρωστάει στην τράπεζα, αλλά έναν άλλο του ….χρωστάει η τράπεζα, επειδή από τα λεφτά του, μεταξύ άλλων καταθετών, έδωσε δάνειο στον οφειλέτη)

Η δε ευρύτερη αποτίμηση των δημόσιων οικονομικών είναι πιο σύνθετη από αυτά που νομίζει ο κοινούς νους. Πχ η μελέτη συνυπολογίζει, μεταξύ άλλων, το όφελος για το Δημόσιο από τη μείωση του χρέους μέσω του PSI, τα έσοδα από την παροχή έκτακτης ρευστότητας μέσω ELA –τα οποία συνδέονται με 5,5 δισ. ευρώ υψηλότερα μερίσματα της ΤτΕ προς το κράτος– και περίπου 2,3 δισ. ευρώ από προμήθειες εγγυήσεων βάσει του νόμου Αλογοσκούφη.

Από την άλλη πλευρά, εξετάζει το κόστος των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων, αθροίζοντας 3,7 δισ. που είχαν ήδη συμψηφιστεί με φορολογικές υποχρεώσεις τραπεζών έως τα μέσα του 2024, ενώ με βάση τις παραδοχές της μελέτης, το μελλοντικό κόστος από την απόσβεση του υπολοίπου θα μπορούσε να φτάσει έως τα 10 δισ. την περίοδο 2026-2041.

Σε αυτά προσθέτει τα εκτιμώμενα έσοδα ύψους 2,5 δισ. από προμήθειες του προγράμματος «Ηρακλής», που έδωσε κρατικές εγγυήσεις 16 δισ. έως τον Σεπτέμβριο του 2024.

ΥΓ 1 Και επειδή όλοι σχεδόν θα πούμε «μα πουθενά αλλού δεν συμβαίνουν αυτά» διαβάστε κάπως ψύχραιμα τα παρακάτω πορίσματα, τεκμηριωμένα πλήρως και επιστημονικά :
– Στην Ιρλανδία( μοντέλο NAMA, κακή τράπεζα δηλαδή που μάζεψε τα σκάρτα, και όχι παρέμβαση PSI) το καθαρό κόστος για τον φορολογούμενο έφτασε τα 45 δισ.
– Στην Ισπανία ( μοντέλο SAREB, και εκεί κακή τράπεζα δηλαδή που μάζεψε σκάρτα και όχι PSI) το καθαρό κόστος για τον φορολογούμενο έφθασε τα 51 δις.
– Στην Κύπρο, ξέρετε πολύ καλά τι συνέβη ( έχασαν οι καταθέτες το 50% των χρημάτων τους)
Όσοι λοιπόν πρότειναν τέτοιες λύσεις αλά Ισπανίας και Ισλανδίας (που είχαν άλλη φύση κρίσης από εμάς) χωρίς να ξέρουν το τελικό κόστος, απλά επειδή τις διαβάζουν από βιβλία, ίντερνετ ή μόνοι τους τις ΕΛΜΕ ή τις ακούν στα καφενεία, ας ξέρουν ότι στην πολιτική, σε ώρα καπιταλιστικής κρίσης, η χωρίς ευθύνη εξουσίας «πολιτική πρόταση» μπορεί να κοστίζει πανάκριβα – όπως και βλέπετε.

ΥΓ 2 Όσοι νομίζουν ότι με όλα τα παραπάνω αθωώνω (όπως και η Ευγενία Τζωρτζή, το ΙΟΒΕ και το κορυφαίοι πανεπιστημιακό ίδρυμα της Αγγλίας LSE) τις τράπεζες ή τους δανειστές και κυβερνήσεις μας στα μνημόνια, κάνουν πολύ μεγάλο λάθος : ας μην μπερδεύομε την αλήθεια της κάθε επιστήμης με την κάθε βολική πολιτική εξήγηση, όση επιθυμία, βίωμα, αγανάκτηση ή ιδεολογία του καθενός και αν χωράει προς όφελος της κοινωνίας – τα οφέλη δεν έρχονται με τις ιδέες και τις «πολιτικές λύσεις»

