Αυτό που συνέβη με τον κορονοϊό δημιούργησε ένα σοβαρό πρόβλημα διαχείρισης της εξάπλωσής του το οποίο η χώρες αντιμετώπισαν με διαφορετικές μεθόδους που έφεραν βεβαίως πολύ διαφορετικά αποτελέσματα. Ταυτόχρονα πέραν του προβλήματος υγείας η αντιμετώπιση της επιδημίας δημιούργησε άλλα εξ ίσου σοβαρά προβλήματα στην οικονομία την παιδεία, την θρησκεία, την ασφάλεια και ακόμη και την κοινωνική συνοχή.
Απ’ όλα αυτά έχουμε να μάθουμε πολλά πράγματα όχι μόνο ως επιδημιολογικό φαινόμενο αλλά και από τα δευτερογενή προβλήματα και τις επιπτώσεις τους στο εγγύς και απώτερο μέλλον. Ένα πρώτο ζήτημα είναι οι «καμπύλες» επιστροφής στην κανονικότητα, κανονικότητα που ίσως να μην είναι η ίδια με αυτήν της εποχής προ-κορονοϊού. Εδώ ζητάμε να προβλέψουμε το μέλλον χωρίς να έχουμε έστω ένα παράδειγμα. Είναι σαν να θέλουμε να οδηγούμε το αυτοκίνητο μας κοιτάζοντας μόνο πίσω!!
Παραδείγματος χάριν στην οικονομία: πόσο μεγάλη θα είναι η ύφεση, πως θα την βιώσουν τα νοικοκυριά, οι επιχειρήσεις, το κράτος; Πως θα αντιμετωπισθεί σε βάθος χρόνου; Το ίδιο και στην παιδεία: πόσο αποδίδει η τήλε-εκπαίδευση; Πώς οργανώνεται ένα σχολείο ή ένα πανεπιστήμιο όταν οι υπηρεσίες που προσφέρει θα γίνονται μέσω ιντερνέτ; Κατά πόσο η τεχνογνωσία και η εμπειρία αυτή θα είναι μια ευκαιρία για την μετα-κρίση περίοδο. Οι επιπτώσεις των μέτρων που πάρθηκαν στην ψυχολογία των ατόμων ανάλογα με την διάρκεια,
Αυτή η εμπειρία θα είναι χρυσός για τις επόμενες διαχειρίσεις παρόμοιων κρίσεων. Η καταγραφή της εμπειρίας πρέπει να γίνει μέσα από ένα «ειδικό στατιστικό σύστημα κρίσης» το οποίο θα συντονίζεται από την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία της ΕΛΣΤΑΤ. Η ΕΛΣΤΑΤ σε συνεργασία με κάθε υπουργείο θα εκπονήσει «πρωτόκολλα» συλλογής στοιχείων τα οποία θα προσδιορίζουν ποιος πρέπει να αποδίδει στοιχεία, ποια στοιχεία, πότε, με ποιο μέσο, και σε ποιόν. Το Στατιστικό απόρρητο όπως είναι διαμορφωμένο σε ευρωπαϊκούς κανονισμούς καλύπτει απόλυτα την προστασία προσωπικών δεδομένων.
Ειδική μονάδα σε κάθε αρμόδιο υπουργείο θα συγκεντρώνει τα στοιχεία που της αναλογούν με σκοπό την αναλυτική κατανόηση των επιπτώσεων της κρίσης, ως βοήθημα στην λήψη αποφάσεων και την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων τους. Ειδική ομάδα της ΕΛΣΤΑΤ θα συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία, θα τα ελέγχει, θα κάνει διορθώσεις και αναγωγές, και θα τα συνδυάζει με άλλα στοιχεία ώστε να δημιουργεί εξειδικευμένα «σύνολα δεδομένων» ανάλογα με τις ανάγκες στατιστικής ανάλυσης των κρατικών και κοινωνικών φορέων και της επιστημονικής κοινότητας.
Ένα τέτοιο σύστημα θα αποτελέσει μια στρατηγική υποδομή που θα συντηρείται από όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσία . Αυτό απαιτεί μια τέλεια συνεργασία μεταξύ όλων των φορέων. Και εδώ πρέπει να καινοτομήσουμε και να γίνουμε παράδειγμα προς μίμηση. Ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να δημιουργηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο από την EUROSTAT. Αφού η Ελλάδα πρωτοπορεί σε θέματα διαχείρισης της κρίσης του κορονοϊού ας πρωτοπορήσει και στον τομέα της στατιστικής!
Φώτης Νανόπουλος (nphotis@gmail.com)
Επισκέπτης Καθ/της Στατιστικής Παν/μιο Πάτρας
Πρώην Διευθυντής EUROSTAT
