Σχολιασμός της επικαιρότητας από τον δημοσιογράφο, Τάσο Παπαδόπουλο, στο ραδιοφώνο του Αθηναϊκου και Μακεδονικού Πρακτορείο Ειδήσεων, “ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ 104,9 FM” και την εκπομπή “ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ”, με τον Νίκο Γιώτη

Το άρθρο Σχόλιο του Τάσου Παπαδόπουλου 30/06/2026 εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου

Ακολουθεί το άρθρο της κυρίας Ιουλίας Τσέτη, στο οποίο υπογραμμίζεται ότι «…η βιομηχανία δεν είναι μόνο εργοστάσιο και επενδύσεις. Είναι και κουλτούρα. Είναι τρόπος σκέψης….». Ίσως δε γι’ αυτό το λόγο η βιομηχανία να μην είναι ιδιαίτερα συμπαθής στην Ελλάδα…..

«……….Πολλά χρόνια, η Ελλάδα αντιμετώπισε τη βιομηχανία περίπου ως ένα αναγκαίο, αλλά όχι  ιδιαίτερα «ελκυστικό» κομμάτι οικονομίας της.

Η δημόσια συζήτηση περιστρεφόταν σχεδόν αποκλειστικά γύρω από τον τουρισμό, τις υπηρεσίες και την κατανάλωση, τώρα που η παραγωγή, η μεταποίηση,, η έρευνα και η τεχνολογική καινοτομία και κατάρτιση παρέμεναν στο περιθώριο ενός αναπτυξιακού παραγωγικού μοντέλου που αποδείχθηκε από ευάλωτο  έως ανύπαρκτο στις εκάστοτε κρίσεις.

Σήμερα όμως βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία επαναπροσδιορισμού. Η Ευρώπη αναζητά στρατηγική αυτονομία.. Οι διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού επανασχεδιάζονται. Η τεχνολογία αλλάζει ριζικά την παραγωγή. Και η Ελλάδα έχει πλέον την ευκαιρία να ξαναχτίσει..έναν σύγχρονο βιομηχανικό ιστό, περισσότερο αυτάρκη, περισσότερο εξωστρεφή, περισσότερο καινοτόμο και πολύ πιο ανθεκτικό..

Το πραγματικό ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο πώς θα λειτουργήσουμε νέες παραγωγικές μονάδες. Είναι πώς θα οικοδομήσουμε ξανά μια αναγκαία βιομηχανική συνείδηση.

Γιατί η βιομηχανία δεν είναι μόνο εργοστάσια και επενδύσεις. Είναι κουλτούρα. Είναι τρόπος σκέψης. Είναι πίστη και δέσμευση στη γνώση, στην εξειδίκευση, στη συνέπεια, στην παραγωγικότητα και στην αξία του να παράγει κάτι ανταγωνιστικό που μπορεί να σταθεί και να διακριθεί στο διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Για δεκαετίες, η ελληνική κοινωνία μεγάλωσε με την αντίληψη ότι η επαγγελματική επιτυχία βρίσκεται κυρίως στο Δημόσιο, στις υπηρεσίες ή στη μικρή ατομική επιχειρηματικότητα. Η τεχνική εκπαίδευση υποτιμήθηκε. Η βιομηχανική εργασία ταυτίστηκε λανθασμένα με κάτι «παλιό» ή μια απασχόληση περιορισμένων προοπτικών και προσωπικής ανέλιξης. Και τελικά η χώρα έχασε όχι μόνο παραγωγικές δυνατότητες αλλά και ανθρώπινο άυλο κεφάλαιο υψηλής αξίας.

Αν θέλουμε πραγματικά η Ελλάδα να γίνει ξανά μια παραγωγική χώρα, αυτό πρέπει να αλλάξει από τη βάση του. Από τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, τα προγράμματα κατάρτισης, αλλά και από το ίδιο το αφήγημα που διαμορφώνουμε ως κοινωνία για τη γνώση, την εργασία και την ανάπτυξη.

Η νέα ελληνική βιομηχανία δεν μπορεί να είναι βιομηχανία χαμηλού κόστους. Δεν μπορούμε – ούτε χρειάζεται – να ανταγωνιστούμε οικονομίες που βασίζονται σε φθηνή εργασία. Η μόνη βιώσιμη επιλογή είναι η βιομηχανία υψηλής προστιθέμενης αξίας: φαρμακοβιομηχανία, βιοτεχνολογία, πράσινη ενέργεια, τρόφιμα υψηλής ποιότητας, προηγμένα υλικά, αμυντική τεχνολογία, data και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Εκεί όπου η γνώση γίνεται προϊόν. Εκεί όπου η έρευνα συνδέεται με την παραγωγή.

Εκεί όπου ο εργαζόμενος και τα νέα ταλέντα δεν είναι αναλώσιμοι, αλλά κρίσιμοι συντελεστές ανταγωνιστικότητας και ουσιαστικής ανάπτυξης.

Για να συμβεί αυτό, όμως, χρειάζεται και μια πιο ειλικρινής συζήτηση για το πώς  λειτουργεί συνολικά η θεσμική εκπροσώπηση της επιχειρηματικότητας στη χώρα.

Η ελληνική βιομηχανία δεν έχει ανάγκη μόνο από δημόσιες πολιτικές. Έχει ανάγκη και από σύγχρονους θεσμούς εκπροσώπησης που να αφουγκράζονται πραγματικά το σύνολο της παραγωγικής οικονομίας και όχι μόνο συγκεκριμένα επιχειρηματικά οικοσυστήματα ή ισορροπίες.

Τα τελευταία χρόνια ακούσαμε εξαγγελίες από τον ΣΕΒ για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, για στήριξη της μεταποίησης, για ενίσχυση της εξωστρέφειας, για σύνδεση έρευνας και βιομηχανίας. Ωστόσο, σε κρίσιμες στιγμές οι ελληνικές βιομηχανίες – και ειδικά οι επιχειρήσεις που επενδύουν πραγματικά στην παραγωγή, στην καινοτομία και στις θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης – δεν ένιωσαν ότι εκπροσωπούνται με την ίδια ένταση ή με την ίδια προτεραιοποίηση.

Υπήρξαν δεσμεύσεις που έμειναν περισσότερο σε επίπεδο συνεδρίων και δημοσίων τοποθετήσεων, παρά σε επίπεδο ουσιαστικής χάραξης συγκεκριμένων δράσεων. Υπήρξαν στιγμές όπου η φωνή της παραγωγής έμοιαζε να χάνεται μέσα σε έναν πιο γενικό, επικοινωνιακό λόγο περί επιχειρηματικότητας.

Και ίσως αυτό είναι ένα από τα βασικά ζητήματα της επόμενης ημέρας: αν θέλουμε πραγματικά να μιλάμε για παραγωγική ανασυγκρότηση, τότε η βιομηχανία πρέπει να βρίσκεται στο κέντρο της εθνικής στρατηγικής – όχι ως αναφορά και ακόμη ένα χαλαρό αφήγημα, αλλά ως μια πραγματική προτεραιότητα και πολιτική επιχειρηματικής αιχμής.

Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα εξαιρετικό επιστημονικό δυναμικό. Διαθέτει επιχειρήσεις που επενδύουν διεθνώς. Διαθέτει νέoυς ανθρώπους με υψηλή κατάρτιση και διεθνείς εμπειρίες. Αυτό που λείπει πολλές φορές είναι η αίσθηση ενός εθνικού σχεδίου και η θεσμική συνέχεια και συνέπεια.

Δεν μπορούμε να μιλάμε για brain gain χωρίς ισχυρή παραγωγική βάση. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ανθεκτική οικονομία χωρίς μεταποίηση. Δεν μπορούμε να μιλάμε για γεωπολιτική ισχύ χωρίς οικονομική αυτάρκεια σε κρίσιμους τομείς.

To «Greece is Back» δεν αρκεί να είναι απλώς ένα επικοινωνιακό σύνθημα ή ένας θετικός τίτλος για το διεθνείς αγορές. Πρέπει να γίνει μια πραγματική αλλαγή νοοτροπίας.