ΥΓ 3 Και όσοι λόγω επικείμενων εκλογών νομίζουν ότι πιστώνω τις τότε κινήσεις – μόνο για το συγκεκριμένο θέμα, το τονίζω -σε Σαμάρα ή Βενιζέλο( και στα επιτελεία τους κυρίως ) επειδή ικανότητες τέτοιων δεν βλέπω στο σημερινό πολιτικό προσωπικό, καλά κάνουν – αυτό έχουν δίκιο να μου το χρεώνουν…

Το άρθρο Όταν οι «απλές ιδέες» δήθεν δεν κοστίζουν : τι πληρώσαμε, τι σώσαμε, τι θα παθαίναμε… Του Ηλία Καραβόλια εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

«Η Ελλάς δεν πολεμά για τη νίκη. Πολεμά για τη Δόξα. Και για την Τιμή της. Εχει υποχρέωση προς τον εαυτό της να μείνει άξια της Ιστορίας. Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες ένας λαός οφείλει, αν θέλει να μείνει μεγάλος, να είναι ικανός να πολεμήσει, έστω και χωρίς καμιά ελπίδα νίκης. Μόνο γιατί πρέπει».

Ιστορικό – επετειακό

– Ήταν αναπόφευκτη η εμπλοκή της Ελλαδας στον πόλεμο;

Ήταν, ναι. Η Ελλαδα δεν ήθελε να μπει στον πόλεμο. Είχε μεν σχέσεις πλήρους ευθυγράμμισης με τη Βρετανία, ο Βασιλιάς Γεώργιος Β´ ήταν αγγλοφιλος, αλλά μέχρι τοτε η ουδετερότητα ηταν εθνική στρατηγική επιλογή. Γι αυτό και επί μήνες κατάπινε τις προκλήσεις του Μουσολινι, ώστε να μη δώσει αφορμές εμπλοκής. Ο Χίτλερ δεν ήθελε ντε και καλά να επιτεθεί στην Ελλάδα (παρά το ότι τη θεωρούσε χώρα-δορυφόρο των Βρετανων). Η βαλκανική εκστρατεία δεν τον απασχολούσε ιδιαιτέρως, το φθινωπορο του ’40 δεν υπήρχε στο σχεδιασμό του. Ωστόσο οι προτάσεις που είχε ευθέως υποβάλει στην ελληνική πλευρά αφορούσαν την απώλειά δικών μας εδαφών υπέρ Βουλγάρων και Αλβανών. Ασφαλώς δεν μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές. Η Ελλαδα πλήρωσε τη ματαιοδοξία και τους στρατηγικούς υπολογισμούς του Μουσολινι, ο οποιος απο την ωρα που αποφάσισε να μπει στον πολεμο (Καλοκαίρι 1940) ήθελε να πλασαριστεί ως κυρίαρχος της Μεσογείου και των νοτίων Βαλκανίων στοχοποιώντας τη χώρα μας και, επιπλέον, να πλήξει τη Βρετανία η οποία την πιο κρίσιμη ώρα του πολέμου (Μάιο-Ιούνιο 1940) αρνήθηκε τον διαμεσολαβητικό του ρόλο (οπως π.χ. ειχε ζητήσει η Γαλλια) για έναν συμβιβασμό, ο οποίος θα του απέφερε σημαντικά οφέλη. Από την ωρα που η πατρίδα μας δέχτηκε επίθεση απο τον Μουσολινι, ηταν αναμενόμενο -αργά ή γρηγορα – να εμπλακεί πληρως στον πολεμο και μαλιστα με το συγκεκριμένο στρατόπεδο.

