Η Τζούντιθ Μπάτλερ και η υπερεγωτική προσταγή του Καπιταλισμού

Η γνωστή για την αντισυστημική σκέψη της Τζούντιθ Μπάτλερ, εξαιρετική συγγραφέας και ακαδημαικός, έγραψε πρόσφατα ένα άρθρο στο Verso που αναδημοσίευσε σε μετάφραση η Εφημερίδα των Συντακτών (https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/237216_o-kapitalismos-ehei-ta-oria-toy) με θέμα τα όρια του καπιταλισμού λόγω της κρίσης του κορονοιού διεθνώς Επικεντρώνεται κυρίως στο ζήτημα της κατάστασης στην δημόσια υγεία των ΗΠΑ με τα κρούσματα και τους θανά -τους, εν οψει εκλογών, αλλά εδω θέλω να ασχοληθώ με την αμιγώς κοινωνιολογική της τοποθέτηση.

Aν ακολουθήσουμε το νήμα της σκέψης της θα μπούμε αναγκαστικά σε μια κάπως βαθύτερη αξιωματική θέση. Και θα αναδείξουμε το αυτονόητο μηχανικό δεδομένο που προσπερνάει μάλλον άθελα της η συγγραφέας: το ότι ο καπιταλισμός ζει και αναπαράγεται ”τρακάροντας” με τα όρια του.Όρια  συνεχώς μετατοπιζόμενα απο την χωροχρονική δυναμική του κεφαλαίου που επίμονα, σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και υφεσης προσφοράς και ζήτησης όπως τώρα, ζητάει όλο και περισσότερο χώρο, όλο και περισσότερο χρόνο, νέες επικράτειες πιθανού κέρδους δηλαδή( και ειδικά τωρα με την υπερσυνδεσιμότητα του διαδικτυου και τις απεδαφικοποιημένες ψηφιακές ροές αναπαραγωγής του μοχλευμένου χρήματος)

Ως όριο του καπιταλισμού ορίζεται πλέον όχι το γενικό τοπίο στασιμότητας που περιγράφει η Μπάτλερ αλλά εκείνο το συνεχώς μετατοπιζόμενο  σημειολογικό όριο απόφραξης των εγγενών αδυναμιών του συστήματος, των εκροών των σημαινόντων του σε όλο το φάσμα τους, σε όλες τις νόρμες του, που δομούνται δεκαετίες τωρα και αναδιαρθρώνουν τον καπιταλισμό. Το όριο που βλέπει η Μπάτλερ συνδέεται και με την τραμπική άσκηση εξουσίας στις ΗΠΑ ενώ εναποθέτει δε κάποιες ελπίδες της στην εκλογη Σαντερς . Η ένσταση μου είναι οτι πρέπει να δουμε την χωροχρονική ηγεμονία της Αμερικής ως αιτία εξουσιαστικής πρόσμειξης με τον καπιταλισμό. Άλλωστε το είχε επεξεργαστει έμμεσα η ίδια ως φαινόμενο σε κάποια εξαιρετικά σημεία του βιβλίου της “Η Ψυχική ζωη της Εξουσίας”(εκδ.Πλεθρον)

Με την κρίση της πανδημίας σήμερα παίρνει σάρκα και οστά η εκδοχή της ανοριοθέτητης ντελεζιανής γραμμομοριακής φύσης του κεφαλαίου,  που η κρατική εξουσία προστατεύει ακόμα μια φορά τις ροές του με τις εκδόσεις χρήματος απο κυβερνήσεις και κεντρικες τραπεζες. Φρονώ ότι πρόκειται για μια ιστορική στιγμή υπερεγωτικής προσταγής του καπιταλισμού στο εν δυνάμει αδρανές/λιμνάζον κεφάλαιο ( καθως καίγεται μέρος απο το υφιστάμενο ενεργητικό χρήμα/παραγωγικό κεφάλαιο) του οποιου έσχατο καταφύγιο ειναι το κρατικό μονοπώλιο της βιοπολιτικής.

Ζούμε περισσότερο την προσομοίωση μιας κρισης αναδιάρθρωσης και λιγότερο μια διελκυστίνδα ορίων συσσώρευσης.. Η Μπάτλερ σωστά ξεδιπλώνει την ανησυχία της για την οριακή “ροπή” της κρίσης μόνο που δεν πρόκειται για οριακό φαινόμενο αλλά για περιοριστική τάση, για αναδιάρθρωση καπιταλιστικών νορμών, για μια ακόμη ιογενή και σχεσιακή αποσυσχέτιση εργασίας/κεφαλαιου και κερδους/μισθού.
Ο κορονοιός είναι η μικροφυσική παθογένεια που έκανε τον καπιταλισμό να επιστρατεύσει τον θάνατο ως “αντι-οιδιπόδειο”, αντι-συστημικό στοιχείο αναδιάρθρωσης,για να προσκαλέσει το γνωστό απο παλιά κευνσιανό κράτος, με το εξουθενωμένο δημόσιο αλλά με την πρόθυμη πάντα ανταπόκριση της πατερναλιστικης παρέμβασης, ως έσχατο καταφύγιο επιβίωσης.

Η δε κρατική εξουσία καλείται να είναι αποτελεσματική στον εγκλεισμό του καταναλωτικού υποκειμένου μέχρι το σύστημα να δομήσει το νέο φθηνό παραγωγικό υποκείμενο και μέχρι να απομοχλεύσει χρέη και να φτιάξει τον επόμενο homo debitor με όρους ισχυρής πειθάρχησης και κοινωνικής μηχανικής.