Να πιστέψουμε ξανά στην αξία του να παράγουμε.

Να ενισχύσουμε ουσιαστικά την αγροτική παραγωγή και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Nα ξαναδώσουμε κύρος στη γνώση στη διά βίου εκπαίδευση, στην τεχνική εξειδίκευση και στη βιομηχανική δημιουργία. Να οικοδομήσουμε μια νέα συμμαχία ανάμεσα στην επιχειρηματικότητα, την κοινωνία, την εκπαίδευση και την πολιτεία.

Γιατί τελικά οι χώρες που αντέχουν στον χρόνο δεν είναι εκείνες που απλώς καταναλώνουν ή διαχειρίζονται και πουλούν υπηρεσίες. Είναι εκείνες που παράγουν, στηρίζοντας μαζί με την οικονομία και τον κοινωνικό ιστό..……….».

Το άρθρο ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ… Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

(Η παρακάτω ιστορία γράφθηκε πριν από 40 περίπου χρόνια. Πιστεύω ότι παραμένει επίκαιρη και ότι αξίζει να δημοσιευθεί για μία ακόμη φορά, με ελάχιστες φραστικές αναπροσαρμογές).

Μία φορά και έναν καιρό μία μικρή κόκκινη κότα, καθώς σκάλιζε το χώμα της αυλής, βρήκε μερικά σπόρια σιτάρι. Φώναξε αμέσως τους γείτονές της και τους είπε: ‘’Αν φυτέψουμε αυτό το σιτάρι θα φτιάξουμε ψωμί και θα χορτάσουμε την πείνα μας. Ποιός θα με βοηθήσει να το φυτέψω;’’

‘’Όχι εγώ, βέβαια,’’ είπε η αγελάδα.

‘’Είσαι με τα καλά σου ;’’, είπε η πάπια.

‘’Και γιατί εγώ;’’ ρώτησε το γουρουνάκι.

‘’Ούτε που να το συζητάς’’, δήλωσε η χήνα.

‘’Τότε θα το φυτέψω μόνη μου’’, είπε η μικρή κόκκινη κότα. Έτσι και έκανε. Το σιτάρι φύτρωσε, ψήλωσε και τα στάχυα ωρίμασαν. ‘’Ποιός θα με βοηθήσει να θερίσω το σιτάρι μου;’’ ρώτησε η μικρή κόκκινη κότα.

‘’Δεν ξέρω να θερίζω’’, είπε η πάπια.

‘’Δεν μου το επιτρέπει η κοινωνική μου θέση’’, είπε το γουρουνάκι.

‘’Θα υποβιβασθώ επαγγελματικά’’, είπε η αγελάδα.

‘’Θα χάσω το επίδομα ανεργίας’’, είπε η χήνα.

‘’Τότε θα το θερίσω μόνη μου’’, είπε η μικρή κόκκινη κότα. Και το θέρισε. Μετά ήρθε η ώρα να ψηθεί το ψωμί. ‘’Ποιός θα με βοηθήσει στο ψήσιμο;’’, ρώτησε η μικρή κόκκινη κότα.

‘’Δεν δουλεύω ποτέ υπερωρίες’’, είπε η αγελάδα.

‘’Θα πληρώσω περισσότερο φόρο εισοδήματος’’, είπε η πάπια.

‘’Όχι άλλη εντατικοποίηση εργασίας’’, είπε το γουρουνάκι.

‘’Ποιός ασχολείται με τέτοιες βαριές και ανθυγιεινές δουλειές χωρίς ειδικά επιδόματα;’’ είπε η χήνα.

‘’Τότε θα το ψήσω μόνη μου’’, είπε η μικρή κόκκινη κότα. Έψησε λοιπόν πέντε φραντζόλες ψωμί. Όλοι οι γείτονες τις είδαν και όλοι ήθελαν από ένα κομμάτι. Αλλά η μικρή κόκκινη κότα τους απάντησε: ‘’Όχι, μπορώ να το φάω όλο, μόνη μου’’.

‘’Τα κέρδη σου, οι ζωές μας ! ’’, κραύγασε η αγελάδα.     

‘’Καπιταλιστικό παράσιτο!’’, ούρλιαξε η πάπια.

‘’Απαιτώ ίσα δικαιώματα!’’, τσίριξε η χήνα.

Το γουρουνάκι απλώς γρύλλισε.

Και όλοι έφτιαξαν ένα πανό που έγραφε: ‘’Απαιτούμε δικαιοσύνη ! Ίσα μερίδια για όλους !’’ και έκαναν μία ζωηρή διαδήλωση μέσα στον κήπο.

Την επομένη ήλθε ένας εκπρόσωπος της κυβέρνησης και συμβούλευσε την μικρή κόκκινη κότα: ‘’Δεν πρέπει να είσαι άπληστη’’, της είπε.

‘’Μα, το ψωμί το έβγαλα μόνη μου,’’ απάντησε αυτή.

‘’Αυτό είναι αλήθεια’’, παρατήρησε ο εκπρόσωπος. ‘’Αυτό είναι το υπέροχο οικονομικό μας σύστημα. Το κάθε ζώο της αυλής μπορεί να εργασθεί όσο θέλει. Αλλά οι ανισότητες δεν είναι ανεκτές ! Σύμφωνα με πρόσφατο νόμο, ίσα δικαιώματα στο φαγητό έχουν και αυτοί που δεν εργάσθηκαν’’.

Μετά από αυτά η αυλή έζησε ευτυχισμένα. Ακόμη και η μικρή κόκκινη κότα χαμογελούσε και κακάριζε: ‘’Είμαι ευγνώμων, είμαι ευγνώμων!’’

Αλλά τους γείτονες τους βασάνιζε συνεχώς μία απορία: γιατί δεν έψησε ποτέ ξανά ψωμί ύστερα από τα γεγονότα …

*Νομικού – Οικονομολόγου

Το άρθρο ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ… Του Κώστα Χριστίδη εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η ελληνική οικονομία συνεχίζει να καταγράφει γενικά θετική πορεία, παρά τις έντονες αναταράξεις στο παγκόσμιο και ευρωπαϊκό οικονομικό περιβάλλον της.

Έχει ρυθμούς μεγέθυνσης υψηλότερους από τους μέσους όρους της ευρωζώνης, συνοδευόμενους από μείωση της ανεργίας και από ρυθμό αύξησης πάγιων επενδύσεων που επίσης υπερβαίνει αυτόν των περισσότερων άλλων ευρωπαϊκών οικονομιών.

Αναπόφευκτα, η κρίση των τελευταίων μηνών στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και συνακόλουθα σε πολλές αγορές προϊόντων και υπηρεσιών έχει υποβιβάσει τις εκτιμήσεις για τη φετινή χρονιά: με τα δεδομένα της τελευταίας έκθεσης του ΙΟΒΕ, υπολογίζεται ετήσια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ περί το 1,8%, χαμηλότερα από τις προβλέψεις πριν από την τελευταία κρίση, και ετήσιο πληθωρισμό λίγο πάνω από 3,5%, δηλαδή σημαντικά υψηλότερο από τον αρχικό στόχο για το έτος.

Οι πολύ πρόσφατες εξελίξεις με την εκεχειρία και την προοπτική συμφωνίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, εφόσον δεν αποδειχτούν εύθραυστες, επιτρέπουν ενδεχομένως και μια θετικότερη επαναξιολόγηση των προοπτικών, το βασικό ερώτημα όμως είναι η μεσοπρόθεσμη ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας και οι δυνατότητες που έχει, με δεδομένο ότι οι εξωτερικές κρίσεις δεν θα σταματήσουν, αλλά και ότι ακόμη έχει εγγενείς αδυναμίες.

Σε μια κεντρική εκτίμηση, η σημερινή τάση της οικονομίας μας αναμένεται να συνεχιστεί και κατά τους επόμενους πολλούς μήνες. Συνοπτικά, η ελληνική οικονομία διανύει μια περίοδο σταθερότητας, με αξιοπιστία του δημοσιονομικού ισοζυγίου και συστηματική εξομάλυνση του κόστους χρηματοδότησης. Επίσης, με βελτίωση των όρων απασχόλησης, σταδιακή μείωση της ανεργίας στα επίπεδα πριν από την κρίση χρέους και αύξηση των αμοιβών των περισσότερων εργαζομένων.