– Ήταν συνειδητή η απόφαση του Μεταξά για το ΟΧΙ;

Απολύτως. Ο Μεταξάς ηταν απολύτως εξαρτημένος απο τον βασιλιά. Αν ο βασιλιάς ήθελε να τον ξηλώσει σε ενα βράδυ, το έκανε χωρις να ανοίξει ρουθούνι. Και ο βασιλιάς ηταν πλήρως ευθυγραμμισμενος με τα βρετανικά συμφέροντα. Ωστόσο, ο Μεταξάς, με τον ρεαλισμό που αναμφιβόλως τον διέκρινε, διέβλεψε άριστα τις εξελίξεις, ζύγισε τα συμφεροντα της χώρας και πηρε τη σωστή αποφαση, η οποια συμβάδιζε και με το λαϊκό αίσθημα της εποχης. Τα ορθολογικά επιχειρήματα του Μεταξά αναπτύσσει ο ίδιος σε συνάντηση του με τους διευθυντής των αθηναϊκών εφημερίδων (την οποια παραθέτω στα σχολια, αξιζει να τη διαβάσετε) σε μια ανάλυση πραγματικά έξοχη, όσο και αποκαλυπτική.

Και ναι, έπαιξε ρόλο και η αυθόρμητη παλλαϊκή στάση υπέρ του πολέμου. Το κλίμα ενθουσιασμού και περηφάνειας στους δρόμους της Αθήνας τις ημέρες εκείνες περιγράφεται από όλες τις μαρτυρίες της εποχής. Και διαπερνούσε τους πάντες. Από τα φτωχόπαιδα που βλεπουμε στις φωτογραφίες της εποχής να φιλάνε τη μάνα τους και το εικόνισμα και να ανεβαίνουν στο τρένο για το μέτωπο, μέχρι τους διανοούμενους της εποχής, τον Κανελλόπουλο, τον Ελύτη, τον Θεοτοκά, που ζήτησαν να καταταγούν ως εθελοντές. Το Έθνος ήταν μια γροθιά.

– Πόσο καθοριστική ήταν η ελληνική συμμετοχή στον πόλεμο;

Συμβάλαμε, ασφαλώς, αλλά δεν ήταν η πιο καθοριστική παράμετρος του πολεμου. Ναι, η νίκη μας επι των Ιταλών ηταν η πρωτη νίκη επί του Άξονα. Ναι, την ώρα που πανίσχυρες χώρες οπως η Γαλλία υποτάχθηκαν σε 20 μερες και αλλες μικρότερες μέσα σε ωρες, η Ελλαδα αντιστάθηκε επί μήνες – μόνη αυτή μαζί με την Βρετανία το φθινόπωρο του ´40 – δίνοντας ένα μήνυμα θάρρος και αντίστασης σε ολη την Ευρωπη. Ομως οι πιο καθοριστικές στρατιωτικά στιγμές για την έκβαση του ευρωπαϊκού πολέμου ηταν: α) η Δουνκέρκη, όταν ο Χιτλερ απέτυχε να διαλύσει τον βρετανικό στρατό, αποτυγχάνοντας ετσι να κερδίσει τον αστραπιαιο πολεμο που αρχικώς επιθυμούσε, δίνοντας παράλληλα στη Βρετανία τη δυνατότητα να συνεχίσει τον πολεμο, β) η Βόρειος Αφρική, η πρώτη ανακατάληψη εδαφών απο τους Ναζί – “το τελος της αρχής” οπως το χαρακτήρισε ο Τσωρτσιλ, γ) και κυρίως το ανατολικό μέτωπο, οταν ο Χιτλερ απέτυχε να υποτάξει την ΕΣΣΔ και ξεκίνησε το εξ´ ανατολών ξήλωμα. Τις μεγαλύτερες απώλειες συνολικά εκεί τις κατέγραψαν. Συνέβησαν κι αλλα σημαντικά γεγονότα (οπως π.χ. οι αποβασεις στη Σικελία και στη Νορμανδία, στις οποίες επίσης μετείχαν ελληνικά όπλα) αλλα τα πιο καθοριστικά κατα τη γνώμη μου ηταν αυτα τα τρία. Μαζί φυσικά με την είσοδο  των ΗΠΑ, η οποία έγειρε την πλάστιγγα δημιουργώντας μεγάλη διαφορά ισχύος υπέρ των συμμάχων.

