Περισσότερο από το 90% του αργού πετρελαίου που εξάγει η Τεχεράνη, διέρχεται από το νησάκι Kharg, που βρίσκεται 42 χιλιόμετρα από τις ιρανικές ακτές. Ο Τραμπ μπορεί να επιλέξει αποκλεισμό αυτής της περιοχής ή μια κατοχή της.
Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου
Η σύγκρουση Ιράν-ΗΠΑ-Ισραήλ είναι πλέον στην πιο κρίσιμη φάση της από πολλές πλευρές που την κάνουν και πολύπλοκη. Οι ΗΠΑ θα δράσουν αποτελεσματικά ή θα εμπλακούν για μιαν ακόμη φορά σε τέλμα; Έχουν διδαχθεί από τα μαθήματα Αφγανιστάν – Ιράκ-Βιετνάμ; ίδωμεν. Σήμερα πάντως πολλά παίζονται σε ένα μικρό νησί των 24km2, που βρίσκεται στα βόρεια του Περσικού Κόλπου και κατοικείται από γαζέλλες. Το νησί θα μπορούσε να γίνει ένα σημαντικό στρατηγικό διακύβευμα στον πόλεμο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ και του Ιράν. Σύμφωνα με το αμερικανικό διαδικτυακό μέσο Axios, η «κατάληψη» του νησιού Kharg μέσω του οποίου διέρχεται το 90% έως 95% του αργού πετρελαίου που εξάγεται από την Τεχεράνη, μεταξύ άλλων με τη βοήθεια χερσαίων στρατευμάτων, θα ήταν μέρος των σχεδίων του Ντόναλντ Τραμπ. «Οι παρατηρήσεις του προέδρου, που εξέφραζαν έντονο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη χερσαίων στρατευμάτων, δεν αφορούσαν μια πλήρους κλίμακας χερσαία εισβολή στο Ιράν, αλλά μάλλον την ιδέα ενός μικρού σώματος αμερικανικών στρατευμάτων που θα έχει ανατεθεί σε συγκεκριμένους στρατηγικούς στόχους», δήλωσαν αξιωματούχοι των ΗΠΑ στο NBC News. «Υποθέσεις», είπε σε αυτό το σημείο η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λίβιτ.
Την Παρασκευή, 13 Μαρτίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε στο δίκτυο Truth Social ότι είχε «καταστρέψει ολοσχερώς» στρατιωτικούς στόχους στο νησί και προειδοποίησε ότι θα καταστρέψει επίσης τις πετρελαϊκές υποδομές του «εάν το Ιράν, ή οποιοσδήποτε άλλος, έκανε οτιδήποτε για να εμποδίσει την ελεύθερη και ασφαλή διέλευση των πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ». Οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο νησί Kharg, που συνδέονται με αγωγούς με τα κοιτάσματα πετρελαίου της ηπειρωτικής χώρας, «είναι οι πιο ζωτικής σημασίας στο πετρελαϊκό σύστημα του Ιράν και η συνεχιζόμενη λειτουργία τους είναι κρίσιμη για την οικονομική ευημερία του Ιράν», σύμφωνα με έγγραφο που παρήγαγε η Διεύθυνση Πληροφοριών της CIA το 1984 και αποχαρακτηρίστηκε το 2010. Εκείνη την εποχή, η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών πρόσθεσε ότι τα έσοδα που παράγονται από την ίδια υποδομή ήταν επίσης απαραίτητα για την Ισλαμική Δημοκρατία στην «ικανότητά της να χρηματοδοτεί την πολεμική προσπάθεια κατά του Ιράκ» – οι δύο χώρες συγκρούστηκαν από το 1980 έως το 1988. Εκείνη την εποχή, η εξαγωγική ικανότητα του Kharg ήταν περίπου «εννέα έως δέκα εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα», καθιστώντας το «τον μεγαλύτερο τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο».
Σήμερα, η χωρητικότητά του είναι θεωρητικά επτά εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Αναλυτικά, οι εγκαταστάσεις Kharg, που βρίσκονται 42 χιλιόμετρα από τις ιρανικές ακτές, αποτελούνται από μια προβλήτα φόρτωσης πετρελαίου με δέκα θέσεις ελλιμενισμού, ένα θαλάσσιο νησί με τέσσερις θέσεις ελλιμενισμού, περίπου σαράντα δεξαμενές αποθήκευσης αργού πετρελαίου καθώς και ένα συμβατικό σύστημα πρόσδεσης σημαδούρων. «Ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέτρα του Ντόναλντ Τραμπ για να ακρωτηριάσει το ιρανικό καθεστώς μπορεί να είναι να το αναλάβει», δήλωσε το Ε&Ε News από το Politico, ένα αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων που ειδικεύεται στην ενέργεια και το περιβάλλον.
Το 2024, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών των ΗΠΑ, τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν έφτασαν περίπου τα 43 δισεκατομμύρια δολάρια, ή σχεδόν το 60% των συνολικών εσόδων από εξαγωγές της χώρας. Το ιρανικό πετρέλαιο εξάγεται κυρίως, μέσω ενός στόλου-φάντασμα, στην Κίνα. Σύμφωνα με το Reuters, το οποίο εκτιμά ότι η Τεχεράνη παράγει περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε έσοδα από το πετρέλαιο, το ήμισυ αυτού του απροσδόκητου κέρδους ελέγχεται από τους Φρουρούς της Επανάστασης. Τους επιτρέπει να χρηματοδοτούν τον κρατικό μηχανισμό, τους στρατούς καθώς και τις περιφερειακές πολιτοφυλακές – τους «πληρεξούσιους» – στον Λίβανο ή την Υεμένη.
