Του Ανδρεα Ανδριανόπουλου
Η δημοκρατία βασίζεται στην αρχή της πλειοψηφίας. Όταν, όμως, η πλειοψηφία ταυτίζεται σταθερά με μια συγκεκριμένη εθνοτική, θρησκευτική ή πολιτισμική ομάδα, η πολιτική σύγκρουση κινδυνεύει να μετατραπεί σε σύγκρουση ταυτοτήτων.
Δεν έχουμε πλέον απλώς δύο ομάδες που διαφωνούν για τη φορολογία, την παιδεία ή την οικονομία. Έχουμε ομάδες που μπορεί να πιστεύουν ότι η άλλη ομάδα απειλεί την ίδια τους την ύπαρξη.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη δυσκολότερο όταν η πολιτική εξουσία, η πρόσβαση σε δημόσιους πόρους και το αίσθημα του ανήκειν συνδέονται με την καταγωγή.
Η ειρηνική συνύπαρξη διαφορετικών ομάδων δεν είναι αυτόματο αποτέλεσμα της δημοκρατίας. Απαιτεί συγκεκριμένες κοινωνικές και πολιτικές προϋποθέσεις.
Πώς μπορεί μια κοινωνία να παραμένει δημοκρατική όταν οι πολίτες της διαφέρουν βαθιά μεταξύ τους — όχι μόνο ως προς την καταγωγή ή τη θρησκεία, αλλά και ως προς τις αξίες, την ιστορική μνήμη, την αντίληψη της εθνικής ταυτότητας και το τι θεωρούν δίκαιο;
Στην πολιτική τελικά πρέπει να γίνεται διαρκής διαπραγμάτευση μεταξύ ομάδων, καθεμία από τις οποίες φοβάται ότι η άλλη θα αποκτήσει υπερβολική δύναμη. Μόνο με συμφωνία μεταξύ τους μπορεί να εξασφαλισθεί κοινωνική ειρήνη.
Αν συνοχή σημαίνει ομοιομορφία, τότε η ισότητα της διαφορετικότητας γίνεται σχεδόν αδύνατη. Αν σημαίνει αποδοχή κοινών κανόνων, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, τότε η διαφορετικότητα και η συνοχή δεν είναι αναγκαστικά αντίθετες. Είναι φανερό πως η εξασφάλιση κοινωνικής συνοχής για το μέλλον δεν θα είναι εύκολη υπόθεση…