– Πώς είδαν οι ξένοι τη στάση της Ελλάδας;

Η αναγνώριση της γενναιότητας και του αξιόμαχου ήταν καθολική. Η αρχική νίκη επί της Ιταλίας εξέπληξε τους πάντες. Ο Τσώρτσιλ έχει εκτενή αναφορά στο μνημειώδες έργο του, την Ιστορία του Β´ΠΠ. Περιοδικά όπως το Life και το ΤΙΜΕ έκαναν εξώφυλλα τη γενναιότητα του στρατού μας. Ο ίδιος ο Χίτλερ είχε πει σε ομιλία του στο Ράιχσταγκ «πολέμησαν με τέτοια ανδρεία και αυτοθυσία, που είναι αδύνατο να μην απονείμω στον ελληνικό στρατό την τιμή που του αξίζει», ενώ οι όροι παράδοσης του στρατού μας ήταν πολύ τιμητικοί. Δεν υπήρξαν αιχμάλωτοι (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) και οι αξιωματικοί κράτησαν τα ξίφη τους.

Η απόφαση του Τσολάκογλου για συνθηκολόγηση μετά την κατάρρευση του ελληνογερμανικού μετώπου είχε ρεαλιστική βάση. Έσωσε χιλιάδες ζωές από βέβαιο θάνατο, χιλιάδες στρατιώτες από αιχμαλωσία και – επίσης – επέτρεψε στα απομεινάρια του ελληνικού στρατού να διατηρήσουν ένα μέρος του αξιόμαχου και του δυναμικού τους, το οποίο αργότερα χρησίμευσε στη Βόρειο Αφρική και στις άλλες μάχες, αλλά και στη συγκρότηση εγχώριων αντιστασιακών ομάδων. Αυτό δεν θα ήταν εφικτό αν είχε εξολοθρευτεί όλος ο στρατός μας σε μια μάχη χωρίς καμία ελπίδα επιβίωσης.
Ελλείψει πολιτικής ηγεσίας, κάποιος έπρεπε να πάρει την ευθύνη. Το λάθος του Τσολάκογλου δεν ήταν η πρωτοβουλία για συνθηκολόγηση, αλλά που δέχτηκε να γίνει κατοχικός πρωθυπουργός. Εγκληματικό λάθος που δικαίως τον στιγμάτισε.

– Κέρδισε η Ελλάδα αυτά που θα μπορούσε απο τη συμμετοχή της στον πολεμο;

Οχι όσα θα μπορούσαμε. Πήραμε τα Δωδεκάνησα, ήταν σημαντικό. Όχι ομως τη Β. Ήπειρο, όπως θα μπορούσαμε και θα έπρεπε. Για την Κύπρο ούτε λόγος.  Αντιθέτως, μαλιστα, πρεπει να ειμαστε οι μόνοι απο τους νικητές που την επόμενη του πολέμου βρεθηκαμε τόσο αποδυναμωμένοι. Οχι μόνο λόγω των πολεμικών καταστροφών, αλλά και επειδή το πολιτικό κενό που δημιουργηθηκε απο την δικτατορία Μεταξά, τις παθογένειες του τότε πολιτικού κόσμου που έκαναν τις εξόριστες κυβερνήσεις αδύναμες, η Κατοχή καθαυτή και συγκεκριμενες (ολέθριες) πολιτικές αποφάσεις, οδήγησαν στον Εμφύλιο. Έτσι, την ώρα που έπρεπε να ειμαστε στο τραπεζι των νικητών που μοιράζονται τα λαφυρα, εμείς σφαζόμασταν μεταξύ μας, προσπαθώντας να αποφύγουμε τα χειρότερα. Τι να διεκδικήσουμε μετά κ τι να παρουμε…

– Ήταν τελικά η 28η Οκτωβρίου μια ιστορία γενναιότητας και μόνο;

