Αν δεχτούμε ότι ένας από τους λόγους που τρέφει την έριδα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας σχετικά με το θέμα των χωρικών υδάτων αφορά το θέμα των ενεργειακών κοιτασμάτων που πιθανώς να κρύβονται στα βάθη του Αιγαίου, τότε ίσως αυτός ο λόγος πλέον να αρχίζει να εκλείπει. Όχι τόσο επειδή στις δύο χώρες άρχισε να φυσά αεράκι ειρηνικής συνεργασίας αλλά διότι αλλάζει ριζικά η φύση της εκμετάλλευσης του ενεργειακού πλούτου που κρύβει ο βυθός της θάλασσας.

Αλλαγή στην Ανατολική Μεσόγειο

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της ισπανικής El Pais μόλις πριν από λίγα χρόνια, η μάχη για το φυσικό αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο περιστρεφόταν κυρίως γύρω από το ποιος ήταν ο ιδιοκτήτης των τεράστιων κοιτασμάτων στα βάθη της.

Αυτός ο ανταγωνισμός για την ανακάλυψη και την εκμετάλλευση των αποθεμάτων της αναζωπύρωνε διαμάχες σχετικά με την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων μεταξύ της Τουρκίας, της Κύπρου, της Ελλάδας, της Λιβύης και της Αιγύπτου ή μεταξύ του Ισραήλ, της Παλαιστίνης και του Λιβάνου.

Τώρα, αντίθετα, αυτός ο αγώνας δρόμου για το φυσικό αέριο στην περιοχή παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα: Δεν επικεντρώνεται πλέον τόσο στο ποιος ελέγχει τα μεγαλύτερα αποθέματα, αλλά στρέφεται όλο και περισσότερο στο ποιος διαθέτει την απαραίτητη υποδομή για την εμπορία τους.

Το στοίχημα, δηλαδή, αφορά πλέον το κέρδος μέσα από υπηρεσίες όπως η υγροποίηση και η επαναεροποίηση, οι αγωγοί και οι αποθήκες, ή οι θαλάσσιες μεταφορές και οι λιμενικές εργασίες.

«Η ιστορία της Ανατολικής Μεσογείου έχει ανατραπεί, από το “ποιος είναι ο ιδιοκτήτης του αερίου;” στο “ποιος ελέγχει τις διαδρομές πρόσβασης στην αγορά;”», υποστηρίζει ο Cyril Widdershoven, ανώτερος σύμβουλος της εταιρείας συμβούλων ναυτιλίας και ενέργειας Blue Water Strategy. «Η Αίγυπτος και η Τουρκία είναι οι πιο ξεκάθαροι διεκδικητές», αλλά «και οι δύο παίζουν με διαφορετικά χαρτιά».

Το στοίχημα της Αιγύπτου 

Το στοίχημα της Αιγύπτου είναι οι υποδομές. Το μεγάλο της πλεονέκτημα σε αυτόν τον αγώνα δρόμου για να γίνει κόμβος εμπορίας φυσικού αερίου είναι ότι διαθέτει τα δύο μοναδικά εργοστάσια υγροποίησης στην Ανατολική Μεσόγειο, το Ιντκού και τη Νταμιέτα, τα οποία έχουν σχεδιαστεί για να μπορούν να εξάγουν υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).

Η στρατηγική της Αγκυρας

Στην περίπτωση της Τουρκίας, η στρατηγική για να καταστεί περιφερειακό κέντρο εμπορίας φυσικού αερίου δεν βασίζεται τόσο στις υποδομές LNG, όσο σε ένα πιο διαφοροποιημένο στοίχημα, το οποίο περιλαμβάνει ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο προμηθευτών, μεγαλύτερες ροές μέσω αγωγών και εγχώρια παραγωγή, αποθηκευτική ικανότητα και μεγαλύτερη ισχύ στην αγορά.

Ο Widdershoven εξηγεί ότι η γεωγραφική θέση της Τουρκίας, μεταξύ Ρωσίας, Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, την τοποθετεί σε προνομιακή θέση και σημειώνει ότι οι σχέσεις της με τη Ρωσία και το Ιράν —δύο χώρες παραγωγούς αλλά με περιορισμένη πρόσβαση στις αγορές— της δίνουν μεγαλύτερο περιθώριο να διαπραγματευτεί, να απαιτήσει μεγαλύτερη ευελιξία, ακόμα και να δημιουργήσει πλεονάζοντες όγκους για επανεξαγωγή.

Επιπλέον, η χώρα διαθέτει πέντε τερματικούς σταθμούς επαναεροποίησης LNG, δύο εκ των οποίων στην ξηρά και οι υπόλοιποι πλωτές μονάδες (FSRU), γεγονός που της επιτρέπει να καλύπτει μεγάλο μέρος της εγχώριας ζήτησης αερίου. Ταυτόχρονα, η Άγκυρα έχει επενδύσει τα τελευταία χρόνια στην εκμετάλλευση των δικών της αποθεμάτων φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα, γεγονός που ενισχύει τη θέση της.

Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, και με το βλέμμα στραμμένο στη συνεχή διαφοροποίηση των εισαγωγών της και στην εδραίωσή της ως ένας από τους κύριους προμηθευτές της Ευρώπης, η Τουρκία έκλεισε περίπου δέκα μεγάλες συμφωνίες LNG, κάτι που θα της επιτρέψει να εξαρτάται λιγότερο από το αέριο του Ιράν και της Ρωσίας, να αποθηκεύει το πλεόνασμα και να το επανεξάγει όταν αυξάνεται η ζήτηση στην αγορά.

«Αν η Αγκυρα αγοράζει αέριο που εισάγεται μέσω αγωγών και LNG με ανταγωνιστικούς όρους και το αποθηκεύει, το ανταλλάσσει, το μεταπωλεί και δημιουργεί ένα αξιόπιστο σημείο καθορισμού τιμών, η αξία (του στοιχήματός της) δεν έγκειται μόνο στη φυσική διαμετακόμιση, αλλά και στη δημιουργία μιας αγοράς», αναφέρει ο Widdershoven.

Νέες προοπτικές για συνεργασία στο Αιγαίο

Φυσικά η πρόσβαση σε ενεργειακά αποθέματα δεν είναι ο μόνος λόγος που προκαλεί τη διαμάχη Ελλάδας και Τουρκίας για το εύρος των χωρικών υδάτων. Οι βαθύτερες ρίζες της διαμάχης βρίσκονται σε πανίσχυρα αφηγήματα πάνω στους οποίους συγκροτείται η ταυτότητα των δύο χωρών.

Ομως η μετάβαση στο νέο μοντέλο το οποίο τονίζει την προσφορά υπηρεσιών στον τομέα της ενέργειας έναντι της κατοχής ενεργειακών κοιτασμάτων «απαλύνει» τη σύγκρουση ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί νέες δυνατότητες για win-win συνεργασίες μεταξύ των δύο χωρών.

Oι απόψεις που διατυπώνονται σε ενυπόγραφο άρθρο γνώμης ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν αναγκαστικά, μερικώς ή στο σύνολο, απόψεις του Euro2day.gr.

Πηγή: euro2day.gr

Το άρθρο Νέου τύπου ενεργειακό παιχνίδι παίζεται στη Μεσόγειο… Του Τάκη Μίχα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τον Στέφανο Μάνο γνώρισα για πρώτη φορά το 1977. Κατά τις δεκαετίες που μεσολάβησαν τότε επωφελήθηκα, πρώτον, από την κοινωνική συναναστροφή μαζί του, η οποία πάντοτε ήταν απολαυστική και ενδιαφέρουσα χάρη στο σπινθηροβόλο πνεύμα του, και, δεύτερο και σπουδαιότερο, από το όφελος που αποκόμισα ως πολίτης, μαζί με εκατομμύρια άλλους Έλληνες, λόγω των έργων και των μεταρρυθμίσεων που σχεδίασε και υλοποίησε ο σπουδαίος αυτός άνθρωπος. Την μεγάλη οφειλή προς αυτόν προσπάθησα να εκφράσω σε απειροελάχιστο βαθμό με άρθρο μου στον ‘’Φιλελεύθερο’’, το οποίο δημοσιεύθηκε την 12^η Σεπτεμβρίου 2020, δηλ. λίγα χρόνια πριν από τα προβλήματα υγείας που ταλαιπώρησαν τον ίδιο και την οικογένειά του και οδήγησαν στην απώλειά του την 15^η Αυγούστου 2026. Το άρθρο αυτό παραθέτω στη συνέχεια και στο τέλος προσθέτω δύο προτάσεις, οι οποίες πιστεύω ότι, εάν υλοποιηθούν, θα αυξήσουν ακόμη περισσότερο την συνολική ωφέλεια και την σπουδαία παρακαταθήκη του στην ελληνική κοινωνία.

‘’ Εδώ και αρκετά χρόνια αισθάνομαι την ανάγκη να καταθέσω γραπτώς την άποψή μου για την πιο εντυπωσιακή, όπως πιστεύω, πολιτική προσωπικότητα στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης. Ο Στέφανος Μάνος, μετά από σπουδές στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης και στο Harvard Business School, ξεκίνησε μία πολλά υποσχόμενη σταδιοδρομία στη βιομηχανία, την οποία εγκατέλειψε το 1977 για να ασχοληθεί με την πολιτική. Θυμάμαι ότι το έτος εκείνο, στις μεστές περιεχομένου προεκλογικές ομιλίες του, έθετε το ερώτημα ‘’γιατί πολιτεύομαι’’. Η απάντηση που ο ίδιος έδινε ήταν ‘’για να συμβάλω ώστε να αλλάξει η Ελλάδα’’.

      Στα χρόνια που έκτοτε μεσολάβησαν, πολλά πράγματα άλλαξαν όντως στην Ελλάδα, αρκετά προς το καλύτερο, πολλά άλλα προς το χειρότερο. Βέβαιο είναι ότι η χώρα θα μπορούσε να έχει επιτύχει πολλά περισσότερα. Βέβαιο, επίσης, είναι το ότι μεγάλο μέρος όσων άλλαξαν προς το καλύτερο οφείλεται στις γόνιμες ιδέες, στην αποφασιστικότητα και στην επιμονή του Στέφανου Μάνου. Ως υφυπουργός Δημοσίων Έργων και ακολούθως ως υπουργός Χωροταξίας και Περιβάλλοντος (την σύσταση του οποίου εισηγήθηκε στον Κωνσταντίνο Καραμανλή), ως υπουργός Βιομηχανίας στην κυβέρνηση Γ. Ράλλη και, αργότερα, ως υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών στην κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, παντού άφησε θετικό, ανεξίτηλο αποτύπωμα. Οι πολεοδομικές ρυθμίσεις (πολλές από τις οποίες, όπως η υποχρέωση δημιουργίας γκαράζ στις νέες πολυκατοικίες, συνάντησαν μεγάλη αντίδραση από οργανωμένα συμφέροντα της εποχής), η αναμόρφωση της Πλάκας, η δημιουργία πεζόδρομων, ο αντικαπνιστικός αγώνας, οι ιδιωτικοποιήσεις (όπως της ΑΓΕΤ), τα μεγάλα αυτοχρηματοδοτούμενα έργα (αεροδρόμιο Σπάτων, γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου, Αττική οδός), η υπογραφή της σύμβασης για το Μετρό της Αθήνας, η αξιοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων στον χώρο της κινητής τηλεφωνίας, η ασφαλιστική μεταρρύθμιση έτους 1992, η απελευθέρωση τιμών και ωραρίων και πολλά άλλα, ξεκίνησαν, ολοκληρώθηκαν ή συνεχίσθηκαν χάρη στην ευρηματικότητα και στην στοχοπροσήλωση του Στέφανου Μάνου.

