Η πραγματοποίηση συνάντησης μεταξύ Νίκου Αναστασιάδη και Μουσταφά Ακιντζί σε συνάρτηση με τις επιστολές τους προς τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών φαίνεται πως έδωσαν το μήνυμα που περίμενε ο Αντόνιο Γκουτέρες, ώστε να επαναδραστηριοποιηθεί στο Κυπριακό.
Πρώτος στόχος του Γενικού Γραμματέα είναι να κρατήσει το Κυπριακό στον αναπνευστήρα, κάτι που φαίνεται να το επιτυγχάνει. Στη συνέχεια θα επιχειρήσει μια τελευταία απόπειρα για να επανέλθουν όλοι οι παίχτες στο Κυπριακό ενώπιον της τράπεζας των διαπραγματεύσεων κατά ανάλογο τρόπο όπως και το 2017 στο Κραν Μοντανά.
Η όλη πορεία δεν θα είναι εύκολη, καθώς πέραν από τη γενική έκφραση επιθυμίας για συνέχιση των διαπραγματεύσεων, ο ΓΓ ΟΗΕ δεν έχει κάτι πιο συγκεκριμένο στα χέρια του. Γι’ αυτό και θα πάει βήμα-βήμα (step by step) όπως μας έχει λεχθεί χαρακτηριστικά από άτομα τα οποία έχουν άμεση ανάμιξη στις προσπάθειες στο Κυπριακό.
Ως πρώτο βήμα θα είναι η επικείμενη επανεμφάνιση της ειδικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Τζέιν Χολ Λουτ. Σύμφωνα με πληροφορίες μας η Λουτ θα κινηθεί εκ των πραγμάτων πάνω σε δύο παράλληλους άξονες. Ο πρώτος άξονας είναι οι δύο ηγέτες στην Κύπρο και ο δεύτερος θα είναι οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις. Το ταξίδι της στην Κύπρο, το οποίο ακόμα δεν έχει καθοριστεί αλλά στη Λευκωσία το τοποθετούν τέλη του μήνα με αρχές Σεπτεμβρίου, θα είναι περισσότερο προπαρασκευαστικό για τη συνάντηση των δύο ηγετών με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Γιατί είναι εμφανές ότι οι Αναστασιάδης και Ακιντζί στο τέλος Σεπτεμβρίου, κάπου μεταξύ 27 με 29 του μήνα, θα βρεθούν στο ίδιο τραπέζι με τον Αντόνιο Γκουτέρες.
Ως εκ τούτου, στην ατζέντα της Λουτ θα βρεθούν θέματα που αφορούν στον διακοινοτικό διάλογο και κυρίως το πώς Αναστασιάδης και Ακιντζί θα βοηθήσουν τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για να σπρώξει τη διαδικασία μπροστά. Η συνάντηση της Νέας Υόρκης σε επίπεδο ηγετών και ΓΓ ΟΗΕ αναμένεται να αποτελέσει και το πρώτο βήμα ως προς τη σύγκληση μιας άτυπης σύσκεψης των πέντε για να συζητήσουν τη συνέχεια.
Γι’ αυτό και οι επαφές της Λουτ με τις τρεις εγγυήτριες μπορεί μεν να κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση όπως κι εκείνες σε επίπεδο ηγετών, πλην όμως το ζητούμενο είναι κάπως διαφορετικό. Με τις εγγυήτριες δυνάμεις θα εξετάσει το ενδεχόμενο να βρεθούν και τα πέντε μέρη (δύο ηγέτες και τρεις εγγυήτριες) σε μιαν άτυπη σύσκεψη προκειμένου να συζητήσουν το πώς προχωρά η διαδικασία.
Και σ’ αυτό το κεφάλαιο ο ρόλος που θα παίξει η Τουρκία είναι καθοριστικός. Χωρίς να υπάρξει θετική ανταπόκριση από πλευράς Τουρκίας δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μια άτυπη σύσκεψη των πέντε.
Στη Λευκωσία, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, υπάρχει προβληματισμός ως προς το κατά πόσο η Τουρκία, η οποία πρώτη εμφανίστηκε να προτείνει άτυπη διάσκεψη, πραγματικά θέλει να πάνε τα μέρη σε μια σύναξη που θα δίνει ώθηση στο Κυπριακό. Τα όσα τεκταίνονται το τελευταίο διάστημα η ελληνοκυπριακή πλευρά τα εκλαμβάνει ως αρνητικά μηνύματα που στοχεύουν στην αποτροπή σύγκλησης άτυπης σύσκεψης για το Κυπριακό παρά οτιδήποτε άλλο.
Γι’ αυτό και εκφράζεται η εκτίμηση πως σε πρώτη φάση θα συζητήσει με τους δύο ηγέτες, θα δει το κλίμα και μετά θα κάνει την επόμενή του κίνηση. Εξάλλου, την ίδια περίοδο θα βρεθούν στη Νέα Υόρκη οι ηγέτες των τριών χωρών, Ελλάδας, Τουρκίας και Ηνωμένου Βασιλείου, όπου θα έχει την ευκαιρία να δει μαζί τους το ενδεχόμενο σύγκλησης μιας άτυπης πενταμερούς σύσκεψης.
Η Τουρκία θεωρείται λίγο ή πολύ ο παράγοντας που θα καθορίσει τις εξελίξεις μετά την τριμερή συνάντηση του ΓΓ ΟΗΕ με τους δύο ηγέτες. Όπως βεβαίως είχε καθορίσει τις εξελίξεις, ανεξαρτήτως εάν ήταν θετικές ή αρνητικές, στο διάστημα που ακολούθησε μετά το ναυάγιο του Κραν Μοντανά.
