Αντιμέτωπος με τη ρωσική απειλή, ο Tomasz Smura, διευθυντής του αμυντικού προγράμματος του Φόρουμ Ασφαλείας της Βαρσοβίας, καλεί την Ευρώπη να σκεφτεί την ασφάλειά της ανεξάρτητα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, γύρω από τρεις μεγάλες δυνάμεις: τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Πολωνία.
Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου
Μήπως η Πολωνία εξελίσσεται σε στρατιωτική και αμυντική πρωτεύουσα της Ευρώπης; Η απάντηση είναι μάλλον θετική αν γνωρίσει κανείς ποιο είναι το επίπεδο της αμυντικής ισχύος της χώρας, η οποία βρίσκεται απέναντι στη Ρωσία και έχει πολλούς λόγους να ανησυχεί.
Από την ίδρυσή του το 2004, όταν η Πολωνία εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το Φόρουμ Ασφάλειας της Βαρσοβίας (WSF) συνέχισε να αναπτύσσεται. Έχει γίνει ένα από τα βασικά μέρη όπου οι ηγέτες της ηπείρου μοιράζονται τους γεωπολιτικούς προβληματισμούς τους. Τι μπορεί να κάνει η Ευρώπη απέναντι στη Ρωσία, τη στιγμή που οι Ηνωμένες Πολιτείες απειλούν να απομακρυνθούν από αυτήν; Ο Tomasz Smura, διευθυντής του αμυντικού προγράμματος του {ΦΑΒ} στις 12 και 13 Οκτωβρίου, σε συνεργασία με το γαλλικό περιοδικό L’Express, κατέθεσε τις αναλύσεις του για μια έρευνα που είναι βέβαιο που έχει ειδικό βάρος
Ιδιαίτερα δε μετά τις τελευταίες «περίεργες» συμφωνίες του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν με τον Αμερικανό ομόλογό του Ντόναλντ Τράμπ.
L’Express: Το Φόρουμ Ασφαλείας της Βαρσοβίας έχει γίνει μια από τις κυρίες ευρωπαϊκές συναντήσεις αφιερωμένες σε θέματα ασφάλειας. Τι θέση κατέχει σήμερα;
Tomasz Smura: Είναι ίσως η δεύτερη μεγαλύτερη και πιο γνωστή διάσκεψη για την ασφάλεια στην Ευρώπη σήμερα,μετά αυτή του Μόναχου. Πέρυσι, υποδεχτήκαμε περίπου 3.000 συμμετέχοντες από περισσότερες από 90 χώρες, με περίπου σαράντα αντιπροσωπείες υψηλού επιπέδου. Και φέτος προσκλήθηκαν πολλοί πρωθυπουργοί, υπουργοί Άμυνας και υπουργοί Εξωτερικών.
Το Φόρουμ αποκτά επίσης μια ολοένα και πιο παγκόσμια διάσταση, με αντιπροσωπείες από τη Μέση Ανατολή ειδικότερα. Το θεματολόγιο διαρθρώνεται γύρω από τέσσερις βασικούς τομείς: διεθνής πολιτική, άμυνα, ενέργεια και κλίμα, και ανθεκτικότητα – κυβερνοασφάλεια, παραπληροφόρηση και υβριδικές απειλές.
Ποιο είναι το κεντρικό ερώτημα που θέλετε να απαντήσετε φέτος;
Προτεραιότητά μας είναι η διατήρηση ισχυρών διατλαντικών σχέσεων. Το σύνθημα του Φόρουμ είναι: «Μαζί στεκόμαστε, διαιρεμένοι πέφτουμε». Παρά τις τρέχουσες εντάσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης, θεωρούμε ότι αυτή η σχέση παραμένει απολύτως κρίσιμη.
Αλλά ταυτόχρονα, θέλουμε να ενισχύσουμε τις ευρωπαϊκές δυνατότητες και τον ευρωπαϊκό πυλώνα του NATO. Η Ευρώπη πρέπει να είναι πιο ικανή να διασφαλίσει την άμυνά της.
Είναι πραγματικά έτοιμη η Ευρώπη να αναλάβει πολύ μεγαλύτερο μερίδιο της άμυνάς της;
Δεν έχει πια άλλη επιλογή. Σε ορισμένες περιοχές, είναι έτοιμη. Σήμερα, λόγω της μαζικής εμπλοκής της στην Ουκρανία, η Ρωσία πιθανότατα δεν είναι σε θέση να εξαπολύσει μια μεγάλη συμβατική επίθεση στο έδαφος του NATO. Αλλά πρέπει να προετοιμαστούμε γι’ αυτό το σενάριο στο μέλλον.
Δεν γνωρίζουμε πότε θα τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία και η Ρωσία θα συνεχίσει τις προσπάθειες στρατιωτικού εκσυγχρονισμού της ακόμη και μετά από μια πιθανή κατάπαυση του πυρός. Αυξάνει περαιτέρω το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών της και ο στρατιωτικός προϋπολογισμός της θα φτάσει σε επίπεδα που δεν έχουμε δει από την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης. Η Ρωσία προετοιμάζεται σαφώς για κάτι πέρα από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ταυτόχρονα, πρέπει να λάβουμε υπόψη το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πιθανό να μειώσουν την παρουσία τους στην Ευρώπη. Οι στρατηγικές τους προτεραιότητες μετατοπίζονται στον Ινδο-Ειρηνικό και στο δυτικό ημισφαίριο. Αυτό το κίνημα υπερβαίνει κατά πολύ την κυβέρνηση Τραμπ μόνο.