      Ο άνθρωπος αυτός ήταν και παραμένει ‘’απροσάρμοστος’’. Όταν η Νέα Δημοκρατία τον διέγραψε το 1997, προχώρησε στην ίδρυση του κόμματος ‘’Οι Φιλελεύθεροι’’ (1999) και, μετά δεκαετία, του κόμματος ‘’Δράση’’ (2009). Τα δύο αυτά εγχειρήματα δεν έτυχαν επαρκούς πολιτικής επιδοκιμασίας, ίσως γιατί ο Μάνος μιλούσε πάντοτε την γλώσσα της αλήθειας και του ορθολογισμού, χωρίς ωραιοποιήσεις και χωρίς φόβο του περιβόητου πολιτικού κόστους. Πάντως, τα προγράμματα αμφοτέρων των κομμάτων αυτών περιείχαν εξαιρετικές προτάσεις, οι οποίες εάν είχαν εφαρμοσθεί, θα είχαν εγκαίρως επιλύσει πολλά από τα προβλήματα που αντιμετώπισε – και εξακολουθεί να αντιμετωπίζει – ο τόπος με πολλαπλάσιο οικονομικό, κοινωνικό αλλά και πολιτικό κόστος.

      Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών και μέχρι σήμερα ο Στέφανος Μάνος συνεχίζει να αποτελεί εκπληκτική μηχανή παραγωγής πρωτότυπων και ορθολογικών, όπως πάντοτε, λύσεων. Μεταξύ αυτών, αναφέρω ενδεικτικά : ‘’Ένα Καινοτόμο Σύνταγμα για την Ελλάδα’’ (με συνεργασία εκλεκτών επιστημόνων, μεταξύ των οποίων και ο σημερινός υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης), προώθηση ιδιωτικοποιήσεων, μείωση κόστους ενέργειας, σμίκρυνση του κράτους, ασφαλιστική και εκπαιδευτική μεταρρύθμιση κ.α. Ειλικρινά, ο τόπος δεν διαθέτει την πολυτέλεια να περιβάλει με αδιαφορία τις προτάσεις αυτές. Μία εναλλακτική ιδέα (αμιγώς δική μου) θα ήταν να αναθέσει η κυβέρνηση στον Σ.Μ. την ευθύνη αναδιοργάνωσης (σε επίπεδο προτάσεων, χρονοδιαγραμμάτων κ.λπ.) ενός τομέα, π.χ. της δικαιοσύνης. Το όφελος από μία τέτοια ανάθεση – εφόσον και οι δύο πλευρές την αποδέχονταν – θα ήταν τεράστιο. ‘’

Και τώρα οι δύο προτάσεις :

1. Οι πολυάριθμοι συνεργάτες και φίλοι του να συστήσουν μίαν ολιγομελή ομάδα εργασίας, η οποία, αφού μελετήσει τα προγράμματα των Φιλελευθέρων και της Δράσης, καθώς και τα βιβλία ‘’Στέφανος Μάνος, Αντιστρουθοκαμηλικά’’, εκδ. ‘’ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ’’, 2010), Άρη Πορτοσάλτε ‘’Στέφανος Μάνος, Τομή στην Αδράνεια’’, εκδ. Πρώτη Ύλη, 2022), και το προαναφερθέν ‘’Ένα καινοτόμο Σύνταγμα για την Ελλάδα’’ (των Ν.Αλιβιζάτου, Π.Βουρλούμη, Γ.Γεραπετρίτη, Γ.Κτιστάκι, Στ.Μάνου και Φ.Σπυρόπουλου, εκδ. ‘’Μεταίχμιο’’, 2016), να επεξεργασθεί τρεις σημαντικές μεταρρυθμίσεις, να τις θέσει στον δημόσιο διάλογο και να αγωνισθεί με την επιμονή που χαρακτήριζε τον ίδιο για την υλοποίησή τους.
2. Οι συνεργάτες, φίλοι και άλλοι ενεργοί πολίτες, με συμμετοχή ή επίνευση της οικογένειάς του, να συστήσουν κατάλληλο νομικό πρόσωπο για την υλοποίηση ενός μεγάλου οράματός του, τα τρία ‘’Π’’ (Παιδεία, Πολιτισμός, Περιβάλλον), όπως έλεγε ο ίδιος. Για παράδειγμα, ένα ‘’Κέντρο για την Βελτίωση της Ποιότητας Ζωής : Στέφανος Μάνος’’ θα μπορούσε να κινητοποιήσει τους αναγκαίους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, να συντονίσει κοινές δράσεις με άλλα κέντρα και σωματεία εντός και εκτός Ελλάδας που επιδιώκουν παρεμφερείς σκοπούς, να προβάλει τις δραστηριότητές του σε φιλικούς ιστότοπους και έντυπα, ώστε να αναβαθμισθούν η Παιδεία, η Ποιότητα Ζωής, το Περιβάλλον και να αξιοποιηθεί σωστά η ασύγκριτη πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας. Νομίζω ότι αυτός θα ήταν ο καλύτερος τρόπος τιμής της μνήμης του.

*Νομικού – Οικονομολόγου

Το άρθρο ΜΝΗΜΗ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΜΑΝΟΥ: ΜΙΑ ΟΦΕΙΛΗ ΚΑΙ ΔΥΟ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ… Του Κώστα Χριστίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

«Υπάρχει πλέον ένας μη-οικονομικός αγοραστής στο μακρύ άκρο της καμπύλης» λέει η ανακοίνωση επενδυτικής τράπεζας σχετικά με τα αμερικανικά ομόλογα και τις καμπύλες αποδόσεων.

Ο Σιμωνίδης ο Κείος (περί το 150 π.χ) έμεινε στην Ιστορία γνωστός για την φράση του : «Ανάγκα, και θεοί πείθονται» που φυσικά ερμηνεύεται ποικιλοτρόπως (πχ ακόμα και όταν κάποιος αναγκάζεται να δεχτεί κάτι που απέφευγε, επειδή δεν υπάρχει άλλη λύση)

Το «whatever it takes» του Ντράγκι πριν 10 χρόνια στην Ευρώπη ακούστηκε προχθές και από τον νέο διοικητή της FED στην Αμερική.

Εδώ είμαστε : όσα δολάρια χρειαστεί θα ρίχνουμε στην αγορά ώστε να μην ανεβαίνει το κόστος χρήματος στα ομόλογα.

Πιο απλά ; Γίνεται αγοραστής χρέους αμερικανικού το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, αφού ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να διπλασιάσει τουλάχιστον τις αγορές υφιστάμενων ομολόγων διάρκειας 10 έως 30 ετών.

Το μήνυμα είναι το μείζον-προς κερδοσκόπους, επενδυτές και κυβερνήσεις : «δεν θα λυπηθούμε δολάρια, ώστε να σας χρωστάμε δολάρια χωρίς να μας κοστίζουν πολύ»

Όπως έγραψε ο συνάδελφος Ηλίας Σιακαντάρης και προσυπογράφω :

«Τα αμερικανικά ομόλογα είναι το ασφαλές περιουσιακό στοιχείο πάνω στο οποίο στηρίζεται μεγάλο μέρος του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος. Χάρη σε αυτό το «υπερβολικό προνόμιο» όπως το είχε αποκαλέσει ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να χρηματοδοτούν τεράστια ελλείμματα, πολέμους, φορολογικές μειώσεις, κοινωνικά προγράμματα και βιομηχανικές επιδοτήσεις, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος συνεχίζει να χρειάζεται το περιουσιακό στοιχείο που εκείνες εκδίδουν.

Είναι ένα ευφυές και κάπως σπουδαίο σύστημα. Μέχρι τη στιγμή που αρχίζει να κοστίζει περισσότερο»

Ε αυτό το περισσότερο, που σωστά επισημαίνει ο συνονόματος μου αναλυτής, άρχισε να κάνει την διαφορά στις αγορές.

Αυτό το «επιπλέον οριακό μελλοντικό κόστος» δεν δεσμεύει μόνο τις Αμερικανικές αρχές και την FED αλλά μάλλον και τον πλανήτη ολόκληρο, όπως το ακούτε, ακριβώς.

Το δολάριο είναι η «υποσχετική του μέλλοντος», το προϊόν του εκτυπωτή που θα έχει πάντα μελάνι.

Και γνωρίζουμε ότι παράγει χρέος. Μόνο που «το χρέος δεν είναι μόνο λογιστική ή μαθηματικά και εξισώσεις.Είναι δέσμευση του μέλλοντος. Κάθε δολάριο που θα πηγαίνει σε τόκους δεν μπορεί να πάει σε άμυνα, υποδομές, έρευνα πρόνοια ή φορολογικές ελαφρύνσεις» γράφει ο Η.Σ.

Το καταλάβαμε ; Πρέπει να το καταλάβουμε, διότι ότι ισχύει για το δολάριο – παγκόσμιος εκκαθαριστής και διεθνές αποθεματικό νόμισμα – ισχύει και για τα «εξαρτώμενα» αλλά νομίσματα.

Το δίλημμα λοιπόν -στην διεθνή σκακιέρα του χρέους και των εμπορικών ανταγωνισμών – είναι «πόσο από το μέλλον της μπορεί μια χώρα να ξοδέψει σήμερα, πριν το μέλλον αρχίσει να ζητά ακριβότερο αντίτιμο»….

Το άρθρο Πόσο μέλλον αντέχει να ξοδεύει ο πλανήτης;… Του Ηλία Καραβόλια εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Πώς μπορεί να αισθάνεται μια έφηβος 16 μόλις ετών όταν γίνεται αποδέκτης σχολίων μίσους και απόρριψης λόγω του χρώματος του δέρματος της;

Η ίδια, η Λίζα Ιτόγια, μέλος της εθνικής μπάσκετ κορασίδων, έδωσε πληρωμένη απάντηση σε όλους αυτούς που αμφισβητούσαν ότι είναι ελληνίδα.

«Μπορείτε να με κρίνετε, να αμφιβάλλετε για μένα και μπορείτε να προσπαθείτε να με ρίξετε, αλλά ποτέ δεν θα με καθορίσετε. Θα συνεχίσω να δουλεύω. Θα συνεχίσω να παλεύω. Θα συνεχίσω να φοράω τη φανέλα της χώρας μου με περηφάνια.» Δεν τους κάνει τη χάρη. Κουβαλά όμως ένα βάρος που κανένα παιδί δεν θα έπρεπε να σηκώνει.

