Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Σταύρου Χρ. Τσέτση, Πολεοδόμου Χωροτάκτη και Αρχιτέκτονα Μηχανικού, Δρ. ΕΜΠ, με τίτλο «ΤΟ “ΔΗΛΙΟΝ ΦΩΣ” ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ. Σχετικά με την έννοια και την πρόσληψη του κλασικού. Από τη διαμόρφωση, στην «De Re Aedificatoria» και στην ύστερη Ενετική Αναγέννηση».
Την εποχή του Περικλέους κι αυτή που ακολούθησε, στην ακμάζουσα Αθήνα και στον ευρύτερο χώρο της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, αναδύεται μια ατμόσφαιρα εξαιρετικής πνευματικής και καλλιτεχνικής δημιουργίαςˑ αναπτύσσονται ρεύματα σκέψης μοναδικής διεισδυτικότητας σε καίριους τομείς γνώσης, που έως τότε κινούνταν στον εμπειρισμό, στο ημίφως του Μύθου και στην πλάνη της προκατάληψης.
Ανοίγονται νέοι ορίζοντεςˑ πεδία συσκοτισμένα βρίσκουν τον μίτο. Μεταξύ αυτών, στον Πλατωνικό Τίμαιο καταγράφεται η πρώτη μαθηματικοποιημένη ερμηνεία της δημιουργίας του Κόσμου. Γραμμένο περί το 360 π.Χ., το σύγγραμμα άσκησε επί μακρόν αποφασιστική επιρροή, η οποία ουδόλως περιορίζεται στη Φυσική: εισάγονται οι έννοιες της αριθμητικής αναλογίας, της μεσότητας, της συμμετρίας και της αρμονίας, συντελεστές που «κυριαρχούν» από τότε στην Αισθητική και στην Αρχιτεκτονική (και) με την ευρύτερη έννοιά της.
Η εκτύλιξη του νήματος του διδάγματος του Τίμαιου, αποτελεί ερέθισμα το οποίο οδηγεί στην έρευνα κεντρικών παραμέτρων που συνθέτουν την Τέχνη της Αρχιτεκτονικήςˑ νοούμενης ως ενιαίου corpus: Urbis-Αισθητική-Οικοδομική Tέχνηˑ κατά το παράδειγμα των Ικτίνου και Καλλικράτη, του Ιππόδαμου, της εμπειρίας της Ελληνιστικής περιόδου, όπως τη μετέφερε ο Vitruvius ή όπως εκδηλώθηκε στο απαράμιλλο έργο των Ανθέμιου και Ισίδωρου και –με την δική τους πινελιά– των πρωτοπόρων του «Primo Rinascimento».
Το παρόν φιλοδοξεί να αναδείξει κύριους σταθμούς, έργα και επισπεύδοντες, μιας εξαιρετικά γοητευτικής πορείας με αφετηρία τους «τόπους» που διαμορφώθηκε και αναπτύχθηκε, βρίσκοντας πρόσφορο πνευματικό, πολιτικό και οικονομικό έδαφοςˑ να αποτιμήσει το μέτρο επιρροήςˑ να αξιολογήσει την πρόσληψη, το πεδίο εφαρμογής, τον βαθμό αφομοίωσηςˑ να συνεισφέρει στη γνώση των πολεοδομικών ιστών του παρελθόντος, των μνημείων και των ιζημάτων αλλοτινών εποχών, των «Τόπων» της Ιστορίας και του Μύθου.
- Το πρώτο Κεφάλαιοπροσεγγίζει τις αντιλήψεις περί Πόλης, Αισθητικής και Αρχιτεκτονικής της Κλασικής περιόδουˑ τις απαρχές, τη θεμελίωση και την κορύφωση της Ελληνικής δημιουργίαςˑ αναζητά τις Αρχές της Αρχιτεκτονικής της «Χρυσής Εποχής», ως εγχείρημα γήινης αναπαράστασης της κοσμικής τάξης. Εξετάζει την Ελληνική Ζωγραφική, η οποία εκφράζεται «πολλαχώς»: μεταξύ οντολογικής άρνησης και μίμησης του συμβολισμού του Μύθου, της δύναμης του Έπους και της Ιστορίαςˑ της έννοιας της προοπτικήςˑ Αποκαλύπτει το μεγαλείο της Ελληνικής Γλυπτικής.
- Το δεύτερο Κεφάλαιοαναλύει τους Συμβολισμούς στην Αισθητική, στην Αρχιτεκτονική και στην Τέχνη στη χιλιετία της Αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης.
- Το τρίτο κεφάλαιοεπικεντρώνει σε κύρια χαρακτηριστικά μιας περιόδου που σημάδεψε την πορεία του Δυτικού κόσμου: την ανάδυση της Φλωρεντίας ως κέντρο αναβίωσης των Ελληνικών Γραμμάτωνκαι της μελέτης των Ρωμαϊκών κειμένων, σε βαθμό που οι ίδιοι την αποκαλούσαν «Athenae Alterae».