Την ίδια ώρα, όμως, οι επιδόσεις της οικονομίας μας ακόμη απέχουν από τις επιθυμητές. Με δεδομένη την ανάγκη προσέλκυσης επενδύσεων και ενίσχυσης των εξαγωγών, θα είναι κρίσιμης σημασίας οι εξωτερικές εξελίξεις.

Τα ουσιώδη ερωτήματα αναφορικά με τη μεσοπρόθεσμη ανθεκτικότητα είναι δύο. Πρώτον, αν η ιδιαίτερα αυξημένη αβεβαιότητα που εμπεδώθηκε στο παγκόσμιο πλαίσιο και που δεν θα υποχωρήσει εύκολα μπορεί να οδηγήσει στον ορατό ορίζοντα σε έντονες κρίσεις, όχι πλέον μόνο στον τομέα της ενέργειας αλλά και στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου.

Δεύτερον, ακόμη και εάν δεν προκληθούν τέτοιες έντονες κρίσεις, η αύξηση της αβεβαιότητας μπορεί σταδιακά να δυσχεράνει επενδυτικά σχέδια και προσέλκυση κεφαλαίων, ιδίως καθώς η οικονομία μας έχει ακόμη δομικές αδυναμίες σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές.

Οι προκλήσεις από το εξωτερικό περιβάλλον δεν είναι λίγες. Αν και με τα σημερινά δεδομένα η άνοδος του κόστους στις αγορές ενέργειας αναμένεται σταδιακά να αντιστραφεί, η εξομάλυνση δεν θα είναι απότομη και η επιβάρυνση στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της χώρας θα καταγραφεί σημαντικά υψηλότερη από ό,τι προβλεπόταν προηγουμένως. Σε πολλές αλυσίδες εφοδιασμού υπάρχουν δυσχέρειες και μεταβολές κόστους που επιβάλλουν εναλλακτικές οδούς.

Στην Ευρώπη προτεραιότητα λαμβάνουν οι δαπάνες για άμυνα και αναπόφευκτα η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προς άλλες περιοχές θα είναι σχετικά χαμηλότερη. Ενώ μόλις πριν από λίγες μέρες υπήρξε αύξηση του επιτοκίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ως απόκριση στον υψηλότερο πληθωρισμό, ακόμη και αν αυτός έχει προκύψει πρωτίστως από την πλευρά του κόστους.

Με δεδομένη τη σταθεροποίηση της εγχώριας οικονομίας που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια, η προσοχή στρέφεται σε περιοχές που πρέπει να βελτιωθούν ώστε να υπάρχει μελλοντικά ισχυρή ανάπτυξη.

Η μακροοικονομική έκφραση του ζητήματος είναι το μεγάλο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, που επιμένει, μαζί με το επίπεδο και τη σύνθεση των επενδύσεων, που είναι χαμηλότερο αυτού των οικονομιών που θα θέλαμε να πλησιάσουμε. Αυτή είναι έκφραση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, που παραμένουν σχετικά ασθενείς.

Το δεύτερο επίπεδο είναι αυτό των νοικοκυριών. Παρά την αύξηση των αμοιβών, τη δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας, καθώς και τη μεγάλη άνοδο της αξίας των κατοικιών, της κύριας περιουσίας των ιδιωτών στη χώρα, πολλά νοικοκυριά έχουν πραγματικά εισοδήματα και αποταμίευση που ακόμη δεν διασφαλίζουν ευημερία. Κοιτώντας προς τα εμπρός, υπάρχουν τρεις κύριες περιοχές όπου κατάλληλες παρεμβάσεις μπορούν να αυξήσουν την ανθεκτικότητα και να βελτιώσουν τις προοπτικές μεσοπρόθεσμης ανάπτυξης. Πρώτον, με δεδομένη την ανάγκη για δημοσιονομικά πλεονάσματα που θα υποστηρίζουν την εξυπηρέτηση του χρέους, είναι κρίσιμο το φορολογικό μείγμα να υποστηρίξει τη μεγέθυνση της οικονομίας, κυρίως με τη σημαντική, ακόμη και σταδιακή, ελάφρυνση της σχετικής επιβάρυνσης στη μισθωτή εργασία από τα μεσαία εισοδήματα. Αυτή είναι προϋπόθεση και για την προσέλκυση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού από το εξωτερικό και φυσικά και για τη διατήρηση του ανάλογου εγχώριου δυναμικού.

Δεύτερον, η ενθάρρυνση παραγωγικών επενδύσεων, μέσω φορολογικών κινήτρων καθώς και απλοποίησης του ρυθμιστικού πλαισίου, που θα ενισχύσουν τον παραγωγικό ιστό, ιδίως με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών, όπως συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Η σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας που μπορεί να επιτευχθεί με αυτόν τον τρόπο, πέρα από την αύξηση των εισοδημάτων, θα συμβάλει και στην αυτονομία σε κρίσιμους τομείς ώστε να μην υπάρχει υπερβολική εξάρτηση από το εξωτερικό σε περίπτωση κρίσης.

Τρίτον, συστηματική ενίσχυση της νέας γενιάς, μέσα από ένα υψηλής ποιότητας σύστημα προσχολικής αγωγής και αναβάθμισης του εκπαιδευτικού συστήματος ώστε να τονώνεται η δημιουργικότητα και να προσελκύονται παιδιά και νέοι και από το εξωτερικό. Εχει έτσι τη δυνατότητα να ενισχυθεί ως ένα κέντρο της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής της.

Η ελληνική οικονομία βρίσκεται συνολικά σε μια ενδιαφέρουσα και κρίσιμη καμπή, όπου υπό όρους μπορεί να ενισχύσει την αναπτυξιακή δυναμική της, χτίζοντας πάνω στη δημοσιονομική και μακροοικονομική σταθεροποίηση που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια. Αυτό, όμως, δεν θα συμβεί αυτόματα και υπάρχει σημαντικός δρόμος μπροστά ώστε να καλυφθεί το κενό παραγωγικότητας και ευημερίας από τις άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Η επικείμενη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης δεν μπορεί να σημαίνει και λήξη της προσπάθειας για μεταρρύθμιση της χώρας, για προσέλκυση ανθρώπινων πόρων και κεφαλαίων ώστε να τεθεί η οικονομία σε υψηλότερη τροχιά, αλλά το ακριβώς αντίθετο.

*Ο κ. Νίκος Βέττας είναι γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Πηγή: ot.gr

Το άρθρο Ενισχύοντας την οικονομική ανθεκτικότητα… Του Νίκου Βέττα εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση και συγκεκριμένα οι Δήμοι είναι η τελευταία ελπίδα για την αντιμετώπιση της διαρκώς συρρικνούμενης κοινωνικής συνοχής, διότι έχουν άμεση σχέση με τις τοπικές κοινωνίες και τον τρόπο ζωής των πολιτών στην καθημερινότητα, αν και κυριαρχούν συνθήκες μαζοποίησης στις κοινωνίες στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως είναι η Αθήνα, στην οποία ζουν περισσότεροι από τους μισούς Έλληνες.

Η ανάληψη αυτής της ευθύνης δεν είναι εύκολη με τα σημερινά δεδομένα στους Δήμους, οι οποίοι πρέπει να οικοδομήσουν ένα νέο τρόπο λειτουργίας, που ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες της συμβίωσης των πολιτών και διασφαλίζει την κοινωνική συνοχή, η οποία διαρκώς συρρικνώνεται με πολύ αρνητικές παρενέργειες, όπως είναι για παράδειγμα η αύξηση της παραβατικής συμπεριφοράς και της βίας ιδιαιτέρως στους νέους.