Πόσο υποκριτικό αλήθεια να μιλάμε για την προστασία των ανηλίκων από τα κοινωνικά δίκτυα, να τους απαγορεύουμε την πρόσβαση, και την ίδια στιγμή μια ανήλικη να δέχεται τέτοιες επιθέσεις χωρίς την παραμικρή ασπίδα προστασίας. Πώς μπορεί να το αντέξει χωρίς να την σημαδέψει για όλη τη ζωή της;

Δεν είναι η πρώτη και δεν θα είναι η τελευταία. Ποιος έχει ξεχάσει τις εξομολογήσεις του Μανόλο ο οποίος έκλαιγε στο παγκάκι μαζί με την αδελφή του εξαιτίας του ρατσισμού και του μπούλινγκ που είχαν υποστεί; Ή τον Οδυσσέα Τσενάι που δέχθηκε τόσες άθλιες επιθέσεις μόνο και μόνο επειδή έγινε ο σημαιοφόρος της τάξης του; Απάντησε σε όλους αυτούς με την λαμπρή καριέρα του στις ΗΠΑ, σπούδασε στο Χάρβαρντ και έγινε καθηγητής ιατρικής. Πάντα διώχνουμε τους καλύτερους.

Όπως απαντούν με τα επιτεύγματα τους και τον θαυμασμό όλων εμάς των υποστηρικτών τους, οι αθλητές και οι αθλήτριες μας. Δεν είναι εκεί το θέμα όμως.

Πριν από πολλά χρόνια μας άρεσε να λέμε ότι οι Έλληνες δεν είναι ρατσιστές. Παραμύθια, απλώς δεν είχαμε βρεθεί αντιμέτωποι με το πρόβλημα. Σήμερα, καθώς επικοινωνούμε πια με όλο τον κόσμο, γνωρίζουμε ότι έχουμε, ίσως και με το παραπάνω, το μερίδιο μας σε ρατσιστές, μισαλλόδοξους, συνωμοσιολόγους, εχθρούς της επιστήμης και της διαφορετικότητας. Αυτούς που νομίζουν ότι έχουμε κάτι στο DNA μας το οποίο μας κάνει ξεχωριστούς. Να βγάζουμε το ελληνόμετρο για τους άλλους εκτός βέβαια και αν μας έρχονται από την Εσπερία.

Αυτούς που ξεσηκώνονται επειδή η κυβέρνηση πέρασε τον γάμο των ομοφύλων. Και όσους στα πρόσωπα των μεταναστών θέλουν να βλέπουν μόνο επίδοξους δολοφόνους και βιαστές όχι απελπισμένους ανθρώπους, συνήθως από περιοχές με πολύ διαφορετικές κουλτούρες, με δυσκολίες προσαρμογής οι οποίοι ωστόσο αναζητούν στον ήλιο μοίρα. Δεν είναι το αν θα μείνουν ή αν θα φύγουν, το τελευταίο είναι συχνά αναπόφευκτο για καθαρά πρακτικούς λόγους. Ακόμα και ο Σαντσεθ ο οποίος νομιμοποιεί εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες που εργάζονται στην Ισπανία, έδιωξε με συνοπτικές διαδικασίες όσους πήγαν να μπουν από την Θέουτα. Ο λόγος όμως τον οποίο χρησιμοποιούμε είναι αυτός που τους απανθρωπίζει και υποδαυλίζει την ξενοφοβία.

Εννοείται το πρόβλημα δεν είναι μόνο δικό μας. Αυτές τις ημέρες στην Αγγλία έχει γίνει μεγάλο θέμα με τον θάνατο, μάλλον αυτοκτονία, του Jason Arday. Ήταν ο νεότερος και ένας από τους πολύ λίγους, μετρώνται στα δάχτυλα του ενός χεριού, μαύρους καθηγητές στο Κέμπριτζ. Βρέθηκε στο στόχαστρο μιας ανηλεούς και συστηματικής επίθεσης. Αρχικά κατηγορήθηκε για λογοκλοπή στο διδακτορικό του. Η κατηγορία δεν επιβεβαιώθηκε και το πανεπιστήμιο δεν ανακάλεσε τον τίτλο του. Ο ίδιος ωστόσο παραιτήθηκε από καθηγητής.

Στη συνέχεια όμως άρχισαν να εξετάζουν κάθε πλευρά της προσωπικής του ζωής. Από το πόσα λεφτά είχε πράγματι μαζέψει για φιλανθρωπικούς σκοπούς μέχρι το αν είχε στο αλήθεια τρέξει υπεραποστάσεις όπως υποστήριζε. Μπήκε στο μικροσκόπιο όπως ποτέ δεν θα έμπαινε ένας λευκός καθηγητής. Πολύ περισσότερο δηλαδή από όσο δικαιολογούν ενδεχόμενα λάθη του και ο απαραίτητος έλεγχος των προσόντων του. Κι αυτό επειδή αντιμετωπίστηκε ως το υπόδειγμα της woke κουλτούρας χάρη στην οποία υποτίθεται πως έγινε καθηγητής, όχι χάρη στην αξία του. Ο θάνατος του προκαλεί σοκ και εκ των υστέρων πολλοί καταδικάζουν τον απάνθρωπο χαρακτήρα αυτής της διαρκούς δημόσιας διαπόμπευσης. Αυτός δεν την άντεξε.

Στον αντίποδα, σε γερμανική εφημερίδα δημοσιεύτηκε η συνέντευξη της Σεϊράν Ατές. Έχει μια μοναδική ιδιότητα: είναι λεσβία και ιμάμισα σε ένα τζαμί το οποίο ίδρυσε στο Βερολίνο! Είναι αντίθετη με την «τοξική αρρενωπότητα» του Ισλάμ, δεν θεωρεί τη μαντίλα υποχρεωτική και φυσικά αποδέχεται τη διαφορετικότητα. Με άλλα λόγια πρεσβεύει μια ριζοσπαστική και ανορθόδοξη αντίληψη για το Ισλάμ η οποία δεν έχει την παραμικρή σχέση με τους φανατικούς ισλαμιστές. Μια αντίληψη σε απόλυτη αρμονία με το φιλελεύθερο κοσμικό κράτος.

Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η συνάντηση του Ισλάμ με τον διαφωτισμό. Μακάρι να ακόλουθήσουν κι άλλοι. Στη συνέντευξη της λέει κάτι ενδιαφέρον το οποίο σχετίζεται με το θέμα μας. Οι νέοι μουσουλμάνοι, έχοντας συχνά την εμπειρία μιας ρατσιστικής συμπεριφοράς και νιώθοντας χαμένοι και αποξενωμένοι, προσελκύονται από τους φανατικούς οι οποίοι τους πείθουν ότι όλοι οι Γερμανοί είναι ρατσιστές και τους μισούν επειδή είναι μουσουλμάνοι. Σαν να κλείνει ο κύκλος. Οι φανατικοί ισλαμιστές τους πείθουν ότι όλοι είναι ίδιοι με τους φανατικούς αντί-ισλαμιστές: πώς o ένας φανατισμός ενισχύει τα επιχειρήματα του άλλου σε αγαστό συντονισμό.

Οι περιπτώσεις είναι διαφορετικές, κάθε μία οφείλουμε να την αντιμετωπίζουμε ξεχωριστά και με βάση τις ιδιαιτερότητες της. Η ξενοφοβία όμως είναι ενιαία. Μας εμποδίζει να δούμε με ψυχραιμία τα προβλήματα του καιρού μας και μας κάνει να χάνουμε την ανθρωπιά μας.

*δημοσιογράφου

Πηγή: tempo24.news

Το άρθρο Δεν θα γίνεις Έλληνας ποτέ;… Του Παντελή Καψή εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Κάθε καλοκαίρι, χιλιάδες οικογένειες σε ολόκληρη τη χώρα περιμένουν με αγωνία τα αποτελέσματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Για έναν νέο άνθρωπο, η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο είναι μια στιγμή χαράς, δικαίωσης και ελπίδας. Είναι η αρχή μιας νέας ζωής.

Για πολλές οικογένειες, όμως, λίγες ημέρες μετά τη χαρά αρχίζει ένας δεύτερος και πολύ διαφορετικός υπολογισμός.

Πόσο κοστίζει ένα μικρό σπίτι στην πόλη όπου πέρασε το παιδί; Μπορούμε να πληρώνουμε ένα δεύτερο ενοίκιο; Τους λογαριασμούς; Τη διατροφή; Τι πρέπει να περιορίσουμε από τον οικογενειακό προϋπολογισμό;

Και κάπου εκεί ένα εκπαιδευτικό επίτευγμα κινδυνεύει να μετατραπεί σε οικονομικό άγχος.

Αυτό είναι το πραγματικό πρόσωπο της φοιτητικής στεγαστικής κρίσης.

Δεν αφορά μόνο τιμές ανά τετραγωνικό, ποσοστά αυξήσεων ή την πορεία της κτηματαγοράς.

Αφορά οικογένειες που καλούνται για τέσσερα ή περισσότερα χρόνια να συντηρήσουν δύο νοικοκυριά.

Αφορά νέους ανθρώπους που πολλές φορές αντιλαμβάνονται την οικονομική πίεση των γονιών τους και αισθάνονται ότι οι σπουδές τους αποτελούν βάρος.

Και αφορά, τελικά, το κατά πόσο δύο παιδιά που πέτυχαν στην ίδια σχολή έχουν πραγματικά τις ίδιες δυνατότητες να σπουδάσουν.

Η συγκατοίκηση είναι επιλογή – όχι οικονομικός μονόδρομος

Το τελευταίο διάστημα η συγκατοίκηση παρουσιάζεται ολοένα περισσότερο ως μία από τις απαντήσεις στο υψηλό κόστος της φοιτητικής κατοικίας.

Η συγκατοίκηση ασφαλώς δεν είναι κάτι αρνητικό.

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αποτελεί εδώ και δεκαετίες έναν συνηθισμένο τρόπο φοιτητικής ζωής. Μπορεί να προσφέρει κοινωνικοποίηση, αυτονομία, νέες εμπειρίες και χαμηλότερο κόστος διαβίωσης.

Άλλο, όμως, να επιλέγει ένας νέος να συγκατοικήσει και άλλο να αναγκάζεται να το κάνει επειδή δεν υπάρχει άλλη οικονομικά βιώσιμη επιλογή.

Ο φοιτητής πρέπει να μπορεί να επιλέξει αν θέλει να ζήσει μόνος του, με έναν φίλο, έναν συμφοιτητή ή με άλλους νέους ανθρώπους.

Δεν μπορεί η οικονομική δυνατότητα της οικογένειάς του να είναι αυτή που τελικά αποφασίζει για εκείνον.

Και κυρίως, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι βρήκαμε απάντηση στη φοιτητική στεγαστική κρίση επειδή δύο νέοι άνθρωποι μπορούν να μοιραστούν ένα ακριβό ενοίκιο.

Η συγκατοίκηση μπορεί να είναι μέρος της λύσης. Δεν μπορεί να είναι η στεγαστική πολιτική της χώρας.

Η ίδια η Πολιτεία επιδοτεί περισσότερο τη συγκατοίκηση

Η σημερινή πολιτική για το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα αναγνωρίζει στην πράξη ότι η συγκατοίκηση περιορίζει το κόστος.

