Υπήρξα πολύ θερμός υποστηρικτής της ευρωπαϊκής ιδέας. Και παραμένω, μολονότι τις τελευταίες εβδομάδες η εμπιστοσύνη μου στις δυνατότητες των θερμικών οργάνων των Βρυξελλών έχει αρχίσει να κλονίζεται. Ο κορωνοϊός, όπως κάθε μεγάλη κρίση που απειλεί όχι μόνο το πορτοφόλι αλλά και ανθρώπινες ζωές, έφερε στην επιφάνεια σοβαρές ανεπάρκειες. Σε αυτή την κρίση, που απειλεί την υπόσταση χωρών, η Ιταλία και η Ισπανία, η έννοια της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης δοκιμάζεται πραγματικά. Και, μεταξύ μας, ο βαθμός που παίρνει δεν είναι προβιβάσιμος.
Στο Μιλάνο, στη Ρώμη, ακόμα και σε μικρές πόλεις και χωριά του ιταλικού βορρά, η πλειοψηφία του κόσμου ακούει Ευρωπαϊκή Ένωση και βγάζει σπυράκια. Το ξέρω από πρώτο χέρι, αφού έχουμε συγγενείς πρώτου βαθμού εκεί. Αν γινόταν δημοψήφισμα, όχι τώρα, αλλά μετά την πάροδο του κακού, με ερώτημα την παραμονή της Ιταλίας στην ΕΕ, η ετυμηγορία για έξοδο θα ήταν συντριπτική.
Όταν άρχισαν να πεθαίνουν οι άνθρωποι κατά δεκάδες, όταν στα νοσοκομεία του Μπέργκαμο δεν ήξεραν τι να κάνουν τους νεκρούς και τους μετέφεραν με στρατιωτικά οχήματα για αποτέφρωση σε άλλες πόλεις, η Κίνα έστελνε γιατρούς, αναλώσιμα και τεχνικό εξοπλισμό. Ανταποκρίθηκε, παρά το γεγονός ότι κι εκεί ο ιός εξακολουθούσε να θερίζει. Σημαντική βοήθεια έστειλε, επίσης, η Ρωσία. Ακολούθησε και η Κούβα. Από την Ευρώπη, από τους εταίρους, ειδικά του πλούσιους του βορρά, ούτε φωνή ούτε ακρόαση.
«Η ΕΕ δίνει λεφτά, αλλά η βοήθεια αυτή δεν φαίνεται», μου είπε ένας φίλος, προσπαθώντας με μισή καρδιά, να υπερασπιστεί το οικοδόμημα, στο οποίο και οι δύο πιστεύουμε. Είναι αλήθεια, τα λεφτά έρχονται σε αυτό το στάδιο από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Ανακοίνωσε, διά της προέδρου της, Κριστίν Λαγκάρντ, πως θα στηρίξει το τραπεζικό σύστημα και τις οικονομίες γενικότερα, ό,τι κι αν γίνει. Είναι η αποφασιστικότητα της ΕΚΤ που έδωσε και στην κυπριακή κυβέρνηση τη δυνατότητα να ρίξει ρευστό στην αγορά, με δέσμη πολύ σημαντικών μέτρων για την κοινωνία και τις επιχειρήσεις. Οι υπόλοιποι ευρωπαϊκοί θεσμοί, η Κομισιόν, το Κοινοβούλιο, αλλά και το Συμβούλιο είναι, για να το πω κομψά, δυσεύρετοι.
Όταν γραφόταν αυτό το κείμενο, το βράδυ της Πέμπτης, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της Ένωσης μάλωναν μεταξύ τους σε τηλεδιάσκεψη. Μήλον της Έριδος ήταν η πρόταση να εκδοθεί ευρωπαϊκό ομόλογο, για να διευκολύνει τον δανεισμό χωρών που πλήττονται περισσότερο από τον κορωνοϊό. Η αλληλεγγύη και η κατανόηση ήταν και σε αυτή την περίπτωση απούσες. Επιπλέον, πού είναι η νέα πρόεδρος της Κομισιόν και η αρμόδια Επίτροπος Υγείας, η δική μας Στέλλα Κυριακίδου; Θα ανέμενα και από τις δύο, αλλά και από συναρμόδιους Επίτροπους να είναι σήμερα στην Ιταλία, στην Ισπανία, στη Γαλλία. Να συντονίζουν την αποστολή ευρωπαϊκής βοήθειας σε ιατρικό προσωπικό και εξοπλισμό. Να θυμίσω, απλώς, πως όταν η Αφρική μαστιζόταν από τον ιό Έμπολα, πριν κάποια χρόνια, ο τότε Επίτροπος για την ανθρωπιστική βοήθεια, Χρήστος Στυλιανίδης, βρισκόταν εκεί. Έβλεπε τις ανάγκες, εκτιμούσε την κατάσταση από πρώτο χέρι.
Η παρούσα περίοδος θα δείξει πραγματικά τι ψάρια πιάνει η Ευρώπη. Οι χώρες λαμβάνουν μέτρα. Άλλες εγκαίρως, όπως η Κύπρος, άλλες με μεγάλη καθυστέρηση, όπως η Ιταλία και η Ισπανία, πολεμούν τον ιό με μερική απαγόρευση κυκλοφορίας (lockdown) και οικονομικές ελαφρύνσεις. Προσπαθούν εναγώνια να περιορίσουν τα θύματα και να δώσουν οξυγόνο στις επιχειρήσεις. Τα μονομερή μέτρα, όμως, δεν φτάνουν για να κρατήσουν το ευρωπαϊκό οικοδόμημα όρθιο. Έστω και αργά, το «πρότζεκτ Ευρώπη» θα πρέπει να λειτουργήσει. Σε διαφορετική περίπτωση, ο διαχωρισμός, το δόγμα «ο καθένας για τον εαυτό του» θα κυριαρχήσει. Το όραμα της ολοκλήρωσης θα πάει για τα καλά περίπατο. Και θα επιβεβαιωθεί ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος πριν λίγες μέρες, με δημόσια δήλωση, χαρακτήρισε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη «ένα παραμύθι».