Σύμφωνα με το Ε&Ε News, «το Ιράν αύξησε την παραγωγή πετρελαίου του στο Kharg τις εβδομάδες που προηγήθηκαν των επιθέσεων που πραγματοποιήθηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ». Η παραγωγή εκεί έχει φτάσει σχεδόν σε επίπεδα ρεκόρ, «περίπου στα 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα», σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων Kpler. «Τα σωρευτικά φορτία από τις αρχές Φεβρουαρίου ανέρχονται σε περίπου 2,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σημειώνοντας αύξηση 50% σε σύγκριση με τον μέσο όρο των προηγούμενων τριών μηνών», σημειώνουν οι ειδικοί. Σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες που συμβουλεύτηκε η Le Figaro στο πρόγραμμα περιήγησης Copernic, οι φορτώσεις πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα στο Kharg στις 7 Μαρτίου. Σε αυτό το στάδιο, το νησί δεν έχει πληγεί από την ισραηλινοαμερικανική επίθεση στο πλαίσιο της επιχείρησης «Epic Fury» που ξεκίνησε το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου και κατά την οποία εξοντώθηκε ο ανώτατος ηγέτης, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ωστόσο, σύμφωνα με τον λογαριασμό “OSlNTdefender” που σχετίζεται με το OSINT Χ, ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος θαλάσσιας αναγνώρισης μεγάλου υψομέτρου και μεγάλης αντοχής του αμερικανικού στρατού πέταξε πάνω από τον τερματικό σταθμό πετρελαίου στο νησί Kharg την περασμένη Κυριακή.
Σύμφωνα με αρκετούς παρατηρητές, ο Ντόναλντ Τραμπ θα είχε το ιδανικό σενάριο να επαναλάβει στο Ιράν αυτό που έκανε στη Βενεζουέλα: να αποκεφαλίσει ένα καθεστώς, να βάλει μια προσωπικότητα επικεφαλής του που υποστηρίζει υπό την προϋπόθεση ότι το τελευταίο θα εφαρμόσει πολιτικές ευνοϊκές για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικά από οικονομική άποψη. Τον περασμένο Ιανουάριο, ο αμερικανικός στρατός συνέλαβε αποτελεσματικά τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο πριν υποστηρίξει την Ντέλσι Ρογτρίγκεζ. «Ο Ντόναλντ Τραμπ εκμυστηρεύτηκε ιδιωτικά στους συμβούλους του και στους Ρεπουμπλικάνους αξιωματούχους, έξω από τον Λευκό Οίκο, ότι το ιδανικό του σενάριο στο Ιράν θα ήταν παρόμοιο με τη δυναμική που έχει δημιουργηθεί μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Βενεζουέλας», αναφέρει το NBC News.
Για τα να κάνει το ιρανικό καθεστώς να λυγίσει στεγνώνοντάς το στην πηγή, ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να επιλέξει τον αποκλεισμό του νησιού Kharg ή μια κατοχή. Μια επιλογή που, με τη σειρά της, θα αποδυνάμωνε ξανά την Κίνα, σημειώνει το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS), μια δεξαμενή σκέψης των ΗΠΑ. Μια άλλη επιλογή, συνεχίζει το CSIS, θα ήταν μια άμεση επίθεση στις ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις από την Ουάσιγκτον ή την Ιερουσαλήμ. «Σε αυτό το σενάριο, οι αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις θα χτυπήσουν το νησί Kharg και τις γραμμές ανεφοδιασμού του, τις υπεράκτιες πλατφόρμες παραγωγής και (λιγότερο πιθανό) τα ιρανικά διυλιστήρια πετρελαίου (…) To Kharg θα μπορούσε να τεθεί εκτός λειτουργίας με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένης της απενεργοποίησης ή της καταστροφής του εξοπλισμού φόρτωσης πλοίων (σωλήνες, αντλίες και εξαρτήματα), της καταστροφής των δεξαμενών αποθήκευσης πετρελαίου ή της διακοπής της ροής πετρελαίου στο Kharg μέσω υποθαλάσσιων αγωγών. Τα κρίσιμα σημεία για τις παραδόσεις πετρελαίου στο Kharg περιλαμβάνουν το χερσαίο αντλιοστάσιο Ghurreh, το σταθμό διανομής Ganaveh και τους ίδιους τους αγωγούς».
Ωστόσο, καθώς το πετρέλαιο είναι εμπόρευμα, «οποιαδήποτε διαταραχή, όπου κι αν συμβαίνει, επηρεάζει τις τιμές σε παγκόσμια κλίμακα», ανέφερε το CSIS. «Ο Πρόεδρος Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα δίλημμα: πώς θα αντιμετωπίσουμε το Ιράν χωρίς να προκαλέσουμε διακοπή των προμηθειών πετρελαίου και άνοδο των τιμών της βενζίνης;»
Ωστόσο, η ιστορία έχει δείξει ότι (η προσπάθεια) εξουδετέρωσης του νησιού Kharg, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία το 1960, δεν είναι πανάκεια για να γονατίσει τους Φρουρούς της Επανάστασης και, κατ’ επέκταση, την Ισλαμική Δημοκρατία. «Κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ Ιράν και Ιράκ, ο Σαντάμ Χουσεΐν το έκανε πρωταρχικό στόχο, καταστρέφοντας τους τερματικούς σταθμούς. Αυτό δεν είναι… καμία επίπτωση», σημειώνει ο Cédric Labrousse, ερευνητής στη Γαλλική Ανώτατη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών (EHESS) και ειδικός στη δυναμική επιπλοκή πολιτικών ομάδων στη Συρία.
«Το νησί είναι καλά προστατευμένο, γεγονός που βοήθησε στην εξουδετέρωση της αποτελεσματικότητας των προηγούμενων ιρακινών βομβαρδισμών», σημείωσε η CIA το 1984.