Το βασικό ετήσιο στεγαστικό επίδομα ανέρχεται σε 1.500 ευρώ για φοιτητές που σπουδάζουν στην Αττική ή στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης και σε 2.000 ευρώ για όσους σπουδάζουν στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Στην περίπτωση της συγκατοίκησης, η ενίσχυση αυξάνεται σε 2.000 ευρώ ανά φοιτητή στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη και σε 2.500 ευρώ ανά φοιτητή στην περιφέρεια.

Είναι μια χρήσιμη οικονομική ενίσχυση και για αρκετές οικογένειες σημαντική.

Αλλά πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι: η οικονομική ενίσχυση της συγκατοίκησης μπορεί να αποτελεί συμπληρωματικό μέτρο. Δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη δημιουργίας περισσότερων φοιτητικών κατοικιών και περισσότερων δημόσιων εστιών.

Το επίδομα δεν καλύπτει όλες τις οικογένειες που δυσκολεύονται

Το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα δεν αποτελεί οριζόντια παροχή.

Το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα δεν πρέπει, κατά κανόνα, να υπερβαίνει τις 30.000 ευρώ, με προσαύξηση κατά 3.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο πέραν του ενός. Για συγκεκριμένα πανεπιστήμια της περιφέρειας το όριο ανέρχεται στις 40.000 ευρώ, με αντίστοιχη προσαύξηση.

Υπάρχουν παράλληλα περιουσιακά και ακαδημαϊκά κριτήρια.

Όμως εδώ υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν πρέπει να παραβλέπουμε.

Το εισοδηματικό όριο των 30.000 ευρώ δεν ταυτίζεται με το πραγματικά διαθέσιμο εισόδημα μιας οικογένειας.

Από τους οικονομικούς πόρους του νοικοκυριού πρέπει να καλυφθούν η κύρια κατοικία, η φορολογική επιβάρυνση, οι λογαριασμοί, η διατροφή, οι μετακινήσεις και όλες οι καθημερινές ανάγκες μιας οικογένειας.

Και όταν ένα παιδί περάσει σε μια άλλη πόλη, προστίθεται ουσιαστικά ένα δεύτερο νοικοκυριό.

Αυτό σημαίνει ενοίκιο, ρεύμα, κοινόχρηστα, θέρμανση, διατροφή, μετακινήσεις και δεκάδες ακόμη καθημερινές δαπάνες.

Γι’ αυτό και η στεγαστική κρίση δεν αφορά πλέον μόνο τις χαμηλότερες εισοδηματικές κατηγορίες.

Αγγίζει όλο και περισσότερο τη μεσαία οικογένεια, που μπορεί στα χαρτιά να βρίσκεται πάνω από το όριο ενός επιδόματος, αλλά στην πράξη δυσκολεύεται σοβαρά να συντηρήσει δύο σπίτια.

Το φοιτητικό ενοίκιο είναι πραγματική δαπάνη – αλλά δεν αναγνωρίζεται φορολογικά

Υπάρχει εδώ και μια σημαντική αντίφαση. Μια οικογένεια που πληρώνει 500 ή 600 ευρώ τον μήνα για τη φοιτητική κατοικία καταβάλλει 6.000 έως 7.200 ευρώ τον χρόνο μόνο για ενοίκιο. Τα χρήματα αυτά έχουν ήδη αφαιρεθεί από τον οικογενειακό προϋπολογισμό, όμως η συγκεκριμένη δαπάνη δεν εκπίπτει, κατά γενικό κανόνα, από το φορολογητέο εισόδημα των γονέων.

Η Πολιτεία αναγνωρίζει την οικονομική επιβάρυνση της φοιτητικής στέγασης μέσω του στεγαστικού επιδόματος, αλλά δεν αναγνωρίζει αντίστοιχα φορολογικά το πραγματικό κόστος για τις οικογένειες που δεν καλύπτονται ή καλύπτονται μόνο εν μέρει.

Δεν είναι το ίδιο μια οικογένεια να συντηρεί ένα νοικοκυριό και μια άλλη, με αντίστοιχο εισόδημα, να καλείται λόγω των σπουδών του παιδιού της να συντηρεί δύο.

Γι’ αυτό πρέπει να ανοίξει η συζήτηση για μια στοχευμένη φορολογική αναγνώριση μέρους της πραγματικά καταβαλλόμενης και δηλωμένης δαπάνης φοιτητικού ενοικίου, με εισοδηματικά κριτήρια και συγκεκριμένο ανώτατο όριο.

Γιατί η φοιτητική στέγη δεν είναι μια προαιρετική οικογενειακή δαπάνη. Για χιλιάδες οικογένειες αποτελεί πραγματικό κόστος πρόσβασης του παιδιού τους στην ανώτατη εκπαίδευση.

Μόλις το 4,6% των φοιτητών που χρειάζονται στέγη καλύπτεται από δημόσιες εστίες

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο δύσκολο ερώτημα της συζήτησης.

Πριν προτείνουμε στον φοιτητή να προσαρμοστεί στο κόστος μέσω της συγκατοίκησης, πρέπει να δούμε τι δυνατότητες οργανωμένης φοιτητικής κατοικίας τού προσφέρουμε σήμερα.

Σύμφωνα με την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, οι δημόσιες φοιτητικές εστίες διαθέτουν περίπου 9.200 λειτουργικές κλίνες, όταν περίπου 200.000 φοιτητές σπουδάζουν μακριά από την οικογενειακή τους κατοικία.

Η κάλυψη, επομένως, είναι μόλις 4,6%.

Με απλά λόγια: οι σημερινές δημόσιες εστίες μπορούν να προσφέρουν στέγη περίπου σε 1 από τους 22 φοιτητές που τη χρειάζονται.

Οι υπόλοιποι πρέπει να αναζητήσουν λύση στην ιδιωτική αγορά.

Και όταν 190.000 και πλέον νέοι άνθρωποι αναζητούν κατοικία στις πανεπιστημιακές πόλεις, η πίεση μεταφέρεται αναπόφευκτα στα μικρά διαμερίσματα, στη διαθεσιμότητα και στα ενοίκια.

Έως και 27.000 πρόσθετες κλίνες για να πλησιάσουμε τα ευρωπαϊκά επίπεδα

Εάν θέλαμε να πλησιάσουμε επίπεδα οργανωμένης φοιτητικής κατοικίας της τάξης του 15%-18%, θα χρειαζόμασταν περίπου 30.000 έως 36.000 κλίνες για τους φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από το σπίτι τους.

Σε σχέση με τις περίπου 9.200 σημερινές λειτουργικές κλίνες, μιλάμε για ένα κενό περίπου 20.800 έως 26.800 θέσεων.

Αυτό το έλλειμμα δεν είναι απλώς τεχνικό.

Κάθε κλίνη που λείπει είναι δυνητικά μία ακόμη οικογένεια που πρέπει να πληρώνει ενοίκιο στην ιδιωτική αγορά.

Είναι ένας ακόμη οικογενειακός προϋπολογισμός που πιέζεται.

Ένας ακόμη νέος που μπορεί να χρειαστεί να εργαστεί παράλληλα με τις σπουδές του.

Ένα ακόμη παιδί που ίσως αναρωτηθεί αν μπορεί τελικά να σπουδάσει στην πόλη όπου πέτυχε.

Οι 8.600 νέες κλίνες είναι σημαντικό βήμα – αλλά το 2029 είναι μακριά

Τα έργα νέων φοιτητικών εστιών μέσω ΣΔΙΤ, τα οποία είχαν παρουσιαστεί ήδη στις εξαγγελίες της ΔΕΘ του 2022, αποτελούν μια σημαντική και αναγκαία εξέλιξη.

Προβλέπεται να προσθέσουν περίπου 8.600 νέες κλίνες. Όμως, με βάση τον σημερινό χρονικό σχεδιασμό, η πλήρης αξιοποίησή τους τοποθετείται προς το 2029.

Για μια οικογένεια που πληρώνει σήμερα 500, 600 ή 700 ευρώ κάθε μήνα για το σπίτι του παιδιού της, το 2029 είναι πολύ μακριά.

Και ακόμη όταν ολοκληρωθούν όλα τα έργα, η συνολική δυναμικότητα θα φτάσει περίπου στις 17.800 κλίνες. Δηλαδή περίπου στο 8,9% των φοιτητών που σπουδάζουν μακριά από την οικογενειακή τους κατοικία.

Ακόμη και τότε, περισσότεροι από 9 στους 10 θα εξακολουθούν να χρειάζονται άλλη λύση στέγασης.

Γι’ αυτό οι νέες εστίες πρέπει να αποτελέσουν την αρχή και όχι το τέλος ενός Εθνικού Σχεδίου Φοιτητικής Στέγασης.

Πίσω από κάθε ενοίκιο υπάρχει μια οικογένεια

Όταν μιλάμε δημόσια για τη φοιτητική κατοικία, είναι εύκολο να χαθούμε στους αριθμούς.

500 ευρώ. 600 ευρώ. 700 ευρώ.

Πίσω από κάθε τέτοιο ποσό, όμως, υπάρχει πολλές φορές ένα οικογενειακό τραπέζι και δύο γονείς που κάνουν λογαριασμούς.

Τι μπορούμε να κόψουμε; Τι μπορούμε να αναβάλουμε; Πώς θα πληρώσουμε το δεύτερο σπίτι;

Υπάρχουν οικογένειες που πληρώνουν ήδη ενοίκιο ή στεγαστικό δάνειο για τη δική τους κατοικία.

Οικογένειες με δεύτερο παιδί.

Οικογένειες που προσπαθούν ταυτόχρονα να καλύψουν αυξημένες τιμές σε τρόφιμα, ενέργεια και καθημερινές ανάγκες.

Και μέσα σε όλα αυτά πρέπει να βρουν κάθε μήνα το ποσό για ένα δεύτερο νοικοκυριό.

Δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε αυτή την πραγματικότητα σαν μια απλή ιδιωτική οικογενειακή υπόθεση.

Η φοιτητική στέγη είναι κοινωνική και εκπαιδευτική υποδομή

Η χώρα χρειάζεται ένα πραγματικό Εθνικό Σχέδιο Φοιτητικής Στέγασης.

• Με συγκεκριμένο αριθμό νέων κλινών.
• Με σαφές χρονοδιάγραμμα.
• Με αξιοποίηση ανενεργών δημόσιων κτιρίων.
• Με συνεργασία κράτους, πανεπιστημίων και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
• Με κίνητρα για την επιστροφή κλειστών ιδιωτικών κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση με προσιτούς όρους.
• Και με οικονομική ενίσχυση των οικογενειών που πραγματικά τη χρειάζονται.

Η φοιτητική κατοικία δεν είναι ένα παράπλευρο ζήτημα της αγοράς ακινήτων.

Είναι κοινωνική υποδομή. Είναι εκπαιδευτική υποδομή.

Η δωρεάν Παιδεία δεν μπορεί να σταματά στην πόρτα του πανεπιστημίου

Η δημόσια Παιδεία δεν μπορεί να θεωρείται πραγματικά ισότιμη μόνο επειδή δεν υπάρχουν δίδακτρα.

