Του Ηλία Καραβόλια
Πολλοί ίσως αναρωτηθούν το σύνηθες – όσον αφορά έναν διανοητή σαν τον Τσουκαλά (που υπήρξε αληθινός στοχαστής του συλλογικού εν ζωή) : «και τι είχε να προτείνει τελικά ; »
Ακούστε μερικοί : είναι μεγάλο έργο – μιας ζωής ολόκληρης – το να ρωτάς το νου σου, βαθιά μέσα σου, για όλα αυτά που βλέπεις και κάνουν ότι δεν βλέπουν οι άλλοι.
Και όχι να απαντάς βολικά είτε με το «αυτό είναι φυσιολογικό», είτε με ουτοπικά σχέδια και νοερές φθηνές επαναστάσεις.
Να ρωτάς και να υποδεικνύεις ότι πίσω από την δήθεν φιλελεύθερη όψη της εξουσίας κρύβεται ο Λεβιάθαν και η βιοπολιτική, που σε κάνει να πιστεύεις ότι «δεν υπάρχει δεν μπορώ, υπάρχει δεν θέλω».
Ή που σε βάζει στην σειρά αναμονής για «ανάπτυξη» και μέρισμα πλούτου.
Αυτό ξεχώριζε στη σκέψη του Κωνσταντίνου Τσουκαλά : είχε κατανοήσει ότι παντού στη φιλελεύθερη Δύση o καπιταλισμός και ο βραχίονας του, το κράτος, έχει σφετεριστεί το μονοπώλιο της κωδικοποίησης της εξευτελιστικής για το άτομο και την νόηση του εντολής «just do it».
Είτε στο βιβλίο του « Ο αόρατος Λεβιάθαν» είτε στο « Γυμνή βασίλισσα – Έργα και ημέρες του οικονομικού λόγος » ο Τσουκαλάς έγραφε πως παλεύει το υποκείμενο σήμερα με τις νόρμες της συστημικής συμμόρφωσης, με την άσκηση πειθαρχίας του νοερού ισοσκελισμού εσόδων-εξόδων.
Και ήξερε καλά ότι έχει αποικιοποιηθεί το φαντασιακό μας από το καθημερινό νοητικό λογιστήριο που καταντάει να σκεπάζει τα όνειρα, τους στόχους, τον ίδιο τον βίο.
Ήξερε ότι αυτή είναι η «πραγματική» βιοπολιτική που εγκαθιστούσε ύπουλα από τις αρχές της δεκαετίας του ´80 ο νεοφιλελευθερισμός.
Τα τελευταία του λόγια στην Ακαδημία Αθηνών ήταν :
«Ζούμε σε έναν κόσμο όπου η επιτυχία έχει γίνει το νέο θεϊκό μέτρο, κι όπου το άτομο καλείται να «πετάξει» μόνο του, να φτάσει όσο ψηλά θέλει, έστω και εις βάρος όλων των άλλων, ή να καεί στη σιωπή.
Σε έναν κόσμο όπου όλα γύρω μας μοιάζουν να επαναλαμβάνουν «μπορείς τα πάντα» και ότι «το μόνο όριο είναι ο ίδιος μας ο εαυτός».
Το σημερινό όμως πλανητικό διακύβευμα δεν αντιπαραθέτει πια συντηρητικούς και μεταρρυθμιστές, δεξιούς και αριστερούς, φτωχούς και πλούσιους, ορθολογιστές και παραλογιζόμενους.
Το πραγματικό δίλημμα των σκεπτόμενων ανθρώπων σήμερα συνοψίζεται στην ανάγκη να επιλέξουμε ανάμεσα στο όλοι μας και στο κανείς»
Ακόμα και με την καταληκτική του αυτή δημόσια ομιλία, ο πολιτικός στοχασμός του κοινωνιολόγου Κων/νου Τσουκαλά είναι διευρυμένος, αν και ήταν πολλά χρόνια τώρα.
Σήμερα ζούμε την απώλεια αυτού ακριβώς του εύρους, αυτής της εμβέλειας που πεισματικά μας εγκαταλείπει πλέον ως στοχαστικό φάσμα.
Και κυρίως επειδή (όπως έλεγε ο ίδιος) «δεν βρισκόμαστε πλέον πολύ μακριά από τον βασικό πυρήνα της νεοφιλελεύθερης φαντασίωσης»
Ο Τσουκαλάς δεν ήταν απλά ένα αριστερό ή νέο μαρξιστικό μυαλό – απεχθανότανε ταμπέλες ή κατάταξη θέσεων σε – ισμούς και σχολές σκέψης.
Όμως ήταν μόνιμος οπαδός της επεξεργασίας του «συλλογικού ασυνείδητου» – αυτό έμαθε μεταξύ γαλλικών και αμερικανικών πανεπιστημίων.
Είχε βαθιά γνώση του πώς πρέπει τελικά να γίνεται σήμερα η γεωπολιτική και μακροοικονομική παρατήρηση – όχι του πώς βολεύει να γίνεται ή να διατυπώνεται.
Συνόψιζε συχνά τα συμπεράσματα του, τα οποία όμως όταν ανακύκλωνε φρόντιζε να τα εμπλουτίζει – πάντα.
Είπε κάποτε σε κουβέντα μας ότι «η υποσχεθείσα αύξηση παραγωγικότητας δεν υλοποιήθηκε και οι καλά αμειβόμενοι εργαζόμενοι τελικά αντικαταστάθηκαν από χαμηλόμισθους»
Αυτό το δήθεν αυτονόητο, ήταν για τον σπουδαίο δάσκαλο Κ. Τσουκαλά γεμάτο «προσέγγιση» όχι απλό συμπέρασμα της κοινής λογικής…
 : «και τι είχε να){kind=link}