Του Πέτρου Ι. Παραρά*
Συγκροτήθηκε προ μηνών το 9μελές ΔΣ του ΕΣΡ, το οποίο είναι ανεξάρτητη διοικητική αρχή (άρθρ. 15 § 2 Σ) και τα μέλη του απολαμβάνουν προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας (άρθρ. 1 ν. 2863/2000 περί ΕΣΡ). Μετά δε τη δημοσίευση (13.1.2017) της απόφ. 95/2017 της Ολομ. ΣτΕ που έκρινε αντισυνταγματική τη διάτ. του άρθρ. 2 Α § 2 του ν.4339/2015 (άρθρ. τρίτο ν. 4367/2016), ισχύει, ως προς την εφεξής τηρητέα διαδικασία αδειοδότησης καναλιών, η πάγια διάταξη του άρθρ. 1 του ν. 4339/2015 που ορίζει ότι η διαδικασία αυτή διενεργείται από το ΕΣΡ, το οποίο εκδίδει τη σχετική προκήρυξη, προβλέπει δε τη διεξαγωγή δημοπρασίας για κάθε άδεια. Κατά δε την παράγρ. 4 του άρθρ. 2 του ίδιου νόμου «Με απόφαση του Υπουργού… ,μετά από «σύμφωνη γνώμη» του ΕΣΡ και δημόσια διαβούλευση, καθορίζεται ο αριθμός των δημοπρατούμενων αδειών…». Άρα, η πρωτοβουλία για την κίνηση της διαδικασίας αδειοδότησης ανήκει στον Υπουργό που με έγγραφό του προκαλεί τη σύμφωνη γνώμη του ΕΣΡ, ακολουθεί δε η προκήρυξη.
Όμως, το ΕΣΡ απέστειλε στα κόμματα της Βουλής «ερώτημα» (ΑΠ 276 της 20 Ιαν. 2017), και ζητούσε να του γνωστοποιήσουν «αιτιολογημένως» τις απόψεις τους για τα κάτωθι θέματα: «1. Ποια είναι η καταλληλότερη διαδικασία χορήγησης των αδειών στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας. 2. Πόσες άδειες επίγειας τηλεοπτικής ευρυεκπομπής… θα πρέπει να χορηγηθούν και 3. Ποια θα πρέπει να είναι τα κριτήρια της σχετικής επιλογής». Όπως δε ορίζεται στην παρ. 2 του άρθρ. 4 του ως άνω ν. 2863/2000 «… το ΕΣΡ μπορεί να απευθύνει, σε κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα και αρχή [πχ. στην ΕΕΤΤ, για τεχνικής φύσεως ζητήματα, βλ. στην 19η σκέψη της ΟλΣΕ 95/2017] … ερωτήματα και γνωμοδοτήσεις σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων των οικείων νόμων και κανονιστικών πράξεων…».
Με την εκδοχή λοιπόν ότι στην παραπάνω διάταξη εμπίπτουν και τα κόμματα, γεννώνται τα εξής ζητήματα: α)δοθέντος ότι το ΕΣΡ είναι ανεξάρτητη από την εκτελεστική λειτουργία αρχή, πώς είναι δυνατόν να συμβουλεύεται τα κόμματα, και μάλιστα την Κυβέρνηση-Σύριζα, για το πώς πρέπει να εφαρμόσει τη δική του νομοθεσία;
β) δεν προκύπτει ότι υπάρχουν περισσότερες συνισχύουσες διαδικασίες για την χορήγηση των αδειών, ώστε να επιλεγεί από κάποιο κόμμα η καταλληλότερη. Η διαδικασία είναι μία και προβλέπεται στα άρθρ. 1 επ. ν. 4339/2015. Είναι τελείως ανορθόδοξο το ΕΣΡ να απευθύνεται στα κόμματα για να του υποδείξουν αυτά την τηρητέα διαδικασία!, οικειοθελής δε τήρηση τύπου με πολλούς αποδέκτες, δεν νοείται εν προκειμένω,
γ) αν από τα κόμματα υποβληθούν «αιτιολογημένες» απαντήσεις, π.χ. να δοθούν μόνον 4 άδειες, όπως επιμένει η Κυβέρνηση, ή 6 ή 12 από άλλα κόμματα και το ΕΣΡ κάνει προκήρυξη π.χ. μόνον για τέσσερις, δεν θα θεωρηθεί ότι μεροληπτεί υπέρ του «Σύριζα» ή άλλου κόμματος που πρότεινε περισσότερες άδειες; Με τα δεδομένα που παρέχει η σύγχρονη τεχνολογία για τις συχνότητες, είναι δυνατό να δοθούν 12-14 άδειες και εδώ η άποψη της ΕΕΤΤ ή άλλου τεχνικού οργάνου βαρύνει ιδιαίτερα. Τι διαφορετικό λοιπόν μπορούν να εισηγηθούν εδώ τα κόμματα και δη αιτιολογημένως;