Γιατί δύο παιδιά μπορεί να πετύχουν στην ίδια σχολή.

Το ένα, όμως, να μπορεί να μετακομίσει στην πόλη όπου βρίσκεται το πανεπιστήμιο και το άλλο όχι.

Τι σημαίνει τότε ισότητα ευκαιριών;

Η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση δεν εξαντλείται στην επιτυχία στις Πανελλαδικές.

Σημαίνει ότι μπορείς να πας στην πόλη όπου βρίσκεται η σχολή σου.

Να έχεις ένα ασφαλές και αξιοπρεπές σπίτι.

Να μπορείς να παρακολουθείς τα μαθήματά σου.

Και να μπορείς να ολοκληρώσεις τις σπουδές σου χωρίς να εξαντληθεί οικονομικά η οικογένειά σου.

Δεν μπορεί η νέα γενιά να προσαρμόζεται διαρκώς σε ένα ολοένα δυσκολότερο στεγαστικό περιβάλλον

Ακριβότερα ενοίκια; Μικρότερο σπίτι.

Δεν υπάρχει προσιτή κατοικία κοντά στο πανεπιστήμιο; Μεγαλύτερη απόσταση.

Δεν επαρκεί το οικογενειακό εισόδημα; Περισσότερη επιβάρυνση για τους γονείς.

Δεν φτάνουν ούτε αυτά; Εργασία παράλληλα με τις σπουδές.

Και αν πάλι δεν βγαίνει ο λογαριασμός; Συγκατοίκηση.

Κάπου αυτή η αλυσίδα πρέπει να σταματήσει.

Δεν μπορεί η νέα γενιά να καλείται διαρκώς να προσαρμόζει τις ανάγκες, τις επιλογές και τελικά τη ζωή της σε ένα στεγαστικό πρόβλημα που δεν έχει αντιμετωπιστεί στη ρίζα του.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι διαρκώς «προσαρμοστείτε». Πρέπει να είναι «δημιουργούμε περισσότερες και πραγματικά προσιτές επιλογές κατοικίας».

Η συγκατοίκηση μπορεί να είναι μια πολύ καλή επιλογή.

Αλλά πρέπει να παραμένει επιλογή.

Δεν μπορεί να γίνεται οικονομικός μονόδρομος.

Η Πολιτεία οφείλει να δημιουργεί τις συνθήκες ώστε οι νέοι άνθρωποι και οι οικογένειές τους να έχουν πραγματικές και οικονομικά προσιτές επιλογές στέγασης.

Γιατί, τελικά, η φοιτητική στέγη δεν είναι μόνο ζήτημα ακινήτων και ενοικίων.

Είναι ζήτημα ισότητας. Είναι ζήτημα κοινωνικής συνοχής. Είναι ζήτημα αξιοπρέπειας.

Και πάνω απ’ όλα, είναι ζήτημα του δικαιώματος ενός νέου ανθρώπου να μπορεί να σχεδιάσει τη ζωή του και να ακολουθήσει τις σπουδές του χωρίς η οικονομική δυνατότητα της οικογένειάς του να καθορίζει το μέλλον του.

Γιατί η δυνατότητα ενός παιδιού να σπουδάσει δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν η οικογένειά του μπορεί να συντηρήσει ένα δεύτερο νοικοκυριό.

*Ο Θέμης Μπάκας είναι πολιτευτής Αχαΐας.

Πηγή: tempo24.news

Το άρθρο «Η συγκατοίκηση πρέπει να είναι επιλογή – όχι η απάντηση της Πολιτείας στη στεγαστική κρίση»… Του Θέμη Μπάκα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Υπάρχει μια θεμελιώδης αρχή που θα έπρεπε να διέπει κάθε δίκαιο φορολογικό σύστημα: ο πολίτης να φορολογείται για το εισόδημα που πραγματικά αποκτά και όχι για ένα εισόδημα που το κράτος υποθέτει ότι απέκτησε.

Κι όμως, για χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, αυτή η αυτονόητη αρχή έχει υποχωρήσει μπροστά σε ένα σύστημα ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος.

Η κυβέρνηση μπορεί να παρουσιάζει το μέτρο ως εργαλείο αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής. Όμως, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής δεν μπορεί να μετατρέπεται σε συλλογική υπόνοια ενοχής για όσους εργάζονται μόνοι τους.

Δεν έχουν όλοι την ίδια οικονομική δυνατότητα ούτε αντιμετωπίζουν τις ίδιες συνθήκες αγοράς. Το να τούς επιβάλλεται ένα ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα, ανεξάρτητα από το πραγματικό αποτέλεσμα της δουλειάς τους, δημιουργεί μια επικίνδυνη αντίφαση: το κράτος αναγνωρίζει λογιστικά τη ζημιά, αλλά φορολογικά μπορεί να συμπεριφέρεται σαν να μην υπήρξε.

Το σημερινό σύστημα μπορεί να διαμορφώσει ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα που φτάνει έως και τις 50.000 ευρώ, με βάση συνδυασμό παραμέτρων που περιλαμβάνουν το επίπεδο του κατώτατου μισθού, την προσαύξηση λόγω ετών δραστηριότητας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τον κύκλο εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ.

Κανείς δεν υποστηρίζει ότι η φοροδιαφυγή πρέπει να μένει ατιμώρητη. Το αντίθετο. Αλλά άλλο είναι να εντοπίζεις εκείνον που αποκρύπτει εισόδημα και άλλο να θεωρείς εκ των προτέρων ότι κάθε αυτοαπασχολούμενος που δηλώνει χαμηλό εισόδημα αποκρύπτει κάτι.

Η τεχνολογία του myDATA, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, οι διασταυρώσεις και η αξιοποίηση των δεδομένων δίνουν πλέον στη φορολογική διοίκηση πολύ ισχυρότερα εργαλεία από εκείνα του παρελθόντος.

Το κράτος οφείλει να τα χρησιμοποιεί στοχευμένα: να ελέγχει εκεί που υπάρχουν ενδείξεις φοροδιαφυγής και να μην τιμωρεί συλλήβδην μια ολόκληρη επαγγελματική τάξη.

Τι χρειάζονται πραγματικά

οι ελεύθεροι επαγγελματίες

Η στήριξη των ελεύθερων επαγγελματιών σημαίνει ένα φορολογικό πλαίσιο που να ανταμείβει την εργασία, την επένδυση και τη συνέπεια και δεν τιμωρεί την αποτυχία μιας χρονιάς. Χρειάζεται ένα διαφορετικό σχέδιο:

Πρώτον, κατάργηση του οριζόντιου τεκμαρτού ελάχιστου εισοδήματος και αντικατάστασή του από ένα σύστημα πραγματικών δεδομένων και στοχευμένων ελέγχων.

Δεύτερον, πλήρης έκπτωση των πραγματικών και τεκμηριωμένων επαγγελματικών δαπανών. Ενοίκια, ενέργεια, εξοπλισμός, λογιστικές υπηρεσίες, ασφαλιστικές εισφορές και αναγκαίες επενδύσεις δεν είναι «πολυτέλειες». Είναι κόστος παραγωγής.

Τρίτον, ειδική φορολογική προστασία για τις νέες επιχειρήσεις. Η έναρξη μιας επαγγελματικής δραστηριότητας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ώριμη και κερδοφόρα επιχείρηση, από την πρώτη ημέρα. Ήδη, υπάρχουν ορισμένες ελαφρύνσεις για νέους επιτηδευματίες, αλλά χρειάζεται ένα πιο συνεκτικό πλαίσιο που να προστατεύει την πρώτη δύσκολη περίοδο.

Τέταρτον, προοδευτική μείωση των φορολογικών και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων για τα χαμηλά και μεσαία πραγματικά εισοδήματα. Ο άνθρωπος που δουλεύει περισσότερες ώρες δεν μπορεί να βλέπει κάθε πρόσθετο ευρώ να χάνεται σε φόρους και εισφορές.

Πέμπτον, ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος των καθυστερημένων πληρωμών. Ο επαγγελματίας που έχει εκδώσει τιμολόγιο αλλά δεν έχει εισπράξει ακόμη τα χρήματά του δεν πρέπει να βρίσκεται σε θέση να χρηματοδοτεί το κράτος και τον πελάτη του ταυτόχρονα.

Έκτον, απλούστευση της φορολογικής γραφειοκρατίας. Λιγότερες δηλώσεις, λιγότερες διαδικασίες, καθαροί κανόνες και σταθερό φορολογικό περιβάλλον.

Ο ελεύθερος επαγγελματίας δεν ζητά προνόμια. Ζητά να φορολογείται για όσα πραγματικά κερδίζει, να γνωρίζει εκ των προτέρων τους κανόνες και να μπορεί να προγραμματίσει το μέλλον του.

Η χώρα χρειάζεται περισσότερους ανθρώπους που επιχειρούν, δημιουργούν, επενδύουν και προσλαμβάνουν. Δεν χρειάζεται ένα σύστημα που κάνει τον αυτοαπασχολούμενο να αισθάνεται ότι κάθε χρόνο πρέπει να αποδεικνύει την αθωότητά του.

Είναι αίτημα για ένα κράτος δικαίου που αντιμετωπίζει τον πολίτη ως φορολογούμενο και όχι ως ύποπτο.

Και είναι, τελικά, ζήτημα ανάπτυξης. Γιατί μια οικονομία που θέλει να δημιουργήσει πλούτο δεν μπορεί να βλέπει τον άνθρωπο που ανοίγει το δικό του γραφείο, το δικό του εργαστήριο ή τη δική του μικρή επιχείρηση ως φορολογικό τεκμήριο πριν ακόμη τον δει ως παραγωγό, εργοδότη και δημιουργό.

*Ο Αντώνης Κουνάβης είναι Α΄ αντιπρόεδρος του Επιμελητηρίου Αχαϊας.

Πηγή: tempo24.news

Το άρθρο Ο ελεύθερος επαγγελματίας δεν είναι φορολογικό τεκμήριο… Του Αντώνη Κουνάβη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τι άλλο θα ακούσουμε. Το τελευταίο που μοιάζει πιο πολύ με ανέκδοτο, παρά με πραγματικό γεγονός, είναι αυτό του Τραμπ, περί κυριαρχίας των ΗΠΑ στα στενά του Ορμούζ. Ούτε λίγο, ούτε πολύ, εξήγγειλε στην διεθνή κοινότητα, ότι η περιοχή του Ορμούζ ανήκει στην Αμερικανική επικράτεια.

Την ίδια ώρα Ομάν και Ιράν συνομιλούν για το καθεστώς των στενών και απ ότι πληροφορούν την διεθνή κοινή γνώμη, οι επαφές αυτές βρίσκονται σε καλό δρόμο. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ δεν μετέχουν στις συνομιλίες αυτές, και δεν γνωρίζουν το περιεχόμενό τους.

Ταυτόχρονα ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι απαγορεύονται οι πάσης φύσεως συναλλαγές ολόκληρου του πλανήτη με το Ιράν και απειλεί όποιον τις αποτολμήσει με κυρώσεις. Τώρα τι κυρώσεις θα επιβάλλει στην Κίνα ο Τραμπ, είναι άλλου παπά ευαγγέλιο, μιας και ήδη το Πεκίνο, απέρριψε το όρντινο του Αμερικανού Προέδρου.