Ναι, αλλά όχι μόνο αυτό. Πίσω από το αυθόρμητο και σπουδαίο ξέσπασμα περηφάνειας και αποφασιστικότητας του λαού μας και τις επιτυχίες στο Αλβανικό Μέτωπο, υπήρχε μια εξαιρετική προετοιμασία. Αξιόπιστα αμυντικά σχέδια. Σπουδαίοι και μπαρουτοκαπνισμένοι αξιωματικοί. Άψογη μυστική επιστράτευση. Υπήρχαν οι κινήσεις παραπλάνησης του εχθρού ώστε να μας υποτιμήσει και να έρθει με λιγότερες δυνάμεις. Υπήρχε σωστή και ρεαλιστική ανάλυση των δεδομένων για την τελική έκβαση του πολέμου ώστε να ταχθει η χώρα στη σωστή μεριά της ιστορίας. Δίπλα στη γενναιότητα υπήρχε η σωφροσύνη. Όπως πρέπει δηλαδή. Αν ο Δαυίδ ήταν μπούφος, ο Γολιάθ θα τον είχε κάνει μια χαψιά.

Και κάτι τελευταίο: Η γενιά του ’40 είναι η πιο αδικημένη της σύγχρονης ιστορίας μας. Έζησε τον πόλεμο, τη φρίκη της Κατοχής, την τραγωδία του εμφυλίου, την ανέχεια των μεταπολεμικών χρόνων. Άλλοι χάθηκαν στον πόλεμο, άλλοι στον Εμφύλιο, άλλοι συνεθλίβησαν στις μυλόπετρες της εσωτερικής πόλωσης που ακολούθησε. Πολλά φωτεινά μυαλά διαλύθηκαν και κυνηγήθηκαν, ακόμα και από τις ίδιες τις παρατάξεις τους. Κι όμως αυτή η γενιά, στάθηκε όρθια και συνέβαλε στην αναγέννηση μιας κατεστραμένης χώρας, όπως ήταν η Ελλάδα στα τελη της 10ετιας του ’40. Με το δικό της ιδρώτα συντελέστηκε το ελληνικό οικονομικό θαύμα των επόμενων ετών και χτίστηκε μια χώρα ελεύθερη, πρότυπο για όλη την περιοχή της.

Στη μνήμη της «γενιά των γενναίων», εκείνης που πήγε στο μέτωπο «με το χαμόγελο στα χείλη» και κέρδισε τον θαυμασμό ακομα και των εχθρών της, σε εκείνους που χάρισαν στην πατρίδα μας μια στιγμή μεγαλείου κι δόξας, αξίζει κάθε τιμή και κάθε ευγνωμοσύνη.
Ζήτω η 28η Οκτωβρίου 1940″

Δείτε και την εκπληκτική ανάλυση του Μεταξά στην ανακοίνωσή του στους αρχισυντάκτες των εφημερίδων στις 30 Οκτωβρίου 1940.

https://pheidias.antibaro.gr/1940/metaxas.htm

Το άρθρο Η ΗΡΩΙΚΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1940 ΚΑΙ ΑΣ ΛΕΝΕ ΚΑΠΟΙΟΙ “ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΕΣ” ΑΡΛΟΥΜΠΕΣ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Ναι μεν η βραζιλιάνικη αριστερά κέρδισε τη μάχη της κάλπης το περασμένο Σαββατοκύριακο, τώρα όμως έχει μπροστά της ένα τεράστιο μέτωπο χρέους, το οποίο ο επανεκλεγείς πρόεδρος Λούλα,  μάλλον δεν έλαβε υπόψη του μοιράζοντας αφειδώς υποσχέσεις προς κάθε κατεύθυνση.

Ελάφρυνση από το χρέος των νοικοκυριών, δημόσια βοήθεια στους φτωχότερους, δωρεάν μεταφορές τα Σαββατοκύριακα: ο πρώην συνδικαλιστής δεν τσιγκουνεύτηκε δαπανηρές δεσμεύσεις, παρά το γεγονός ότι τα δημόσια οικονομικά έχουν ήδη στεγνώσει. Μια αδυσώπητη πραγματικότητα που ο Λούλα, ο οποίος έφυγε για τέταρτη θητεία στην ηγεσία της χώρας, θα πρέπει να αντιμετωπίσει, θέλοντας και μη.