Βασική προτεραιότητα σε αυτή την προσπάθεια πρέπει να είναι η προώθηση της απομαζοποίησης της τοπικής κοινωνίας με την ανάπτυξη διαλόγου στο πλαίσιο της δραστηριοποίησης των δομών της κοινωνίας πολιτών (δηλαδή Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, όπως είναι οι σύλλογοι γονέων κ.λ.π.) με στόχο την ανάδειξη του κοινωνικού συμφέροντος και την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης και της κοινωνικής συνείδησης και ευθύνης στους πολίτες.

Οι τρόποι είναι πολλοί. Για παράδειγμα, σε συνεργασία με τους συλλόγους γονέων και την βοήθεια των διδασκόντων μπορούν να οργανώνονται δραστηριότητες των μαθητών για την υποστήριξη της βιωσιμότητας του φυσικού περιβάλλοντος ή των συμπολιτών, που έχουν προβλήματα είτε λόγω ηλικίας είτε λόγω άλλων αιτίων. Είναι δε σημαντικό να καταγράφονται και να συνειδητοποιούνται οι θετικές επιπτώσεις στην συμβίωση των ανθρώπων, ώστε να προωθείται η ανάπτυξη κοινωνικής συνείδησης και ενσυναίσθησης καθώς και η ανάληψη της ατομικής ευθύνης για την οικοδόμηση ποιότητας στην καθημερινότητα.

Με αυτές τις δραστηριότητες διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για την προσέγγιση και συνεργασία των πολιτών με τον Δήμο και την λειτουργία τους ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων, που συμμετέχουν στην διαμόρφωση των συνθηκών ζωής στην τοπική κοινωνία αναφοράς τους. Για αυτό είναι σημαντική η καθιέρωση τακτικής (π.χ. μηνιαίας) συνάντησης της δημοτικής αρχής με τους πολίτες, ώστε στο πλαίσιο της δημοκρατικής λειτουργίας στην πράξη να γίνεται διάλογος με τους πολίτες και να εκφράζονται γνώμες και προτάσεις από αυτούς για την δυναμική της εξέλιξης της τοπικής κοινωνίας.

Ιδιαιτέρως σε σχέση με τα παιδιά και γενικότερα τους νέους είναι πολύ σημαντικό να βιώνουν την κοινωνική πραγματικότητα με την δραστηριοποίηση τους και την επαφή με τους συνανθρώπους τους και όχι με την χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας στην εικονική της παρουσίαση και εκδοχή, η οποία είναι αποσπασματική (αποτυπώνει μόνο αυτό, που προσεγγίζει η οπτική λήψης του φακού και πιθανές σκοπιμότητες) και δεν καλύπτει όλες τις διαστάσεις της σύγχρονης πολύπλοκης πραγματικότητας.

Με την συνεργασία δε της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την επιστημονική κοινότητα και τους θεσμούς λειτουργίας της (π.χ. ερευνητικά ιδρύματα, πανεπιστήμια) για την κατάθεση τεκμηριωμένων προτάσεων και γνώσεων για την βιωνόμενη πολύπλοκη πραγματικότητα διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για την λειτουργία της ως μέσου για την προώθηση της κοινωνικής δραστηριοποίησης των πολιτών ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων με γνώση των επιπτώσεων των επιλογών τους και την οικοδόμηση κοινωνικής συνοχής. Ουσιαστικά οι Δήμοι θα αποτελούν βασικές παραμέτρους της αναγκαίας πολυδιάστατης ενημέρωσης των πολιτών με την διοργάνωση και ανάλογων εκδηλώσεων.

Όταν οι πολίτες είναι ενημερωμένοι για την πραγματικότητα με την ενεργοποίηση και του ορθολογισμού, επεξεργάζονται τις πληροφορίες, διαμορφώνουν απόψεις και κάνουν επιλογές ως προς την πορεία προς το μέλλον, οι οποίες συμβάλλουν στην δημιουργία βιώσιμων συνθηκών με προοπτική. Για παράδειγμα στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως είναι οι Δήμοι στην Αθήνα, στα οποία η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι μεγάλη και η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου ενισχύει την υπερθέρμανση με αποτέλεσμα την σοβαρή επιβάρυνση της υγείας των ανθρώπων, είναι απαραίτητη η αλλαγή της ακολουθούμενης πορείας. Και αυτό προϋποθέτει πολίτες με κοινωνική συνείδηση, οι οποίοι αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους για την οικοδόμηση ποιότητας ζωής ως συλλογικό αγαθό, διότι ο κάθε πολίτης εξαρτάται από την δραστηριοποίηση και των συμπολιτών του.

Επίσης με την οικοδόμηση συνοχής στις τοπικές κοινωνίες αντιμετωπίζεται προληπτικά η παραβατική συμπεριφορά και η βία, που ακολουθούν ανοδική πορεία το τελευταίο χρονικό διάστημα. Ακόμη και στους ανηλίκους και στα σχολεία ευδοκιμεί η παραβατική συμπεριφορά και η βία, η οποία μερικές φορές παίρνει εγκληματικές διαστάσεις. Περιττό να αναφερθεί και η ευδοκίμηση της ενδοοικογενειακής βίας και των γυναικοκτονιών.

Με την οικοδόμηση κοινωνικής συνοχής συνειδητοποιείται από τους πολίτες η μεταξύ τους αλληλεξάρτηση και η ανάγκη να συνεργάζονται για την βελτίωση των συνθηκών ζωής και την αποφυγή των ανισοτήτων, οι οποίες σε συνδυασμό με την μη παραγωγή αξιών με ηθικό φορτίο (έχουν υποκατασταθεί από μονοδιάστατα καταναλωτικά πρότυπα στο πλαίσιο της οπτικής της κοινωνίας του θεάματος ως μέσου επίτευξης κοινωνικής αποδοχής και επιβολής) διαμορφώνουν συγκρουσιακό κλίμα.

Μπορούν οι αυτοδιοικητικές παρατάξεις να αλλάξουν οπτική και να αναλάβουν τις ευθύνες τους για την οικοδόμηση της αναγκαίας κοινωνικής συνοχής στο πλαίσιο της συμβίωσης των πολιτών στο τοπικό επίπεδο;

Εάν λάβουν υπόψη τους τον σύγχρονο τρόπο βίωσης της πραγματικότητας από τους ανθρώπους, ο οποίος οδηγεί την κοινωνία στην μαζοποίηση και δημιουργεί ανισορροπίες και δύσκολα διαχειρίσιμες συνθήκες (π.χ. βία) για την προώθηση και πραγμάτωση του ανθρώπινου και του κοινωνικού συμφέροντος, τότε δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να αντιμετωπισθούν ριζικά και με προοπτική τα αδιέξοδα, που παράγει το ισχύον σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και τα πρότυπα λειτουργίας, που το διαπερνούν.

Πηγή: metarithmisi.gr

Το άρθρο Τοπική Αυτοδιοίκηση και κοινωνική συνοχή… Του Χρίστου Αλεξόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Υπήρξε μια εποχή – όχι πολύ μακρινή- κατά την οποία σύμπασα η Αριστερά ηδονιζόταν με την «επιτυχία» της Μαρίας Καρυστιανού. Η μέχρι τότε άγνωστη, στον δημόσιο βίο της χώρας, κυρία έμοιαζε να έχει καταφέρει αυτό, που ονειρεύονταν όλες οι αριστερές «ψυχούλες», που δεν άντεχαν να βλέπουν τη Νέα Δημοκρατία να κυβερνά για δεύτερη συνεχόμενη τετραετία….