Την ώρα που το αμερικανικό χρέος έχει ξεπεράσει τα 40 τρις, με ένα μεγάλο πακέτο ομολόγων να έχει στα χέρια της η Κίνα, πόσο και πως μπορεί ο Τραμπ να απειλήσει την χώρα με πληθυσμό 1,4 δις, που κατάφερε μέσα σε λίγα χρόνια να αναπτύξει σημαντικά την τεχνολογία της και στον τομέα των Νέων Μέσων και στην αυτοκινητοβιομηχανία.

Αλλά δεν μένει ο Τραμπ στα στενά του Ορμούζ, που με τον αποκλεισμό τους έχουν αναστατώσει ενεργειακά την υφήλιο. Επιτέθηκε και στον Καναδά λέγοντας, ότι απολαμβάνει τα αγαθά μιας 51ης πολιτείας των ΗΠΑ και παραμένει μια χώρα, που πεισματικά δεν δέχεται να ενσωματωθεί στην Αμερικανική κυριαρχία.

Και πρόσφατα βρήκε μια ασήμαντη αφορμή για να της επιβάλει νέους βαρύτατους δασμούς, σε μια σειρά προϊόντων. Το γεγονός έχει εξαγριώσει τους πολίτες των ΗΠΑ, που κατοικούν στο βόρειο τμήμα της χώρας, που συνορεύει με τον Καναδά. Όμως ο Τραμπ δεν πτοείται, μιας και την πολιτική την παίζει στα δάχτυλα, όπως στο παρελθόν το real estate.

Ο πληθωρικός σε δηλώσεις κ. Τραμπ δεν καταλαβαίνει Χριστό και μισεί τους Ευρωπαίους, που αντέδρασαν αρνητικά στην πρόθεσή του να αγοράσει την Γροιλανδία. Όλα είναι business κατά τον κ. Τραμπ. Γι αυτό και φρόντισε να τοποθετήσει σε θέσεις πρέσβεων και διεθνών διαπραγματευτών φίλος του πολυεκατομμυριούχους, που δεν σκαμπάζουν τίποτα από διπλωματία και γι αυτό κάνουν γκάφες, την μια μετά την άλλη.

Δεν του αρέσει η Ευρώπη γιατί έχει παράδοση δημοκρατικών καθεστώτων και ακολουθεί διαδικασίες χρονοβόρες μεν, αλλά που λαμβάνουν υπόψη τους λαούς, που εκπροσωπούν. Γι αυτό και προτιμά αυταρχικά καθεστώτα όπως αυτό του Κιμ της Β. Κορέας. Προανήγγειλε μάλιστα και επίσκεψη στην Πιονγκγιάνγκ,η οποία διαψεύστηκε από την αδελφή του κληρονομικού κομμουνιστή ηγέτη της Ασιατικής αυτής χώρας.

Αλλά και περίεργες συναλλαγές έχει με έναν άλλο αυταρχικό ηγέτη, τον Πούτιν. Πρόσφατα είδαμε να πετάει αμερικανικό αεροπλάνο στους αιθέρες της Μόσχας, με επιβάτη τον αρχηγό της CIA παρακαλώ. Για τον σκοπό αυτής της επίσκεψης και για τις επαφές του υψηλόβαθμου αξιωματούχου των ΗΠΑ δεν μάθαμε τίποτα, από τον λαλίστατο κατά τα άλλα Πρόεδρο των ΗΠΑ.

Στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, έφτυσε στα μούτρα όλους τους Ευρωπαίους που πήραν μέρος σε αυτήν, λέγοντας ότι έκανε τον κόπο να μεταβεί τουρκική πρωτεύουσα, για χατίρι του Ερντογάν και μόνον.

Είχε μακρές συνομιλίες με τον σουλτάνο της Άγκυρας στο σεράι του αυταρχικού ηγέτη της Τουρκίας κι από πουθενά δεν ακούστηκε κιχ για τις φυλακίσεις των πολιτικών του αντιπάλων και επικριτών του καθεστώτος, όπως του Οσμάν Καβαλά για την οποία εσχάτως καταδικάστηκε η Τουρκία, από το Διεθνές Δικαστήριο.

Τι να κάνουμε, αυτές είναι οι παρέες του Κ. Τραμπ με αυτούς συναγελάζεται, αυτούς κρίνει ότι είναι οι ομοτράπεζοι του και σε αυτούς θα ήθελε να μοιάσει. Το Κογκρέσο το γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων του, και το θεωρεί κάτι σαν βάρος στα σχέδιά του, για τις επεκτάσεις που ονειρεύεται, που συνοδεύονται πάντα από τις σχετικές οικογενειακές business.

Το τερπνόν μετά του ωφελίμου που λένε. Σε αυτό τον τρελό κόσμο που ζούμε, το ερώτημα που τίθεται είναι τι κάνει μια χώρα με έναν όμοιο του Τραμπ στα ανατολικά σύνορα της για να επιβιώσει.

Για να δανειστούμε ένα σύνθημα του ΚΚΕ, θα έλεγε κανείς ενότητα και αγώνας. Για την ώρα ενότητα δεν βλέπουμε μιας και οι πολιτικοί σκυλοκαβγάδες καλά κρατούν. Το ίδιο και ο αγώνας μιας και καμιά τριανταπενταριά χιλιάδες νέοι μας δηλώνουν ψυχικά ασθενείς για να αποφύγουν την στράτευση και περισσότεροι, περίπου 38.000, έχουν καταστεί ανυπότακτοι, μιας και την έχουν κάνει γι άλλες πολιτείες. Και να σκεφθεί κανείς ότι η πατρίδα τους καλεί, για ένα μόλις εννεάμηνο να υπηρετήσουν.

Αυτή είναι η Ελλάδα σήμερα, σε αυτό τον τρελό κόσμο και το τι μέλλει γενέσθαι, αόρατο έως προβληματικό…

Το άρθρο Όταν οι αυταρχικοί έχουν το πάνω χέρι… Του ΤΑΣΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η απειλή ότι μια χώρα, μια τράπεζα ή μια μεγάλη επιχείρηση μπορεί να αποκλειστεί από το «σύστημα του δολαρίου» ακούγεται συχνά σαν μια ακόμη μορφή οικονομικής κύρωσης. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για κάτι πολύ βαθύτερο. Το δολάριο δεν είναι απλώς το νόμισμα των Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι ταυτόχρονα παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, βασικό μέσο τιμολόγησης του διεθνούς εμπορίου, κυρίαρχο νόμισμα στις αγορές συναλλάγματος και θεμέλιο ενός τεράστιου παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού δικτύου.

Επομένως, η αποπομπή μιας χώρας από το σύστημα του δολαρίου δεν σημαίνει απλώς ότι δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιεί χαρτονομίσματα δολαρίου. Σημαίνει ότι αρχίζει να χάνει πρόσβαση σε ένα ολόκληρο χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα.

Στο τέλος του 2025, το δολάριο εξακολουθούσε να αντιπροσωπεύει περίπου το 56,8% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, ενώ το ευρώ βρισκόταν περίπου στο 20,3% και το κινεζικό γουάν μόλις στο 2%. Παράλληλα, σύμφωνα με την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, το δολάριο βρισκόταν στη μία πλευρά του 89,2% των συναλλαγών στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος το 2025. Το γουάν, παρά την άνοδό του, βρισκόταν στο 8,5%.  Αυτοί οι αριθμοί εξηγούν γιατί ο αποκλεισμός από το δολαριακό σύστημα μπορεί να λειτουργήσει σαν οικονομική ασφυξία.

Το δολάριο δεν είναι μόνο νόμισμα: Το πρώτο λάθος είναι να θεωρούμε ότι το «σύστημα του δολαρίου» ταυτίζεται απλώς με τη χρήση αμερικανικού νομίσματος. Στην πραγματικότητα περιλαμβάνει τις αμερικανικές τράπεζες, τις ανταποκρίτριες τραπεζικές σχέσεις, τις αγορές αμερικανικών κρατικών τίτλων, τις διεθνείς πληρωμές, τη χρηματοδότηση του εμπορίου, την έκδοση χρέους, την ασφάλιση, τις κεφαλαιαγορές και ένα τεράστιο δίκτυο συμβολαίων που είναι εκφρασμένα σε δολάρια.

Μια τράπεζα στην Ασία ή στη Μέση Ανατολή δεν χρειάζεται να βρίσκεται στη Νέα Υόρκη για να εξαρτάται από αυτό το σύστημα. Εάν θέλει να εκκαθαρίσει πληρωμές σε δολάρια, συνήθως χρειάζεται πρόσβαση, άμεσα ή έμμεσα, σε αμερικανικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Γι’ αυτό και οι αμερικανικές δευτερογενείς κυρώσεις είναι τόσο ισχυρές. Το πραγματικό μήνυμα προς μια ξένη τράπεζα είναι ουσιαστικά:

«Μπορείς να συνεχίσεις να συναλλάσσεσαι με τη χώρα που βρίσκεται υπό κυρώσεις ή μπορείς να διατηρήσεις την πρόσβασή σου στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Αλλά ίσως να μην μπορείς να κάνεις και τα δύο». Για τις περισσότερες διεθνείς τράπεζες, η επιλογή είναι σχεδόν αυτονόητη.

Τι συμβαίνει στις εισαγωγές και τις εξαγωγές: Για μια χώρα που αποκλείεται από το σύστημα, το πρώτο μεγάλο πρόβλημα εμφανίζεται στο διεθνές εμπόριο. Ακόμη και όταν δύο χώρες δεν είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, πολλές εμπορικές συναλλαγές τιμολογούνται και εξοφλούνται σε δολάρια.

Πετρέλαιο, φυσικό αέριο, γεωργικά προϊόντα, μέταλλα, ναυτιλιακές υπηρεσίες και πολλές διεθνείς πρώτες ύλες χρησιμοποιούν το δολάριο ως κοινή μονάδα συναλλαγής. Εάν λοιπόν μια χώρα δεν μπορεί εύκολα να πραγματοποιήσει πληρωμές σε δολάρια, πρέπει να βρει εναλλακτικές διαδρομές. Μπορεί να χρησιμοποιήσει ευρώ, γουάν, ρουπίες, ντιράμ, χρυσό ή ακόμη και συστήματα συμψηφισμού. Όμως κάθε εναλλακτική δημιουργεί επιπλέον κόστος, μεγαλύτερη πολυπλοκότητα και συνήθως χαμηλότερη ρευστότητα.

Ένας ξένος προμηθευτής μπορεί επίσης να πει: «Θα συνεχίσω να σου πουλάω, αλλά μόνο αν με πληρώσεις περισσότερο, επειδή αναλαμβάνω μεγαλύτερο χρηματοπιστωτικό και πολιτικό κίνδυνο». Άρα η κύρωση μετατρέπεται σταδιακά σε ασφάλιστρο κινδύνου πάνω σε ολόκληρη την οικονομία.