Ενώ η μεγαλύτερη οικονομία της Λατινικής Αμερικής έχει σημειώσει έντονη ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια – πάνω από 3% το 2023 και το 2024, πριν από μια ελαφρά επιβράδυνση το 2025 – η οποία ξεχωρίζει μεταξύ των γειτόνων της, επιβαρύνεται από δημόσιο και ιδιωτικό χρέος που διακυβεύει όλο και περισσότερο τις προοπτικές της. «Το χρέος της χώρας ανέρχεται στο 80% τον ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ), το οποίο είναι σημαντικό ποσοστό για μια αναδυόμενη χώρα», εξηγεί ο Jean-Louis Martin, αναπληρωτής ερευνητής για τη Λατινική Αμερική στο Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (Ifri). Αλλά αυτό που είναι εντυπωσιακό είναι το κόστος του: η Μπραζίλια πληρώνει τους πιστωτές της με μέσο επιτόκιο άνω τον 13%». Ένα ασφάλιστρο κινδύνου για τα ομόλογα του βραζιλιάνικου δημοσίου που έχει ιδιαίτερα υψηλό τίμημα: πέρυσι, μόνο οι τόκοι του δημόσιου χρέους απορρόφησαν σχεδόν το 7,3% του ΑΕΠ (σε σύγκριση με περίπου 1,5% στη Ε.Ε.)», στη τροφοδοτώντας το δημόσιο έλλειμμα.

Το χρέος των νοικοκυριών δεν είναι λιγότερο ανησυχητικό. Τον Σεπτέμβριο του 2026, το 82% των οικογενειών δήλωσε ότι είχε χρέη και το 30% είχε καθυστερήσεις, σύμφωνα με την CNC, μια οργάνωση εργοδοτών.

«Εκατομμύρια οικογένειες έχουν μπει στον φαύλο κύκλο του χρέους: οι μισθοί τους επιβαρύνονται κάθε μήνα από την αποπληρωμή προηγούμενων δανείων, γεγονός που τους αναγκάζει να συνάψουν νέα για να καλύψουν τα τρέχοντα έξοδα», εξηγεί ο Jean-Louis Martin. Αυτό τροφοδοτείται από το υπέρογκο κόστος της πίστωσης: τα επιτόκια των πιστωτικών καρτών υπερβαίνουν το 400% ετησίως για την ανακυκλούμενη πίστωση – δηλαδή το υπόλοιπο που αναβάλλεται όταν οι καταναλωτές δεν πληρώνουν ολόκληρο τον λογαριασμό – αναφέρει η κεντρική τράπεζα της χώρας. Εκτός από το βίτσιο της πίστωσης, υπάρχει και η παγίδα του διαδικτυακού στοιχήματος Αυτή η εθνική μάστιγα έκανε τα νοικοκυριά της Βραζιλίας να χάσουν σχεδόν 62,5 δισεκατομμύρια ρεάλ (10,3 δισεκατομμύρια ευρώ) πέρυσι. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε πρόσφατα ότι ήθελε να τα απαγορεύσει.

Ωστόσο, ο Λούλα έχει προσπαθήσει αρκετές φορές να χαλαρώσει τη θηλιά. Το πρόγραμμα «Desenrola Brasil», που ξεκίνησε το 2023, έδωσε τη δυνατότητα στα πιο μέτρια νοικοκυριά να επαναδιαπραγματευθούν τους απλήρωτους λογαριασμούς τους με τις τράπεζες χάρη στις δημόσιες εγγυήσεις. Η πρώτη του έκδοση ωφέλησε περίπου 15 εκατομμύρια Βραζιλιάνους, σύμφωνα με το Reuters. Αλλά ο πρόεδρος δεν έχει χέρι στον κύριο μοχλό: το βασικό επιτόκιο, το οποίο εμπίπτει στην αποκλειστική δικαιοδοσία της κεντρικής τράπεζας της Βραζιλίας και το οποίο επί του παρόντος κορυφώνεται στο 13,75%. «Προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό, έχουμε ένα πραγματικό ποσοστό 9,5%: αυτό είναι συγκλονιστικό για μια χώρα που δεν αντιμετωπίζει υπερπληθωρισμό και είναι μοναδικό στον κόσμο», λέει ο Jean-Louis Martin. Πίσω από αυτό, σύμφωνα με τον ειδικό, κρύβεται η επιτακτική ανάγκη να αποφευχθεί μια πολύ έντονη υποτίμηση του νομίσματος, αλλά και ένας σχεδόν «παράλογος» φόβος: αυτός της αναβίωσης των ανεξέλεγκτων τιμών της δεκαετίας του 1990, η μνήμη των οποίων παραμένει βαθιά ριζωμένη στις μνήμες των ανθρώπων.