Όπου εμφανιζόταν η Μαρία Καρυστιανού, ένα πρωτόγνωρο κύμα συμπαράστασης και στήριξης ήταν έτοιμο να χειροκροτήσει μανιωδώς τα λόγια της, να κάνει «σημαία» του την αγωνία της για «λογοδοσία», «διαφάνεια», «δικαιοσύνη» και να συμπληρώσει, με την δική του βροντερή φωνή, την απαίτησή της για σκληρή τιμωρία των ενόχων, που κρύβονταν μέσα σ’ αυτή την ανάλγητη κυβέρνηση των ξεδιάντροπων δολοφόνων…

Η γνωστή κινηματική ενορχήστρωση, με την οποία η Αριστερά ενισχύει κάθε προσπάθεια, που, στην δική της λογική, μπορεί να ταρακουνήσει και να υπονομεύσει το «σύστημα», δηλαδή την «μισητή εξουσία» της Δεξιάς, τέθηκε με ενθουσιασμό, χωρίς επιφυλάξεις και ενδοιασμούς, στην υπηρεσία της Καρυστιανού, με την βεβαιότητα ότι η «διεφθαρμένη» κυβέρνηση διάγει τις τελευταίες ημέρες του ενοχλητικού βίου της…

Κινητοποιήσεις, συλλαλητήρια, διαμαρτυρίες, καταγγελίες, περισπούδαστοι «επιστήμονες», βαθυστόχαστοι «εμπειρογνώμονες», λαλίστατοι «ειδικοί» και, κυρίως, ο «λαός» της Αριστεράς, αυτός που αγκαλιάζει με πάθος και ορμή κάθε υποψία αμφισβήτησης, αναστάτωσης και αναταραχής, με προοπτική το χάος και την ανατροπή, στοιχήθηκαν στο άρμα της Μαρίας Καρυστιανού και μετέτρεψαν τον πόνο για την αβάσταχτη απώλεια σε ιαχή θριάμβου για την επικείμενη πτώση της «αντιλαϊκής» κυβέρνησης…

Άνθρωποι που δεν είχαν χύσει δάκρυ για το Μάτι, νέοι και νέες, που θεωρούσαν ότι ο Κουφοντίνας και οι βδελυροί φονιάδες του προσέφεραν «κοινωνικό έργο», λαϊκοί «αγωνιστές» που, ψυχρά και αδίστακτα, έκριναν ότι οι αδικοχαμένοι υπάλληλοι της Marfin πλήρωσαν δίκαια το «λάθος» τους να μην απεργήσουν, όλος αυτός ο συρφετός του αριστερόστροφου καιροσκοπισμού και της «προοδευτικής» ευαισθησίας, που συγκινείται επιλεκτικά και δακρύζει κατά παραγγελία, ταυτίσθηκαν με την Καρυστιανού και ύψωσαν τείχος προστασίας γύρω από την κάθε της λέξη, την κάθε της κίνηση, την κάθε στάση της, που υποδήλωνε ένα και μοναδικό στόχο: την αποπομπή της ανάλγητης κυβέρνησης και την σκληρή τιμωρία των «δολοφόνων» υπουργών της…

Ακόμη και όταν οι λοιποί συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών, άρχισαν ένας – ένας να προβληματίζονται με την αλαζονεία της κυρίας, να διαχωρίζουν την θέση τους από την διαχείριση των οικονομικών του «Συλλόγου» στον οποίο προήδρευε, να εκφράζουν την αντίθεσή τους με την προφανή πολιτικοποίηση του δικού τους δράματος και, τελικά, να καταγγέλλουν την «Μαρία» και να αρνούνται την ταύτισή τους μαζί της, ακόμη και τότε, η Αριστερά έμεινε πιστή στο σχέδιο, που είχε εξυφάνει το κουρασμένο από τις αποτυχίες μυαλό της:

Η «Μαρία», που, εν τω μεταξύ έχει αφήσει να διαφαίνονται οι βλέψεις της για την πολιτική, παρέμενε εξαιρετικά χρήσιμη και αποτελεσματική, όσο έδειχνε ότι μπορεί να κουβαλήσει στις πλάτες της συναισθήματα, εντυπώσεις, φιλοδοξίες και «οράματα», που η αιώνια αβελτηρία της Αριστεράς δεν είχε την ικανότητα και την δύναμη να μετατρέψει σε πολιτικά όπλα έναντι του κυβερνώντος «εχθρού»…

Σύμπασα η Αριστερά ήθελε την Μαρία στην πολιτική, αλλά όχι όπως ήθελε εκείνη τον εαυτό της: την ήθελε υποχείριό της και «δούρειο ίππο» της, όχι αρχηγό κόμματος και ανταγωνιστή της, για τις ψήφους των μονίμως διαμαρτυρομένων και «αναξιοπαθούντων», που αποτελούν το εν δυνάμει ακροατήριό της… Στα μάτια της ανερμάτιστης Αριστεράς, άρχισε να διαφαίνεται ο φόβος μήπως η «Μαρία» με το δικό της κόμμα, θα μπορούσε να οδηγήσει σε «κώμα» τα δικά τους κόμματα!…

Και, επί τέλους, έφτασε η ώρα της κρίσεως: Γεννήθηκε η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» και τα «αποκαλυπτήρια» άρχισαν, αργά και μάλλον βασανιστικά, να αναδεικνύουν μια άλλη «Μαρία» από αυτή που είχαν φανταστεί οι αριστερόστροφοι χειροκροτητές της: Μια «Μαρία» που ξαφνικά, άρχισαν να την κατηγορούν ως «ακροδεξιά», «συντηρητική», «άσχετη» με την πολιτική, χωρίς «προοδευτικές» ιδέες και «φιλολαϊκό» πρόγραμμα, κάτι, τέλος πάντων, μεταξύ Νατσιού και Βελόπουλου, εντελώς ξένη, σε σχέση με την «Ηγερία», που είχαν πλάσει στα τρελά όνειρά τους…

Τώρα πια η Μαρία Καρυστιανού μάλλον θα έχει αρχίσει να αισθάνεται τα αδιέξοδα, στα οποία την έχουν οδηγήσει η ανίερη εκμετάλλευση μιας πραγματικής τραγωδίας, η αδικαιολόγητη μεγαλομανία της, η άκρατη φιλοδοξία της και η ασύστολη πεποίθησή της ότι όλοι αυτοί που σχεδόν την είχαν αγιοποιήσει, συμμερίζονταν ό, τι η ίδια προσπαθούσε να εκφράσει και να μετατρέψει σε «ρομφαία» εκδίκησης…

Τώρα, πλέον, η «Μαρία» είναι υποχρεωμένη να συνειδητοποιήσει την σκληρή αλήθεια: ότι, δηλαδή, οι ενθουσιώδεις χειροκροτητές της, απλώς εκμεταλλεύονταν, στυγνά και απάνθρωπα, έναν πόνο, που, στην πραγματικότητα, ελάχιστα αισθάνονταν, αλλά, χωρίς ίχνος σεβασμού και ντροπής, διαλαλούσαν ως δικό τους και υποκριτικά διατυμπάνιζαν ως παλλαϊκό «αίτημα» για λογοδοσία, διαφάνεια και δικαιοσύνη…

Τώρα πια τα «ξυλόλια», τα χαμένα βαγόνια», τα «παράνομα φορτία», το «λαθρεμπόριο του ΝΑΤΟ», η «συγκάλυψη» και το «μπάζωμα», μοιάζουν ξεχαρβαλωμένα παιγνίδια στα χέρια μιας μάλλον αφελούς κυρίας, που δεν είχε την δυνατότητα να ξεχωρίσει το προσωπικό της δράμα από την υποκρισία και την δόλια εκμετάλλευση εκείνων που κάποτε την εξυμνούσαν – μέχρι την στιγμή που το «στυμμένο λεμόνι» στέρεψε από τους χυμούς του, αφήνοντας την «Ελπίδα» χωρίς ελπίδα…

Το άρθρο «Ελπίδα» χωρίς ελπίδα… Του Διονύση Κ. Καραχάλιου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

«Η Μεσόγειος γέννησε τον κόσμο»
(Άντερς Λουστγκάρτεν, «Λαμπεντούζα»)

Στην Ευρώπη ξεχνάμε ότι είμαστε – μεταξύ άλλων – και οι “συνθήκες” μας. Είμαστε οι “συμφωνίες” μας.