Χωρίς να υπάρχει βούληση από μέρους της Τουρκίας να πάει σε μιαν άτυπη σύσκεψη είναι κοινά παραδεκτό πως δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μια ανάλογη σύναξη. Παράλληλα, εκφράζεται έντονα η εκτίμηση ότι η Τουρκία δεν θα είναι αρνητική σε μια τέτοια σύσκεψη, γιατί θεωρεί πως είναι μια ευκαιρία να κάνει νέα κίνηση στο θέμα των υδρογονανθράκων. Πιο συγκεκριμένα, θα χρησιμοποιήσει την εν λόγω σύναξη προκειμένου να θέσει ευθέως θέμα υδρογονανθράκων.
Αυτό σημαίνει ότι σε μιαν άτυπη σύσκεψη τα μέρη θα πάνε για να «κλείσουν κάποιους λογαριασμούς». Εν ολίγοις, για να ξεκαθαρίσει το θέμα του φυσικού αερίου. Γιατί, διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν πως η Τουρκία θα επιδιώξει να σπρώξει κατά τρόπο ώστε να φανεί ότι το αγκάθι για μη πρόοδο στο Κυπριακό είναι οι έρευνες που αποφάσισε η κυπριακή κυβέρνηση. Και σύμφωνα με την τουρκική προσέγγιση η μόνη διέξοδος θα είναι μια κοινή επιτροπή, όπως την πρότεινε ο Μουσταφά Ακιντζί.
Από την άλλη, θέση της κυπριακής κυβέρνησης είναι πως το αδιέξοδο στο Κυπριακό έχει να κάνει με τις ενέργειες της Τουρκίας. Και από δικής της πλευράς θα επιχειρήσει να βγει προς τα έξω αυτό το μήνυμα. Ότι δηλαδή είναι η Τουρκία που φέρει την ευθύνη για το αδιέξοδο. Εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο εάν θεωρήσουμε ότι τα Ηνωμένα Έθνη δεν προτίθενται να πάρουν θέση από την ώρα που θα θέλουν επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Ερωτηματικά για τους Όρους Αναφοράς που ζήτησε ο ΓΓ ΟΗΕ
Οι Όροι Αναφοράς επέστρεψαν προσφάτως στο κάδρο του Κυπριακού εξ αφορμής της σχετικής κινητικότητας που παρουσιάστηκε με τις συναντήσεις των δύο ηγετών και το αναμενόμενο ταξίδι Λουτ. Η ετοιμασία Όρων Αναφοράς ήταν, όπως είναι γνωστό, η βασική αποστολή της Τζέιν Χολ Λουτ όταν επιλέχθηκε από τον Αντόνιο Γκουτέρες ως ειδική απεσταλμένη στο Κυπριακό.
Ωστόσο, η συνέχεια δεν ήταν επιτυχής αφού μέχρι και τώρα δεν έχει καταφέρει να συγκεντρώσει εκείνα τα στοιχεία που χρειάζονταν ώστε να συμφωνηθούν οι Όροι Αναφοράς. Στόχος είναι με τους Όρους Αναφοράς να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο όπου όλες οι πλευρές θα συμφωνήσουν ότι επί συγκεκριμένων θεμάτων εννοούν τα ίδια πράγματα χωρίς διαφορετικές ερμηνείες. Μέχρι τώρα όμως αυτό δεν έγινε κατορθωτό να επιτευχθεί.
Ένα από τα ζητούμενα της άτυπης πενταμερούς σύσκεψης είναι να συμφωνηθούν και οι Όροι Αναφοράς γιατί το συγκεκριμένο κεφάλαιο δεν αφορά μόνο τις δύο κοινότητες αλλά και τις εγγυήτριες δυνάμεις.
Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης στη συνάντηση της περασμένης Παρασκευής παρουσίασε μια συγκεκριμένη πρόταση προς τον Μουσταφά Ακιντζί σε σχέση με τους Όρους Αναφοράς. Πρόταση που στόχο έχει την επιτάχυνση της διαδικασίας. Ο Νίκος Αναστασιάδης ανέφερε στον Μουσταφά Ακιντζί ότι οι διαπραγματεύσεις μπορούν να ξεκινήσουν αμέσως στη βάση της Κοινής Δήλωσης της 11ης Φεβρουαρίου του 2014, των συγκλίσεων που έχουν επιτευχθεί και οι οποίες οδήγησαν στη Διάσκεψη του Κραν Μοντανά, καθώς και στη βάση της συζήτησης επί των έξι παραμέτρων του ΓΓ των Ηνωμένων Εθνών, όπως αυτή εξελίχθηκε κατά τη Διάσκεψη για την Κύπρο μέχρι και το δείπνο της 6ης Ιουλίου 2017.
Θέση της ελληνοκυπριακής πλευράς είναι πως οι διαφορετικές προσεγγίσεις και οι διαφωνίες που υπάρχουν, μπορούν να συζητηθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Γι’ αυτό και η θέση του Προέδρου Αναστασιάδη είναι πως υπάρχουν θέματα τα οποία μπορούν να αρχίσουν να συζητούν οι δύο ηγέτες, ενώ την ίδια ώρα υπάρχουν και εκείνα τα οποία μπορεί να συζητηθούν με τις εγγυήτριες δυνάμεις. Για την ελληνοκυπριακή πλευρά φαίνεται ότι υπάρχει η δυνατότητα να επαναρχίσει ένας διάλογος σε επίπεδο ηγετών και να μην περιμένουν το πότε θα πραγματοποιηθεί η άτυπη σύσκεψη των πέντε.