Και από την άποψη αυτή, όπως γράφει και η «Φιγκαρό», «το κόστος των πιστώσεων εμποδίζει τις ιδιωτικές επενδύσεις, οι οποίες έχουν φτάσει το ανώτατο όριο του 18% του ΑΕΠ. Είναι δηλαδή πολύ μακριά από τον μέσο όρο των αναδυόμενων χωρών και τα επίπεδα που παρατηρούνται στις γειτονικές χώρες της Λατινικής Αμερικής. «Επί του παρόντος, μόνο τομείς που παράγουν μεγάλη ρευστότητα, όπως οι αγροτικές επιχειρήσεις, η εξόρυξη ή ο ενεργειακός τομέας, καταφέρνουν να κρατήσουν τη θέση τους όσο καλύτερα μπορούν. Για τους υπόλοιπους, η πρόσβαση σε πίστωση είναι σχεδόν αδύνατη και η δραστηριότητα αρχίζει να υποφέρει», λέει ο Jean-Louis Martin. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας ευημερεί: αντιπροσωπεύει σχεδόν το 7% του ΑΕΠ της Βραζιλίας, επισημαίνει ο ερευνητής, σε σύγκριση με το μέγιστο 4% σε χώρες με συγκρίσιμο επίπεδο ανάπτυξης. «Με άλλα λόγια, επηρεάζει μύριες όσες οικονομικές πτυχές», λέει.

Υπό αυτές τις συνθήκες μέρος του ευρωπαϊκού και αμερικανικού οικονομικού τόπου, υποστηρίζει  ότι η μάχη του Λούλα για το χρέος θα είναι σκληρή και αβέβαιη. Με ότι αυτό συνεπάγεται και για τις κοινωνικές ισορροπίες.

Τα δε σημερινά μεγέθη της βραζιλιάνικης οικονομίας δεν βοηθούν. Το δημόσιο έλλειμμα έφτασε το 9,48% του ΑΕΠ το δωδεκάμηνο που έληξε τον Αύγουστο του 2026, σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα. Εκτός από το οικονομικό αδιέξοδο, υπάρχει και το πολιτικό αδιέξοδο. «Χωρίς πλειοψηφία στο Κογκρέσο, ο Λούλα πρέπει να διαπραγματευτεί κάθε μεταρρύθμιση με τα κόμματα του κέντρου και της δεξιάς, των οποίων η υποστήριξη εξαρτάται ιδίως από τις πιστώσεις που προορίζονται για τα εδάφη τους», λέει ο Jean-Louis Martin. «Προς το παρόν, θα επιμείνει στη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων φορολογικής απλούστευσης, χωρίς να μπορεί να προβεί σε θεμελιώδεις οικονομικές μεταρρυθμίσεις για να βγει από την παγίδα του χρέους», καταλήγει ο ερευνητής.

Και δεν αποκλείει για την παγκόσμια οικονομία η Βραζιλία να είναι τους μήνες που ακολουθούν ένας σοβαρός ασθενής.

Το άρθρο ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΛΟΥΛΑ, Η ΠΑΓΙΔΑ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ ΑΠΕΙΛΕΙ ΤΗ ΒΡΑΖΙΛΙΑ… Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.