Και μετά την συνθήκη του Μάαστριχ ξεχνάμε συχνά -πυκνά ότι εμείς στο Νότο της Ευρώπης έχουμε διαμορφωθεί πολύ, ως σύγχρονοι ευρωπαϊκοί λαοί, από συμβολή βασικών θεσμικών πλαισίων (όπως η Διαδικασία της Βαρκελώνης, η Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας, η Ένωση για τη Μεσόγειο και το «Νέο Σύμφωνο για τη Μεσόγειο»)

Η ακούραστη στα θεσμικά επίδικα διεθνολόγος Ελευθερία Φτακλάκη, με την διόπτρα της και την αναλυτική της επιμονή, μάχιμη απέναντι στην διάχυτη κοινωνικά θεσμική αγνωσία για το ευρωπαϊκό φαντασιακό και ιδεώδες, δεν σταχυολογεί απλά τα απόκρυφα των ευρωμεσογειακών σχέσεων κατά την περίοδο 1995-2025.

Αλλά εμβαθύνει στο πρόσφατο βιβλίο της την “μέθοδο” (περί αυτού πρόκειται) με την οποία Η ΕΕ έτρεξε από το 1995 και μετά την νέα μορφή σύνδεσης και συνεργασίας με τις χώρες της Νότιας και Ανατολικής Μεσογείου.

Η συγγραφέας κάνει κάτι πρωτοποριακό : εξαντλεί την διαχρονική στρατηγική των ευρωμεσογειακών σχέσεων και φθάνει μέχρι και στην ανάλυση επιρροής από την ασύμμετρη (σωστά το επισημαίνει) περιφερειακή ολοκλήρωση της Αφρικής.

Αφού επιμένει στην εμβάθυνση της καταλυτικής συνθήκης της Βαρκελώνης, και αφού εξηγεί άγνωστα για το ευρύ κοινό περιεχόμενα της, εξηγεί με πληθώρα στοιχείων, πολιτικών γεγονότων, διακηρύξεων, διαδικασιών αλλά και μηχανισμών “τεχνογνωσίας”, πως φθάσαμε στο “Νέο Σύμφωνο για την Μεσόγειο” (2025).

Καταφέρνει φυσικά – με κόπο και για τον αναγνώστη – να εισέλθει σε περιοχές δύσβατες σχετικά με το θεσμικό περιεχόμενο των συμφωνηθέντων από την συνεργασία κεντρικής – περιφερειακής ευρωπαϊκής ηγεσίας.

Ως πολιτική προσωπικότητα, εκτός από την ακαδημαϊκή της σκέψη, ξεδιπλώνει και το χαμένο, το ελλειπτικό εκείνο στοιχείο που σήμερα μας “δυσφορεί” ως κράτη – μέλη, με ευθύνη δική μας κυρίως : ότι έπρεπε να είμαστε “στρατηγικοί δρώντες” και όχι απλά συμμετέχοντα κράτη στα εγχειρήματα των διακηρύξεων και των συμφωνιών της ευρωμεσογειακής συνεργασίας.

Πρέπει να πω ως αναγνώστης ότι αν δεν εμβαθύνει κανείς στο βιβλίο, δεν θα νιώσει τόσο τις προσπάθειες όσο και τις δυσκολίες συγκρότησης του οποίου συνεκτικού δεσμού σήμερα μεταξύ Βρυξελλών και μεσογειακής περιφέρειας.
Η συγγραφέας σε αυτό το συγκεκριμένο θέμα κάνει το εξής : ενώνει νοηματικά, και συνεκτικά θα έλεγα, ενωσιακές επιλογές, και εθνικά συμφέροντα.

Παράλληλα, σε δυο ολόκληρα κεφάλαια προσπαθεί να δει αν αυτά τα δυο ζητούμενα (επιλογές -συμφέροντα) αλληλεεπιδρούν και δοκιμάζουν τα όρια τους – δηλαδή τις ασυνείδητες περιοχές μεταξύ ευρωπαϊκού και εθνικού ιδεώδους ( όπως αυτό φυσικά αφορά τις μεσογειακές χώρες)

Στο πλαίσιο αυτό, σωστά κατα την γνώμη μου η Φτακλάκη επιλέγει την Γαλλία ως μελέτη περίπτωσης, ως χώρα με στοχιεία ικανά στην διπλωματική και ευρωπαϊκή της ιστορία για μια συγκριτική ανάλυση (το ίδιο κάνει και με την Ισπανία, αλλά σε μικρότερο βαθμό και χαμηλότερη ένταση νοήματος)

Ο στόχος της είναι κάπως πολύπλευρος και τολμηρός : θέλει να βγει από το στενό οικονομικό-πολιτικό περιεχόμενο των ευρωμεσογειακών σχέσεων (ίσως μπορούσε να το αναλύσει και βαθύτερα ώστε να προσελκύσει επιπλέον ενδιαφέρον και έξτρα αναγνωστικό κοινό)

Στόχο έχει την ανάδειξη μοτίβων θεσμικής λειτουργίας και μηχανικής, δηλαδή ομοιοτήτων και διαφορών σε εθνικά μοντέλα διακυβέρνησης και στο κατα πόσο συμβάλλουν στην διαμόρφωση ευρωμεσογειακής πολιτικής.

Πάντα στα γραπτά της η συγγραφέας πιάνει τον σφυγμό της εποχής και στο βιβλίο της αυτό καταλήγει με το πως δρα ο αντίκτυπος των σύγχρονων γεωπολιτικών κρίσεων στην περιοχή στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο -από τις συγκρούσεις στην ευρύτερη Μέση Ανατολή έως την προσφυγική-μεταναστευτική κρίση.

Η συγγραφέας κυνηγάει επίμονα στο βιβλίο της – όπως και στα προηγούμενα – την “στρατηγική αυτονομία” της ΕΕ, και φυσικά ξέρει καλά (μελετάει πολύ και πειθαρχημένα- φαίνεται αυτό) τα ενδογενή όρια της θεσμικής υπερδομής στην Ευρώπη, και επιμένει πάντα να την αναδεικνύει ως “χαμένο” φορτίο της ευρωπαικής μας σκέψης….

Το άρθρο Η μεγάλη θάλασσα της Ευρώπης… Του Ηλία Καραβόλια εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Από μια κλασική φιλελεύθερη σκοπιά, η εφαρμογή των νόμων περί συνόρων και ασύλου δεν θεωρείται από μόνη της ούτε αυταρχισμός ούτε «δεξιά στροφή». Ο φιλελευθερισμός βασίζεται τόσο στα ατομικά δικαιώματα όσο και στο κράτος δικαίου. Αν ένας νόμος προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία για την εξέταση αιτήσεων ασύλου, η εφαρμογή του μπορεί να θεωρηθεί μέρος της εύρυθμης λειτουργίας του κράτους. Στην Ευρώπη, η αρχή ότι το άσυλο εξετάζεται κατά κανόνα από την πρώτη χώρα εισόδου συνδέεται με τον Κανονισμό του Δουβλίνου.

Η λογική του είναι να αποτρέπεται η υποβολή πολλαπλών αιτήσεων σε διαφορετικά κράτη και να καθορίζεται ποιο κράτος είναι υπεύθυνο για την εξέταση της αίτησης. Από την άλλη πλευρά, πολλοί φιλελεύθεροι, ανθρωπιστικές οργανώσεις και νομικοί υποστηρίζουν ότι η αυστηρή εφαρμογή της αρχής της πρώτης χώρας εισόδου μπορεί να δημιουργεί δυσανάλογα βάρη για τα κράτη των εξωτερικών συνόρων, όπως η Ελλάδα ή η Ιταλία.

Η πολιτική διαφωνία βρίσκεται συνήθως αλλού. Η κεντροδεξιά δίνει μεγαλύτερη έμφαση στον έλεγχο των συνόρων και στην αυστηρή εφαρμογή των κανόνων. Η κεντροαριστερά συχνά δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία των αιτούντων άσυλο και στην ευελιξία των διαδικασιών.

Οι κλασσικοί φιλελεύθεροι είναι 8υπέρ του ασύλου για όσους το δικαιούνται, αλλά και υπέρ της εφαρμογής σαφών και προβλέψιμων κανόνων. Έτσι, το να υποστηρίζει κάποιος ότι «όποιος ζητά άσυλο πρέπει να το κάνει στην πρώτη ασφαλή χώρα όπου φτάνει» δεν είναι από μόνο του ούτε αυταρχική ούτε αντιφιλελεύθερη θέση. Δεν μπορεί να περνά 2 η 3 σύνορα και μετά να αιτείται ασύλου. Είναι μια θέση που μπορεί να στηριχθεί στην αρχή του κράτους δικαίου και της οργανωμένης μεταναστευτικής πολιτικής. Το αν θεωρείται «δεξιά» εξαρτάται από την αντίληψη και την αγνοια της πραγματικότητας.

