Του Αντώνη Βενέτη
Η Καθημερινή 14 Feb 2026
Κύριε διευθυντά
Με αφορμή τα γεγονότα στο θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, θα ήθελα να αναφερθώ σ’ ένα παρόμοιο θεοκρατικό καθεστώς στη Φλωρεντία, τα χρόνια 1494-1498. Ο Δομινικανός καλόγερος και αργότερα ηγούμενος του Αγίου Μάρκου της Φλωρεντίας, Ιερώνυμος Σαβοναρόλα (1432-1498), ήταν, θα έλεγα, ένας αντισυστημικός της Ιταλικής Αναγέννησης.
Διέθετε, όμως, απαράμιλλη ρητορική ευγλωττία, την οποίαν ανεδείκνυε το παρουσιαστικό του, που έμοιαζε καμωμένο για το βήμα του ομιλητή. Και από το ύψος του βήματος εκτόξευε εμπρηστικές τορπίλες στην κατεύθυνση της επίγειας εξουσίας, που εκπροσωπούσαν στη Φλωρεντία οι περιώνυμοι Μέδικοι, οι οποίοι επανέφεραν στο προσκήνιο τον αρχαίο ελληνικό λόγο.
Ο Σαβοναρόλα, όμως, με το αιχμηρό στιλέτο της ρητορικής του ικανότητας διεκήρυττε: «Οι ιερείς μάς έχουν πάρει τα αυτιά μας με τον Αριστοτέλη και τον Πλάτωνα, τον Βιργίλιο και τον Πετράρχη, και ούτε τους νοιάζει για τη σωτηρία των ψυχών». Και η Φλωρεντία υπέκυψε στη ρητορική του καλόγερου και αποφάσισε να τραφεί με αυταπάτες.
Ετσι, συντρεχόντων και άλλων παραγόντων, ο Σαβοναρόλα εγκαθίδρυσε στη Φλωρεντία ένα θεοκρατικό καθεστώς, ουσιαστικά μια σκληρή δικτατορία βασισμένη στην πιο ακραία ηθική αυστηρότητα, που κατέληξε στην ανελέητη σύγκρουση με την επίγεια εξουσία και στον θάνατο του καλόγερου επάνω στην πυρά, ύστερα από μια παρωδία δίκης το 1498.