Γιατί είναι τόσο σημαντικά τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα: Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο σημαντικό πλεονέκτημα του συστήματος. Μια χώρα που εμφανίζει εμπορικά πλεονάσματα συσσωρεύει συναλλαγματικά αποθέματα. Αυτά τα χρήματα πρέπει κάπου να τοποθετηθούν.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι: Πού μπορεί μια κεντρική τράπεζα να τοποθετήσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια με σχετικά μικρό κίνδυνο και να γνωρίζει ότι μπορεί να τα ρευστοποιήσει γρήγορα όταν τα χρειαστεί;

Η αμερικανική αγορά κρατικών ομολόγων παραμένει η σημαντικότερη απάντηση. Η Federal Reserve επισημαίνει ότι το βάθος και η ρευστότητα των αμερικανικών χρηματοπιστωτικών αγορών παραμένουν ουσιαστικά ασύγκριτα διεθνώς και ότι υπάρχει τεράστια προσφορά σχετικά ασφαλών περιουσιακών στοιχείων εκφρασμένων σε δολάρια. Στις αρχές του 2025, ξένοι επενδυτές κατείχαν περίπου 9 τρισ. δολάρια αμερικανικών κρατικών τίτλων, περίπου το 32% των διαπραγματεύσιμων Treasuries.

Αυτό δημιουργεί έναν μηχανισμό αυτοενίσχυσης: το δολάριο χρησιμοποιείται επειδή είναι ρευστό· είναι ρευστό επειδή χρησιμοποιείται παντού· και χρησιμοποιείται παντού επειδή υπάρχει μια τεράστια αγορά ασφαλών περιουσιακών στοιχείων σε δολάρια.

Γιατί το γουάν δεν είναι ακόμη πλήρης εναλλακτική: Θεωρητικά, το κινεζικό γουάν θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό ανταγωνιστή του δολαρίου. Η Κίνα είναι μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου και ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους δεκάδων κρατών. Ωστόσο υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά: το κινεζικό χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν είναι τόσο ανοικτό. Η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικούς ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων. Ένας επενδυτής μπορεί να αποκτήσει γουάν, αλλά δεν διαθέτει πάντα την ίδια ελευθερία να μετακινήσει μεγάλες ποσότητες κεφαλαίων μέσα και έξω από τη χώρα όπως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό είναι κρίσιμο για τις κεντρικές τράπεζες. Το αποθεματικό νόμισμα πρέπει να είναι όχι μόνο αξιόπιστο, αλλά και άμεσα μετατρέψιμο και ρευστοποιήσιμο σε περίοδο κρίσης. Η περιορισμένη συμμετοχή του γουάν στα παγκόσμια αποθέματα — περίπου 1,95% στο τέλος του 2025 — δείχνει ότι οι κεντρικές τράπεζες εξακολουθούν να το αντιμετωπίζουν περισσότερο ως συμπληρωματικό και όχι ως υποκατάστατο του δολαρίου.

Τι συμβαίνει στο νόμισμα της αποκλεισμένης χώρας: Ο χρηματοπιστωτικός αποκλεισμός συνήθως δημιουργεί πίεση και στο εγχώριο νόμισμα. Επιχειρήσεις και πολίτες προσπαθούν να αποκτήσουν δολάρια ή άλλα ισχυρά νομίσματα. Η ζήτηση για ξένο συνάλλαγμα αυξάνεται. Το εγχώριο νόμισμα υποτιμάται. Οι εισαγωγές ακριβαίνουν. Ο πληθωρισμός ενισχύεται. Η κεντρική τράπεζα μπορεί να προσπαθήσει να στηρίξει το νόμισμά της χρησιμοποιώντας τα συναλλαγματικά της αποθέματα. Όμως εάν μέρος αυτών έχει παγώσει ή δεν είναι διαθέσιμο, η δυνατότητα παρέμβασής της περιορίζεται δραματικά. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: κυρώσεις → έλλειψη συναλλάγματος → υποτίμηση → ακριβότερες εισαγωγές → πληθωρισμός → φυγή κεφαλαίων → νέα υποτίμηση.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η χρηματοδότηση: Η χώρα δεν χάνει μόνο τη δυνατότητα να πραγματοποιεί εύκολα πληρωμές. Χάνει και τη δυνατότητα να δανείζεται φυσιολογικά από τις διεθνείς αγορές. Οι ξένες τράπεζες αποσύρονται. Οι επενδυτές απαιτούν πολύ υψηλότερες αποδόσεις. Οι ασφαλιστικές εταιρείες γίνονται απρόθυμες να καλύψουν συναλλαγές. Οι ναυτιλιακές εταιρείες φοβούνται τις κυρώσεις. Οι εταιρείες πιστωτικών καρτών και τα διεθνή δίκτυα πληρωμών μπορεί να αποχωρήσουν.

Ακόμη και επιχειρήσεις που νομικά θα μπορούσαν να συνεχίσουν να συναλλάσσονται συχνά αποφασίζουν ότι ο κίνδυνος είναι υπερβολικά μεγάλος. Αυτό ονομάζεται over-compliance: οι επιχειρήσεις αποφεύγουν ακόμη και νόμιμες συναλλαγές επειδή φοβούνται μήπως παραβιάσουν κατά λάθος τις κυρώσεις. Έτσι, μια χώρα μπορεί να απομονωθεί περισσότερο από όσο προβλέπει ακόμη και το επίσημο καθεστώς κυρώσεων.

Υπάρχει όμως κίνδυνος για τις ίδιες τις ΗΠΑ: Η «οπλοποίηση» του δολαρίου έχει και αντίθετη πλευρά. Όσο περισσότερο οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούν την πρόσβαση στο δολάριο ως εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης, τόσο περισσότερο δημιουργούν κίνητρο σε άλλες χώρες να αναπτύσσουν εναλλακτικές.

Η Ρωσία, η Κίνα και άλλες οικονομίες έχουν αυξήσει τη χρήση εναλλακτικών νομισμάτων, ενώ αρκετές κεντρικές τράπεζες έχουν ενισχύσει τις αγορές χρυσού. Ωστόσο, μέχρι σήμερα η μετατόπιση είναι περισσότερο σταδιακή διαφοροποίηση παρά αντικατάσταση του δολαρίου. Η Federal Reserve σημείωνε ότι ακόμη και μετά τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, η συμμετοχή του δολαρίου στα παγκόσμια αποθέματα παρέμεινε περίπου σταθερή γύρω στο 58% κατά την περίοδο 2022-2025. 

Το πραγματικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ επομένως δεν βρίσκεται μόνο στην πολιτική τους ισχύ. Βρίσκεται στο γεγονός ότι ο υπόλοιπος κόσμος δεν διαθέτει ακόμη ένα πλήρες υποκατάστατο. Για να αντικαταστήσει κανείς το δολάριο δεν αρκεί να δημιουργήσει ένα διαφορετικό νόμισμα. Πρέπει να δημιουργήσει ταυτόχρονα βαθιές αγορές ομολόγων, ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων, ισχυρούς θεσμούς, νομική ασφάλεια, τεράστια ρευστότητα και την εμπιστοσύνη ότι εκατοντάδες δισεκατομμύρια μπορούν να εισέλθουν και να εξέλθουν χωρίς πολιτικούς περιορισμούς. Αυτό είναι πολύ δυσκολότερο.

Γι’ αυτό και η απειλή «θα αποκλειστείτε από το σύστημα του δολαρίου» παραμένει ένα από τα ισχυρότερα μη στρατιωτικά εργαλεία που διαθέτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν σημαίνει απλώς ότι μια χώρα χάνει ένα νόμισμα. Σημαίνει ότι κινδυνεύει να χάσει την πρόσβαση στο κεντρικό κυκλοφορικό σύστημα της παγκόσμιας οικονομίας.

*Οικονομολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης
Ατσαλάκη Ιωάννα Διδάσκων ΠΚ
Εργαστήριο Επιστημονικών Δεδομένων

Το άρθρο Τι σημαίνει για μια χώρα ο αποκλεισμός από το «σύστημα του δολαρίου»… Του Γιώργου Ατσαλάκη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

…Η χθεσινή απειλή του υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ (Scott Bessent) ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να στραγγαλίσουν την οικονομία του Ιράν δεν πάει πολύ καλύτερα από την απόπειρα του Τραμπ να μετονομάσει τη λίμνη Οντάριο.

Όπως επεσήμανε ο οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν (Paul Krugman) στο ενημερωτικό του δελτίο σήμερα, η Κίνα μπορεί να καλύψει μεγάλο μέρος των αναγκών του Ιράν και έχει κίνητρο να το κάνει, καθώς το «αυτοπροκαλούμενο τέλμα του Τραμπ στο Ιράν» υπονομεύει τη δύναμη και το κύρος των ΗΠΑ. Ο Κρούγκμαν προειδοποίησε ότι η απειλή του Μπέσεντ «μυρίζει απελπισία», μια μυρωδιά που σίγουρα θα αντιληφθεί η Κίνα.

Ο Κρούγκμαν κατέληξε με μια πρόβλεψη: «Μπορώ με ασφάλεια να προβλέψω ότι οι Κινέζοι θα φροντίσουν να επιβιώσει το ιρανικό καθεστώς, και ότι θα απολαύσουν πλήρως το θέαμα του Τραμπ να στριφογυρίζει αργά στον αέρα πάνω από τον Πορθμό του Ορμούζ».

Πράγματι, ο εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών Λιν Τζιάν (Lin Jian) απέρριψε σήμερα την έκκληση της αμερικανικής κυβέρνησης για οικονομική απομόνωση του Ιράν. «Η συνεργασία ανάμεσα στην Κίνα και το Ιράν έχει πάντα διεξαχθεί στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και δεν θα πρέπει να παρεμποδίζεται ή να διαταράσσεται», δήλωσε ο Λιν. «Η Κίνα έχει ήδη δηλώσει πολλές φορές ότι αντιτίθεται σθεναρά στις παράνομες μονομερείς κυρώσεις… Η Κίνα θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διαφυλάξει σταθερά τα δικά της δικαιώματα και συμφέροντα».

Όπως επεσήμανε ο Κρούγκμαν, ο πόλεμος στο Ιράν ανάγκασε τις ΗΠΑ να εγκαταλείψουν πολλές από τις βάσεις τους στη Μέση Ανατολή —γι’ αυτό δεν μπόρεσε να ανεφοδιαστεί το USS Lincoln— και έχουν ελάχιστες πιθανότητες να τις ανακτήσουν τώρα που το Ιράν έχει πάρει θάρρος να επιτίθεται στα στρατεύματα που βρίσκονται εκεί. Ο αναλυτής εθνικής ασφάλειας του MS NOW Μπάρι Ρ. Μακάφρεϊ (Barry R. McCaffrey), απόστρατος στρατηγός του Στρατού Ξηράς, έγραψε το Σάββατο: «Κατά την κρίση μου, οι Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ έχουν πιθανότατα χάσει μόνιμα την πρόσβαση σε 15 βάσεις στον Περσικό Κόλπο. Το Ιράν είναι πλέον σε θέση να ελέγχει την πρόσβαση [στα] κράτη του Κόλπου. Οι ΗΠΑ θα χρειαστεί να διαπραγματευτούν νέα πρόσβαση στη δυτική Σαουδική Αραβία, στο Ισραήλ, στη νότια Ευρώπη».