Παράδειγμα αποτελεί η Alice Weidel και το κόμμα της, η AfD, που δέχονται συστηματικά κατηγορίες για ξενοφοβία, εθνοτικό εθνικισμό και ακροδεξιές θέσεις από πολιτικούς αντιπάλους, ΜΜΕ και τμήματα του γερμανικού κρατικού μηχανισμού. Η ίδια όμως η Βάιντελ απορρίπτει κατηγορηματικά τον χαρακτηρισμό του ρατσισμού και της ακροδεξιάς. Επιμένει πως δεν αντιτίθεται στη νόμιμη μετανάστευση, υποστηρίζει τον έλεγχο των συνόρων και την απέλαση παράνομων μεταναστών, ασκεί κριτική σε κάποιες πολιτικές πολυπολιτισμού και όχι σε φυλές ή εθνότητες. Οι υποστηρικτές της τονίζουν πως η Βάιντελ είναι ανοιχτά ομοφυλόφιλη, ζεί με σύντροφο από τη Sri Lanka και έχει παιδιά μαζί της. Γι’ αυτούς, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι δεν μπορεί να είναι φυλετικά ρατσίστρια και ακροδεξιά με την κλασική έννοια του όρου.

Το άρθρο ΕΙΝΑΙ “ΣΤΡΟΦΗ ΔΕΞΙΑ” Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΟΡΩΝ;… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Τα δημοσιεύματα για τον θάνατο του Alan Greenspan δεν αναφέρονται σε κάτι μάλλον σημαντικό : σε αυτά που είπε όταν απολογήθηκε στο Κογκρέσο για την κρίση του 2008 (Lehman Brothers).

«Έκανα λάθος υποθέτοντας ότι το προσωπικό συμφέρον των οργανισμών, συγκεκριμένα των τραπεζών, ήταν τέτοιο που θα ήταν ικανές να προστατεύσουν τους μετόχους τους και τα ίδια κεφάλαια τους»

Και τότε, είπε κάτι ακόμη πιο σοκαριστικό κατά την ταπεινή μου γνώμη. Τον ρώτησε ένας γερουσιαστής: «Διαπιστώσατε μήπως ότι η κοσμοθεωρία σας, η ιδεολογία σας, δεν ήταν σωστή ;»

Και ο Greenspan είπε κυνικά : «Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο σοκαρίστηκα : για περίπου 40 χρόνια είχα στη διάθεση μου σημαντικά στοιχεία που έδειχναν ότι λειτουργούσε εξαιρετικά καλά το μοντέλο που πίστευα»

Και συνέχισε αναλύοντας την αυταπάτη του : «Δυστυχώς έκανα λάθος, υπήρχε ένα ελάττωμα στο μοντέλο που πίστευα για την λειτουργική δομή που καθορίζει πώς λειτουργεί ο κόσμος»

Να το πούμε απλά. Το μοντέλο που πίστευε πάρα πολλά χρόνια ο μακροβιότερος διοικητής της FED ήταν αυτό που στηριζόταν στην υπόθεση ότι οι αγορές μπορούν να αυτορρυθμίζονται αποτελεσματικά.

Αυτό ήταν το μοντέλο στην βάση του οποίου το είχαν πακεταριστεί υποθήκες ως παράγωγα και πιστωτικά swaps (πιστωτικές ανταλλαγές) που προκάλεσαν την κατάρρευση στην αγορά κατοικίας στις ΗΠΑ και την διεθνή κρίση ενυπόθηκων ομολόγων.

Για όσους δεν το κατάλαβαν, τα απόνερα εκείνης της κρίσης ακούμπησαν και εμάς στην Ελλάδα, αφού οι εκτεθειμένες ευρωπαϊκές τράπεζες σε σκάρτα αμερικανικά ενυπόθηκα ομόλογα, έψαχναν ρευστότητα πανικόβλητες.

Και φυσικά τι πιο εύκολο από το να ξεφορτωθούν το σκάρτο ελληνικό κρατικό ομόλογο – με σχετική ασφάλεια μερικής ρευστότητας από την ΕΚΤ – του υπερχρεωμένου ελληνικού κράτους, που μετά μπήκε στα μνημόνια λιτότητας.

Φυσικά δεν φταίνε ο Greenspan που πτώχευσε η Ελλάδα, ούτε καν η Lehman Brothers. Αλλά μεθόδευσε εν άγνοια του, όχι φυσικά σκόπιμα αλλά από ιδεολογική εμμονή, την συνθήκη να κερδοσκοπήσουν πάνω σε έναν απίστευτο μηχανικό νομισματικοποίησης καί χρηματιστικοποίησης του ρίσκου οι θεσμικοί επενδυτές και κυρίως οι υπερμοχλευμένες (με αέρα κοπανιστό) επενδυτικές τράπεζες της Wall Street.

Ο άνθρωπος αυτός – ακούστε τώρα ειρωνεία της τύχης – όπως αποκάλυψε το περιοδικό Barron’s – είχε διδακτορική διατριβή το 1977 στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, χαμένη και εξαγνισμένη για χρόνια, αλλά όταν ένα αντίγραφο αποκτήθηκε από το Barron’s, διαπιστώθηκε ότι το phD αφορούσε τις περιόδους άνθησης και ύφεσης της αγοράς ακινήτων και μια «επιστημονική ανάλυση ραγδαίας ανόδου τιμών ακινήτων και των επιπτώσεων στις καταναλωτικές δαπάνες, με πρόβλεψη για το σκάσιμο της φούσκας στην αγορά ακινήτων» !

Ο ίδιος είχε γράψει μάλιστα στον πρόλογο και στα συμπεράσματα ότι : «Δεν υπάρχει μηχανή αέναης κίνησης που να δημιουργεί μόνιμη ανοδική πορεία για τις τιμές των κατοικιών και υφίσταται «αποτυχία της αγοράς»( market failure) να προβλεφθεί η εξάπλωση μιας ευρύτερης «μανίας» για τα ακίνητα στην ευρύτερη οικονομία»

Απορίας άξιο φυσικά αν κάποιος οικονομολόγος το 1977, περίοδο άνθησης της αμερικανικής οικονομίας τότε, θα μπορούσε να προβλέψει τη διαδικασία τιτλοποίησης των δανείων υψηλού κινδύνου (subprime) και τον τζόγο που παίχτηκε πάνω σε αυτά.

Η διατριβή όμως εκείνη έδειχνε ότι ο μελλοντικός επικεφαλής της Fed εστίαζε τους προβληματισμούς του στην αγορά ακινήτων από νωρίς στην καριέρα του.

Στην εισαγωγή της διατριβής του ο ίδιος σημείωσε ότι οι ιδιοκτήτες ακινήτων αναχρηματοδοτούσαν τα δάνεια τους για μεγαλύτερα ποσά από την αρχική τους υποθήκη, ουσιαστικά μετατρέποντας σε χρήμα την αύξηση της αγοραίας αξίας των κατοικιών τους και δαπανώντας τα πλεονάζοντα μετρητά σε αγαθά και υπηρεσίες.

Αυτό αποτέλεσε καινοτομία το 1977, καθώς τα οικονομικά μοντέλα της εποχής δεν παρακολουθούσαν αυτή την πηγή εισοδήματος.

Εν κατακλείδι – και επειδή ο Alan Greenspan δεν ήταν ένας τυχαίος άνθρωπος αλλά ένας ισχυρός βραχίονας της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής μηχανικής – για πολλούς υπήρξε ο άνθρωπος που διασφάλισε τη μακρύτερη περίοδο οικονομικής ανάπτυξης στην αμερικανική ιστορία.