δ) τα κριτήρια επιλογής προσδιορίζονται στα άρθρ. 3 επ. του ν. 4339/2015, άρα τα κόμματα δεν μπορούν να προτείνουν άλλα κριτήρια, μη προβλεπόμενα από το νόμο. Αν τα κόμματα επιλέξουν διαφορετικά κριτήρια, αυτό σημαίνει ότι θέλουν την προηγούμενη τροποποίηση του νόμου αυτού,
ε) Από τα διατυπωθέντα «ερωτήματα» καταφαίνεται ότι αυτά ανέμεναν «νομικές» απαντήσεις που θα προέκυπταν από την ερμηνεία της νομοθεσίας που διέπει το ΕΣΡ. Αλλά τότε γιατί δεν απευθύνθηκε, καίτοι διαθέτει έγκριτους νομικούς, στο Νομικό Σύμβουλο του αρμόδιου Υπουργείου για να λυθούν οι «απορίες» του;
στ) τέλος, όταν ο νόμος περί ΕΣΡ προβλέπει την υποβολή ερωτημάτων σε άλλους φορείς, εννοεί για να διατυπώσουν αυτοί, λόγω αρμοδιότητας, την γνώμη τους προφανώς σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας που τους διέπει. Είναι αδιανόητο το ΕΣΡ να ζητάει τη γνώμη άλλων αρχών για το πώς πρέπει να εφαρμόσει αυτό τη δική του νομοθεσία, όπως συμβαίνει εν προκειμένω! Δηλαδή το ΕΣΡ αναμένει από την Κυβέρνηση (Σύριζα) να του υποδείξει πώς πρέπει να ενεργήσει; Μα τότε αυτοαναιρείται και δεν πρόκειται περί ανεξάρτητης αρχής.
Αν, πάντως, τα ερωτήματα αποβλέπουν, κατ’ουσίαν, στη διατύπωση προτάσεων για περαιτέρω άμεσες νομοθετικές παρεμβάσεις, τότε κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση και, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να δρομολογηθούν άμεσα τα εξής: α) να καταργηθούν οι διατάξεις περί δημοπρασίας, διότι η πρόσφατη εμπειρία και οι διαβλητές μεθοδεύσεις που επελέγησαν, αναδίδουν οσμή διοικητικής ανηθικότητας, οδηγούν δε σε ανάδειξη του μεγάλου κεφαλαίου ως αποφασιστικού παράγοντα και με τους «λαγούς» να αλωνίζουν, β) απλούστευση της λοιπής διαδικασίας και με προϋποθέσεις λιγότερο αποτρεπτικές, πχ. η υποχρέωση πρόσληψης προσωπικού τετρακοσίων τουλάχιστον ατόμων σε μια ανώνυμη εταιρεία δημιουργεί προβλήματα συνταγματικότητας, διότι περιορίζει ουσιωδώς την επιχειρηματική ελευθερία, γ) προθεσμία, πχ. εξάμηνη, για να υποβληθούν νέες αιτήσεις αδειοδότησης, ενδεχομένως και εκτός Ελλάδος, ή για να προσαρμοσθούν οι τηλεοπτικές εταιρείες που ήδη λειτουργούν στις νέες προϋποθέσεις και ε) οι άδειες δίνονται αμέσως στις εταιρείες εκείνες που συγκεντρώνουν όλες τις προϋποθέσεις, δηλαδή τα περισσότερα μόρια, κατόπιν ελέγχου από το ΕΣΡ και αφού προηγουμένως καταβάλουν παράβολο 25 με 30 εκατομ. ευρώ που θα είναι το ίδιο για όλες (εντεύθεν, π.χ. 10 άδειες Χ 30 = 300 εκατ., pas mal!). Τη σχετική δε πρωτοβουλία συντάξεως ενός σχεδίου νόμου θεμιτώς μπορεί να αναλάβει το ΕΣΡ. Μόνον έτσι οι χρόνιες εκκρεμότητες θα λυθούν το ταχύτερον. Δηλαδή χρειαζόμαστε άμεσα ένα νέο νόμο, διότι μέχρι σήμερα το ΕΣΡ έχει αδρανήσει πλήρως για ζήτημα που εκκρεμεί περισσότερο από είκοσι χρόνια ως προς το καθεστώς λειτουργίας των ιδιωτικών καναλιών και ταλανίζει Βουλή, Κυβέρνηση και Συμβ. Επικρατείας.
Στην έκδηλη όμως αυτή απραξία συμβάλλει και η απάντηση του προέδρου της ΕΕΤΤ προς το ΕΣΡ που αναφέρει ότι η Επιτροπή αυτή «δεν έχει αρμοδιότητα για τον καθορισμό του πλήθους διαύλων για ψηφιακή ευρυεκπομπή»! (βλ. Βαγγ. Μανδραβέλη, «Χωρίς θέση η ΕΕΤΤ για τον αριθμό αδειών», Καθημερινή, 7.4.2017). Άρα, η μεν έναρξη της νέας διαγωνιστικής διαδικασίας παραπέμπεται σε βάθος χρόνου, όλες δε οι ιδιωτικές επιχειρήσεις τηλεόρασης θα εξακολουθήσουν να λειτουργούν όπως και κατά το παρελθόν!
*Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου
Επίτιμος Αντιπρόεδρος ΣτΕ