Σ΄αυτό το πλαίσιο, το τέταρτο Κεφάλαιο μελετά το νέο «Υπόδειγμα» στην Αρχιτεκτονική και στην Τέχνη. Την επάνοδο του «Ελληνικού Μύθου», τις αντιλήψεις περί του «Ωραίου», την (επαν)ερμηνεία και επαναδιατύπωση του συστήματος των «Αναλογιών» και της Προοπτικής απεικόνισης.
- Το πέμπτο Κεφάλαιο αναλύει την Ενετική Αναγέννηση: τις καταβολές και την πορεία της ως μιας Βυζαντινής Επαρχίας στη μεθόριο της Ανατολικής Αυτοκρατορίας και τα αδιάψευστα τεκμήρια που αποτυπώθηκαν στην Οικοδομική, στην Εικαστική δημιουργία, στην Οχυρωματική Μηχανικήˑ το πέρασμα από το «QuasiAlterum Byzantium», στην αναβίωση των αρχών του κλασικού.
- Το έκτο Κεφάλαιοεπικεντρώνει στο θεωρητικό υπόστρωμα και σε εμβληματικά έργα πρωταγωνιστών του «Rinascimento Veneziano», υπό το πρίσμα της πρόσληψης του κλασικού: του Gian Giorgio Trissino, μαθητή και φίλου του Χαλκοκονδύλη, ελογιμότατου, και μεγάλου σκηνοθέτη της κλασικής αναβίωσης στο Veneto: «splendore dei nostri tempi», για τον μαθητή του Andrea di Pietro, τον οποίο ο ίδιος μεταμόρφωσε σε Palladio: Συνεχίζει με τον Daniele Barbaro, ένθερμο μελετητή της Ελληνικής Γραμματείας και εκδότη, μεταρρυθμιστή της Αρχιτεκτονικής σκέψης στη Βενετία.
Διερευνά τις καταβολές της αρχιτεκτονικής έκφρασης του Andrea Palladio: συνθετική, λειτουργική, μορφολογική, αναδεικνύοντας πτυχές της κλασικής τους συγκρότησης.
Ακολουθεί η μυθογραφία του Έρωτα στην «Ποιητική εικονογραφία» του Tiziano Vecellio:
Η πρόσληψη του «Antico» στην «Αιώνια Πόλη», η βίωση της ανεξίτηλης γοητείας του Μύθου. τα ισχυρά ερεθίσματα που αναδεικνύονται στην ιδιοφυή εικαστική απόδοση της «Ιδέας του Έρωτα» – ο «Ουράνιος και Αγοραίος Έρωτας» του Πλατωνικού Συμποσίου.
Το αποτύπωμα της Αναγεννησιακής Βενετίας στη διαδρομή του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, αποτελεί αντικείμενο της επόμενης ενότητας: η Τέχνη «in forma alla Greca», τα κλασικά του ερείσματα, η παρουσία του στον «Maestro Tiziano», η ανάγνωση του υπερβατικού στο έργο τουˑ η αποτίμηση μιας μοναδικής διαδρομής «προς την αιώνια επιστροφή».
Εμβαθύνει στην πραγματεία De Harmonia Mundi Totius του μοναχού Francesco Zorzi –θεωρητικού με εδραία Πλατωνικά θεμέλια– με ισχυρή επιρροή στην οικοδόμηση του Ναού του San Francesco della Vigna των Jacopo Sansovino και Andrea Palladio.
Το τελευταίο κεφάλαιο ολοκληρώνεται με την ανάγνωση του έργου ενός ξεχωριστού Μήλιου ζωγράφου, με εντυπωσιακή παρουσία στη Venetia, του Αντώνιου Βασιλάκη, του επιλεγόμενου Aliense: των υφολογικών του καταβολών, την πληθωρικότητα της ζωγραφικής του παραγωγής, τον πλούτο των συνθέσεών του, που τον οδήγησαν στον «Όλυμπο της Τέχνης», στο παρατεταμένο Φθινόπωρο της Ενετικής Αναγέννησης.
Το παρόν πόνημα εντάσσεται στον ολκό των πρωτοβουλιών που αποσκοπούν να καταστήσουν την ανάγνωση των ανάγλυφων τεκμηρίων του παρελθόντος, όπως διασώζονται στην «Υψηλή Τέχνη της Αρχιτεκτονικής», ως μέσο κατανόησης του παρόντος και ανάληψης πολιτικών διατήρησης και ανάδειξής τουˑ οδηγώντας στον σχεδιασμό ενός αστικού μέλλοντος, που θεωρεί την «Ιδιοσυστασία του Τόπου» –το «Genius Loci»– ως πολύτιμο κομμάτι του.
Χαρακτηριστικά της έκδοσης: Αθήνα, 2026. 560 σελίδες. Κεντρική διάθεση: Εκδόσεις Παπασωτηρίου, Στουρνάρη 49Α, Αθήνα. Τηλ. (+30) 2103800008. E-mail: publish@papasotiriou.gr