Για τους επικριτές του, η χαλαρή νομισματική πολιτική που ακολούθησε και η πλήρης απορρύθμιση των αγορών στην οποία πίστευε, συνέβαλαν στη δημιουργία της μεγαλύτερης στεγαστικής φούσκας όλων των εποχών. που οδήγησε αργότερα στη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση.

Και φυσικά, για να είμαστε δίκαιοι μαζί του, η ιστορία θα γράψει ότι το 1996 χρησιμοποίησε την περίφημη φράση «παράλογη ευφορία» («irrational exuberance») για να περιγράψει τις υπερβολές τότε στις χρηματιστηριακές αποτιμήσεις.

Οι επενδυτές θεώρησαν ότι η φράση συνιστούσε προειδοποίηση για φούσκα, και οι μετοχές βούλιαξαν άμεσα σε όλο τον κόσμο (η έκφραση έμεινε στην οικονομική ιστορία)

Επίσης, πέρα από τις αποφάσεις του, και το πως αυτές επηρέασαν τον παγκόσμιο οικονομικό βίο ο Alan Greenspan έγινε θρύλος για τον τρόπο με τον οποίο μιλούσε.

Οι δημόσιες παρεμβάσεις του ήταν τόσο περίπλοκες και δυσνόητες ώστε γεννήθηκε ο όρος «Fedspeak» προκειμένου να περιγράψει τη γλώσσα των κεντρικών τραπεζιτών.

Ήταν τότε που αναλυτές, δημοσιογράφοι και επενδυτές προσπαθούσαν να αποκρυπτογραφήσουν κάθε φράση του καθώς ακόμη και μια μικρή αλλαγή στη διατύπωση αυτών, μπορούσε να προκαλέσει ισχυρές αναταράξεις στις αγορές.

Ο ίδιος παραδέχθηκε αργότερα ότι η ασάφεια ήταν απολύτως σκόπιμη : «Ήταν μια γλώσσα εσκεμμένης συσκότισης και έτσι απέφευγα να απαντώ σε ερωτήσεις χωρίς να λέω ευθέως : δεν απαντώ»

Αυτός ήταν σε λίγες γραμμές ο «μαέστρος της FED». Κάποτε ίσως γράψουν οι οικονομολόγοι του μέλλοντος κάτι που αποφεύχθηκε να ειπωθεί για την επιρροή του στον κόσμο και στις οικονομίες.

Τι εννοώ : μάλλον με την εμμονή του στην πλήρη απορρύθμιση και αυτορρύθμιση των αγορών, με την μανία του να πιστεύει ότι ισορροπεί πάντα το σύστημα, και ότι το παίγνιο μεταξύ μεγάλων κερδοσκόπων τελικά «διαχέεται» ως όφελος προς το κάτω (επειδή ευνοήθηκαν και μικρομέτοχοι στον πλανήτη)

Αλλά μήπως και για τον ίδιο λόγο – μεταξύ άλλων – αυξήθηκαν και οι κοινωνικές ανισότητες ;

Μήπως επειδή πλέον άλλο ο ιδρώτας και το παραγωγικό κέρδος και άλλο το κέρδος του παθητικού και του πλασματικού κεφαλαίου, ακόμη οι μικροί συμμετέχουν στο δεύτερο και το μεγεθύνουν εις βάρος της παραγωγής ;

Το άρθρο Ο μαέστρος που κρατούσε την μπαγκέτα των αγορών… Του Ηλία Καραβόλια εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.

Η μεγάλη νίκη των Εργατικών το 2024 οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην κατάρρευση των Συντηρητικών μετά από χρόνια κρίσεων και όχι σε προσωπικό ενθουσιασμό υπέρ του Στάρμερ. Πολλοί ψηφοφόροι τον έβλεπαν ως «ασφαλή επιλογή», όχι ως ηγέτη με ισχυρό όραμα. Όταν ανέλαβε την εξουσία, η έλλειψη μιας σαφούς αφηγηματικής κατεύθυνσης έγινε εμφανής. Έδωσε την εικόνα συνεχών υπαναχωρήσεων. Απέκτησε φήμη πολιτικού που άλλαζε θέσεις και υποχωρούσε υπό πίεση. Αυτό έπληξε την αξιοπιστία του τόσο προς τα αριστερά όσο και προς το κέντρο. Μέσα στο ίδιο το Εργατικό Κόμμα υπήρχε η αίσθηση ότι η κυβέρνηση αντιδρούσε στα γεγονότα αντί να τα διαμορφώνει. Οι πιο αριστεροί ψηφοφόροι τον θεωρούσαν υπερβολικά κεντρώο και τεχνοκρατικό. Οι πιο συντηρητικοί εργατικοί ψηφοφόροι δεν πείστηκαν ότι μπορούσε να ελέγξει αποτελεσματικά τη μετανάστευση ή να βελτιώσει γρήγορα την οικονομία.
Ένα τμήμα των φιλοπεριβαλλοντικών ψηφοφόρων απογοητεύθηκε από τις υποχωρήσεις του σε πράσινες πολιτικές.

Ο μεγαλύτερος ίσως πολιτικός κίνδυνος ήταν η εκρηκτική άνοδος του Reform UK υπό τον Νάιγκελ Φάραζ. Το Reform απορρόφησε πολλούς πρώην ψηφοφόρους των Συντηρητικών αλλά και μέρος της παραδοσιακής εργατικής βάσης σε θέματα μετανάστευσης, εθνικής ταυτότητας και κόστους ζωής. Οι δημοσκοπήσεις άρχισαν να δείχνουν το Reform ακόμη και μπροστά από τους Εργατικούς. Κακές εκλογικές επιδόσεις υπήρξαν⁸ το 2025–26. Οι τοπικές εκλογές αποτέλεσαν σημείο καμπής. Οι Εργατικοί έχασαν σημαντικό αριθμό εδρών και η εσωκομματική αμφισβήτηση μετατράπηκε σε ανοιχτή συζήτηση για αντικατάσταση του Στάρμερ. Οι δείκτες δημοφιλίας του έφτασαν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Δημοσκοπήσεις το 2025 και το 2026 τον εμφάνιζαν ως έναν από τους πιο αντιδημοφιλείς πρωθυπουργούς της σύγχρονης βρετανικής ιστορίας, με αρνητικές γνώμες που συχνά ξεπερνούσαν κατά πολύ τις θετικές.

Όταν βουλευτές και υπουργοί άρχισαν να πιστεύουν ότι ο Στάρμερ δεν μπορούσε πλέον να κερδίσει τις επόμενες εκλογές, η ηγεσία του αποδυναμώθηκε δραματικά. Παραιτήσεις στελεχών, δημόσιες επικρίσεις και η ανάδειξη του Άντυ Μπέρναμ ως πιθανής εναλλακτικής λύσης επιτάχυναν την πτώση του. Ο Στάρμερ δεν κατέρρευσε επειδή απέτυχε σε ένα μόνο θέμα. Κατέρρευσε επειδή δεν είχε ισχυρό πολιτικό όραμα, έχασε την εμπιστοσύνη μέρους της βάσης του, πιέστηκε από τα δεξιά από το Reform και από τα αριστερά από τους Πράσινους, δεν κατάφερε να δείξει γρήγορα αποτελέσματα στην οικονομία και στη μετανάστευση και τελικά έχασε την εμπιστοσύνη του ίδιου του κόμματός του. Από ιδεολογική άποψη, η περίπτωση Στάρμερ είναι ένα παράδειγμα γιά το πώς μια μετριοπαθής κεντροαριστερή κυβέρνηση μπορεί να βρεθεί «στριμωγμένη» ανάμεσα σε λαϊκιστικές πιέσεις από τα δεξιά και πιο προοδευτικές απαιτήσεις από τα αριστερά. Αυτό συνδέεται και με τις ευρύτερες ανακατατάξεις που βλέπουμε σήμερα σε πολλές ευρωπαϊκές δημοκρατίες.

Το άρθρο Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΟΥ ΚΕΙΡ ΣΤΑΡΜΕΡ… Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου εμφανίστηκε πρώτα στο NewIdeas | Το κανάλι με άποψη.