ΕΡΩΤΗΣΗ Σε ποιους τομείς η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ Σε διάφορες κρίσιμες δυνατότητες: ανεφοδιασμός αέρος-αέρος, ηλεκτρονικός πόλεμος, ορισμένα στοιχεία της αντιπυραυλικής άμυνας. Πρέπει να έχουμε μια πολύ σαφή συζήτηση με τους Αμερικανούς: σε ποιες δυνατότητες θα μπορέσουμε να συνεχίσουμε να βασιζόμαστε; Και σε ποιους τομείς θα πρέπει οι Ευρωπαίοι να δημιουργήσουν τα δικά τους συστήματα;
Πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια αξιόπιστη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας με μειωμένη αμερικανική δέσμευση;
Η Ευρώπη είναι ικανή να οικοδομήσει ένα αξιόπιστο σύστημα άμυνας και αποτροπής. Πάρτε για παράδειγμα την Πολωνία: φιλοδοξία μας είναι να έχουμε τις πιο ισχυρές χερσαίες δυνάμεις στην Ευρώπη. Έχουμε ξεκινήσει μαζικές αγορές αρμάτων μάχης και F-35. Η Φινλανδία και η Νορβηγία έχουν επίσης πολλά επινοήσει στις αεροπορικές τους δυνατότητες….
Αυτή η περιοχή είναι στρατιωτικά πολύ ισχυρότερη από ό,τι πιστεύεται μερικές φορές. Εάν ενώσουμε τις δυνάμεις μας και γνωρίζουμε ότι μπορούμε να βασιστούμε ο ένας στον άλλον, η Ρωσία θα αποτραπεί έντονα από το να μας επιτεθεί.
Γιατί οι σκανδιναβικές χώρες, οι χώρες της Βαλτικής και της Πολωνίας έχουν γίνει τόσο κεντρικές για την ευρωπαϊκή ασφάλεια;
Επειδή μοιραζόμαστε μια πολύ στενή αντίληψη της ρωσικής απειλής. Στην Πολωνία, τις χώρες της Βαλτικής και τις σκανδιναβικές χώρες, υπάρχει πολύ μικρή ασάφεια σχετικά με την προέλευση του κύριου κινδύνου για την ασφάλεια.
Αυτή η περιοχή είναι επίσης αυτή που επενδύει περισσότερο στην άμυνά της. Η Πολωνία δαπανά τώρα περίπου το 5% του ΑΕΠ της για την άμυνα. Οι σκανδιναβικές χώρες και οι χώρες της Βαλτικής έχουν επίσης αυξήσει σημαντικά τις προσπάθειές τους.
Και πίσω από τα στοιχεία, υπάρχουν πραγματικές δυνατότητες: σουηδική πολεμική αεροπορία, υποβρύχια, τανκς, πυροβολικό, εκτοξευτές πυραύλων, μεραρχίες στις χώρες της Βαλτικής. Επομένως, μοιραζόμαστε την ίδια πολιτική βούληση, την ίδια αντίληψη για την απειλή και τις αυξανόμενες στρατιωτικές δυνατότητες.
Σε αυτή τη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, τι ρόλο μπορεί να παίξει η Γαλλία;
Στην Πολωνία, η Γαλλία θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους εταίρους μας στον τομέα της ασφάλειας στην Ευρώπη.
Το Τρίγωνο της Βαϊμάρης, με τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Πολωνία, είναι μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα μορφή. Αυτές οι τρεις χώρες αντιπροσωπεύουν τρεις διαφορετικές γεωπολιτικές ευαισθησίες. Εάν το Παρίσι, το Βερολίνο και η Βαρσοβία καταφέρουν να οικοδομήσουν μια συναίνεση έχει πολλές πιθανότητες να γίνει αποδεκτή από ένα μεγάλο μέρος της Ευρώπης Η Γαλλία έχει ισχυρή αμυντική βιομηχανία και διαθέτει δικά της πυρηνικά ανατρεπτικά μέσα. Η Γερμανία διατηρεί ισχυρή βιομηχανική δύναμη και έχει ξεκινήσει μια μεγάλη στρατιωτική προσπάθεια. Όσο για την Πολωνία, η θέση της είναι ιδιαίτερη: είμαστε γείτονες της Ρωσίας, της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας, και έχουμε καταστεί απαραίτητοι για την άμυνα αυτού του τμήματος της ηπείρου.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επίσης μετατοπίσει το πολιτικό κέντρο βάρος της Ευρώπης προς τα ανατολικά;
Ναί. Πριν από μερικά χρόνια, όταν προέκυψε ένα μείζον ευρωπαϊκό ζήτημα, εξετάσαμε κυρίως τι έλεγαν το Παρίσι, το Βερολίνο και οι Βρυξέλλες.
Σήμερα, εξετάζουμε επίσης αμέσως τι λέει ο Ντόναλντ Τουσκ.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες αναγνώρισαν ότι οι χώρες της περιοχής μας είχαν δίκιο να είναι πολύ επιφυλακτικές σχετικά με την προσέγγιση με τη Μόσχα.
Σε αυτό προστίθεται η οικονομική μας ανάπτυξη. Εδώ και είκοσι χρόνια, η Πολωνία γνωρίζει σταθερή ανάπτυξη και πλησιάζει γρήγορα τη Δυτική Ευρώπη. Αυτή η οικονομική ανάπτυξη, σε συνδυασμό με τη στρατιωτική συσσώρευση και τη γεωπολιτική μας θέση, καθιστά την Πολωνία και την άμυνά της σημαντικό παράγοντα θωράκισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι μόνον.