Την Κυριακή, στο The Atlantic, ο Ρόμπερτ Κέιγκαν (Robert Kagan) σημείωσε ότι ο πόλεμος στο Ιράν έχει αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή. Επί χρόνια, το Ιράν βρισκόταν στα σχοινιά, με τις ΗΠΑ να κυριαρχούν στην περιοχή μαζί με χώρες ευθυγραμμισμένες μαζί τους, όπως το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τώρα το Ιράν έχει αντέξει έξι μήνες επιθέσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Η επιβίωσή του έχει αναδιαμορφώσει τη δομή ισχύος της περιοχής, με το Ιράν να αναδεικνύεται ως η κυρίαρχη δύναμη της περιοχής, αφού απέδειξε την ικανότητά του να πλήττει τις υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου των γειτόνων του.

Είναι ολοφάνερο, γράφει ο Κέιγκαν, ότι «η Ουάσιγκτον φοβάται την κλιμάκωση περισσότερο απ’ ό,τι το Ιράν», κάτι που περιορίζει τις δυνατότητες των ΗΠΑ, καθώς το Ιράν όχι μόνο ασκεί το δικαίωμα να εισπράττει διόδια από τα πλοία που διέρχονται τον Πορθμό του Ορμούζ, αλλά αποφασίζει και ποιος μπορεί να τον χρησιμοποιεί. Αυτός ο έλεγχος, σημειώνει ο Κέιγκαν, δίνει στο Ιράν «μόχλευση (leverage) καθημερινά, πάνω σε δεκάδες χώρες». Μπορεί να «ανταμείβει φίλους, να τιμωρεί εχθρούς, να αποσπά έσοδα, να εξαναγκάζει σε χαλάρωση κυρώσεων, και να κάνει τις κυβερνήσεις να το σκέφτονται δύο φορές πριν αντιταχθούν στις ιρανικές πολιτικές… χωρίς να ρίξει ούτε μια σφαίρα».

Το άρθρο Αποσπάσματα από το σημερινό “γράμμα” της Heather Cox Richardson εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Διαβάζω αυτές τις μέρες την Jerusalem Post και νιώθω μια περίεργη οικειότητα. Οι Ισραηλινοί αναλυτές γράφουν για τον Ερντογάν με τα λόγια που κάποιοι εξ ημών τα λέμε εδώ και 600 χρόνια (γιατί υπήρχαν πάντα και αυτοί που προτιμούσαν το σαρίκι από τη τιάρα…).

Κατά άρθρο της Jerusalem Post, ανώτατος αξιωματούχος ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών προειδοποιεί ότι, αν το Ισραήλ δεν χαράξει συγκεκριμένες κόκκινες γραμμές στη Συρία και την ανατολική Μεσόγειο, ο τουρκικός στρατός και στόλος θα εισχωρήσουν βαθύτερα στα βόρεια και θαλάσσια σύνορά του — με πιθανό το σενάριο τουρκικών αρμάτων στο Γκολάν και τουρκικών φρεγατών ανοιχτά της Καισάρειας.

Η προειδοποίηση απηχεί την έκθεση της Επιτροπής Nagel του 2025, που έκρουε τον κώδωνα για την τουρκική ώθηση προς μια ισλαμιστική-τζιχαντιστική περιφερειακή τάξη με οθωμανικές ηγεμονικές φιλοδοξίες, καλώντας το Ισραήλ να προετοιμαστεί για άμεση αντιπαράθεση με την Άγκυρα και τους συμμάχους της.

Ο συγγραφέας του άρθρου Μ. Weinberg επικρίνει επίσης τον Τραμπ και τον απεσταλμένο του Tom Barrack ότι σιωπούν για τη στενή ευθυγράμμιση του Ερντογάν με Ρωσία, Κίνα και Ιράν, τη μακροχρόνια κατοχή βόρειας Κύπρου και βόρειας Συρίας, και τον διπλωματικό-στρατιωτικό πόλεμο που διεξάγει, προς το παρόν παρασκηνιακά, κατά του Ισραήλ.

Βλέπε: Το Ισραήλ πρέπει να σταματήσει τη στρατιωτική επέκταση του Ερντογάν (David M. Weinberg, opinion)

Νεο-οθωμανισμός, ηγεμονικές φιλοδοξίες, φρεγάτες που πλησιάζουν σύνορα. Μόνο που τώρα το λέει ένας ανώτατος αξιωματούχος των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών, και ξαφνικά ακούγεται σοβαρό.

Καλωσορίσατε στη λέσχη.

Ας δούμε τους αριθμούς, γιατί οι αριθμοί δεν λένε ψέματα. Ο τουρκικός στόλος διαθέτει δεκάδες φρεγάτες και 12 υποβρύχια, και ναυπηγεί άλλα 6 υποβρύχια μαζί με 24 νέα πολεμικά πλοία. Το ισραηλινό ναυτικό έχει 15 πυραυλακάτους και 6 υποβρύχια. Το ερώτημα «τι κάνουμε με αυτόν τον στόλο» δεν είναι πια μόνο ελληνικό πρόβλημα.

Στη Συρία ο Ερντογάν ελέγχει άμεσα ή έμμεσα γύρω στα 8.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Στην κατεχόμενη Κύπρο ανέπτυξε 6 F-16 και συστήματα αεράμυνας. Πριν λίγες μέρες, το ισραηλινό πλήγμα στην αεροπορική βάση Abu al-Duhur, 70 χιλιόμετρα από τα τουρκικά σύνορα, κόντεψε να φέρει ισραηλινά και τουρκικά μαχητικά αντιμέτωπα στον αέρα. Ο Αμερικανός απεσταλμένος Tom Barrack μιλά ανοιχτά για «πολύ επικίνδυνο παιχνίδι» και θυμίζει το ρωσικό αεροσκάφος που κατέρριψε η Τουρκία το 2015.

Εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον κομμάτι για εμάς.

Επί δεκαετίες η Ελλάδα ήταν μόνη της απέναντι στη «Γαλάζια Πατρίδα». Ο δυτικός κόσμος χάιδευε την Άγκυρα, γιατί η Τουρκία ήταν ο «απαραίτητος σύμμαχος», ο φύλακας του ΝΑΤΟ στα ανατολικά, ο μπάτσος του προσφυγικού με τα 3,6 εκατ. Σύρους στο έδαφός του. Κάθε φορά που ζητούσαμε αλληλεγγύη, μας απαντούσαν με ανακοινώσεις «διαλόγου» και εκκλήσεις «αυτοσυγκράτησης». Και στις δύο πλευρές, εννοείται.

Τώρα το ίδιο σενάριο παίζεται με πρωταγωνιστή το Ισραήλ. Ο Barrack μεταφράζει τις τουρκικές ευαισθησίες σε «περιορισμούς που πρέπει να διαχειριστούμε» και τις ισραηλινές ανάγκες ασφαλείας σε «κλιμάκωση που πρέπει να συγκρατηθεί». Το έχουμε ξαναδεί το έργο. Πρωταγωνιστές αλλάζουν, το σενάριο μένει.

Το στρατηγικό συμπέρασμα είναι απλό και ας μη μας αρέσει η ωμότητά του. Όσο περισσότερο το Ισραήλ βλέπει την Τουρκία ως τον κύριο μακροπρόθεσμο αντίπαλό του, τόσο μεγαλώνει το στρατηγικό μας βάθος. Ο άξονας Αθήνα-Λευκωσία-Ιερουσαλήμ δεν είναι συναισθηματική επιλογή, είναι λογιστική. Κοινός αντίπαλος, κοινή θάλασσα, κοινά κοιτάσματα.

Αλλά προσοχή, μαζί με το βάθος κληρονομούμε και το ρίσκο. Ένας Ερντογάν υπό εσωτερική πίεση, με τον Ιμάμογλου στη φυλακή και ενδεχόμενες πρόωρες εκλογές στον ορίζοντα, είναι ένας παίκτης ικανός για «άλογη κρίση» — για να θυμηθώ τον Barrack. Και οι άλογες κρίσεις δεν διαβάζουν σύνορα στον χάρτη.

Το ερώτημα λοιπόν επιστρέφει, όπως πάντα, σε εμάς. Έχουμε το ναυτικό, την αεράμυνα, τη διπλωματική επάρκεια να αξιοποιήσουμε αυτή τη συγκυρία, ή θα την αφήσουμε να περάσει όπως αφήσαμε τόσες άλλες, περιμένοντας κάποιον σύμμαχο να μας κάνει τη δουλειά;

Η ευκαιρία που αναδύεται η Ελλάδα να διευθετήσεις τις όποιες διαφορές έχει με την Τουρκία είναι μοναδική. Τα συμφέροντα της Ελλάδας και της Κύπρου ταυτίζονται πλήρως με τα συμφέροντα του Ισραήλ και της Γαλλίας.

Η ώρα της κρίσης πλησιάζει και όταν περάσει θα έχει αναδιατάξει ολόκληρη της Μέση Ανατολή και τη Ν.Α. Μεσόγειο. Θα έχει αναδιατάξει και το πολιτικό σκηνικό στις χώρες που θα ακουμπήσει.

Επιστολές αναγνωστών

Κάτι για την ανοιχτοχεριά στις υποσχόμενες παροχές

Αγαπητέ κε Στούπα, διάβασα με ενδιαφέρον το άρθρο σας “Των παιδιών τους θύτες” στο liberal,gr.

Μια ενδιαφέρουσα παράμετρος στην παροχολογία στην οποία επιδίδονται κυρίως τα μεγάλα κόμματα της αντιπολίτευσης, είναι το ότι στοιχειοθετούν τις προτεινόμενες παροχές τους προς πάσα κατεύθυνση πάνω στους υπολογισμούς για την αναμενόμενη μεγέθυνση της οικονομίας.

Εκείνο όμως που δεν υπολογίζουν είναι ότι αυτή η προσδοκώμενη μεγέθυνση και ανάπτυξη βασίζεται στην διατήρηση, ανανέωση και επέκταση της παρούσας πολιτικής εκσυγχρονισμού της οικονομίας.

Εάν ισχύσει η δική τους άποψη για επαναφορά της στα πρότυπα της δεκαετίας του ’80 με επανακρατικοποιήσεις, εξοντωτική φορολογία και παράδοση στον θεσμοποιημένο συνδικαλισμό, τότε αυτή η μεγέθυνση όχι μόνο δεν θα υπάρξει, όχι μόνο θα συρρικνωθεί, αλλά κινδυνεύει να μετατραπεί σε σμίκρυνση και επανάληψη της αποβιομηχάνισης και μετανάστευσης της επιχειρηματικότητας.

Επομένως και οι εξαγγελίες των παροχολογούντων θα μείνουν κενές περιεχομένου και θα μετατραπούν σε εκτόξευση της φτώχειας ως το επίπεδο της εξαθλίωσης.

Ευχαριστώ για την προσοχή σας.

Σ. Παπαδόπουλος

Πηγή: liberal.gr

Το άρθρο Ήγγικεν η κρίσιμη ώρα;… Του Κώστα Στούπα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.