Του Κώστα Πάντζιου
Σε μία εβδομάδα θα έχουν πραγματοποιηθεί οι αναμενόμενες με μεγάλο ενδιαφέρον συναντήσεις του Προέδρου των ΗΠΑ κ. Τζο Μπάιντεν, με Πούτιν και Ερντογάν, καθώς και οι συναντήσεις του νέου Προέδρου με την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό το τελευταίο δεν θα αποτελούσε είδηση, αν ο ανεκδιήγητος κ. Ντόναλντ Τραμπ δεν είχε στην ουσία καταργήσει τέτοιες απασχολήσεις κατά τα χρόνια της θητείας του ως Προέδρου της πρώτης Υπερδύναμης!!! Τέλος πάντων, οι συναντήσεις θα γίνουν στα πλαίσια της Συνόδου του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, αλλά ας αρχίσουμε από τα πιο προσιτά σε δυνατότητα πρόγνωσης, δηλαδή από την συνάντηση του κ. Μπάιντεν και του Προέδρου της Τουρκίας κ. Ρ. Ερντογάν.
Πρώτο στοιχείο μέχρι τώρα, είναι η επίδειξη δυνάμεως από τον Πρόεδρο της γείτονος και των κομματαρχών που τον στηρίζουν στην κυβέρνηση, έναντι ήπιων δηλώσεων συνεργατών του Προέδρου των ΗΠΑ. Κατά τη γνώμη μας, οι πρώτες γίνονται για εσωτερική κατανάλωση, ενώ οι δεύτερες για επίδειξη καλής θελήσεως του ισχυρού έναντι του όχι και πολύ ισχυρού, όσο τουλάχιστον θεωρεί ο δεύτερος ότι είναι.
Συνηθισμένα πράγματα, όταν πρόκειται να γίνουν τέτοιες συναντήσεις, που αλλάζουν τα γεωπολιτικά δεδομένα σε κρίσιμες περιοχές του πλανήτη. Επειδή όμως, όπως διαμορφώθηκαν τα πράγματα επί 4 χρόνια «τραμπικής» παρουσίας, η Ρωσία, βοηθούμενη από τον κ. Ερντογάν πήρε πόντους στο γεωπολιτικό παιχνίδι της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου, το κλειδί των εξελίξεων έχει φύγει πλέον από τον Πρόεδρο της γείτονος και έχει πάει σε μεγάλο βαθμό στη Μόσχα. Το ενδιαφέρον είναι τι θα συμφωνήσουν και τι όχι οι κ.κ. Μπάιντεν και Πούτιν, πράγματα για τα οποία πολύ λίγα θα πληροφορηθούμε.
Μπορούμε όμως να κατανοήσουμε πολλά από την συμπεριφορά της Άγκυρας, καθώς το σύστημα εξουσίας Ερντογάν θα πρέπει να πάρει αποφάσεις. Πρώτον, αν θα συνεχίσει να παίζει το ρόλο της δημιουργίας προβλημάτων στη συνοχή του ΝΑΤΟ, στις σχέσεις της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Δύση γενικά. Αν π.χ. η γραμμή του Λευκού Οίκου θα είναι σύσφιξη των σχέσεων με Ε.Ε., με Ελλάδα και Κύπρο, τότε θα έχουμε το μήνυμα ότι η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ρωσίας εντείνεται, η Τουρκία θα είναι στο επίκεντρο αυτής της αντιπαράθεσης, θα πρέπει η ηγεσία της να αποφασίσει και να εφαρμόσει μια νέα πολιτική, πράγμα που θα σημάνει μία αναθεώρηση της στάσης των ΗΠΑ απέναντι στη γείτονα χώρα. Και πιθανόν, νέες οικονομικές κυρώσεις, τις οποίες δεν θα είναι δυνατόν να αντισταθμίσει η «βιομηχανική» φιλική πολιτική της Γερμανίας, έναντι της Τουρκίας.
Όμως, η πολιτική έχει και τη θετική της πλευρά, δηλαδή τίποτε δεν αποκλείει, η Τουρκία να συμπορευτεί με τις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ, να μην επιθυμεί σύγκρουση με τις ΗΠΑ, να θέλει να βρει λύσεις στα όποια θέματα θεωρεί ότι έχει σε εκκρεμότητα με την Ελλάδα. Μπορεί; Η ερώτηση θα ήταν πιο σωστή, αν διατυπωνόταν με τη φράση «Μπορεί. Θέλει να το κάνει;» Όποιος μπορεί να το προβλέψει αυτό, θα είναι ο μεγαλύτερος πολιτικός αναλυτής του κόσμου!!! Και είναι δύσκολη η πρόβλεψη, για έναν και μόνο λόγο. Και αυτός είναι ότι η διακυβέρνηση Ερντογάν και η σχέση της χώρας του με τη Δύση, βασίστηκε όλα τα τελευταία χρόνια, όχι στην ανάλυση των σχέσεων της Τουρκίας με τις ΗΠΑ, αλλά στη σχέση αλληλοστήριξης μεταξύ του Τούρκου Προέδρου και του κ. Ντ. Τραμπ, δηλαδή σε εντελώς, κατά τη γνώμη μας, εμπειρική πολιτική βάση και όχι σε βάση πολιτικού επαγγελματισμού.
Το άλλο ερώτημα που προκύπτει, είναι το εξής: Γιατί να μην μπορεί η ηγεσία της Τουρκίας να θέλει πράγματι να αλλάξει πλεύση και να κλείσει το κενό που δημιούργησε με τη Δύση; Η λογική λέει ότι μπορεί να το υποσχεθεί και να το θέλει ειλικρινά. Αλλά εδώ είναι το πολύ δύσκολο σημείο. Εάν το υποσχεθεί, έχει την αξιοπιστία ότι θα εφαρμόσει μια άλλη πολιτική;
Επομένως, τελικά, μπορούμε να κάνουμε μία πρόβλεψη για τη συνάντηση Μπάιντεν – Ερντογάν. Και αυτή είναι το ότι η καχυποψία θα παραμείνει. Και το πιθανότερο, το οποίο θα συμβεί, θα είναι μία περίοδος ηπιότητας, ώστε όλες οι πλευρές να επανεξετάσουν την κατάσταση. Οι διπλωμάτες μπορεί να το ονομάσουν κάτι σαν «θερινό μορατόριουμ»!!!
