Τα Ηνωμένα Έθνη γιορτάζουν φέτος την επέτειο 75 χρόνων από της ιδρύσεως τους. Ο Αντόνιο Γκουτέρες κάλεσε για περισυλλογή και συζήτηση μέτρων για την ανανέωση και ενδυνάμωση του διεθνούς οργανισμού. Τα θέματα που έχουν τεθεί στο τραπέζι για προβληματισμό είναι τα ακόλουθα: ο ρόλος και οι εξουσίες του Γενικού Γραμματέα, η αποτελεσματικότητα της Γενικής Συνέλευσης και η αναδόμηση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Αλλά, σίγουρα, υπάρχουν και άλλοι παράμετροι που αποτελούν τομείς υψίστης σημασίας και αγγίζουν σύγχρονα δεδομένα και προκλήσεις που υφίστανται σήμερα και δεν θα μπορούσαν να είχαν προβλεφθεί το 1948, όταν δημιουργήθηκε ο ΟΗΕ.
Αν και στην εισαγωγή του Χάρτη των Η.Ε. αναγράφεται «Εμείς , οι πολίτες…» πουθενά στη συνέχεια δεν προβλέπεται η συμμετοχικότητα η ο ρόλος των πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του Οργανισμού. Η συστημικότητα του σύγχρονου κόσμου και η παγκοσμιοποίηση, αποτελούν παραμέτρους συνδεσιμότητας μεταξύ των κρατών, με διάσπαρτες συνέπειες, σε όλους τους ανθρώπους στον πλανήτη. Δεν χρειάζεται να ψάξουμε παραδείγματα, είναι αρκετό να αναφερθούμε στην παγκόσμια κρίση υγείας που βιώνουμε σήμερα, στην πανδημία, που μας έχει ταρακουνήσει όλους και έχει επηρεάσει πολυεπίπεδα τη ζωή μας.
Οι πολίτες θα πρέπει να έχουν φωνή. Δεν είναι αρκετό και ούτε είναι πλέον αποδεκτό, ο ΟΗΕ να διοικείται από διορισμένους, από τις κυβερνήσεις, υπαλλήλους οι οποίοι-όπως είναι αναμενόμενο- εξυπηρετούν τα συγκρουόμενα συμφέροντα των κρατών. Αυτή η δομή, έχει επανηλειμμένα αποτύχει, με εμφανή τα αποτελέσματα αναποτελεσματικότητας και αυτοαναίρεσης του οργανισμού. Ένα σώμα κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης του ΟΗΕ, UNPA, θα πρέπει να δημιουργηθεί και να αποκτήσει αναβαθμισμένο ρόλο, θεσμικά κατοχυρωμένο, ώστε να αντανακλά τη βούληση του λαού, η οποία θα εκφράζεται από τους απευθείας εκλεγμένους αντιπροσώπους του. Αυτό, μπορεί να γίνει χωρίς αλλαγές στον καταστατικό χάρτη του ΟΗΕ. Μπορεί να γίνει πραγματικότητα , με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, κάτω από το άρθρο 22 του Χάρτη, όπως ακριβώς έγινε και στη περίπτωση της δημιουργίας του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κάποια χρόνια πριν.
Τα Ηνωμένα Έθνη, μπορούν να εξελιχθούν σε ζώντα, δημοκρατικό οργανισμό, αποτελεσματικό, με άμεση αναφορά στη βούληση των λαών. Σήμερα η εικόνα του οργανισμού, έχει θαμπώσει στις συνειδήσεις των ανθρώπων, που δεν μπορούν να εναποθέσουν τις ελπίδες τους για ουσιαστική παρέμβαση και αποτελεσματική παρουσία σε συρράξεις, συγκρούσεις, αντιπαραθέσεις ανά τον κόσμο. Οι περισσότεροι, βλέπουν αυτή τη τόσο σημαντική προσπάθεια
δημιουργίας ενός παγκόσμιου οργανισμού για την Ειρήνη και την ευημερία των λαών, που έγινε το 1948, σήμερα να βρίσκεται σε φθίνουσα πορεία και να μετατρέπεται σε ένα μόρφωμα θεωρητικών προσεγγίσεων.
Το Σώμα Κοινοβουλευτικής Εκπροσώπησης, UNPA, μπορεί να αρχίσει ως συμβουλευτικό σώμα στα πρώτα στάδια και να έχει δικαίωμα να ελέγχει τον προϋπολογισμό και τα έξοδα του οργανισμού, να λειτουργεί ως πλατφόρμα συζήτησης διεθνών προβλημάτων και να προωθεί εισηγήσεις.
Μπορεί να αποτελέσει ένα καινοτόμο, δυναμικό εργαλείο, με συγκεκριμένους όρους λειτουργίας και ασφαλιστικές δικλείδες, που θα προωθεί προτάσεις από τους πολίτες, όλων των ηπείρων και κρατών, οι οποίες θα συζητούνται στην Ημερήσια Διάταξη της Γενικής Συνέλευσης των ΗΕ και του Συμβουλίου Ασφαλείας. Φυσικά, οι προτάσεις αυτές, θα συνάδουν με το άρθρο 1 του Χάρτη του ΟΗΕ. Τα δύο σώματα , θα υποχρεούνται να συζητήσουν επι της τεθείσας θεματολογίας, να ψηφίσουν και να εκδώσουν αποφάσεις.
Τα δε κράτη, θα υποχρεούνται να δικαιολογήσουν τη στάση τους, ώστε να υπάρξει διαφάνεια και λογοδοσία προς τους πολίτες τους και τη παγκόσμια κοινότητα.
Η προσπάθεια για αναβάθμιση του ρόλου των πολιτών , μέσα από την δημιουργία Σώματος Κοινοβουλευτικής Εκπροσώπηση στον ΟΗΕ, στηρίζεται από αριθμό εθνικών κοινοβουλίων,από περισσότερους από 1500 βουλευτές ανά τον κόσμο, από ΜΚΟ και το Ευρωπαϊκό και Παναφρικανικό Κοινοβούλιο.
Μια τέτοια πρωτοβουλία, εάν πραγματοποιηθεί, θα δημιουργήσει μια φιλικά, προς τους πολίτες, κείμενη ατζέντα του οργανισμού, με ανθρώπινο πρόσωπο. Και σίγουρα, θα αναβαθμίσει την αξιοπιστία του, δημιουργώντας θετικό πρόστιμο για την επιβίωση του.
Μαρία Βασιλειάδου, Αναπληρωτής Πρόεδρος Κ.Σ. ΕΔΕΚ, Μέλος του PRESIDENCY του PES
