Η οικονομία αποτέλεσε για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν το ισχυρότερό του όπλο τόσο για να ανέβει πολιτικά όσο στη συνέχεια να ενισχύσει ακόμα περισσότερο τη θέση του. Αυτό το ισχυρό όπλο που είχε στα χέρια του ο Ερντογάν φαίνεται πως σιγά-σιγά άρχισε να χάνει από την ισχύ του. Προμηνύοντας έτσι σημαντικές εξελίξεις τόσο στην ίδια την Τουρκία όσο και στα κατεχόμενα. Γιατί είναι γνωστό πως στα κατεχόμενα, οι Τουρκοκύπριοι επηρεάζονται σε μέγιστο βαθμό από τις εξελίξεις στην Τουρκία.
Για τους Δυτικούς (πολιτικούς και μέσα ενημέρωσης), το οικονομικό στοιχείο αποτέλεσε τον κύριο μοχλό πάνω στον οποίο εργάστηκαν προκειμένου να στηρίξουν τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το κόμμα του. Συνεχείς αναφορές και δημοσιεύματα είχαν παρουσιάσει την Τουρκία ως μια από τις οικονομικά ανερχόμενες χώρες της υφηλίου και τον Ερντογάν ως έναν από τους πλέον ισχυρούς άνδρες του πλανήτη. Αυτός ο συνδυασμός λειτούργησε ως κράχτης για πολλούς να επενδύσουν εκατομμύρια και δισεκατομμύρια στην Τουρκία με τον Ερντογάν να εξασφαλίζει για τον ίδιο, την οικογένεια και το κόμμα του ένα σημαντικό όφελος.
Τα κατεχόμενα στην Κύπρο, άκρως εξαρτώμενα από την Τουρκία, επηρεάζονταν κατά ανάλογο τρόπο από τις εξελίξεις. Συγγενείς και συνεργάτες του Ερντογάν έσπευσαν στα κατεχόμενα –εκμεταλλευόμενοι τα δισεκατομμύρια που έρρεαν από τη Δύση– και μέσω μιας σειράς παράνομων διαδικασιών άρχισαν να κτίζουν πάνω σε ελληνοκυπριακή γη. Ενέργειες που οικονομικά μπορεί να φαινόταν ότι ενίσχυαν τους Τουρκοκυπρίους αλλά στην ουσία μόνο τετελεσμένα προς όφελος της ίδιας της Τουρκίας προκαλούνταν.
Ωστόσο τις τελευταίες εβδομάδες φαίνεται πως όλα άρχισαν να λειτουργούν αντίστροφα για την Τουρκία και μακροπρόθεσμα για τον ίδιο τον Ερντογάν. Η εσωτερική πολιτική κατάσταση στην Τουρκία και οι συνεχιζόμενες αντεγκλήσεις με τη Δύση οδήγησαν πολλούς ξένους επενδυτές να παίρνουν το αεροπλάνο μαζεύοντας τα χρήματά τους και να σπεύδουν μακριά από την Τουρκία.
Δεν είναι τυχαίο που οι εξελίξεις αυτές στην Άγκυρα άρχισαν να μιλούν για συνωμοσία σε βάρος της Τουρκίας. Ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης, Μπεκίρ Μποζντάγκ, υποστήριξε πως η χώρα του δέχεται πίεση στα οικονομικά λόγω των σχέσεών της με τη Ρωσία και το Ιράν.
Έντονη είναι και η πίεση που δέχεται το τελευταίο διάστημα η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας. Και σύμφωνα με τον Ερντογάν, η άνοδος στον πληθωρισμό και τα επιτόκια οφείλεται στη «δυτική νοοτροπία» που έχουν στην Κεντρική Τράπεζα της χώρας του «υπηρετώντας τη λογική των επιτοκίων». Υποστήριξε ότι τα πράγματα έφτασαν στο σημείο που είναι σήμερα γιατί δεν επιτρέπονται οι παρεμβάσεις προς την Κεντρική Τράπεζα.
Οι τοποθετήσεις Ερντογάν και Μποζντάγκ προκάλεσαν πρόσθετη αναταραχή στις αγορές. Η τουρκική λίρα κατέγραψε ιστορικά χαμηλό και τα επιτόκια σημείωσαν απότομη άνοδο. Η τιμή του δολαρίου ανήλθε στις 3,97 λίρες, ενώ οι τιμές του ευρώ και της στερλίνας ξεπέρασαν στις 4,5 και πέντε τουρκικές λίρες αντίστοιχα.
Η οικονομική κατάσταση στην Τουρκία γίνεται όλο και πιο εύθραυστη οδηγώντας ξένους επενδυτές εκτός της χώρας. Σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, το ύψος των κεφαλαίων που έφυγαν από τη Τουρκία ανέρχονται στο ένα δισεκατομμύριο δολάρια την εβδομάδα. Σύμφωνα με τα εβδομαδιαία στοιχεία που δημοσιεύθηκαν από την ΚΤ Τουρκίας στις 10 Νοεμβρίου, οι ξένοι επενδυτές προέβησαν σε πωλήσεις μετοχών ύψους $513,6 εκατομμυρίων, σε πωλήσεις κυβερνητικών χρεογράφων ύψους $532,6 εκατομμυρίων και χρεογράφων του ιδιωτικού τομέα $32,4 εκατομμυρίων. Και όλες αυτές οι πωλήσεις μέσα σε μια εβδομάδα.
Την ίδια ώρα αρνητικές επιπτώσεις προκύπτουν και από τις αποφάσεις που λαμβάνει η ΕΕ για την Τουρκία. Η απόφαση για κούρεμα της οικονομικής στήριξης προς την Τουρκία κατά 105 εκατομμύρια ευρώ μπορεί αριθμητικά να μη θεωρείται σημαντικό νούμερο. Όμως λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής στο ήδη αρνητικό οικονομικό κλίμα εάν ληφθούν υπόψη και οι λόγοι που κατέγραψε η ΕΕ λαμβάνοντας τη συγκεκριμένη απόφαση. Εξάλλου ο παράγοντας ΕΕ είχε λειτουργήσει υποστηρικτικά και ενισχυτικά υπέρ της τουρκικής οικονομίας όλα τα προηγούμενα χρόνια. Άτομα και θεσμοί εντός της ΕΕ κινήθηκαν με κάθε τρόπο προκειμένου να στηρίξουν την τουρκική οικονομία αλλά και πολιτικά τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ανεξαρτήτως του τι μπορεί να λεχθεί από την τουρκική ηγεσία, ένα είναι το δεδομένο: χωρίς τα ξένα κεφάλαια η τουρκική οικονομία δεν μπορεί να κυλήσει προς τα εμπρός.
Στη λίστα των φορο-παράδεισων…
Με τις σχέσεις Τουρκίας – ΗΠΑ να ακροβατούν σε τεντωμένο σκοινί, επειδή η τελευταία έχει συλλάβει και κατηγορεί Τούρκους πολίτες για παραβίαση των κυρώσεων κατά του Ιράν, και την τουρκική λίρα να βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση, η Ε.Ε. εξετάζει πολύ σοβαρά την προοπτική να συμπεριλάβει άμεσα τη γειτονική μας χώρα στη μαύρη λίστα των φορολογικών παραδείσων.
Όπως μεταδίδει το Bloomberg, η κοινοτική επιτροπή που έχει αναλάβει την κατάρτιση της λίστας συμπέρανε ότι η Τουρκία δεν έχει πράξει αρκετά ώστε να αντιμετωπίσει την έλλειψη διαφάνειας και να καταργήσει υπερβολικά ευνοϊκά φορολογικά καθεστώτα.
Η ομάδα του κώδικα δεοντολογίας σκοπεύει να εισηγηθεί στους υπουργούς Οικονομικών της Ε.Ε. στις 5 Δεκεμβρίου να καταχωρηθεί η Τουρκία στη μαύρη λίστα των χωρών που δεν συνεργάζονται για την πάταξη της φοροδιαφυγής -ένα ζήτημα για το οποίο επικρατεί διχογνωμία μεταξύ των χωρών-μελών της Ε.Ε.
Πολλές μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, τάσσονται υπέρ της επιβολής οικονομικών κυρώσεων κατά της Τουρκίας, όπως, για παράδειγμα, τον αποκλεισμό της από τη διεθνή χρηματοδότηση.
Παράλληλα, η Γερμανία εκμεταλλεύεται την επιρροή της στα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, επιδιώκοντας τον αποκλεισμό της Τουρκίας από τη χρηματοδότηση όχι μόνον της γερμανικής κρατικής τράπεζας KfW αλλά και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.
